Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γαύδος’

Συνάντηση με δυο ποιητές στην Αθήνα του 1936

Posted by sarant στο 27 Αυγούστου, 2017

Θα παρουσιάσω σήμερα ένα εκτενές απόσπασμα από το βιβλίο «Εξόριστοι στο Αιγαίο» (εκδόσεις Φιλίστωρ, 2002). Στο συγκεκριμένο απόσπασμα (σελ. 110-119), ο Αυστραλός δημοσιογράφος και ποιητής Μπερτ Μπερτλς (Bert Birtles, 1900-1994) περιγράφει τη συνάντησή του με τον Κώστα Βάρναλη και τον Γιώργο Σεφέρη (που τον αποκαλεί με το πραγματικό του όνομα, Σεφεριάδη) στην Αθήνα το 1936, και στη συνέχεια αναλύει την ποιητική σύνθεση «Φως που καίει» του Βάρναλη.

Το βιβλίο αξίζει να το αναζητήσετε και να το διαβάσετε, διότι είναι μια πολυ ενδιαφέρουσα εικόνα της Ελλάδας στη δεκαετία του 30 και ειδικότερα της ζωής των εξορίστων στην Ανάφη και τη Γαύδο -δυο νησιά που κατάφερε να επισκεφτεί ο επίμονος Μπερτλς παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες και να συζητήσει με τους εκεί κομμουνιστές εξόριστους.

Βέβαια, ο Μπερτλς είχε ήδη βρεθεί από το Σίδνεϊ στην Αθήνα, μέσω Νιουκάστλ, οπότε δεν τον τρόμαζαν οι περιπέτειες. Μαζί με τη σύζυγό του Ντόρα (1900-1992) πέρασαν περίπου ένα χρόνο στην Ελλάδα, έμαθαν τη γλώσσα και συζήτησαν με επώνυμους και ανώνυμους. Ανήκαν και οι δυο στον κύκλο της λογοτεχνίζουσας αριστερής μποεμίας του Σίδνεϊ. Έγραφαν και οι δυο ποιήματα -και μάλιστα, όπως βλέπω στο βιογραφικό σημείωμα του Μπερτλς, ο Μπερτ αποβλήθηκε οριστικά από το πανεπιστήμιο επειδή έγραψε ένα (ερωτικό) ποίημα, η δε Ντόρα τιμωρήθηκε με αποβολή δύο ετών για τον ίδιο λόγο!

Το βιβλίο του Μπερτλς το διάβασε πρόσφατα στο στερούμενο διαδικτύου ερημητήριό του ο φίλος μας ο Σκύλος -αυτός διάλεξε το απόσπασμα και επίσης το πληκτρολόγησε αφού μια πρώτη προσπάθεια με OCR απέτυχε ανεξήγητα. Τον ευχαριστούμε πολύ.

Σε κάποια σημεία ομολογώ ότι έχω επιφυλάξεις για τη μετάφραση -π.χ. ο αρχειοφύλακας που αναφέρεται είναι μάλλον κάτι άλλο (δεν έχω το αγγλικό πρωτότυπο), ενώ σε κάμποσα σημεία υπάρχουν αδεξιότητες, που πάντως δεν ενοχλούν πολύ. Από την άλλη, νομίζω ότι στον μεταφραστή Γιάννη Καστανάρα χρωστάμε την ανακάλυψη του βιβλίου, που κυκλοφόρησε προπολεμικά στα αγγλικά αλλά έμεινε στην αφάνεια επί 60 χρόνια μέχρι που ανασύρθηκε στην ελληνική του έκδοση.

Από τα συμφραζόμενα βγαίνει ότι οι συναντήσεις με τον Βάρναλη έγιναν στις αρχές του 1936 η πρώτη, αφού ως τα τέλη του 1935 ήταν στην εξορία, και λίγους μήνες μετά (αλλά πριν από τον Αύγουστο) η δεύτερη. Με αρκετό ψάξιμο, που δεν έχω χρόνο να κάνω, θα μπορούσε να εντοπιστεί πότε έγινε η εκδήλωση προς τιμή του Ρομέν Ρολάν, που αναφέρεται στο κείμενο. Ο Βάρναλης τότε ήταν 52 χρονών, δεν «κόντευε τα 50» όπως τον υπολογίζει ο Μπερτλς. Η Περσεφόνη Βλάσση, που την αναφέρει ο συγγραφέας ότι τον βοήθησε στη μετάφραση του ποιήματος του Βάρναλη, είναι γνωστότερη ως Πέρσα Βλάση, και ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής των Πρωτοπόρων, του λογοτεχνικού περιοδικού που πρόσκειταν στο ΚΚΕ τον μεσοπόλεμο. Γνωστότερη είναι η αδελφή της, η Αύρα Βλάση-Παρτσαλίδου. Δυστυχώς δεν υπάρχει ένα πλήρες βιογραφικό λεξικό του ελληνικού εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος (το βιβλίο του Γ. Αλεξάτου δεν έχει την Πέρσα Βλάση και έχει ελλιπές βιογραφικό για την Αύρα) κι έτσι δεν μπορώ να εξηγήσω τη διαβεβαίωση του Μπερτλς ότι η Πέρσα είχε μητρική της γλώσσα τα αγγλικά.

Όμως έγραψα πολλά, δίνω τον λόγο στον Μπερτλς:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Μεσοπόλεμος, Παρουσίαση βιβλίου, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 77 Σχόλια »

Η περίπτωση (και το παράδειγμα) της Γαύδου

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2011

Αυτό το άρθρο του πατέρα μου, Δημ. Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε χτες στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης -αν και με κάποια τεχνικά προβλήματα. Εδώ δημοσιεύω το σωστό κείμενο.

Το στομάχι του χρυσού, το φως πεινά.
Μα οι εξόριστοι στων Γαύδων τα ακρωτήρια
χτίζουν μέσα τους τα νέα τους ορμητήρια
τ΄ αυριανά

Γιάννης Ρίτσος «Το τραγούδι της Χαράς»

 

Στο νοτιότερο κομμάτι της Ελλάδας και, σύμφωνα με τη Γεωγραφία, στο νοτιότερο σημείο της Ευρώπης, γίνεται τα τελευταία χρόνια ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πείραμα. Εφτά ρώσοι επιστήμονες έχουν εδώ και λίγα χρόνια εγκατασταθεί μόνιμα στο νησί και επιβιώνουν εφαρμόζοντας πρωτότυπες και πρωτοπόρες μεθόδους διαβίωσης, φιλικές προς το περιβάλλον και ανεξάρτητες από ρυπογόνες πηγές ενέργειας, όπως το πετρέλαιο και το από πετρέλαιο παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα.

Άτυπος αρχηγός της ομάδας είναι ο Αντρέι Ντροσντόβ, ασπρομάλλης, ομιλητικός, ο μόνος που επέζησε από τους εκατό πυρηνικούς φυσικούς, που έτρεξαν στο Τσερνομπίλ για να αξιολογήσουν την καταστροφή. Οι γιατροί, διαπιστώνοντας από τους μετρητές Γκάιγκερ τη ραδιενέργεια που είχε απορροφήσει ο οργανισμός τους, τους έκλεισαν σε κλινικές και τους χορηγούσαν ειδικά φάρμακα. Δεν επέζησε κανένας. Μονάχα ο Ντροζντόφ, που αρνήθηκε να υποβληθεί σε παρόμοια θεραπεία και απαλλάχτηκε από τη ραδιενέργεια με τη … γυμναστική. Ιδρώνοντας την έδιωξε από τον οργανισμό του και επιβίωσε!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , | 47 Σχόλια »