Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Βασίλης Χριστοδούλου’

Από πότε υπάρχουν κοψοχέρηδες;

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2018

Το σημερινό σύντομο άρθρο έρχεται να διορθώσει μιαν ανακριβή πληροφορία που αντιλήφθηκα ότι κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο και για την οποία είμαι κι εγώ έμμεσα υπεύθυνος.

Ξέρουμε βέβαια τι είναι ο κοψοχέρης. Δεν είναι αυτός που έχει χάσει το χέρι του από κάποιο ατύχημα ή, παλιότερα, στον πόλεμο. Αυτός είναι ο μονόχειρας ή, αν θέλουμε να το πούμε πιο τραχιά, ο κουλοχέρης. Ο αείμνηστος Σάκης Καράγιωργας είχε χάσει τα δάχτυλα και την παλάμη του δεξιού χεριού του το 1969 όταν εξερράγη ο εκρηκτικός μηχανισμός που κατασκεύαζε ενάντια στο δικτατορικό καθεστώς. Αργότερα, όταν το ΠΑΣΟΚ άρχισε να μεταλλάσσεται σε αρχηγικό κόμμα και ο Καράγιωργας εξέφραζε από το βήμα κάποιου κομματικού οργάνου τις διαφωνίες του, οι οπαδοί του αρχηγού τού φώναξαν «Κάτσε κάτω κουλοχέρη!».

Βέβαια, η λέξη «κουλοχέρης» πολύ περισσότερο χρησιμοποιείται για τα μηχανήματα των καζίνων, όπου στοιχηματίζεις ρίχνοντας κέρματα -και μετά τραβάς το μοχλό και, αναλόγως, κερδίζεις ή χάνεις. Κι επειδή συνήθως χάνεις, τα μηχανάκια αυτά λέγονται και «ληστές με το ένα χέρι».

Αλλά πλατειάζω. Κοψοχέρης, έλεγα, δεν είναι αυτός που έχει χάσει το χέρι του, αλλά, «αυτός που έχει μετανιώσει για την ψήφο που έδωσε, που θα προτιμούσε να είχε κόψει το χέρι του παρά να είχε κάνει τη συγκεκριμένη επιλογή». Το έβαλα σε εισαγωγικά, επειδή είναι ο ορισμός από το ΛΚΝ.

Ασφαλώς τον παλιό καιρό, στα μεσαιωνικά χρόνια που δημιουργήθηκε η λέξη, κοψοχέρης ήταν μόνο αυτός που του είχε κοπεί το χέρι, ο μονόχειρας. Όμως, η νεότερη σημασία του μετανιωμένου ψηφοφόρου, έχει εκτοπίσει την κυριολεκτική.

Λοιπόν, τις προάλλες, σε έναν ιστότοπο όπου δημοσιεύονται σύντομα ενδιαφέροντα γλωσσικά σημειώματα, είδα το εξής:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γελοιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εφημεριδογραφικά, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Καβαφικά, Ονόματα, Παρωδίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 170 Σχόλια »

Καλή χρονιά -με αλληλεγγύη και κουράγιο!

Posted by sarant στο 1 Ιανουαρίου, 2013

Ο τίτλος του σημερινού άρθρου είναι παρόμοιος με τον αντίστοιχο του πρωτοχρονιάτικου άρθρου μας το 2010 και το 2011. Πέρυσι, είχα σκεφτεί να πρωτοτυπήσω και είχα ευχηθεί «Ευτυχισμένο το νέο έτος 2022» μια και τότε προβλεπόταν να δούμε άσπρη μέρα. Φέτος ένιωσα τον πειρασμό για κάτι ανάλογο αλλά δεν μπορούσα να αποφασίσω αν θα ευχηθώ για το έτος 2043 (που προβλέπεται να ξελασπώσουμε) ή για το 1963 (μια και από πλευράς εργασιακών έχουμε γυρίσει πενήντα χρόνια πίσω). Οπότε, επιστρέφω στη δοκιμασμένη λύση και τη δοκιμασμένη μορφή, δηλαδή πέντε πρωτοχρονιάτικες γελοιογραφίες, μία από κάθε προηγούμενη δεκαετία.

Και ξεκινάμε από το 1963, πριν από 50 χρόνια.

y1963

Όπως το συνήθιζε, ο Φωκίων Δημητριάδης στην πρωτοχρονιάτικη γελοιογραφία του για το 1963 παρουσιάζει τον ελληνικό λαό προσωποποιημένο σε θυμόσοφο τσολιά.

Με αφορμή το άνοιγμα του καζίνου της Κέρκυρας, που είχε μόλις εγκαινιαστεί, παρουσιάζεται ο λαός σαν κρουπιέρης να διαιτητεύει το τζογάρισμα των πολιτικών αρχηγών. Αριστερά ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο Σοφοκλής Βενιζέλος, οι δυο αρχηγοί της Ένωσης Κέντρου, και δεξιά ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής της ΕΡΕ.

Θα προσέξατε ότι ο κρουπιέρης-λαός χρησιμοποιεί την καθιερωμένη φράση με την οποία δηλώνεται ότι δεν γίνονται δεκτά άλλα πονταρίσματα (Rien ne va plus στα γαλλικά), αλλά που, βέβαια, μπορεί να νοηθεί και με άλλη σημασία, με την οποία άλλωστε γίνεται ιδιαίτερα επίκαιρη.

 

 

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επικαιρότητα, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 80 Σχόλια »

Εις μνήμην Βασίλη Χριστοδούλου (1917-2010)

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2010

Πέθανε προχτές ο γελοιογράφος Βασίλης Χριστοδούλου, ύστερα από ευδόκιμη γελοιογραφική θητεία που ξεπέρασε τις έξι δεκαετίες, σε πάμπολλες εφημερίδες και περιοδικά, ας πούμε στη Βραδυνή ή στο Ρομάντζο. Πριν από μερικά χρόνια είχα διαβάσει μια συνέντευξή του και είχα εκπλαγεί συνειδητοποιώντας ότι εξακολουθούσε να σχεδιάζει γελοιογραφίες καθημερινά, αν και σε προχωρημένη ηλικία, περασμένα τα 85, και τον είχα θαυμάσει. Βέβαια, επειδή οι εφημερίδες με τις οποίες συνεργαζόταν τελευταία δεν ήταν καθόλου του γούστου μου, δεν έχω δει την τελευταία του δουλειά κι έτσι στη μνήμη μου θα μείνει σαν ο πολιτικός γελοιογράφος της αντιδικτατορικής περιόδου της Βραδυνής το 1973, καθώς και από τις εξαιρετικές έγχρωμες γελοιογραφίες του στην τελευταία σελίδα του Ρομάντζου, όπου τα σκίτσα του έκαναν καλή παρέα με τους βαρελόφρονες του Αρχέλαου και τον Σπαγγοραμμένο του Πολενάκη.

Σκέφτηκα να κάνω μια μικρή αναδρομή ακριβώς στις αντιδικτατορικές γελοιογραφίες του Β. Χριστοδούλου στη Βραδυνή του 1973, που τυχαίνει να τις έχω στο αρχείο μου. Όμως θα δώσω τον λόγο και στον Στάθη Σταυρόπουλο, ο οποίος χτες έγραψε στην Ελευθεροτυπία τα εξής με τα οποία συμφωνώ εκτός από μια λέξη: Ενας απ’ τους μεγαλύτερους Ελληνες γελοιογράφους, ο πρωτομάστορας Βασίλης Χριστοδούλου, εκδήμησε χθες σε ηλικία 93 ετών. Εχοντας αρχίσει να δημοσιεύει γελοιογραφίες από το 1936, μόλις σε ηλικία 19 χρόνων, υπήρξε, ώς τις ημέρες μας, η ζωντανή ιστορία της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής γελοιογραφίας. Διέπρεψε και στα δύο είδη! και ως πολιτικός γελοιογράφος στην «Αθηναϊκή» και κυρίως στη «Βραδυνή» για 20 και παραπάνω χρόνια, αλλά και ως αστέρι της κοινωνικής γελοιογραφίας σε περιοδικά, όπως ο «Θησαυρός», το «Πάνθεον», οι «Εικόνες» το θρυλικό «Ρομάντζο» κι άλλες «χάρτινες» (και πολύ καλύτερες) «τηλεοράσεις» της εποχής ’50, ’60, ’70. Θα μείνω ερωτευμένος με τις χάρτινες γυναίκες του Χριστοδούλου, τις τρομερές ατάκες των ηρώων του -των απλών καθημερινών ανθρώπων. Οι γελοιογραφίες του Βασίλη Χριστοδούλου συζητιούνταν στα καφενεία, ενώ με το πενάκι του απέδωσε τα ήθη μισού και πάνω αιώνα, συμβάλλοντας ταυτοχρόνως στη διαμόρφωσή τους. Τώρα που τέλειωσε μπορούμε να μακαρίσουμε τη συμβολή του στα ελληνικά γράμματα, εύγε!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Εις μνήμην, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 39 Σχόλια »