Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Βόρεια Μακεδονία’

Makedonian μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Οκτώβριος, 2019

Σκεφτόμουν να βάλω τον τίτλο «Αγιοδημητριάτικα» στο σημερινό μας πολυσυλλεκτικό άρθρο, αφού είναι η γιορτη του Αγίου Δημητρίου, αν και τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει αυτόν τον τίτλο στο παρελθόν. Τελικά όμως άλλαξα γνώμη, και θα εξηγήσω αμέσως, αν δεν το έχετε πάρει είδηση, τι εννοώ γράφοντας Makedonian.

* Προχτές το Βήμα δημοσίευσε ένα μάλλον περίεργο ρεπορτάζ, με τον κωμικά πανηγυρικό τίτλο: «Ο Μητσοτάκης και η Google έδωσαν λύση στο σήμα για τα μακεδονικά προϊόντα«.

Διαβάζουμε:

Ο πρωθυπουργός εμπιστεύτηκε την Google

Οι δύο προτάσεις που τέθηκαν στον Κυριάκο Μητσοτάκη αφορούσαν στις λέξεις «Macedonia» και «Makedonia».

Οι φορείς αναζητούσαν μια λύση που θα βοηθούσε τους καταναλωτές να αντιλαμβάνονται αμέσως ποια προϊόντα ανήκουν στην Ελλάδα και ποια στη Βόρεια Μακεδονία.

Την λύση αυτή έδωσε ο πρωθυπουργός ψάχνοντας στην Google.

Ο πρωθυπουργός είναι έξυπνος και πρακτικός άνθρωπος. Έκανε αναζήτηση στη Google τη λέξη Macedonia και είδε ότι τα αποτελέσματα αφορούν τη Βόρεια Μακεδονία ενώ στην αναζήτηση της λέξης Makedonia, τα αποτελέσματα αφορούν την Ελλάδα», είπε στο Sputnik ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, κ. Γιώργος Κωνσταντόπουλος.

Έτσι, σύμφωνα με πληροφορίες, φαίνεται πως στο σήμα που θα κατοχυρωθεί, η λέξη που θα αναγράφεται μετά το «μ», θα είναι «Makedonia», όπως αποφάσισε ο κ. Μητσοτάκης.

Πέρα από το αστείο «τη Google» που συνήθως εννοεί την εταιρεία κι όχι το μηχανάκι αναζήτησης, πέρα από το λιβάνισμα του «έξυπνου και πρακτικού» πρωθυπουργού, το όλο θέμα μού φαίνεται μνημειώδες αυτογκόλ.

Παραχωρήθηκε ένα παγκοσμίως γνωστό brand name, το Macedonia στα προϊόντα της γείτονος και τώρα για τα ελληνικά προϊόντα θα ισχύει το Makedonia, που όζει απομίμησης, σαν τα SFIKO και Adibas.

Δεν ξέρω, αλλά δεν μου φαίνεται πολύ έξυπνη και πρακτική λύση.

(Η Συμφωνια των Πρεσπών άφηνε τα τεχνικά θεματα όπως αυτό σε επιτροπές. Οι γείτονες, σε προεκλογική περίοδο ύστερα από την αθλιοτητα του γαλλικού βέτο, δεν έχουν καμιά διάθεση για υποχωρήσεις. Ένας λόγος παραπάνω να μη γίνει καμιά συνεννόηση αυτή την περίοδο).

* Δυο μέρες μετά το δημοσίευμα αυτό, που αρχική πηγή του ήταν το sputniknews.gr, και αφού στα κοινωνικά μέσα είχε γίνει πάρτι με τη Makedonia (και την ANKIENT MAKEDONIA, όπως έγραψα στο Τουίτερ), υπήρξε διάψευση από κυβερνητικής πλευράς και χτες τα Ellinika Hoaxes χαρακτήρισαν παραπληροφόρηση το ρεπορτάζ.

Βέβαια, δεδομένου ότι το αρχικό δημοσίευμα ήταν επαινετικό για τον πρωθυπουργό, το πιθανότερο στα δικά μου τα μάτια είναι να μην περίμενε η κυβέρνηση τέτοια κατακραυγή και να αναδιπλώθηκε χαρακτηρίζοντας «παραπληροφόρηση» τις διαρροές. Κάτι τέτοιο υπαινίσσεται και το Sputnik σε νεότερο άρθρο του. Θα δούμε.

* O πορτοκαλισμός της εβδομάδας, σε αυτή την εικονίτσα που κυκλοφορεί στο Φέισμπουκ.

Ίσως θα άξιζε άρθρο για την ετυμολογία του ζεϊμπέκικου, το οποίο είναι ιδιαίτερα επιρρεπές σε πορτοκάλειες ετυμολογήσεις, μια από τις οποίες είναι το Ζευς και Βάκχος

Κι επειδη τρώγοντας έρχεται η όρεξη, να και το μπουζούκι τρισχιλιετές, από το βυζούκιον!

(Για την ετυμολογία του μπουζουκιού λέμε κάτι σε ένα παλιότερο άρθρο, όπου στο σχόλιο 85 του φίλου Σπαθόλουρου εντοπίζεται η πηγή του πορτοκαλισμού περί Διός και Βάκχου. Δείτε όμως και τα υπόλοιπα σχόλια -και κρίμα που δεν γράφει πια εδώ -ή κάπου αλλού- το Σπαθόλουρο).

* Μου γράφει φίλος πριν από μερικές μέρες:

Μόλις τέλειωσε στο κανάλι της Βουλής (10 μμ) επεισόδιο «η δασκάλα» , στη σειρά «ιστορίες καθημερινών ανθρώπων »

Πρόλαβα κάτι πιτσιρίκια 8-10 χρονών, υπολόγισα, που έλεγαν πόσο ίδια είναι τα αρχαία με τα νέα, για τη «σοφία των αρχαίων κειμένων » που χάνεται στη μετάφραση κ.ο.κ.

Έπειτα κάποια άλλα εξυμνουσαν μια συγκεκριμένη δασκάλα, δεν πρόσεχα πια, και μετά η συγκεκριμένη δασκάλα είπε διάφορα ωραία που κάνει, και τέλειωσε δείχνοντας στον φακό ένα χαρτί που έγραφε διάφορα,  και με μεγάλα γράμματα : «Οία ηώ. ..» κτλ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φέικ νιουζ, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 178 Σχόλια »

Παλινορθωτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2019

Και μετεκλογικά θα μπορούσα βέβαια να τα ονομάσω, αλλά τον τίτλο αυτό τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει άλλες δυο φορές κι έπειτα νομίζω ότι αυτός που διάλεξα μεταφέρει περισσότερες πληροφορίες αφού με τη νέα κυβέρνηση επανήλθε η, ας πούμε, αστική κανονικότητα, π.χ. επέστρεψαν οι γραβάτες στην ορκωμοσία και ο αμιγώς θρησκευτικός όρκος.

Να  θυμηθούμε και τα αποτελέσματα των εκλογών της περασμένης Κυριακής -αλλά επειδή είμαστε βιβλιοφιλικό ιστολόγιο, να δουμε τα ποσοστά των κομμάτων με βάση τίτλους βιβλίων, όπως τα φαντάστηκε ανώνυμος (ή άγνωστος σε μένα) κυβερνοπολίτης.

Δεν θυμάμαι από πού το πήρα, αλλά έχει γούστο πιστεύω.

* Το πιο ευχάριστο στις εκλογές ήταν σίγουρα ο καταποντισμός της Χρυσής Αυγής. Σε σχετική ανάλυση στο in.gr διαβάζουμε ότι:

Η πτώση στα ποσοστά της Χρυσής Αυγής δεν έγινε εν μία νυχτί.

Όμως, ο τύπος «νύχτα» είναι της σημερινής γλώσσας και δεν έχει δοτική. Και να είχε, επειδή η νύχτα είναι φυσικά πλέον πρωτόκλιτη, θα ήταν «νύχτα» (βάλτε και την υπογεγραμμένη εκεί που ξέρετε). Δοτική έχει ο αρχαίος τύπος, που είναι «νυξ» (όχι νιξ φαΐ που έλεγε η χοντρή) και στη δοτική «νυκτί». Αν είναι να χρησιμοποιούμε αρχαία, να τα χρησιμοποιούμε, κατά το δυνατόν, σωστά.

Δεν τελειώσαμε όμως. Ένας καθαρολόγος θα σας πει ότι δεν αρκεί να διορθώσετε το «νυχτί». Αν γράψετε «εν μία νυκτί» πάλι φαλτσάρετε, διότι στα αρχαία ήταν «μιᾷ», επομένως πρέπει να τονιστεί στη λήγουσα. Άρα, όχι «εν μία νυκτί» αλλά «εν μια νυκτί».

Ούτε τώρα τελειώσαμε. Εντάξει, τονίζεται στη λήγουσα, αλλά θα βάλουμε τόνο ή όχι; Εδώ οι γνώμες διίστανται. Ο Μπαμπινιώτης το γράφει «εν μια νυκτί» (άρα το προφέρει μονοσύλλαβο) ενώ το ΛΚΝ «εν μιά νυκτί» άρα το προφέρει δισύλλαβο. Για περισσότερα δείτε ειδικό παλαιότερο άρθρο της Λεξιλογίας. Αν το έγραφα ποτέ, θα το τόνιζα: μιά, ίσως επειδή έτσι θα το πρόφερα στο γνωστό παλιό σατιρικό «εν μιά νυκτί και μόνη, αντιστάσεως μη ούσης…»

Οπότε, καλά κάνω εγώ που γράφω «μέσα σε μια νύχτα».

* Και επιστρέφουμε στα εκλογικά. Ο τίτλος μας λέει για παλινόρθωση αλλά εδώ μια επιφανής περσόνα του φιλελεύθερου χώρου προτιμάει την παλιννόστηση.

Όμως, ωγαθέ, παλιννόστηση, όπως λέει το Λεξικό, είναι η επιστροφή κάποιου στην πατρίδα του ύστερα από μακροχρόνια απουσία. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι οι ακραιφνείς φιλελεύθεροι είχαν φύγει από τη χώρα την τετραετία που κυβερνούσαν οι μαδουραίοι, και πάλι εκείνοι θα παλιννοστούσαν, όχι η χώρα.

Στην πραγματικότητα, ο επιφανής φιλελεύθερος ήθελε να γράψει παλινόρθωση, αλλά τον μπέρδεψε η παλιννόστηση,  που μπορεί κανείς να νομίσει ότι συνδέεται με το στήσιμο της χώρας στα πόδια της.

Και δωράκι η κοτσάνα «των απελθούντων» αντί για το σωστό «απελθόντων». Καλύτερα γράψε «μαδουραίων», που ξέρεις πώς γράφεται!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 120 Σχόλια »

Μακεδονία-Σκόπια

Posted by sarant στο 3 Ιουλίου, 2019

Τις προάλλες η εφημερίδα Ντοκουμέντο έφερε στη δημοσιότητα ένα ντοκουμέντο του 2005, μια επιστολή του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους νεότερο, σχετικά με το θέμα του ονόματος της γειτονικής χώρας, της χώρας που σήμερα ονομάζεται Βόρεια Μακεδονία.

Το κείμενο της επιστολής αυτής, σε μετάφραση της εφημερίδας, έχει ως εξής:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Μακεδονικό, Ντοκουμέντα | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Μεζεδάκια λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 25 Μαΐου, 2019

Κι άλλες φορές έχω βάλει παρεμφερείς τίτλους στο πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας, όταν δημοσιεύεται την παραμονή εκλογικής αναμέτρησης -δεν διεκδικεί πρωτοτυπία ο τίτλος, μόνο ακρίβεια. Κάμποσα από τα μεζεδάκια της πιατέλας, άλλωστε, είναι (προ)εκλογικά, αν και όχι όλα.

* Και ξεκινάμε με ένα μη εκλογικό μεταφραστικό μαργαριτάρι, μεγαλούτσικο μάλιστα, μεγέθους… μαρμάρου. Σύμφωνα με άρθρο του Βήματος, κάμερα κατέγραψε την πτώση μετεωρίτη στην Αυστραλία. Κατά το άρθρο, «ο μετεωρίτης είχε μέγεθος μαρμάρου».

Πόσο μέγεθος έχει όμως γενικά το μάρμαρο; Υπάρχουν μαρμάρινοι όγκοι πολλών κυβικών μέτρων, υπάρχουν και λεπτά μαρμαράκια λίγων τετραγωνικών εκατοστών, και μικρότερα ακόμα.

Μπα, κάτι άλλο συμβαίνει. Αν ανατρέξετε στο πρωτότυπο θα δείτε ότι χρησιμοποιείται η λέξη marble. Το οποίο όμως marble είναι μεν το μάρμαρο ειναι όμως επίσης η μπίλια, η γκαζά, ο βώλος. Μέγεθος βώλου είχε ο μετεωριτάκος.

(Κι αν σας πει κανένας Άγγλος have you lost your marbles?, δεν αναρωτιέται αν χάσατε τις μπίλιες σας, αλλά αναρωτιέται, ιδιωματικά, αν είστε στα καλά σας).

* Φίλος στέλνει τη φωτογραφία αριστερά, από εκλογικό περίπτερο της Ρένας Δούρου με την ανορθογραφία να βγάζει μάτι. Πιο δυνατά, βέβαια.

Μου γράφει: «Δεν ξέρω πιος έφτιαξε τα περίπτερα, αλλά την άλλη φορά να διαλέξουν κάποιον που να είναι ποιο προσεκτικός».

Διότι βέβαια επισημαίνουμε μαργαριτάρια και των παρατάξεων που μας είναι συμπαθείς και θα τις ψηφίσουμε -όπως εγώ τη Ρένα Δούρου (στον νότιο τομέα).

* Η γενικομανία της εβδομάδας. Διαβάζω ότι:

Αυτοκίνητο στη Λαμία ξέφυγε της πορείας του και πήρε… σβάρνα τα μηχανάκια.

Γράφει ο φίλος που το έστειλε: Πώς μεταφράζουμε το «εξετράπη»; Ξέφυγε. Τα άλλα τα κρατάμε ίδια, και προκύπτει το αυτοκίνητο που ξέφυγε της πορείας του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιατί (δεν) το λέμε έτσι, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , , , , | 298 Σχόλια »

Επονίτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2019

Σαν σήμερα πριν από 76 χρόνια, στις 23 Φεβρουαρίου 1943, ιδρύθηκε η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, η ΕΠΟΝ. Προς τιμήν αυτής της επετείου, τα σημερινά μεζεδάκια τα τιτλοφόρησα επονίτικα, αν και βέβαια στην ύλη του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου δεν υπάρχει τίποτε που να αναφέρεται στην Αντίσταση ή στην ΕΠΟΝ.

Ή μάλλον, για να υπάρχει και κάτι, θυμίζω ένα παλιότερο άρθρο του ιστολογίου με αναμνήσεις του πατέρα μου από τα χρόνια του στην ΕΠΟΝ στη Μυτιλήνη.

* Βέβαια, η σημερινή μέρα αναμένεται να γραφτεί με χρυσά γράμματα στις δέλτους της ελληνικής λογοτεχνίας (και λίγα λέω) αφού σήμερα θα παρουσιαστεί το βιβλίο του Ντάνου, κατά κόσμον Γιώργου Αγγελόπουλου.

Όπως εκμυστηρεύεται στο βιντεάκι ο συγγραφέας, το βιβλίο θα έχει 160 σελίδες, κάθε κεφάλαιο αρχίζει με μια φωτογραφία σχετική με το αντικείμενο του κεφαλαίου, και, όπως λέει, δεν περίμενε να είναι τόσο καλό το βιβλίο του. Πάντως, παραδέχεται πως δεν κατάφερε να το διαβάσει μονοκοπανιάς το βιβλίο του. Αφού διατύπωσε το λαπαλισικό αξίωμα ότι «Οι άσχημες κριτικές είναι το αντίθετο από τις καλές κριτικές», αναγνώρισε πως δεν είναι του χώρου των βιβλίων, αφού έχει διαβάσει ίσαμε τώρα στη ζωή του 8 βιβλία -χωρίς να διευκρινίσει αν συνυπολογίζει και το δικό του. Αυτό μου θύμισε το ανέκδοτο που είχε βγει όταν ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τζέρι Φορντ, ότι «Κάηκε η βιβλιοθήκη του προέδρου, με αποτέλεσμα να καούν και τα τρία βιβλία της. Ευτυχώς όμως ο Πρόεδρος είχε προλάβει να τα μπογιατίσει». Αλλά ο Ντάνος αποδεικνύεται βιβλιοφάγος μπροστά στον πρόεδρο Φορντ.

Όπως γράφει και το σχετικό ρεπορτάζ, η Χρυσηίδα Δημουλίδου θα αισθάνεται τον θρόνο της να τρίζει.

* Από άρθρο του Δ. Νανούρη στην ΕφΣυν για την πολακιάδα, ξεσηκώνω μια φράση, στην αρχή-αρχή:

Στις εποχές της γενικευμένης παρακμής, άτινας μας έριξε η άπονη μοίρα, τα δημόσια πρόσωπα που σέβονται το νόημα αμφοτέρων των λέξεων του χαρακτηρισμού….

Αυτό το «άτινας» δεν στέκει με τίποτα ή μάλλον δεν υπάρχει καν, διότι για να σταθεί συντακτικά ένας τύπος πρέπει να είναι υπαρκτός, και το «άτινας» δεν είναι. Υπάρχει ή ακριβέστερα υπήρχε στα αρχαία οίτινες στο αρσενικό, αίτινες στο θηλυκό με αιτιατική άστινας, και άτινα στο ουδέτερο. Εδώ θα ταίριαζε το «εις άστινας», ενδεχομένως, αλλά αν θέλουμε να μιλήσουμε του μπαμπά μας τη γλώσσα θα πούμε «όπου» ή «στις οποίες».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Κοτσανολόγιο, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 243 Σχόλια »