Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘βραβείο Τσαπατσούλιτζερ’

Μεζεδάκια της Παπαντής

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2014

Κανονικά τα μεζεδάκια θα τα σερβίραμε χτες, που είναι Σάββατο, χτες όμως ήταν πρωτομηνιά, οπότε είχαμε το καθιερωμένο μηνολόγιο, κι έτσι το μηνολόγιο εκτόπισε τα μεζεδάκια και τα μεζεδάκια μπαίνουν σήμερα και εκτοπίζουν το φιλολογικό-λογοτεχνικό άρθρο που έχουμε συνήθως τις Κυριακές. Κι επειδή το 2014 δεν είναι δίσεκτο, κάτι ανάλογο θα έχουμε και τον Μάρτη, αφού η πρωτομηνιά πέφτει πάλι Σάββατο. Οπότε τα μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ΄εξαίρεση σήμερα, 2 του μηνός, που είναι της Υπαπαντής του Κυρίου, ή αλλιώς, στα λαϊκά, της Παπαντής ή και Παναγιάς της Παπαντής.

* Το πρώτο μεζεδάκι μας είναι λίγο παλιότερο, αλλά την προηγούμενη βδομάδα, που έπρεπε να το σερβίρω, το ξέχασα στο ψυγείο. Σε άρθρο της στο bookpress.gr, η Σώτη Τριανταφύλλου απολογείται που άργησε να ανακαλύψει τον Στ. Ράμφο και εξηγεί ότι γι’ αυτό έφταιγαν οι προκαταλήψεις της, μεταξύ των οποίων ήταν και η αντιπάθειά της για «εκείνη την επιτηδευμένη του βαρεία στο ρο». Ο Ράμφος βέβαια τυπώνει τα έργα του σε πολυτονικό, αλλά βαρεία πάνω στο ρο δεν νομίζω να βάζει: η βαρεία, σε γενικές γραμμές, μπαίνει σε φωνήεντα, και μάλιστα μόνο όταν βρίσκονται στη λήγουσα της λέξης. Η αγαπητή Σώτη εννοεί τη δασεία, η οποία στα αρχαία κείμενα και στο χάρντκορ πολυτονικό μπαίνει στο αρκτικό ρο (), δηλαδή όταν το ρο βρίσκεται στην αρχή των λέξεων, επειδή στα πολύ παλιά χρόνια το ρο στην αρχή της λέξης προφερόταν, φαίνεται, με μια δασύτητα, και γι’ αυτό σε μερικές ξένες γλώσσες βλέπουμε τα ελληνικά δάνεια που αρχίζουν από ρο να γράφονται με rh (rhythm, ας πούμε).

antirrΌταν το ρο βρισκόταν στη μέση της λέξης δεν έπαιρνε δασεία, εκτός αν τύχαινε διπλό ρο, οπότε το πρώτο από τα δύο έπαιρνε ψιλή και το άλλο δασεία, όπως στην εικόνα (παρμένη από ένα βιβλίο του 1850), αλλά σήμερα αυτό το στολίδι μόνο οι εντελώς χάρντκορ πολυτονιστές το χρησιμοποιούν (απορώ πάντως πώς θα το περιέγραφε αυτό η Σώτη!)

* Ένα μικρό από τα Νέα, στο ρεπορτάζ για την κλήρωση των προκριματικών του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου: Πρωτοεμφανιζόμενη στη διοργάνωση θα είναι η εθνική ομάδα του Γιβραλτάρ για την οποία υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί με την Ισπανία. Το ίδιο ισχύει για το Αζερμπαϊτζάν με την Αρμενία. Υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί σημαίνει ότι πρέπει, καλά και σώνει, να κληρωθεί μαζί της, κάτι που ασφαλώς δεν ισχύει αν δούμε ότι «το ίδιο ισχύει» για Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν. Ασφαλώς, αυτό που εννοούν είναι ότι υπάρχει ο περιορισμός να μην κληρωθούν στον ίδιο όμιλο οι δυο ομάδες. Παναπεί, το πραγματικό νόημα αντιστρέφεται -αλλά θα μου πείτε, αυτό το κάνουν τα Νέα και στην ειδησεογραφία τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 131 Σχόλια »

Φωνηεντικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2012

Και πώς αλλιώς θέλατε να τα πω, αφού συνεχίζεται και μπήκε στην τρίτη βδομάδα της η Φωνηεντιάδα, δηλαδή η σκοταδιστική επίθεση που ξεκίνησε με αφορμή το γράμμα μιας (καθόλου τυχαίας, όπως αποδεικνύεται) δασκάλας από τη Ραφήνα εναντίον της νέας Γραμματικής, και γενικεύτηκε σε επίθεση εναντίον της δημοτικής, του μονοτονικού και της γλωσσικής διδασκαλίας στο σχολείο -τώρα μάλιστα που μετά τον Πολύδωρα έκανε επερώτηση και ο Κασιδιάρης, το γλυκό έδεσε! Μεζεδάκια λοιπόν, αν και δεν θα είναι όλα (ούτε καν τα περισσότερα) αφιερωμένα στη Φωνηεντιάδα.

Ξεκινάω μ’ ένα κάπως μπαγιάτικο μεζεδάκι, της προηγούμενης εβδομάδας από τα Νέα. Βέβαια, τα γλωσσικά θέματα δεν χάνουν την επικαιρότητά τους. Τέλος πάντων, στο ρεπορτάζ για την απόδραση της Σέρβας μπασκετμπολίστριας από τις φυλακές Κορυδαλλού, διαβάσαμε ότι προηγουμένως «ο συνεργός της είχε χτυπήσει μια σωφρονιστικό υπάλληλο». Πολύ άτυχη η σωφρονιστική υπάλληλος. Πρώτα τη χτύπησε ο συνεργός τής υπόδικης, μετά την έθεσε ο υπουργός σε διαθεσιμότητα, και για να τριτώσει το κακό ήρθε και ο συντάκτης των Νέων να της φορέσει μουστάκια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 147 Σχόλια »

Ο αδελφός του παππού του και το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ

Posted by sarant στο 14 Δεκεμβρίου, 2010

Ξεκινάω με μια εξομολόγηση: Το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ, που υποτίθεται πως απονέμεται σε δημοσιογράφους για τις επιδόσεις του στο ευγενές άθλημα της γονατογραφίας, δεν είναι δικό μου εύρημα, αλλά του εκλεκτού φίλου του ιστολογίου που ακούει στο ψευδώνυμο π2. Το έχουμε επανειλημμένα αναφέρει σε συζητήσεις, οπότε τώρα το βάζω και στον τίτλο να γίνει ευρύτερα γνωστό, αν και παραδέχομαι ότι τα μεζεδάκια που θα σας παρουσιάσω σήμερα δεν είναι όλα κατάλληλα για βραβείο γραφείο Τσαπατσούλιτζερ.

Ας πούμε, το πρώτο δείγμα που θα σας παρουσιάσω είναι ένα κρούσμα μανιακής σχιζολεξίας, της νεοκαθαρευουσιάνικης εκείνης αρρώστιας που μας κάνει να διαμελίζουμε άσπλαχνα τις λέξεις, αναζητώντας τα υποτιθέμενα πραγματικά τους έτυμα, και για την οποία έχουμε ήδη γράψει.

Άλλο όμως είναι να εμφανίζονται κρούσματα σχιζολεξίας στη βιτρίνα ενός συνοικιακού μαγαζιού και άλλο είναι να τα βλέπεις φάτσα-κάρτα στην ηλέκδοση μιας μεγάλης εφημερίδας, που υποτίθεται μάλιστα πως από τον επόμενο Γενάρη θα φέρει την επανάσταση στο ελληνικό ειδησεογραφικό Διαδίκτυο. Διότι ακριβώς στο ηλεΒήμα εμφανίστηκε προχτές το φριχτά διαμελισμένο «διαδικασία του κατ’ επείγοντος», και μάλιστα όχι μόνο στον τίτλο (οπότε θα ρίχναμε το φταίξιμο στον υλατζή) αλλά και στο καθαυτό άρθρο. Όμως δίνω τον λόγο στον φίλο που μου το έστειλε, γιατί τα λέει πολύ ωραία:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 75 Σχόλια »