Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Βλάσης Γανριηλίδης’

Ένα Ταξίδι πριν από 125 χρόνια

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2013

Το σημερινό άρθρο αποτελεί κατά κάποιο τρόπο συνέχεια του άρθρου της περασμένης Κυριακής. Εκεί, είχα παρουσιάσει ένα σχετικά μικρό απόσπασμα από κάποιο άρθρο του πρωτοπόρου δημοσιογράφου Βλάση Γαβριηλίδη, που το είχα πάρει από τα Άπαντα του Τριανταφυλλίδη και που παρουσίαζε, πολύ παραστατικά, το χάσμα ανάμεσα στους διανοούμενους και στον πολύ λαό στα τέλη του 19ου αιώνα όταν η καθαρεύουσα έριχνε την καταθλιπτική σκιά της. Δεν είχα μπορέσει να βρω από ποιο άρθρο του Γαβριηλίδη ήταν παρμένο το απόσπασμα, τώρα όμως η απορία μου αυτή έχει απαντηθεί.

Ο φίλος Spyroszer, που κι άλλες φορές μας έχει χαρίσει εξαιρετικά κελεπούρια, βούτηξε στον ωκεανό του Διαδικτύου κι έβγαλε από μέσα λαβράκι -μ’ άλλα λόγια μπόρεσε να εντοπίσει το άρθρο του Γαβριηλίδη κάνοντας έρευνα στο σώμα της εφημ. Ακρόπολις του 1888, το οποίο, από καλή τύχη, υπάρχει σκαναρισμένο στον ιστότοπο της Βιβλιοθήκης της Βουλής. Ιδού το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας. Το άρθρο του Γαβριηλίδη πιάνει από το κάτω μέρος της πρώτης στήλης ίσαμε το κάτω μέρος της τρίτης στήλης, δυο στήλες δηλαδή από τις έξι της σελίδας. Δυο στήλες, 1600 λέξεις, οι παλιές εφημερίδες είχαν χώρο.Επίσης, η εφημερίδα στο ίδιο φύλλο δημοσίευε ένα κεφάλαιο από το Ταξίδι μου, δύο στήλες, με την αρχή στην πρώτη σελίδα.

Δεν φτάνει μόνο που ο φίλος Spyroszer βρήκε το άρθρο, παρά το πληκτρολόγησε κιόλας και μας το έστειλε, οπότε με χαρά το δημοσιεύω σήμερα. Ταιριάζει κιόλας, μια και το άρθρο του Γαβριηλίδη δημοσιεύτηκε σαν χτες πριν από 125 χρόνια, δηλαδή στις 20 Ιουλίου 1888.

Και γράφτηκε για να χαιρετήσει ένα πολύ σημαντικό γεγονός στην ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και γλώσσας, την έκδοση του βιβλίου «Το ταξίδι μου» του Ψυχάρη. Το Ταξίδι ήταν το πρώτο πεζογράφημα που γράφτηκε σε δημοτική γλώσσα, αλλά η αξία του δεν περιορίζεται εκεί. Πριν από 125 χρόνια, η νεοελληνική πεζογραφία ελάχιστα είχε δώσει: την Πάπισσα Ιωάννα, τα μυθιστορήματα του Παπαδιαμάντη (και ελάχιστα διηγήματα), και λιγοστά ακόμη έργα. Ο Ψυχάρης δεν ήταν μεγάλος λογοτέχνης, αλλά το Ταξίδι είναι μεγάλο έργο -και πρέπει να αναγνωρίσουμε στον Γαβριηλίδη ότι μπόρεσε να διακρίνει αμέσως την αξία του.

Θα παραθέσω στα επόμενα το άρθρο του Γαβριηλίδη -όπως θα δείτε, το απόσπασμα που δημοσίεψα την περασμένη Κυριακή είναι μικρό μόνο μέρος του- και στη συνέχεια ένα απόσπασμα από το Ταξίδι μου του Ψυχάρη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Κωνσταντινούπολη, Παλιότερα άρθρα, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , , | 41 Σχόλια »