Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘γενική θηλυκών’

Στον ίσκιο των ομπρελών, επί των ξαπλωστρών (άρθρο του Γιάννη Χάρη)

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2021

Το σημερινό άρθρο δεν θα είναι δικό μου, θα αναδημοσιεύσω ένα πρόσφατο άρθρο του φίλου Γιάννη Χάρη από την Εφημερίδα των Συντακτών, το οποίο εξετάζει μερικές δυσκολοχώνευτες γενικές πληθυντικού και κάνει και ορισμένες άλλες εύστοχες παρατηρήσεις για την εξέλιξη της γλώσσας.

Η αναδημοσίευση δεν γίνεται για να γλιτώσω για μια μέρα το γράψιμο του άρθρου. Το θέμα μας ενδιαφέρει πολύ και μας έχει απασχολήσει κι άλλες φορές στο ιστολόγιο και οι απόψεις του Χάρη δεν διαφέρουν από τις δικές μου Στο τέλος, πάντως, θα πω και μερικά δικά μου.

Προς το παρόν, ο λόγος στον Γιάννη Χάρη -η εικόνα προέρχεται επίσης από την ΕφΣυν:

Στον ίσκιο των ομπρελών, επί των ξαπλωστρών

Υπέροχος Μποστ; Οχι. Τρέχοντα νεοελληνικά. Και λέω νεοελληνικά, και όχι γενικώς ελληνικά, όχι σε αντιδιαστολή με τα αρχαία ελληνικά ή άλλα, μεσαιωνικά φερειπείν, αλλά επειδή είναι ακριβώς νεοελληνικά. Τελευταίας εσοδείας.

Εδώ πλημμύρισε όλη η χώρα, κι εγώ μιλάω για άραγμα στον ίσκιο ομπρελών, επί των ξαπλωστρών; Ε, όσο να μεγαλώσουν τα αειθαλή πλατάνια του Άρχοντα Φαντασμένου, οπότε και θα ζούμε την απόλυτη νιρβάνα, κάτω απ’ τα βαθύσκιωτα πλατάνια της Πανεπιστημίου, ας περιοριστούμε στις ομπρέλες και τις ξαπλώστρες που μόλις αφήσαμε, πριν από έναν μόλις μήνα.

Και τώρα αναρωτιέμαι σαν πόσο να ξένισαν ώς εδώ οι γενικές «των ομπρελών» και «των ξαπλωστρών». Το «ομπρελών» πάντως το δέχεται ο διορθωτής του υπολογιστή, άρα, ας πούμε, δόκιμο, σωστό, ενώ το «ξαπλωστρών» το κοκκινίζει, άρα αδόκιμο, λάθος. Οντως, κοιτάζω στο γκουγκλ, 1.300.000 «των ομπρελών», 26.500 «των ξαπλωστρών». Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Uncategorized | Με ετικέτα: , , , | 144 Σχόλια »

Της αυτόπτ… μάρτυρ…;

Posted by sarant στο 17 Ιουλίου, 2009

Ρώτησε μια φίλη του ιστολογίου, πώς είναι το θηλυκό του «ο αυτόπτης μάρτυρας». Η ερώτηση έγινε σε άσχετο ποστ, επειδή δεν έχω (ακόμα;) σελίδα για να υποβάλλονται κάθε λογής απορίες.

Στην αρχή πήγα να απαντήσω εκεί, αλλά τελικά προτίμησα να το κάνω ιδιαίτερο σημείωμα.

Νομίζω πως το θηλυκό είναι ίδιο με το αρσενικό, η αυτόπτης μάρτυρας. Ωστόσο, η απάντηση αυτή δεν είναι τόσο ανώδυνη όσο φαίνεται, διότι τα αγκάθια βρίσκονται στο ερώτημα: πώς κάνει η γενική;

Ο Μπαμπινιώτης λέει ότι το «η μάρτυρας» κάνει στη γενική «της μάρτυρος», και στο αυτόπτης δίνει γενική «αυτόπτη», οπότε θα ήταν «της αυτόπτη μάρτυρος»;

Ή θα παρασύρουμε και το επίθετο σε αρχαιότροπη κλίση για να πούμε «της αυτόπτου μάρτυρος»;

Ή θα συμφωνήσουμε με άλλους που προτιμούν το «της μάρτυρα», οπότε θα πούμε «της αυτόπτη μάρτυρα»; Εγώ κλίνω προς αυτή την τρίτη λύση, που φαίνεται να έχει και περισσότερες γκουγκλιές.

Ωστόσο, καμιά λύση δεν ικανοποιεί απόλυτα, ίσως επειδή λείπει ένας αυθεντικά θηλυκός τύπος και από το επίθετο και από το ουσιαστικό.

Posted in Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 127 Σχόλια »