Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘γαρδένια’

Ζαρντινιέρες

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2020

Είναι κι αυτή μια λέξη που κυριαρχεί στην επικαιρότητα τις τελευταίες μέρες, με την αναστάτωση που γίνεται στο κέντρο της Αθήνας για τον Μεγάλο Περίπατο του Κωστάκη.

Στην ανάπλαση αυτή προς το παρόν πρωταγωνιστούν οι ζαρντινιέρες. Ζαρντινιέρες μάλιστα δύο ειδών, οι μικρές ορθογώνιες όπως στην Πανεπιστημίου, και τελευταία οι μεγάλες, οι κυκλικές, όπως στο Σύνταγμα. Κάποιοι θεώρησαν πως η τιμή με την οποία χρεώθηκαν στον Δήμο είναι υπερβολική, 550 ευρώ οι ορθογώνιες και κάπου 5000 οι κυκλικές. Στην αγορά βρίσκεις ανάλογα προϊόντα δέκα φορές φτηνότερα, πολύ περισσότερο που σε μια μαζική παραγγελία συνηθίζεται να γίνεται γενναία έκπτωση, εκτός αν ο προμηθευτής είναι καλός φίλος, οπότε συνηθίζεται γενναίο πλιάτσικο.

Ας είναι. Τον Μεγάλο Περίπατο θα τον κρίνουμε όταν τελειώσει. Προς το παρόν, όσοι υφιστάμεθα την ταλαιπωρία από το κυκλοφοριακό χάος που προκαλείται, αντιδρούμε χιουμοριστικά, με διάφορα έξυπνα μιμίδια που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σαν κι αυτό, που θέλησε να εποικίσει τις ζαρντινιέρες της πλατειας Συντάγματος. Λείπει ο παλαιοημερολογίτης μητροπολίτης από την εικόνα, αλλά το έργο δεν έχει τελειώσει. (Απορία: αναρωτιέμαι αν υπάρχει στ’ αγγλικά κάποιος όρος για τις φωτογραφίες προσώπων που προστίθενται σε μιμίδια).

Όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε ευκαιρία είναι σήμερα να μιλήσουμε για τις ζαρντινιέρες σ’ ένα μικρό, καθότι καλοκαιρινό, αρθράκι.

Η ζαρντινιέρα είναι δάνειο από το γαλλικό jardinière. Στα γαλλικά, jardinière μπορεί να είναι και η κηπουρίνα (θηλυκό του jardinier, κηπουρός), είναι όμως και η κατασκευή που μέσα της φυτεύουμε φυτά ή τοποθετούμε γλάστρες με φυτά.

Η jardinière παράγεται από το γαλλικό jardin, που είναι ο κήπος, λέξη που με τη σειρά της  ανάγεται σε φρανκονική λέξη και παλαιογερμανική ρίζα -κάτι σαν *gardo, που θα σήμαινε περίφραξη. Μπορεί να μεσολάβησε κάποιος υστερολατινικός τύπος, κάτι σαν *hortus gardinus (δηλαδή περιφραγμένος κήπος). Από τα γαλλικά η λέξη πέρασε και στα ιταλικά-ισπανικά, ενώ το γερμανικό Garten προέκυψε απευθείας από την παλαιογερμανική ρίζα, ενώ από ένα ενδιάμεσο βορειογαλλικό gardin προέκυψε το αγγλ. garden.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθηναιογραφία, Επώνυμα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 201 Σχόλια »

Γαρδένιες απ’ τον κήπο

Posted by sarant στο 13 Απριλίου, 2016

Δεν ξέρω αν το προσέξατε, αλλά εδώ και λίγον καιρό ένας νέος πολιτικός σχηματισμός εμφανίστηκε στα δεξιά του πολιτικού φάσματος, φιλοδοξώντας να αντλήσει ψήφους από τον χώρο ανάμεσα στη Χρυσή Αυγή και στη Νέα Δημοκρατία, ενδεχομένως δε να παίξει τον ρόλο μιας «σοβαρής Χρυσής Αυγής», φιλοδοξώντας ακόμα και να γίνει κυβερνητικός εταίρος σε ένα σχήμα υπό τη Νέα Δημοκρατία. Το προσφυγικό προσφέρει εύφορο έδαφος για να αναπτυχθούν τέτοια δύσοσμα φυτά, όπως έδειξε η πείρα και από την υπόλοιπη Ευρώπη, κι έτσι ανακλήθηκε εξ εφέδρων ο παλαίμαχος Γιώργος Καρατζαφέρης, και μαζί με τον Τάκη Μπαλτάκο, πρώην έμπιστο του Αντώνη Σαμαρά, ίδρυσαν την Εθνική Ενότητα, όπως θα ονομάζεται το νέο κόμμα.

Αρχικά είχε ειπωθεί πως θα ονομαζόταν Εθνικός Ορθόδοξος Συναγερμός το νέο σχήμα, με το ακρώνυμο ΕΘΝΟΣ, αλλά τελικά αυτή η πρόταση δεν επικράτησε, ίσως επειδή θύμιζε πολύ το ΛΑΟΣ (Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός), το κόμμα του Γ. Καρατζαφέρη, που αξιώθηκε να συγκυβερνήσει το 2011 και αιμοδότησε τη Νέα Δημοκρατία με ένα σωρό ακροδεξιά μπουμπούκια (και μπουμπούκους), αφού, με τα λόγια του ιδρυτή του, πήρε τον Μάκη τον Βορίδη με τα τσεκούρια από δεξιότερα του Μιχαλολιάκου και τον έφτιαξε κοινοβουλευτικό άντρα. Μα τι είστε, ΙΕΚ Καρατζαφέρη, να μπαίνει ο φασίστας μαύρος και να βγαίνει αποδεκτός; απόρησε ο Ν. Χατζηνικολάου, ο οικοδεσπότης της εκπομπής. Ναι, το έκανα κι αυτό, τους είχα στο πλυντήριο, είπε με κρυφό καμάρι ο ξανανιωμένος ακροδεξιός.

Στην ίδια εκπομπή και αξιοποιώντας το βήμα που τόσο απλόχερα του πρόσφεραν, ο Γ. Καρατζαφέρης εδήλωσε οπαδός του νόμου και της τάξης στο προσφυγικό και τόνισε ότι «ο νόμος και η τάξη δεν επιβάλλονται με γαρδένιες». Δηλαδή, αν ακούσετε το βιντεάκι, δεν είπε ακριβώς αυτό, είπε «Είμαι υπέρ του νομου και της τάξης. Ο νόμος και η τάξις δεν γίνεται ενίοτε με γαρδένιες» (στο 0.14 περίπου του αποσπάσματος). Όπως βλέπετε, ο Νίκος Χατζηνικολάου και η εκπομπή του, εκτός από πλυντήριο ακροδεξιών προσφέρουν και υπηρεσίες επιμέλειας κειμένου.

Κι έτσι εγεννήθη Εθνική Ενότητα, ενώ έχουμε ήδη Λαϊκή Ενότητα, βέβαια στο άλλο άκρο του φάσματος -και οι παλιότεροι θα θυμούνται ίσως ότι υπήρξε στη δεκαετία του 80 και Εθνική Λαϊκή Ενότητα, που όμως δεν ήταν κόμμα αλλά μια έννοια την οποία προωθούσε το ΠΑΣΟΚ της εποχής και που δεν θυμάμαι, ομολογώ, αν και πώς υλοποιήθηκε.

Επειδή όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, δεν θα σχολιάσω περισσότερο το νέο κόμμα, που δεν ξέρω άλλωστε αν θα μακροημερεύσει και αν θα προκόψει (πάντως, μπορείτε στα σχόλια να κάνετε τα προγνωστικά σας). Αντί γι’ αυτό, θα λεξιλογήσω με αφετηρία τις γαρδένιες του κ. Καρατζαφέρη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά | Με ετικέτα: , , , | 203 Σχόλια »