Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γαλλία’

Το 18,33% του ουρανού

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2017

Το σημερινό άρθρο είναι επικαιροποιημένη επανάληψη ενός παλιότερου, προπέρσινου -και μάλιστα επανάληψη επανάληψης, αφού και το προπέρσινο ήταν επίσης επικαιροποιημένη επανάληψη ενός άρθρου του 2013. Αλλά αυτή η ανακύκλωση δεν γίνεται επειδή το παλιότερο άρθρο είχε περάσει απαρατήρητο, ούτε επειδή δεν προλαβαίνω να γράψω φρέσκο, αλλά επειδή πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που εξακολουθεί να μην έχει διευθετηθεί και που πρέπει να διευθετηθεί, οπότε δεν βλάφτει να το επαναλαμβάνω. Βέβαια, πρέπει να το πω, λίγοι συμφωνούν μαζί μου -αλλά τι να κάνουμε, θα το αντέξω.

Σήμερα έχουμε 8 Μαρτίου, την παγκόσμια μέρα της γυναίκας, οπότε αναδημοσιεύω το προπέρσινο άρθρο μου. Επικαιροποιημένο, αφού τα στοιχεία σε σχέση με τη συμμετοχή των γυναικών στη Βουλή και στην κυβέρνηση έχουν αλλάξει από τότε, δεδομένου ότι μεσολάβησαν οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015.  Βέβαια, οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχετε μάλλον τοποθετηθεί ήδη -αλλά τίποτα δεν σας εμποδίζει να επαναλάβετε την άποψή σας, αν δεν βαριέστε, χώρια που δεν αποκλείεται να έχετε σε κάποιο σημείο μεταβάλει άποψη.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή και μόνιμη. Ακόμα χειρότερα, στη Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 ο αριθμός των γυναικών μειώθηκε αισθητά σε σύγκριση με τη Βουλή του Ιανουαρίου 2015: αυτή τη στιγμή έχουμε μόνο 55 γυναίκες επί συνόλου 300 βουλευτών (ποσοστό 18,33%), ενώ στη βραχύβια βουλή των πρώτων μηνών του 2015 είχαμε 70 (23,3%) που είναι και το ρεκόρ από καταβολής ελληνικού κράτους. Η σημερινή επίδοση είναι χειρότερη ακόμα και από τη Βουλή του Ιουνίου 2012, που είχε 63 γυναίκες (ποσοστό 21%) και λίγο μόνο καλύτερη από τον αριθμό του 2009 (52 γυναίκες). Εννοείται ότι στα παλαιότερα χρόνια ο αριθμός των γυναικών ήταν ακόμα μικρότερος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επαναλήψεις, Επετειακά | Με ετικέτα: , , , | 272 Σχόλια »

Πλημμυρισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιουνίου, 2016

4933607_6_aa8d_le-zouave-du-pont-de-l-alma-au-petit-matin-du_e48375b5be05753ee61dbb6b8ada8ddeΔεν είναι βεβαίως τα μεζεδάκια μας πλημμυρισμένα, στη Γαλλία γίνονται οι πλημμύρες, αλλά επειδή χτες και προχτές είχαμε την επίσημη επίσκεψη του Γάλλου πρωθυπουργού, του Μανουέλ Βαλς, είπα να βάλω αυτόν τον τίτλο, τιμής ένεκεν ή σε ένδειξη συμπαράστασης, πείτε το όπως θέλετε.

Άλλωστε, μερικά από τα μεζεδάκια μας αναφέρονται είτε στις πλημμύρες της Γαλλίας είτε στην επίσκεψη Βαλς, οπότε ο τίτλος δεν είναι άτοπος.

Το άγαλμα που βλέπετε αριστερά είναι ένας ζουάβος, πολεμιστής στον Κριμαϊκό πόλεμο, που βρίσκεται στη γέφυρα της Άλμας στο Παρίσι. Όπως βλέπετε τα νερά του φουσκωμένου Σηκουάνα τού έχουν φτάσει ίσαμε τη μέση και για κάποιο λόγο το άγαλμα αυτό έχει μετατραπεί σε ανεπίσημο μέτρο της πλημμύρας (υπάρχει και η παριζιάνικη έκφραση «ο ζουάβος έχει τα πόδια μεσα στο νερό», που σημαίνει «σκούρα τα πράγματα») αν και δεν προσφέρεται για συγκρίσεις με παλιότερες μεγάλες πλημμύρες διότι στο μεταξύ έχει γίνει ανακαίνιση της γέφυρας και το άγαλμα έχει μετατοπιστεί κι έτσι δεν είναι έγκυρη η σύγκριση.

* Ο Αλέξης Τσίπρας, προσφωνώντας τον Γάλλο πρωθυπουργό, είπε ότι «η στάθμη του Σηκουάνα έχει φτάσει στα 6 μέτρα πάνω από το έδαφος», αλλά αυτό είναι λάθος. Έχει φτάσει στα 6 μέτρα σκέτο, και εννοούν από την κοίτη του.

sigounas* Μιλώντας για τον Σηκουάνα, γελάσαμε πολύ με το σουπεράκι που έβαλε κάποιο κανάλι (του Ευαγγελάτου, αλλά δεν θυμάμαι ποιο είναι αυτή την περίοδο): Ο Σιγκούνας κλείνει τον Λούβρο!

Διόρθωσέ το, θα φώναξε κάποιος από το κοντρόλ, και, πράγματι το έκαναν:

Ο Σηγκούνας κλείνει τον Λούβρο!

Εγώ πάντως δηλώνω ότι είχα έναν συμμαθητή που τον λέγανε Σιγκούνα, αλλά ήταν φρόνιμο παιδί, δεν έκλεινε Λούβρους.

* Επίσης, άκουσα χτες στο Κόκκινο έναν δημοσιογράφο της ΕΡΤ, Αλφόνσο κάτι, που τον καλέσανε για γνώστη της γαλλικής πραγματικότητας, να λέει, δύο ή τρεις φορές, τον Γάλλο πρόεδρο «Ολάν». Το Hollande προφέρεται στα γαλλικά Ολάντ (ένρινο βέβαια, νd), όχι Ολάν. Κι άλλοι το κάνουν το λάθος αυτό, και δεν χάλασε κι ο κόσμος φυσικά, αλλά από «γνώστη της γαλλικής πραγματικότητας» περίμενα να το ξέρει σωστά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 234 Σχόλια »

Πρωτονοεμβριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 1 Νοέμβριος, 2015

Αφού υπάρχει πρωτοχρονιάτικος, πρωτομαγιάτικος και πρωταπριλιάτικος, γιατί όχι και πρωτονοεμβριάτικος -θα μπορούσε να υπάρχει τέτοια λέξη, αν η 1η Νοεμβρίου είχε ξεχωρίσει σαν την 1η Απριλίου ή την Πρωτομαγιά. Προς το παρόν δεν υπάρχει, οπότε ας τη φτιάξουμε εμείς, για τα μεζεδάκια μας.

Τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται Κυριακή κατ’ εξαίρεση, επειδή χτες που ήταν η κανονική τους μέρα δημοσίευσης είχαμε τα γενέθλια του Ν. Λαπαθιώτη, κι έτσι με τη σειρά τους σπρώχνουν το Μηνολόγιο για αύριο.

Κάποιες κακές γλώσσες είπαν ότι απέφυγα να δημοσιεύσω μεζεδάκια χτες από… κομματικό καθήκον, για να μην αναφερθώ δηλαδή σε ένα μαργαριτάρι του Αλέξη Τσίπρα, που βέβαια το άκουσε ζωντανά η μισή Ελλάδα. Οπότε, ας ξεκινήσουμε από αυτό.

Στη συζήτηση που έγινε προχτές το μεσημέρι στη Βουλή στην «Ώρα του πρωθυπουργού», απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή Γιώργου Κουμουτσάκου της ΝΔ για το προσφυγικό, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τη ΝΔ, η δική του κυβέρνηση δεν οδηγήθηκε «σε δηλώσεις και ανακοινώσεις που εκτίθουν τη χώρα διεθνώς» (το ακούτε εδώ στο 13.45 του στιγμιοτύπου).

Φυσικά, τέτοια λάθη εκθέτουν τον πρωθυπουργό, κι αν εξηγούνται πάντως δεν δικαιολογούνται. Εξηγούνται, επειδή το ανύπαρκτο «εκτίθουν» φτιάχνεται με έλξη από το «εκτίθενται», αναλογικά και λαϊκά. Το έχει πει άλλωστε και η λαίδη Άντζελα Δημητρίου («Δεν τίθεται τέτοιο θέμα». «Το τίθω εγώ»), και περιέχεται στον κατάλογο με τους «αντζελισμούς» του slang.gr (οι οποίοι, παρεμπιπτόντως, περιλαμβάνουν και ορισμένους ολόσωστους τύπους όπως το «ουδείς άσφαλτος»).

Για την εξομάλυνση του «θέτω» και των συνθέτων του, ο παραδοσιακός δημοτικισμός κινήθηκε πιο λογικά, προτείνοντας τους τύπους «θέτομαι», «αποσυνθέτομαι», που ακολουθούν άλλωστε την παράδοση των λογίων του 19ου αιώνα (Σάθας, Κούμας, Ν. Βάμβας, Χριστόπουλος κτλ.) που όλοι τους αυτούς τους τύπους ακολουθούσαν. Επειδή όμως αυτοί οι αναλογικοί τύποι απορρίφθηκαν από τις μετέπειτα σχολικές γραμματικές, τώρα πληρώνουμε εσαεί φόρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Κουίζ, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 209 Σχόλια »

Το 18,18% του ουρανού

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2015

Το σημερινό άρθρο είναι επικαιροποιημένη επανάληψη ενός παλιότερου -και μάλιστα όχι και τόσο παλιού, προπέρσινου, που μάλιστα το είχατε σχολιάσει δεόντως αφού είχε συγκεντρώσει 283 σχόλια. Αλλά αυτή η ανακύκλωση δεν γίνεται επειδή το παλιότερο άρθρο είχε περάσει απαρατήρητο, ούτε επειδή δεν προλαβαίνω να γράψω φρέσκο, αλλά επειδή πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που εξακολουθεί να μην έχει διευθετηθεί και που πρέπει να διευθετηθεί, οπότε δεν βλάφτει να το επαναλάβω. Βέβαια, πρέπει να το πω, πολύ λίγοι συμφωνούν μαζί μου -αλλά τι να κάνουμε, θα το αντέξω.

Μεθαύριο έχουμε 8 Μαρτίου, την παγκόσμια μέρα της γυναίκας, οπότε σήμερα αναδημοσιεύω επικαιροποιημένο ένα άρθρο που είχα δημοσιεύσει πρόπερσι στις 8 Μαρτίου, ένα μάλλον σύντομο άρθρο, στο οποίο ζητούσα κυρίως τη γνώμη σας. (Βέβαια, οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχετε μάλλον τοποθετηθεί στο προπέρσινο άρθρο -αλλά τίποτα δεν σας εμποδίζει να επαναλάβετε την άποψή σας, αν δεν βαριέστε, χώρια που δεν αποκλείεται να έχετε κάπως μεταβάλει άποψη.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή. Στη Βουλή που προέκυψε από τις πρόσφατες εκλογές έχουμε μόνο 70 γυναίκες επί συνόλου 300 βουλευτών (ποσοστό 23,3%) -και πάλι καλά να λέμε, αφού πρόκειται για ρεκόρ από καταβολής ελληνικού κράτους. Ρεκόρ, αλλά με μικρή πρόοδο σε σχέση με την προηγούμενη Βουλή, του 2012, που είχε 63 γυναίκες (ποσοστό 21%). Η άνοδος οφείλεται κυρίως στη νέα εκλογική εκτίναξη του ΣΥΡΙΖΑ. Στη Βουλή του 2009 είχαμε 52 μόνο γυναίκες, και στα παλιότερα χρόνια ακόμα λιγότερες.

Η αύξηση της εκπροσώπησης των γυναικών στη Βουλή ήταν σχετικά μικρή από το 2012 στο 2015 επειδή, αν και ο ΣΥΡΙΖΑ εξέλεξε αρκετά περισσότερες γυναίκες (45 έναντι 26 το 2012, ποσοστό 30,2%), στη ΝΔ το ποσοστό των γυναικών είναι ντροπιαστικά χαμηλό, μόνο 10 σε 76 (13,2%). Τα άλλα κόμματα έχουν ολιγομελείς κοινοβουλευτικές ομάδες, οπότε είναι λιγότερο ασφαλής η εξαγωγή συμπερασμάτων, πάντως το καλύτερο ποσοστό γυναικείας εκπροσώπησης το έχει το ΚΚΕ (με 4/15) και το χειρότερο η ναζιστική συμμορία με 2/17. Πάντως, για να λέμε και τα στραβά της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να εξέλεξε πολλές γυναίκες σε απόλυτο αριθμό, αλλά σε ποσοστό σημείωσε πτώση σε σχέση με το 2012 (τότε είχε 26/71, ποσοστό 36,6%, τώρα έχει 45/149, ποσοστό 30,2%).

Παρ’ όλ’ αυτά, το ποσοστό μας στη Βουλή, το σημερινό, το 23,3%, δεν μας ντροπιάζει στην παγκόσμια κατάταξη. Ο πίνακας στο λινκ που έδωσα δίνει τα στοιχεία για την 1η Ιανουαρίου, δεν παίρνει δηλαδή υπόψη του τις πρόσφατες εκλογές. Αν τις υπολογίσουμε, ανεβαίνουμε στην 55η παγκόσμια θέση ξεπερνώντας με βραχεία κεφαλή το Ηνωμένο Βασίλειο και βρισκόμαστε στην 18η θέση από τις 28 χώρες της ΕΕ αλλά δεν απέχουμε πολύ από αρκετές άλλες χώρες όπου το ποσοστό των γυναικών στη βουλή βρίσκεται κάτω από το 30% (από τις σκανδιναβικές χώρες απέχουμε έτη φωτός). Από την άλλη, αν η Ελλάδα υστερεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα, βρίσκεται περίπου στον παγκόσμιο μέσο όρο και αφήνει πίσω της πολλές συντηρητικές χώρες, όπως τις ισλαμικές, τις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία, όπου το ποσοστό γυναικών στη Βουλή είναι ακόμα χαμηλότερο.

Αυτό που μας ντροπιάζει πραγματικά είναι το ποσοστό γυναικών στην κυβέρνηση, όπου και η νέα κυβέρνηση, αν και με κορμό την Αριστερά, έχει χαμηλότατο ποσοστό γυναικών, μόλις 6 σε 45 υπουργικούς θώκους συν την Πρόεδρο της Βουλής. Κάτι τέτοιο κανονικά θα έπρεπε να απαγορεύεται από το Σύνταγμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επαναλήψεις, Επετειακά | Με ετικέτα: , , , | 193 Σχόλια »

Βαλς με τον Μανουέλ

Posted by sarant στο 2 Απρίλιος, 2014

400px-Valls_Toulouse_2012Καλώς εχόντων των πραγμάτων, ορκίζεται σήμερα το μεσημέρι η νέα κυβέρνηση της Γαλλίας, με πρωθυπουργό τον Μανουέλ Βαλς, ως χθες υπουργό Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Ζαν-Μαρκ Ερό. Επειδή η Γαλλία είναι προεδρική δημοκρατία, ο Πρόεδρος αποφασίζει για τους ανασχηματισμούς, όχι ο πρωθυπουργός (αν βέβαια ανήκουν στο ίδιο κόμμα), και οι ανασχηματισμοί μπορεί να αφορούν και τον πρωθυπουργικό θώκο. Δεν είναι λοιπόν σπάνιο να αλλάζει ένας πρόεδρος τον πρωθυπουργό του: ναι μεν ο Σαρκοζί εξάντλησε την πενταετία 2007-2012 με τον ίδιο πρωθυπουργό, τον Φρανσουά Φιγιόν, αλλά ήταν μάλλον η εξαίρεση. Ο Σιράκ το 2002-2007 είχε τρεις πρωθυπουργούς, Ζοσπέν (με συγκατοίκηση), Ραφαρέν και ντε Βιλπέν.

Βέβαια, η αντικατάσταση του πρωθυπουργού σηματοδοτεί συνήθως μια σαφέστερη αλλαγή πλεύσης απ’ ό,τι ένας απλός ανασχηματισμός με αντικαταστάσεις υπουργών, και φαίνεται ότι ο Φρανσουά Ολάντ μια τέτοια εντύπωση ήθελε να δώσει, μετά την καθαρή ήττα που υπέστησαν οι σοσιαλιστές στις δημοτικές εκλογές της Κυριακής, ήττα που θα ήταν συντριπτική αν η κεντροδεξιά κατάφερνε να πάρει και το Παρίσι, όπου τελικά η νίκη της Αν Ινταλγκό απέναντι σε μια ισχυρή υποψήφια της αντιπολίτευσης ήταν μια από τις λίγες παρηγοριές για την κυβέρνηση.

Ο Βαλς τοποθετείται στη δεξιά πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Μέσα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν έχει πολλές συμπάθειες, και στις προκριματικές εσωτερικές εκλογές που έγιναν το 2011 για να ορισθεί ο σοσιαλιστής υποψήφιος στις εκλογές του 2012 ο Βαλς ήρθε ουσιαστικά τελευταίος με 5,6% (υπήρχε κι ένας με 0,6%). Επανειλημμένα έχει διαφωνήσει με εμβληματικές θέσεις του ΣΚ όπως το 35ωρο. Ως Υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Ερό, είχε δώσει δείγματα σκληρής γραμμής σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης, με αποτέλεσμα να είναι ο δημοφιλέστερος υπουργός, αλλά για τους οπαδούς της κεντροδεξιάς. Επομένως, η τοποθέτησή του στη θέση του πρωθυπουργού  είναι σαφής ένδειξη της πολιτικής που θέλει να χαράξει ο Ολάντ ή τουλάχιστον του σήματος που θέλει να εκπέμψει. Η τοποθέτησή του επικρίθηκε όχι μόνο από το Μέτωπο της Αριστεράς και τους κομμουνιστές αλλά και από την αριστερή πτέρυγα των σοσιαλιστών, όπως και από τους Πράσινους. Ο Ζαν Λυκ Μελανσόν, σε μια πετυχημένη ατάκα από αυτές που συνηθίζει, τον αποκάλεσε «μέγιστο κοινό διαιρέτη της Αριστεράς» ( le plus grand commun diviseur de la gauche στο πρωτότυπο), εννοώντας ότι πρόκειται για επιλογή που διχάζει την αριστερά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 137 Σχόλια »

Κώστα Βάρναλη, Γράμματα από το Παρίσι

Posted by sarant στο 15 Νοέμβριος, 2013

varnalis-exoΚυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες το βιβλίο του Κώστα Βάρναλη «Γράμματα από το Παρίσι», σε δική μου φιλολογική επιμέλεια, πρόλογο και επιλεγόμενα. Το βιβλίο συγκεντρώνει τα ταξιδιωτικά και αισθητικά άρθρα που έστειλε από το Παρίσι (και άλλες περιοχές της Γαλλίας) ο Κώστας Βάρναλης το 1926, όταν ήταν ανταποκριτής της αθηναϊκής εφημερίδας «Πρόοδος».

Μαζί με το βιβλίο κάνει τα πρώτα του βήματα κι ένας καινούργιος εκδοτικός οίκος, που λέγεται Αρχείο και που τον ίδρυσε, σε τέτοιους δύσκολους καιρούς, η συγγραφέας, αλλά και φίλη, Ηρώ Διαμαντούρου. Τα «Γράμματα από το Παρίσι» είναι ένα από τα τρία ή τέσσερα βιβλία με τα οποία κάνει το ντεμπούτο του ο νεοσύστατος εκδοτικός οίκος.

Η Πρόοδος των Αθηνών, όπως ήταν ο πλήρης τίτλος της, κυκλοφόρησε το πρώτο της φύλλο στις 23 Μαΐου 1926 με εκδότη τον Κ. Νταϊφά και διευθυντή τον Διονύσιο Κόκκινο (τον μετέπειτα ιστορικό και ακαδημαϊκό), παλιό γνωστό του Κ. Βάρναλη, ο οποίος έγραφε και χρονογράφημα με το ψευδώνυμο Άριελ. Ο Βάρναλης ανήκε από την αρχή στο επιτελείο των συνεργατών της εφημερίδας: η πρώτη του συνεργασία δημοσιεύεται ήδη στο δεύτερο φύλλο της, στις 24 Μαΐου 1926. Να θυμίσουμε ότι από το καλοκαίρι του 1925 στη χώρα έχει επιβληθεί η δικτατορία του Θ. Πάγκαλου, που έκλεισε μεν τον Ριζοσπάστη (και αργότερα την κεντροαριστερή Δημοκρατία) ενώ επέβαλε καθεστώς λογοκρισίας στις άλλες εφημερίδες, χωρίς πάντως να ασκεί ασφυκτικό έλεγχο.

Λόγω της δικτατορίας, η Πρόοδος δεν είχε σαφή κομματική τοποθέτηση (αργότερα στράφηκε προς τον Κονδύλη, αλλά δεν μακροημέρευσε). Επίσης, έδινε αρκετήν έμφαση στη φιλολογική και καλλιτεχνική ύλη, τουλάχιστον στους πρώτους μήνες της. Κατά καιρούς, η εφημερίδα δημοσίευε σε πλαίσιο τα ονόματα των φιλολογικών και καλλιτεχνικών συνεργατών της, που τα αντιγράφω εδώ -μερικά είναι γνωστά και σήμερα: Κ. Βάρναλης, Γ. Γουναρόπουλος, Ε. Ελευθεριάδης, Γιοσέφ Ελιγιά, Αριστοτέλης Ζάχος, Κ. Καρθαίος, Γιάννης Κεφαλληνός, Τ. Οικονομάκις, Πέτρος Χάρης, Παντελής Χορν.

Η σύνθεση αντανακλά και την ακτινοβολία των γαλλικών γραμμάτων και τεχνών στον μεσοπόλεμο: οι Γουναρόπουλος και Ελευθεριάδης (Τεριάντ) έμεναν μόνιμα στο Παρίσι εκείνη την περίοδο, ενώ ο χαράκτης Κεφαλληνός, ο επιστήθιος φίλος του Βάρναλη, ζούσε επίσης στη Γαλλία, σε ένα χωριό της Τουραίνης. Η εφημερίδα είχε και άλλον ανταποκριτή στο Παρίσι, τον Σ. Φωκίδη, για τα πολιτικά θέματα· ο Ελευθεριάδης κάλυπτε το τρέχον καλλιτεχνικό και φιλολογικό ρεπορτάζ, ενώ οι ανταποκρίσεις του Βάρναλη ήταν κάτι το έκτακτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Παρουσίαση βιβλίου, Ταξιδιωτικά, Χρονογραφήματα | Με ετικέτα: , , , , , | 53 Σχόλια »

Γράμμα από τις ακτές της Γαλλίας (Κώστας Βάρναλης)

Posted by sarant στο 25 Αύγουστος, 2013

Μια και το καλοκαίρι ακόμα συνεχίζεται, στο σημερινό κυριακάτικο λογοτεχνικό μας θέμα θα παρουσιάσω ένα αθησαύριστο ταξιδιωτικό χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη, σταλμένο από τις ακτές της Βρετάνης. Δημοσιεύτηκε πριν από 87 χρόνια, στις 25 Ιουλίου 1926, στην εφημερίδα “Πρόοδος”, με την οποία συνεργάστηκε ο Βάρναλης από την αρχή της έκδοσής της και για τρεις περίπου μήνες. Ο Βάρναλης πήγε ως απεσταλμένος της Προόδου στο Παρίσι, και αν μετράω σωστά αυτή πρέπει να ήταν η τέταρτη επίσκεψή του στη Γαλλία, ύστερα από τις δύο μακρόχρονες περιόδους διαμονής του με υποτροφία (1918-20 και 1923-24) και μια σύντομη επίσκεψη το καλοκαίρι του 1925. Άλλο ένα χρονογράφημα της σειράς αυτής είχα παρουσιάσει στις αρχές του καλοκαιριού. Όλη τη σειρά των χρονογραφημάτων της περιόδου αυτής ευελπιστώ να την παρουσιάσω προσεχώς σε βιβλίο.

Ο Βάρναλης αγάπησε πολύ το Παρίσι, που ήταν τότε η παγκόσμια πρωτεύουσα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, και αργότερα έλεγε σε συνεντεύξεις ότι μόνο στη Γαλλία πέρασε ευτυχισμένα χρόνια. Άλλωστε εκεί έγραψε ή σχεδίασε τα πιο σημαντικά του έργα. Η παραμονή στο Παρίσι ήταν και περίοδος έντονης μελέτης, όπως δείχνουν και τα σημειωματάρια που απόκεινται στο αρχείο του, μελέτης που οδήγησε και στη στροφή του Βάρναλη προς τον μαρξισμό και την αριστερά.

Το καλοκαίρι του 1926 ο Βάρναλης είναι απολυμένος πια (από την αρχή του χρόνου) από τη δημόσια εκπαίδευση ύστερα από την υπόθεση των “Μαρασλειακών”, ενώ έχει απορριφθεί η αίτησή του να του χορηγηθεί σύνταξη έναντι της σχεδόν εικοσαετούς προϋπηρεσίας του στην εκπαίδευση: είναι λοιπόν αναγκασμένος να βιοποριστεί από την πένα του. Καθώς το ιδιότυπο δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου ασκούσε όχι ασφυκτικό αλλά ασφαλώς οχληρό έλεγχο στα πνευματικά πράγματα, ο Βάρναλης θα καλοδέχτηκε την ευκαιρία για διακοπές στην αγαπημένη του Γαλλία πληρωμένες ενμέρει από την εφημερίδα. Δεν ανέλαβε ανταποκριτής, όπως από λάθος έγραψα στο προηγούμενο άρθρο μου, διότι η εφημερίδα είχε ήδη ανταποκριτές εγκατεστημένους στο Παρίσι (μεταξύ άλλων τον φίλο του Βάρναλη, τον Μυτιληνιό συλλέκτη και εκδότη Στρατή Ελευθεριάδη ή Τεριάντ, καθώς και τον Σ. Φωκίδη). 

ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΚΤΕΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

ΣΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ

ΒΡΕΤΑΝΗ, Ιούλιος. –Σαιν-Μαλό και Ντινάρ είναι οι δυο μεγαλύτερες και πιο κοσμικές θαλάσσιες λουτροπόλεις της Βρετάνης. Το καλοκαίρι έχουν όψη πανηγυρική και τόση κοσμοπλημμύρα, που τις ώρες του μπάνιου είναι οι ώρες που κατεβαίνει η θάλασσα –και του βραδινού περίπατου η κυκλοφορία θυμίζει τα μεγάλα μπουλεβάρτα του Παρισιού. Καζίνα, θέατρα, ντάνσιγκ, ξενοδοχεία και βίλες, η τελευταία λέξι του κονφόρ και της χάριτος μέσα στον ήλιο, που η ζέστα του αγαπιέται, και την άρμη της θάλασσας, που ανασταίνει, μέσα σε κήπους, γεμάτες λουλούδια και δενδροστοιχίες, από πλατάνια, καστανιές και φιλύρες, ο ανθρώπινος πολιτισμός κάνει αισθητότερη τη φυσική αγριότητα του τοπίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθησαύριστα, Βάρναλης, Εφημεριδογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Ταξιδιωτικά, Χρονογραφήματα | Με ετικέτα: , , , , | 62 Σχόλια »

Πανάμ, ένα παριζιάνικο χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2013

Στο σημερινό μας κυριακάτικο φιλολογικό ραντεβού, θα σας παρουσιάσω ένα αθησαύριστο ταξιδιωτικό χρονογράφημα του Κώστα Βάρναλη, που δημοσιεύτηκε σαν αύριο πριν από 87 χρόνια, δηλαδή στις 17 Ιουνίου 1926, στην εφημερίδα «Πρόοδος», με την οποία συνεργάστηκε ο Βάρναλης από την αρχή της έκδοσής της και για τρεις περίπου μήνες. Ο Βάρναλης πήγε ως απεσταλμένος της Προόδου στο Παρίσι, και αν μετράω σωστά αυτή πρέπει να ήταν η τέταρτη επίσκεψή του στη Γαλλία, ύστερα από τις δύο μακρόχρονες περιόδους διαμονής του με υποτροφία (1918-20 και 1923-24) και μια σύντομη επίσκεψη το καλοκαίρι του 1925.

Ο Βάρναλης αγάπησε πολύ το Παρίσι, που ήταν τότε η παγκόσμια πρωτεύουσα της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, και αργότερα έλεγε σε συνεντεύξεις ότι μόνο στη Γαλλία πέρασε ευτυχισμένα χρόνια. Άλλωστε εκεί έγραψε ή σχεδίασε τα πιο σημαντικά του έργα. Η παραμονή στο Παρίσι ήταν και περίοδος έντονης μελέτης, όπως δείχνουν και τα σημειωματάρια που απόκεινται στο αρχείο του, μελέτης που οδήγησε και στη στροφή του Βάρναλη προς τον μαρξισμό και την αριστερά.

Το καλοκαίρι του 1926 ο Βάρναλης είναι απολυμένος πια (από την αρχή του χρόνου) από τη δημόσια εκπαίδευση ύστερα από την υπόθεση των «Μαρασλειακών», ενώ έχει απορριφθεί η αίτησή του να του χορηγηθεί σύνταξη έναντι της σχεδόν εικοσαετούς προϋπηρεσίας του στην εκπαίδευση: είναι λοιπόν αναγκασμένος να βιοποριστεί από την πένα του. Καθώς το ιδιότυπο δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου ασκούσε όχι ασφυκτικό αλλά ασφαλώς οχληρό έλεγχο στα πνευματικά πράγματα, υποθέτω ότι θα καλοδέχτηκε τη θέση του απεσταλμένου στο Παρίσι. Ίσως είναι τυχαίο, αλλά διέκοψε την εκεί διαμονή του, και επέστρεψε στην Ελλάδα, αμέσως μόλις ανατράπηκε ο Πάγκαλος.

Το χρονογράφημα του Βάρναλη έχει τίτλο Πανάμ, που είναι το παρατσούκλι του Παρισιού στην αργκό της εποχής (Panam’), λέξη αμφίβολης ετυμολογίας που έχει πια ξεχαστεί.

ΠΑΝΑΜ!

Παρίσιοι, Ιούνιος. –Πανάμ, είναι το χαϊδευτικό όνομα του Παρισιού, γεμάτο τρυφερότητα, έρωτα κι εγωισμό. Πολύ πρωί, (η ώρα εννιάμιση σε μια βορεινή πόλη με βροχερόν καιρό είναι πολύ πρωί), το rapide της Μασσαλίας μας ξεμπαρκάρει στην Gare de Lyon. Με λαχτάρα Τούρκου εφέδρου, που αποστρατεύεται ύστερα από εφτάχρονη θητεία, πεταγόμαστε έξω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Εφημεριδογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Ταξιδιωτικά, Χρονογραφήματα | Με ετικέτα: , , , | 52 Σχόλια »

Το 20% του ουρανού

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2013

Σήμερα είναι 8 Μαρτίου, η παγκόσμια μέρα της γυναίκας και μια γρήγορη ματιά στα περιεχόμενα του ιστολογίου μού δείχνει ότι είναι η πέμπτη 8η Μαρτίου από τότε που άρχισε να εκπέμπει το ιστολόγιο (στις 16.2.2009) και δεν έχω ποτέ ανεβάσει κάτι σχετικό με τη σημερινή μέρα -οπότε επανορθώνω σήμερα με ένα πολύ σύντομο θέμα, στο οποίο θα ζητήσω κυρίως τη γνώμη σας.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή. Στη Βουλή υπάρχουν μόνο 63 γυναίκες επί 300 βουλευτών (ποσοστό 21%) -αλλά και πάλι καλά να λέμε, διότι τέτοιοι αριθμοί είναι πρωτοφανείς για τα ελληνικά πράγματα και οφείλονται στην εκλογική εκτίναξη του ΣΥΡΙΖΑ, που εξέλεξε 26 γυναίκες (σε σύνολο 71 εδρών, 36,6%). Στη Βουλή του 2009 είχαμε 52 μόνο γυναίκες, και στα παλιότερα χρόνια ακόμα λιγότερες. Στην τωρινή βουλή, τα μικρότερα κόμματα, με εξαίρεση το ΠΑΣΟΚ (3 στις 28) και φυσικά τη ναζιστική συμμορία (μόνο η σύζυγος του διοικητή), έχουν πολύ καλά ποσοστά εκπροσώπησης των γυναικών, αλλά την πλάστιγγα τη γέρνει η Νέα Δημοκρατία, που έχει ένα ισχνό 15% (18 γυναίκες σε 125 βουλευτές, 14,4% για την ακρίβεια.

Παρ’ όλ’ αυτά, το ποσοστό μας στη Βουλή, το σημερινό, το 21%, δεν μας ντροπιάζει στην παγκόσμια κατάταξη, αφού μπορεί να βρισκόμαστε στην 2oή θέση από τις 27 χώρες της ΕΕ αλλά δεν απέχουμε πολύ από αρκετές άλλες χώρες όπου το ποσοστό των γυναικών στη βουλή βρίσκεται κάτω από το 30% (από τις σκανδιναβικές χώρες απέχουμε έτη φωτός). Από την άλλη, αν η Ελλάδα υστερεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα, βρίσκεται ακριβώς στον παγκόσμιο μέσο όρο και αφήνει πίσω της πολλές συντηρητικές χώρες, όπως τις ισλαμικές ή τις ΗΠΑ, όπου το ποσοστό γυναικών στη Βουλή είναι ακόμα χαμηλότερο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επετειακά | Με ετικέτα: , , | 283 Σχόλια »

Να παντρεύονται οι ομοφυλόφιλοι;

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2013

Σήμερα είναι του Αγίου Βαλεντίνου, γιορτή των ερωτευμένων, όπως τουλάχιστον μάθαμε, εμείς οι παλιότεροι, στα τέλη των εβδομήντα, αν θυμάμαι καλά. Κοιτάζοντας τα περιεχόμενα του ιστολογίου βλέπω ότι ως τώρα δεν έχω αφιερώσει άρθρο στη γιορτή αυτή και ούτε τώρα έχω την πρόθεση να το κάνω, παρά μόνο έμμεσα, αφού δεν θα αναφερθώ στους ερωτευμένους και στον έρωτα αλλά στον γάμο -που θα μπορούσε να θεωρηθεί είτε ως επισημοποίησή του είτε ως η ταφόπλακά του, σύμφωνα με το γνωστό ρητό που λέει πως ο γάμος σκοτώνει τον έρωτα. Μόνο που δεν θα ασχοληθώ με τον γάμο γενικώς αλλά ειδικώς με ένα είδος γάμου που δεν έχει ακόμα θεσπιστεί στην Ελλάδα, τον γάμο ανάμεσα σε άτομα του ίδιου φύλου.

Το θέμα είναι επίκαιρο, αφού αυτές τις μέρες συζητιέται στη Γαλλία και στη Μεγάλη Βρετανία η αναγνώριση του γάμου των ομοφύλων. Στη Γαλλία, ήταν προεκλογική υπόσχεση της σοσιαλιστικής κυβέρνησης, και τώρα υλοποιείται, αφού προχτές εγκρίθηκε το σχέδιο νόμου από τη Βουλή. Η κεντροδεξιά αντιπολίτευση ακολούθησε παρελκυστική πολιτική: κατέθεσε 4999 τροπολογίες με αποτέλεσμα η συζήτηση σε πρώτη ανάγνωση να διαρκέσει 109 ώρες, αλλά αυτό απλώς καθυστέρησε την τελική ψηφοφορία, χωρίς να επηρεάσει πολύ το αποτέλεσμα (329 ψήφοι υπέρ και 229 κατά). Προηγήθηκαν μεγάλες διαδηλώσεις, τόσο των αντίθετων με το νομοσχέδιο, όσο και των υποστηρικτών του: οι αντίθετοι κινητοποίησαν συνολικά περισσότερο κόσμο, αλλά η τελευταία διαδήλωση των υποστηρικτών ήταν μεγαλύτερη. Υπέρ του νόμου ήταν και οι δημοσκοπήσεις.

Στη Γαλλία είχε ήδη θεσπιστεί το 1999, από την αριστερή κυβέρνηση Ζοσπέν, ο θεσμός του συμφώνου συμβίωσης (PACS), το οποίο ήταν ανοιχτό και σε ομόφυλα και σε ετερόφυλα ζευγάρια, αλλά, ενώ σε όλα τα άλλα θέματα πλησίαζε τον γάμο, δεν έδινε δικαίωμα σε υιοθεσία (ή τεκνοθεσία, αν επιμένετε πολύ –το έχουμε ξανασυζητήσει). Το σύμφωνο αυτό δεν ήταν γάμος, βέβαια. Το 2004 ο Νοέλ Μαμέρ, δήμαρχος της πόλης Μπεγκλ κοντά στο Μπορντό (σήμερα είναι και βουλευτής των Πρασίνων), πάντρεψε ένα ζευγάρι ομοφυλόφιλων ανδρών, εκμεταλλευόμενος την ασαφή διατύπωση του Αστικού Κώδικα, αλλά ο γάμος στη συνέχεια ακυρώθηκε (Κάτι ανάλογο είχε γίνει, αν θυμάστε, στην Τήλο το 2008 από τον πρωτοπόρο δήμαρχο του νησιού, τον αξέχαστο Τάσο Αλιφέρη).

Στην Αγγλία τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Εκεί το ισχύον (από το 2004) σύμφωνο συμβίωσης (civil partnership) έχει εφαρμογή μόνο σε ζευγάρια του ίδιου φύλου, αλλά ήδη δίνει πλήρη δικαιώματα σε υιοθεσία. Στην πραγματικότητα, έτσι όπως έχει εξελιχθεί, δεν διαφέρει παρά ελάχιστα από τον πολιτικό γάμο, όσον αφορά δικαιώματα και υποχρεώσεις -μόνο στο τελετουργικό. Αρχικά, η κυβέρνηση φρόντιζε να τονίζει ότι το σύμφωνο δεν είναι γάμος και απαγόρευε να γίνονται τελετές σε χώρους λατρείας και να χρησιμοποιούνται θρησκευτική μουσική ή σύμβολα, αλλά κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης παρουσίασε το σημερινό νομοσχέδιο, το οποίο ανοίγει τον θρησκευτικό γάμο σε πρόσωπα του ίδιου φύλου, εφόσον βεβαίως το αντίστοιχο δόγμα τον δέχεται. Φυσικά, αν ένα δόγμα δεν δέχεται τον γάμο μεταξύ ομοφύλων, δεν θα εξαναγκαστεί να τελέσει τέτοιους γάμους. Υπάρχουν όμως προοδευτικά προτεσταντικά και εβραϊκά δόγματα που τον δέχονται.

Τέτοια βήματα προόδου, ισότητας και απελευθέρωσης φαντάζουν αδιανόητα για την Ελλάδα όπου τα κόμματα δειλιάζουν να έρθουν σε σύγκρουση με την πανίσχυρη Εκκλησία. Κατά σύμπτωση, αυτές τις μέρες συζητιέται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στρασβούργου η προσφυγή οργανώσεων ομοφυλοφίλων εναντίον του ελληνικού συμφώνου συμβίωσης, το οποίο είναι ανοιχτό μόνο σε ετερόφυλα ζευγάρια. Βέβαια, πρέπει να πούμε εδώ ότι δεν είναι ακριβές αυτό που διαβάζουμε μερικές φορές, ότι τάχα όλες οι άλλες χώρες της Ευρώπης (ή της ΕΕ) έχουν θεσπίσει σύμφωνο συμβίωσης ομοφύλων και μόνο η Ελλάδα παραμένει θλιβερός ουραγός. Αν πιστέψουμε έναν χάρτη που βλέπω στη Βικιπαίδεια, οχτώ ευρωπαϊκές χώρες (6 της ΕΕ και Νορβηγία-Ισλανδία) έχουν θεσπίσει τον γάμο ομοφύλων (σύντομα θα γίνουν 10, αφού θα προστεθούν η Γαλλία και η Μεγ. Βρετανία), πολλές άλλες έχουν σύμφωνο συμβίωσης για ομόφυλα ζευγάρια, ενώ η Ελλάδα με την Ιταλία είναι οι μόνες χώρες από την «παλιά» ΕΕ που δεν έχουν καμιά αναγνώριση ένωσης ομόφυλων ζευγαριών. Σε κάποιες άλλες χώρες, της ανατολικής κυρίως Ευρώπης, ανάμεσά τους η Βουλγαρία και η Πολωνία, έχουν συνταγματική απαγόρευση των ομόφυλων ενώσεων, άρα είναι πιο καθυστερημένες από την Ελλάδα. Εμείς είμαστε μαζί με την Ιταλία, την Κύπρο, την Αλβανία, την Τουρκία, την Ακατονομαστία, τη Βοσνία, τη Ρουμανία -αν και η Τουρκία είναι πιο μπροστά από εμάς, αφού έχει θεσπίσει υποχρεωτικό τον πολιτικό γάμο και προαιρετικό τον θρησκευτικό. Νότιες χώρες όλες, αλλά δεν είναι καθαρά γεωγραφικό το θέμα: νότιες είναι και η Ισπανία με την Πορτογαλία, νότιες και χρεωμένες, αλλά έχουν θεσπίσει τον γάμο των ομοφύλων.

Εντάξει ο γάμος, θα πείτε, αλλά με τα παιδιά το πράγμα αλλάζει και δεν υπάρχει ενιαία στάση. Στη Γαλλία, ας πούμε, απαγορεύεται ρητά η δυνατότητα χρήσης παρένθετης μητέρας ώστε τα ζευγάρια  ομοφυλοφίλων ανδρών να αποκτούν «δικά τους» παιδιά με τον τρόπο αυτό, γιατί θεωρείται «εμπόριο μήτρας» (πληθυντικό θέλει εδώ, αλλά δεν τον αντέχω). Μάλλον συμφωνώ με την άποψη αυτή. Πολλοί διαφωνούν και με την υιοθεσία γενικώς από ομόφυλα ζευγάρια, και λένε, αρκετοί από αυτούς καλόπιστα, ότι τα παιδιά, για να μεγαλώσουν ομαλά, πρέπει να έχουν έναν μπαμπά και μία μαμά και ότι δεν έχουν μελετηθεί οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που θα είχε στην κοινωνία μια τέτοια μορφή ομοφυλογονικής (να το πούμε έτσι;) οικογένειας.

Κάποτε έλεγα κι εγώ το ίδιο, ωστόσο έχω αλλάξει γνώμη. Καταρχάς, ας ησυχάσουν οι συντηρητικοί, οι ομοφυλόφιλοι δεν πολλαπλασιάζονται έτσι, τα παιδιά των ομοφυλοτέτοιων οικογενειών δεν θα έχουν ομοερωτικό προσανατολισμό σε πολύ διαφορετικό ποσοστό από τα άλλα παιδιά. Δεύτερον, αναγνωρίζω βέβαια ότι δεν έχουν γίνει μελέτες σε βάθος χρόνου, αλλά οι άνθρωποι δεν είναι δροσόφιλες, μια μελέτη θα διαρκούσε κάμποσες δεκαετίες ή και αιώνες αν θέλαμε να την κάνουμε με όλους τους κανόνες της τέχνης. Όμως, αγαπητοί μου, εδώ έχουμε δεχτεί αδιαμαρτύρητα να τρώμε μεταλλαγμένα και να σηκώνουμε κεραίες κινητής τηλεφωνίας στις ταράτσες μας, πράγματα που επηρεάζουν ολόκληρη την κοινωνία, χωρίς καμιάν απολύτως μακρόπνοη μελέτη, και θα εξαντλήσουμε την προφυλακτικότητά μας (αν υπάρχει αυτή η λέξη) σε μια μειονότητα, και μάλιστα για ένα θέμα που στην πράξη αφορά ένα πολύ μικρό ποσοστό της κοινωνίας; Υποκριτικό το βρίσκω. Κι έπειτα, είναι τάχα όλα ανέφελα στις συμβατικές ετεροτέτοιες οικογένειες; Κι αν το ιδανικό μοντέλο είναι «ένας μπαμπάς και μία μαμά», τότε ήδη δεν το τηρούμε, αφού πάρα πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε μονογονικές οικογένειες. Το παιδί κυρίως θέλει αγάπη και στοργή, και αυτήν μπορεί να τη βρει εξίσου καλά σε ένα ετερόφυλο ζευγάρι γονέων όσο και σε ένα ομόφυλο.

Είναι κωμικό πάντως, ότι οι συντηρητικοί είναι λάβροι εναντίον του γάμου των ομοφύλων και θεωρούν ότι διαλύει τον θεσμό του γάμου και τον θεσμό της οικογένειας, χωρίς να βλέπουν, οι κοντόφθαλμοι, ότι, αντίθετα, ο γάμος των ομοφύλων αποτελεί, προσωρινά έστω, τον απόλυτο θρίαμβο του θεσμού του γάμου (και της οικογένειας). Θρίαμβος, είπα, προσωρινός. Όταν αποκτήσουν και ασκήσουν οι ομοφυλόφιλοι το δικαίωμα να παντρεύονται και να αποκτούν παιδιά, δεν αποκλείεται, στη συνέχεια, να αμφισβητήσουν τις κατακτήσεις τους. Όχι όμως πριν.

Άλλοι θα πουν ότι δεν είναι και καμιά σπουδαία κοινωνική κατάκτηση ο γάμος των ομοφυλοφίλων, τη στιγμή που ακόμα και στις χώρες όπου έχει θεσπιστεί αυτός ο θεσμός εξακολουθεί να ισχύει η στυγνή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, να πεθαίνουν άστεγοι στο δρόμο και τα λοιπά. Κι αυτήν την αντίρρηση υποκριτική τη βρίσκω. Καταρχάς, μόνο ομοφυλόφιλος θα είχε το ηθικό δικαίωμα να πει ότι η ισότητα δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων δεν είναι αξιόλογο θέμα, και ότι προέχουν άλλα μεγαλύτερα. Δεύτερον, και τόσες άλλες κατακτήσεις και εκσυγχρονιστικά μέτρα, όπως π.χ. το δικαίωμα ψήφου ή η υποχρεωτική εκπαίδευση, η καθιέρωση της δημοτικής ή οι άδειες μετ’ αποδοχών, δεν είχαν ως αποτέλεσμα την ανατροπή του καπιταλισμού, αλλά δεν παύουν να αποτελούν βήματα προόδου. Τρίτον, υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στην κοινωνική πρόοδο και την πολιτική. Όσοι θαυμάζουν τους Ισλανδούς για τα πρωτοπόρα τους βήματα στη θέσπιση Συντάγματος από τον λαό, ας τους μιμηθούν πρώτα στην καθιέρωση του γάμου των ομοφύλων. Πολίτης που θεωρεί ανώμαλους ή κατώτερους μια μερίδα συμπολιτών του με βάση, ας πούμε, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, δεν μπορεί να φτιάξει Σύνταγμα -ή, αν φτιάξει, θα είναι χειρότερο κι από τις προτάσεις του Τζήμερου.

Συναφής με αυτή την αντίρρηση είναι μια άλλη, που λέει ότι μπορεί η πλούσια Δυτική Ευρώπη να θεσπίζει γάμους ομοφύλων, αλλά στη χρεοκοπημένη Ελλάδα, όπου κόσμος αυτοκτονεί από την ανέχεια, είναι πολυτέλεια (ή και ασέβεια) να εστιάζεται η συζήτηση σε τέτοια θέματα. Καταρχάς, δεν εστιάζεται η συζήτηση στα θέματα αυτά. Δεύτερον, και άλλες χώρες που δοκιμάζονται (Ισπανία, Πορτογαλία) έχουν θεσπίσει γάμο ομοφύλων. Τρίτον, όποιος θεωρεί ότι τα ατομικά δικαιώματα δεν έχουν καμιά σημασία όταν η χώρα δοκιμάζεται, ας παραιτηθεί πρώτα εκείνος, εκούσια, από τα δικά του. Και πάλι πιστεύω ότι είναι προσχηματική η αντίρρηση αυτή και ότι αυτό που ενοχλεί είναι ότι γίνεται λόγος για τα άτομα με ομοερωτικό προσανατολισμό. Θυμάμαι μάλιστα κάτι που έλεγε ένας φίλος, ο οποίος στο Φέισμπουκ θίγει ποικιλία θεμάτων, συχνά μάλιστα γράφει για τον Ολυμπιακό (κανείς δεν είναι τέλειος). Όποτε γράφει για δικαιώματα μειονοτήτων, πάντα θα βρεθούν κάποιοι να του πουν «Εδώ ο κόσμος χάνεται και εσύ ασχολείσαι με τις μειονότητες;». Ποτέ δεν έχει βγει κάποιος να του πει, όταν γράφει για ποδόσφαιρο, «Εδώ ο κόσμος χάνεται κι εσύ γράφεις για τον Ολυμπιακό»!

Πρέπει πάντως να παραδεχτώ ότι και η ελληνική κοινωνία είναι ομοφοβική και ανεκτική στον ομοφοβικό λόγο. Πέρα από τις ομοφοβικές ατάκες, που εκτοξεύονται σχεδόν χωρίς διαμαρτυρία, δεν νομίζω να ήταν ανεκτό σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα να υπάρχει πρωθυπουργικός σύμβουλος με βίαια ομοφοβικό λόγο, όπως ο Φαήλος Κρανιδιώτης, για να μην πούμε και για μερικούς ιεράρχες, σαν τον Σεραφείμ Πειραιώς. Οπότε, φοβάμαι ότι δεν πρόκειται να καθιερωθεί σύντομα στην Ελλάδα ο γάμος των ομοφύλων ή έστω το σύμφωνο συμβίωσης για ομόφυλα ζευγάρια. Σίγουρα όχι από αυτή την κυβέρνηση, ίσως την πιο αντιδραστική μετά τη μεταπολίτευση. Και υποθέτω ότι και η ελληνική κοινή γνώμη θα ήταν αρχικά αντίθετη στην πλειοψηφία της σε μια τέτοια πρόταση αν γινόταν σήμερα. Ωστόσο, τα νέα παιδιά, αυτά που πάνε τώρα στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, είναι πολύ διαφορετικά στο θέμα αυτό από τους γονείς τους, κι έπειτα η κοινή γνώμη πολλές φορές αλλάζει πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουν οι πολιτικοί, όπως έδειξε η σχετικά γοργή μεταστροφή της σε άλλες χώρες, οπότε γρήγορα (αν υπάρχει πολιτική βούληση) ή αργά (αν όχι) θα έρθει και στη χώρα μας αυτή η ευχάριστη μέρα -και θα είναι ντάλα μεσημέρι, για να παραφράσω τον Κώστα Λουλέ, που το είχε πει για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, πέντε ή έξι χρόνια πριν πραγματοποιηθεί η πρόβλεψή του.

Και επειδή σήμερα είναι η μέρα των ερωτευμένων, για όσους τουλάχιστον το πιστεύουν, θέλω να κλείσω με ένα από τα ωραιότερα ελληνικά ερωτικά τραγούδια, μελοποιημένο από τον Νίκο Ξυδάκη και τραγουδισμένο από την Ελευθερία Αρβανιτάκη, πάνω σε στίχους του αγαπημένου μου Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, το «Ερωτικό». Ακούστε το καλά: υπάρχει τάχα κάποια εγγενής ένδειξη στους στίχους, που να μας κάνει να υποψιαστούμε πως το ποίημα γράφτηκε για άτομο του ίδιου φύλου; Εγώ δεν βρίσκω κάποια διαφορά. Κι όμως, το ποίημα είναι γραμμένο για τον μενιδιάτη Κώστα Γκίκα -το όνομά του βγαίνει σε ακροστιχίδα, αν προσέξετε τους στίχους:

Posted in Γιουτουμπάκια, Δικαιώματα, Επετειακά, Επικαιρότητα, Λαπαθιώτης, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 435 Σχόλια »

Βασιλικότεροι του βασιλέως για το 75% του Ολάντ

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2013

Σήμερα έχω ταξίδι και δεν προλαβαίνω να ετοιμάσω δικό μου άρθρο, αλλά έχω κάτι καλύτερο, ένα άρθρο που το έκλεψα από τον φίλο μου Ρογήρο (με την άδειά του) και στο οποίο προσθέτω κάποια σχόλια που είχε παλιότερα κάνει ο φίλος Μιχ. Νικολάου για το ίδιο θέμα. Ποιο θέμα; Το θέμα της «φορολογίας 75%» που θέσπισε η κυβέρνηση της Γαλλίας για τα πολύ υψηλά εισοδήματα, ένα θέμα που το είχαμε συζητήσει παλιότερα στο ιστολόγιο με αφορμή την φορολογική αποδημία ενός Γάλλου μεγιστάνα, αλλά έχει ξαναέρθει στην επικαιρότητα εξαιτίας της απόφασης του Ζεράρ Ντεπαρντιέ να φύγει από τη Γαλλία για να αποφύγει την έκτακτη αυτή εισφορά -διότι περί έκτακτης εισφοράς πρόκειται, που έχει ισχύ μόνο δύο χρόνια.

Ο λόγος που αντέγραψα το κείμενο του Ρογήρου είναι ότι εξηγεί πολύ καλά μερικά απαραίτητα πράγματα για τον γαλλικό φόρο: ότι έχει προσωρινό χαρακτήρα, ότι επιβάλλεται στο κλιμάκιο άνω του 1 εκατ. ευρώ, ότι δεν κρίθηκε στην ουσία του αντισυνταγματικός αλλά σε μια νομοτεχνική του λεπτομέρεια. Προσθέτω επίσης κάποια στοιχεία που είχαν αναφερθεί παλιότερα στο ιστολόγιο, από τα οποία προκύπτει ότι φόρος κλιμακίου 75% κάθε άλλο παρά πρωτοφανής είναι. Στις ίδιες τις ΗΠΑ, ο φόρος του ανώτατου κλιμακίου ως το 1964 ήταν πάνω από 90% και μετά έπεσε στο 77%.

Και να ξεκαθαρίσουμε ότι μιλάμε για φόρο κλιμακίου, όχι για συνολικό φόρο. Αν ένας Γάλλος φορολογούμενος δηλώνει, ας πούμε, 1.200.000, μόνο οι 200.000 θα φορολογηθούν με συντελεστή 75% Είναι βέβαια σωστό ότι ο φορολογούμενος με ατομικό εισόδημα, έστω, 10 εκατομμύρια, θα φορολογηθεί με συνολικό συντελεστή που πλησιάζει το 75% (έναντι του παλαιού 57%) αλλά πόσοι είναι επιτέλους αυτοί και γιατί να τραβάμε τόσο ζόρι για μια δράκα υπερπλούσιων που βγάζουν σε ένα χρόνο περισσότερα από όσα ένας μέσος μισθωτός σε μια ολόκληρη ζωή ή σε δέκα ζωές; Διότι, αυτό είναι ίσως το πιο ανεξήγητο, η ιερή οργή που εκφράστηκε στην ελληνική μπλογκόσφαιρα κατά του γαλλικού «δημευτικού» φόρου, από ανθρώπους που το εισόδημά τους φαίνεται να απέχει πολύ από το όριο του ενός εκατομμυρίου. Ιδεολόγοι, τι να πεις…

Το άρθρο του Ρογήρου:

Διαβάζω τόσα και τόσα στο ελληνόφωνο Διαδίκτυο σχετικά με τη φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων στη Γαλλία, ιδίως μετά την πρόσφατη απόφαση του Conseil constitutionnel, που αρχίζω να πιστεύω ότι αποτελεί το σημαντικότερο ζήτημα της νεοελληνικής επικαιρότητας. Ας μου επιτραπεί κι εμένα να διατυπώσω ορισμένες σκέψεις, ως συνήθως… πικρόχολες.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Επικαιρότητα, Οικονομία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , | 170 Σχόλια »

Απολωλά κι από μικρά μαθαίνεις να αχθοφορείς

Posted by sarant στο 21 Οκτώβριος, 2010

Κάμποσα μεζεδάκια έχουν μαζευτεί, οπότε επιβάλλεται να τα σερβίρω, μια και είναι φρέσκα –τα περισσότερα.

Ξεκινάμε από ένα προχτεσινό μαργαριτάρι· μαργαριτάρι με καρφί, όμως. Ο κ. Καρατζαφέρης θεώρησε όπως φαίνεται καλό να δώσει στη δημοσιότητα την ευχετήρια επιστολή που έστειλε στον αειθαλή Κ. Μητσοτάκη για τα 92α γενέθλιά του. Ο λόγος της δημοσιοποίησης προφανώς ήταν ότι ανάμεσα στις ευχές υπήρχε μια πρόκα πρώτου μεγέθους με άλλους αποδέκτες (σε θέματα εθιμοτυπίας, ως γνωστόν, ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ σκίζει). Το κακό ήταν ότι η πρόκα συνοδευόταν από ένα μεγαλούτσικο μαργαριτάρι, διότι ο κ. πρόεδρος έγραψε: Κύριε Πρόεδρε, δεχθείτε τις ολόθερμες ευχές μου για τα “εφηβικά” γενέθλιά σας. Σας εύχομαι μακροημέρευση και πνευματική καθαρότητα που σήμερα διαθέτετε, με την ευθυκρισία που σας διακρίνει και με την ευρυχωρία συναισθημάτων που αχθοφορείτε». Ως εδώ, περικοκλάδες. Και τώρα η μαργαριτοφόρα πρόκα: «Όσον αφορά κάποια απολωλά πρόβατα, μην τα συνερίζεστε, ‘ου γαρ οίδασι τι λέγουσι και τι ποιούσι’».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 111 Σχόλια »

Αλληλεγγύη στον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό

Posted by sarant στο 1 Μαΐου, 2010

Πολλοί έχουμε κατεβεί σε διαδηλώσεις συμπαράστασης και αλληλεγγύης στους Παλαιστινίους, στο Ιράκ, τη Γιουγκοσλαβία, παλιότερα τη Νικαράγουα ή τη Βόρεια Ιρλανδία. Τις μέρες αυτές, σε όλη την Ευρώπη, κάποιοι άλλοι διαδηλώνουν την αλληλεγγύη τους στον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακτιβισμός, Επικαιρότητα, Uncategorized | Με ετικέτα: , , | 137 Σχόλια »

Η «μόδα των αυτοκτονιών» στη Φρανς Τελεκόμ

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2009

378Ο σημερινός Ριζοσπάστης είχε στην τελευταία του σελίδα εκτενή ανταπόκριση από το Παρίσι για το κύμα αυτοκτονιών εργαζομένων στη Φρανς Τελεκόμ, ένα θέμα που έχει απασχολήσει και άλλες ελληνικές εφημερίδες. Από τις αρχές του 2008 έχουν αυτοκτονήσει 23 εργαζόμενοι (και άλλοι τόσοι έχουν αποπειραθεί, μας πληροφορεί το ρεπορτάζ), αλλά στις αρχές του μήνα σημειώθηκαν τρία απανωτά περιστατικά που τελικά ανάγκασαν την κυβέρνηση να πιέσει ώστε να «παρθούν μέτρα». Το ρεπορτάζ είναι καλό και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ. Θα προσθέσω μερικά πράγματα ακόμα, μερικά και με γλωσσικό ενδιαφέρον.

Την Παρασκευή 11/9, μια 32χρονη εργαζόμενη στο εμπορικό τμήμα της κινητής τηλεφωνίας έπεσε από το παράθυρο του γραφείου της, στον πέμπτο όροφο, στο Παρίσι. Πέθανε ενώ μεταφερόταν στο νοσοκομείο. Είχε μάθει πως θα άλλαζε προϊστάμενο. Δυο μέρες νωρίτερα, ένας άλλος εργαζόμενος είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει με μαχαίρι μέσα σε συνεδρίαση στελεχών, ενώ τη Δευτέρα 7/9 μια εργαζόμενη από το Μετς είχε κάνει απόπειρα με βαρβιτουρικά. Η αυτοκτονία της 32χρονης, ύστερα από τις δυο απανωτές απόπειρες, ανάγκασε λοιπόν τον Ντιντιέ Λομπάρ, τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας (αν έτσι αποδώσουμε το γαλλικό PDG) να αναγγείλει σειρά μέτρων, τα οποία ωστόσο κρίθηκαν ανεπαρκή από τα συνδικάτα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εργατικά | Με ετικέτα: , , , | 31 Σχόλια »