Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘βερίκοκο’

Τι εστί βερίκοκο τελικά;

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2017

Τις προάλλες η φίλη μας η Λ. μας είπε ότι πεθύμησε κανένα φρουτάκι, εννοώντας τα άρθρα που βάζω κατά καιρούς για τα οπωρικά, που τα έχω συμπεριλάβει στο βιβλίο μου «Οπωροφόρες λέξεις» (2013). Ήρθε στα λόγια μου, αφού το έχω πει πως αυτή την περίοδο, δηλαδή ίσαμε τον Σεπτέμβρη, το μενού του ιστολογίου θα περιλαμβάνει αρκετές επαναλήψεις και γενικά ελαφρότερο πρόγραμμα. Οπότε, αναδημοσιεύω σήμερα ένα άρθρο του 2009 για ένα φρούτο που είναι η εποχή του, ξαναδουλεμένο όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο.

Άλλα φρούτα βρίσκονται σχεδόν ολοχρονίς στην αγορά, άλλα επί μήνες, άλλα όμως μόνο για λίγες εβδομάδες. Ένα απ’ αυτά τα τελευταία είναι τα βερίκοκα· ακόμα και σήμερα που με την εκμηδένιση των αποστάσεων ο πάγκος του μανάβη γεμίζει καρπούς από μακρινά μέρη, η εποχή του βερίκοκου είναι μάλλον σύντομη, κάτι εβδομάδες τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.

Αλλά, ας δούμε τι εστί βερίκοκο. Και ξεκινάω μ’ ένα πρόχειρο κουίζ. Ποια είναι η απώτερη καταγωγή της λέξης βερίκοκο; Ελληνική, λατινική, αραβική, ινδική ή άλλη; Αν υποθέσατε καταγωγή από την Ανατολή, λυπάμαι αλλά πέσατε έξω. Το φρούτο από την Ανατολή μάς ήρθε, η λέξη που το περιγράφει όχι, τουλάχιστον όχι η λέξη «βερίκοκο». Το βερίκοκο είναι λέξη που έχει περάσει από σαράντα κύματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά συμπόσια, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , | 119 Σχόλια »

Δημοψηφισματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2015

Άλλον τίτλο είχε αρχικά το σημερινό άρθρο, αλλά το μεταμεσονύκτιο διάγγελμα του πρωθυπουργού, και η εξαγγελία δημοψηφίσματος με έκαναν να αλλάξω τίτλο -από «πενταμηνίτικα» σε «δημοψηφισματικά». Ωστόσο, δεν αλλάζω τίποτα από το άρθρο που είχα γράψει, ούτε καν τον, αταίριαστο πια, πρόλογο. Εννοείται, πάντως, ότι με πολύ ενδιαφέρον θα ακούσω τα σχόλιά σας όχι μόνο για το περιεχόμενο του άρθρου αλλά και για τις πολιτικές εξελίξεις.

Τα λέω «πενταμηνίτικα» τα μεζεδάκια του σημερινού άρθρου, επειδή γράφονται την ώρα που ακούω στις ειδήσεις για την πεντάμηνη παράταση που προτάθηκε από τους εταίρους μας και την οποία απέρριψε ο Έλληνας πρωθυπουργός. Βέβαια, έτσι που το διατύπωσα το μυαλό πάει αμέσως σε πρόωρο τοκετό -και όπως τα πρόωρα έχουν μειωμένο βάρος, έτσι και τα σημερινά μεζεδάκια δεν είναι και πολύ ψωμωμένα -ταξίδευα και αμέλησα τη συλλογή μαργαριταριών.

Φυσικά, τα βλέμματα όλων αυτό το σαββατοκύριακο είναι στραμμένα στις διαπραγματεύσεις (που έχουν προς το παρόν διακοπεί) με τους εταίρους, οπότε δεν θα σας παρεξηγήσω αν τα σχόλιά σας επικεντρωθούν σε αυτό το θέμα. Πάντως, ακόμα και στο θέμα αυτό υπάρχουν επισημάνσεις με γλωσσικό ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, πριν από μερικές μέρες ο υπουργός κ. Κατρούγκαλος δήλωσε «Δεν θέλουμε οποιαδήποτε συμφωνία. Ο ελληνικός λαός δεν μας εξέλεξε για να συνεχίσουμε την τακτική των προηγούμενων, να λέμε σε όλα ναι».

Κανονικά, δεν θα έπρεπε να υπάρχει αμφισβήτηση τι εννοεί ο υπουργός: θέλει μια ικανοποιητική συμφωνία, όχι μια οποιαδήποτε (δηλαδή κακή) συμφωνία. Ο ίδιος άλλωστε, σε άλλες δηλώσεις, το είπε σαφέστερα: Θέλουμε μια συμφωνία με τους εταίρους, αλλά όχι οποιαδήποτε συμφωνία. Θέλουμε μια συμφωνία τίμια, που θα επιτρέπει στη χώρα να ορθοποδήσει.

Ωστόσο, ζούμε στους καιρούς όπου ορισμένοι θεωρούν έγκλημα τη διπλή άρνηση, κι έτσι, όταν δεν θέλουν καμιά συμφωνία, αντί να το γράψουν έτσι, επηρεασμένοι ίσως από τα αγγλικά, γράφουν «δεν θέλουμε οποιαδήποτε συμφωνία» -ενώ δεν θέλουν καμιά. Για παράδειγμα, πριν από τις εκλογές του 2012, ο κ. Βενιζέλος είχε δηλώσει «Το ΠΑΣΟΚ δεν θα γίνει δεκανίκι οποιουδήποτε», ενώ εννοούσε «δεν θα γίνει δεκανίκι κανενός» (Βέβαια, τελικά έγινε δεκανίκι, οπότε ίσως η γλώσσα η λανθάνουσα κάτι να ήξερε).

Θα μου πείτε, πού θα φτάσουμε αν αρχίσουμε να επισημαίνουμε και τα σωστά (δηλ. τη διατύπωση Κατρούγκαλου). Ε, δεν επισημαίνουμε οποιαδήποτε σωστά.

* Ένα μεζεδάκι που έπρεπε να μπει την προηγούμενη βδομάδα, αλλά δεν χώρεσε. Το Λιντλ έχει αρχίσει ραδιοφωνικές διαφημίσεις στις οποίες ξεκινάει με μιαν εγκυκλοπαιδική πληροφορία για το προϊόν που δίνει σε προσφορά. Έτσι, χτες ή προχτές έλεγε για τα κεράσια που πήραν το όνομά τους από την Κερασούντα, αλλά τα δικά μας κεράσια είναι ελληνικά, και τα δίνουμε σε προσφορά κτλ. κτλ.

Η αμέσως προηγούμενη διαφήμιση έλεγε: Το βερίκοκο στα λατινικά σήμαινε «πολύτιμο» αλλά στα Λιντλ έχουμε ελληνικά βερίκοκα σε προσφορά κτλ.

Δεν είναι έτσι όμως, ο διαφημιστής τα έχει κάνει κουβάρι. Το βερίκοκο στα λατινικά λεγόταν (όχι σήμαινε!) praecoquium, που όμως ΔΕΝ σημαίνει πολύτιμος αλλά πρώιμος. Η φριχτή υποψία μου είναι ότι ο λεγάμενος μάλλον διάβαζε από τα αγγλικά και μπέρδεψε το precocious με το precious!

(Θυμίζω ότι το βερίκοκο το λέγαν πρώιμο γιατί βγαίνει νωρίτερα από άλλα φρούτα, και ότι από το praecoquium προέκυψε το ελλ. πρεκόκιον, βρεκόκιον, βερεκόκιον, βερίκοκο. Η ελληνική λέξη πέρασε στα αραβικά ως αλ μπαρκούκ, και από εκεί το ισπαν. albaricoque, και το αγγλ-γαλλ apricot/abricot. Αλλά αυτά τα έχουμε ήδη γράψει).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 375 Σχόλια »

Τι εστί βερίκοκο λοιπόν;

Posted by sarant στο 27 Αύγουστος, 2013

Με το σημερινό άρθρο μπορεί να θυμώσω κάποιους ταχτικούς αναγνώστες, διότι θα επαναλάβω μερικά πράγματα που τα έχω ξαναγράψει, και μάλιστα χωρίς να δίνω, τουλάχιστον, την απάντηση στο ερώτημα του τίτλου. Άλλοι πάλι θα παραπονεθούν, και με το δίκιο τους, ότι το ιστολόγιο έχει μετατραπεί σε ένα είδος «Παρατηρητηρίου του Άδωνη» διότι, λίγες μόνο μέρες μετά το άρθρο για τη μνημειώδη γκάφα του υπουργού (οΘντκ) Υγείας που άλλαξε τα φώτα στον γιατρό Δημοκήδη, σας παρουσιάζω ένα ακόμα άρθρο που ξεκινάει από κάτι που είπε ο Άδωνης Γεωργιάδης.

Και τι δεν είπε, βέβαια. Χτες το πρωί στο δελτίο του Μέγκα, ο κ. Υπουργός εξαπέλυσε βάναυση επίθεση στη συνδικαλίστρια της Πολυκλινικής που είχε απέναντί του, με ιταμές εκφράσεις που ταιριάζουν περισσότερο σε ιδιοκτήτη νυχτερινού κέντρου («έπρεπε να απολυθείτε για να δείτε τι εστί βερίκοκο») ή σε χωροφύλακα της εποχής της χούντας («από τη Σοβιετική Ένωση που ήρθατε») παρά σε υπουργό ενός σημαντικού υπουργείου που έχει να διαχειριστεί θέματα (κυριολεκτικά!) ζωής ή θανάτου για τους πολίτες. Βεβαίως, όλα αυτά τα έκανε επειδή έχει την εντύπωση, ίσως σωστή, ότι αυτό το στιλ το τάχαμου μάγκικο έχει απήχηση σε ένα τμήμα των τηλεθεατών, και επειδή οι παρουσιαστές τον άφηναν ανενόχλητο να βρίζει και να τσιρίζει ενώ διέκοπταν με το παραμικρό τη συνδικαλίστρια -παλιά τους τέχνη κόσκινο.

Τα καμώματα του κ. Υπουργού μπορείτε να τα δείτε στο βιντεάκι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Επικαιρότητα, Λογοτεχνία, Τηλεοπτικά, Υγεία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 125 Σχόλια »