Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γενικομανία’

Ενεργοβόρα μεζεδάκια λοιπόν

Posted by sarant στο 15 Ιουλίου, 2017

Κάποιος μάτιασε σήμερα το ιστολόγιο κι έτσι δημοσιεύτηκε το πρωί μια ημιτελής μορφή του άρθρου, και παρ’ όλες τις προσπάθειες δεν μπορούσα να την αντικαταστήσω με την τελική…

Ο τίτλος φαίνεται παραδοξολογία, αλλά στην πραγματικότητα παίρνει αφορμή από ένα μαργαριτάρι που έκανε αρκετό θόρυβο χτες-προχτές στα κοινωνικά μέσα.

Να ξεκινήσω λοιπόν με αυτό, για να μη σας κρατάω σε απορία, πώς μπορούν να είναι «ενεργοβόρα» τα μεζεδάκια μας -πώς καταναλώνουν άραγε ενέργεια;

Τις προάλλες έγινε στην Κοζάνη μια εκδήλωση για την παραγωγική ανασυγκρότηση της Δυτικής Μακεδονίας ή κάτι τέτοιο, με την παρουσία του πρωθυπουργού. Στην ομιλία του λοιπόν, ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας «ενεργειακή πηγή που στηρίζει ολόκληρη τη χώρα».

Κατά δυστυχία, κάποιο κοζανίτικο σάιτ (το kozan.gr, εδώ) σε ρεπορτάζ από την εκδηλωση, παράλλαξε τη φράση σε «ενεργοβόρα πηγή», εμφανίζοντας τον Τσίπρα να φιλοτεχνεί μαργαριτάρι. Θεωρώ ότι αυτό δεν έγινε σκόπιμα, αν και μπορεί να πέφτω έξω.

Γράψαν πολλοί στα κοινωνικά μέσα για τη γκάφα του πρωθυπουργού, που δεν ξέρει -αν και μηχανικός- τι θα πει «ενεργοβόρος». Το αναδημοσίευσαν και κάποιοι ιστότοποι, χαιρέκακα. Ύστερα, κάποιοι άκουσαν το βίντεο της εκδήλωσης (το σχετικό απόσπασμα βρίσκεται εδώ), διαπίστωσαν ότι ο Τσιπρας είχε πει «ενεργειακή πηγή» και ανακάλεσαν -π.χ. η Χριστίνα Ταχιάου και μπράβο της.

Την άλλη μέρα, ο Ηλιας Κανελλης αφιερώνει την επιφυλλίδα του στην «κακή εκπαίδευση» του πρωθυπουργού, προβάλλοντας πρώτο-πρώτο αυτό ακριβώς το (ανύπαρκτο) λάθος και μάλιστα εικάζοντας ότι ο Τσίπρας έκανε αυτό το λάθος επειδή προσπάθησε να βάλει άγνωστες λέξεις στο κείμενό του (τάχα έτσι κάνει ο ίδιος ο Ηλ.Κ.; )

Επαγγελματίας δημοσιογράφος είναι, δεν φρόντισε να διασταυρώσει την είδηση; Έχει επαφή με το Διαδίκτυο, δεν είδε τάχα την ανασκευή της; Δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την υπόληψη και την αξιοπιστία του και βάζει τέτοια θηριώδη αυτογκόλ; Είναι θλιβερό κάποιος που ξεκίνησε από την Εποχή να θεωρείται σήμερα συνώνυμο του αναξιόπιστου στρατευμένου δημοσιογράφου.

* Πάντως να πούμε ότι στην ίδια ομιλία ο Τσίπρας διέπραξε όντως ένα μαργαριτάρι, όταν είπε ότι κάποιο στρατόπεδο που παραχωρείται στον Δήμο έχει έκταση 400.000 στρεμμάτων. Βεβαίως έχει έκταση 400 στρεμμάτων (ή 400.000 τετρ. μέτρων αν προτιμάτε).

Και συνεχίζουμε με τα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευρωπαϊκή Ένωση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 116 Σχόλια »

Πορτογαλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Μαΐου, 2017

Δεν θα σας σερβίρω κροκέτες μπακαλιάρου, γαρίδες, γουρουνόπουλο και παστέις ντε νάτα. Τα μεζεδάκια είναι πορτογαλικά απλώς και μόνο επειδή εγώ βρίσκομαι για λίγες μέρες στη Λισαβόνα. Ίσως ανεβάσω και κάποιο ταξιδιωτικό άρθρο από βδομάδα, αλλά δεν το υπόσχομαι. Να επισημάνω επίσης ότι τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται μεν το Σάββατο αλλά κατά βάση έχουν γραφτεί στα μέσα της εβδομάδας, οπότε ίσως δεν έχουν τα πιο φρέσκα δείγματα, αν και μπαγιάτικα δεν τα λες.

* Και ξεκινάω με ακόμα ένα κρούσμα κακομεταφρασμένου κειμένου, που δημοσιεύτηκε απαράλλαχτο σε αρκετούς ιστότοπους προφανώς επειδή η πηγή είναι μία (ή το ΑΠΕ ή το Κέντρο Διανομής Κακών Μεταφράσεων). Εννοώ το άρθρο της Νιου Γιορκ Τάιμς για τους Έλληνες αναρχικούς, όπου ο τίτλος κιόλας έχει ένα καραμπινάτο λάθος που στρεβλώνει το νόημα. Το Anarchists Fill Services Void Left by Faltering Greek Governance αποδόθηκε (στο nooz.gr, στο thetoc.gr και σε άλλους ιστότοπους): «Οι αναρχικοί γεμίζουν το κενό των υπηρεσιών, παραβιάζοντας την ελληνική διακυβέρνηση».

Στην πραγματικότητα, ο τίτλος αποδίδεται «Οι αναρχικοί καλύπτουν το κενό υπηρεσιών που έχει αφήσει η παραπαίουσα ελληνική διακυβέρνηση». Μπορούμε να συζητήσουμε αν το governance θα το αποδώσουμε «διακυβέρνηση» ή «δημοσια διοίκηση» αλλά η παρερμηνεία-αντιστροφή νοήματος βρίσκεται στην απόδοση του faltering, που δεν συναρτάται με τους αναρχικούς αλλά με την governance.

Πιο κάτω, ένα ακόμα σοβαρό λάθος, όταν, εκεί που γίνεται λόγος για τον Ρουβίκωνα, δηλώνεται ότι στόχος της συλλογικότητας είναι ο militant unionism, «ο μαχητικός συνδικαλισμός» θα το απέδιδα εγώ. Ο… μάγος που το μετέφρασε το μεταμόρφωσε σε «σκοπός είναι να γίνει στρατιωτική (!) οργάνωση», προδίδοντας πλήρη άγνοια της λέξης militant, που δεν είναι πάντοτε εύκολο να αποδοθεί.

Αυτά τα δυο λάθη είναι τόσο χοντρά, και σε θέματα ουσίας, που δικαιολογημένα δημιουργούν υποψίες ότι η διαστρέβλωση είναι σκόπιμη, αν και βέβαια ο χρυσός κανόνας στις περιπτώσεις αυτές είναι να μην αποδίδεις σε δόλο ό,τι εύκολα εξηγείται από την ανικανότητα.

Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν κι άλλα λάθη, αν κοιταξουμε πιο προσεχτικά το ελληνικό κείμενο. Παρεμπιπτόντως, το πρώτο λάθος, την απόδοση του «faltering» ως «παραβιάζοντας» το κάνει και το google translate, που μεταφράζει την επίμαχη φράση: Οι αναρχικοί συμπληρώνουν τις άδειες των υπηρεσιών, παραβιάζοντας την ελληνική διακυβέρνηση.

(Το thetoc.gr έχει κατεβάσει το επίμαχο άρθρο -είναι πιο εύκολο αυτό παρά να διορθώσουν τα λάθη).

* Για να προλάβω ερώτηση ή παρατήρηση, προτιμώ να γράφω «η» Νιου Γιορκ Τάιμς και όχι «οι», όπως και «η» Μοντ ή «η» Γκάρντιαν (και όχι «ο»), αλλά και «το» Εκόνομιστ και όχι «ο». Ο λόγος είναι ότι για να γράψω στα ελληνικά δεν θα καθίσω να δω τι σημαίνει ο τίτλος του κάθε εντύπου, που μπορεί να είναι και σε γλώσσα που δεν ξέρω. Οπότε, για όλες τις εφημερίδες χρησιμοποιώ το θηλυκό (η Τάιμς, η Μοντ, η Γκάρντιαν, η Σαν) και για όλα τα περιοδικά το ουδέτερο (το Εκόνομιστ, το Σάιενς, το Πουάν).

* Η γενικομανία της εβδομάδας, από αθλητικόν, και δη οπαδικόν ιστότοπο. Ο προπονητής της ομάδας μπάσκετ της ΑΕΚ φέρεται να έχει δηλώσει ότι «δεν αντέχει κριτικής το παιχνίδι», εννοώντας την ήττα της ομάδας του από τον Παναθηναϊκό.

Όπως φαίνεται, ένοχος για τη γενικομανία είναι ο δημοσιογράφος και όχι ο προπονητής ο οποίος μάλλον είπε «δεν αντέχει κριτική» -αλλά ο συντάκτης του άρθρου θέλησε να το… ευπρεπίσει. Συνηθισμένη εδώ είναι και η εμπρόθετη σύνταξη, που εγώ συνήθως την προτιμώ: δεν αντέχει σε κριτική.

* Η ακλισιά της εβδομάδας από άρθρο για το κλείσιμο του διάσημου τσίρκου Μπάρνουμ: «Ένα από τα αρχαιότερα και διασημότερα τσίρκο του κόσμου, το Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus, κατέβασε για πάντα ρολά».

Όπως σχολίασε ο φίλος που το εντόπισε: Το κλείνετε, αλλά δεν το κλίνετε.

Διότι βέβαια το τσίρκο του τσίρκου, τα τσίρκα των τσίρκων, όπως και το πιάνο του πιάνου, το παλτό τα παλτά των παλτών, του πόστου, του παραπέτου κτλ.

* Η φονική επίθεση στο Μάντσεστερ αποτέλεσε την αφορμή και για κάμποσα μαργαριτάρια τηλεοπτικών σταθμών, καθώς η τσαπατσουλιά φαίνεται περισσότερο όταν υπάρχει έκτακτη είδηση. Ήδη σχολιάσαμε εδώ το «Μάντσεστερ του Λονδίνου», όπως έγραψε το σουπεράκι στην εκπομπή του Βερύκιου, και γελάσαμε αρκετά -αν και κάποιοι θα έγραφαν στα σοβαρά και χωρίς να το θεωρούν γελοίο «στο Τέτοβο των Σκοπίων».

Για το ίδιο γεγονός, ο Σκάει μας πληροφορεί ότι «Ανάμεσα στους νεκρούς πολλοί αγνοούμενοι».

Ωστόσο, αγνοούμενος είναι κάποιος που δεν ξέρουμε πού βρίσκεται, που δεν είναι γνωστή η τύχη του ή η θέση του ύστερα από ένα δυστύχημα ή σε έναν πόλεμο κτλ. Υποθέτω ότι εδώ υπάρχουν πτώματα («σοροί» κατά την καινούργια ορολογία) που δεν έχουν ταυτοποιηθεί/αναγνωριστεί, που δεν είναι γνωστή η ταυτότητά τους.

* Μια Αγγλίδα, λέει, αγόρασε από ένα παζάρι ένα φο μπιζού και τελικά αποδείχτηκε πως ήταν διαμάντι πολλών καρατίων. Στο σχετικό άρθρο υπάρχει ένας αναχρονισμός: Έναν θησαυρό στο χέρι της, δίχως να το γνωρίζει, είχε για τρεις δεκαετίας μία γυναίκα από τη Μεγάλη Βρετανία, καθώς το «φο μπιζού» το οποίο είχε αγοράσει από παζάρι πριν από 30 χρόνια, αντί 12 ευρώ, αποδείχθηκε πως ήταν τελικά διαμάντι 26,27 καρατίων.

Ο φίλος που το στέλνει, παρατηρεί: Πριν από 30 χρόνια δεν υπήρχε ευρώ και στη Μεγάλη Βρετανία δεν υπήρξε ποτέ. Ας έγραφε «οκτώ λίρες (σημερινά 12 ευρώ)». Ή είναι πολύ αυστηρός;

* Μεγάλη φάμπρικα μάς άνοιξε η είδηση με τη μελέτη των παλαιοντολόγων του πανεπιστημίου της Τυβίγγης (εντάξει, του Τύμπινγκεν) ότι ο διαχωρισμός του κλάδου των προανθρώπων από τους χιμπατζήδες ίσως να μην έγινε στην Αφρική, αλλά στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, δηλαδή στα μέρη μας. Μοιραία, μέσα από διάφορα λογικά άλματα, αυτό διατυπώθηκε, στους μεν σοβαρότερους ιστότοπους ως «Ο πρώτος προάνθρωπος έζησε στην Ελλάδα», και στα λιγότερο σοβαρά μέσα ξεφτιλισμένα μέσα ως «ήταν Έλληνας», έστω με την επιφύλαξη «πιθανόν να ήταν Έλληνας».

Το λαθάκι που έκανε Home Sapiens, λες και είναι κανένα σύστημα οικιακής ψυχαγωγίας, τον Homo Sapiens είναι απλώς το κερασάκι στην τούρτα, το εξωφρενικό είναι αυτό το «ήταν Έλληνας», για κάτι που συνέβη πριν από 7 εκατομμύρια χρόνια. Ούτε το «έζησε στην Ελλάδα» είναι ακριβές: έζησε στη γεωγραφική περιοχή που σήμερα λέγεται Ελλάδα.

Πάντως θα μας μείνει η λέξη «Γκρεκοπίθηκος» που δεν αποκλείω να μπει και στην ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς. Εκτός αν οι μανιακοί του Χελένικ θελήσουν να την πουν «ελληνοπίθηκο» -υποψιάζομαι πως δεν θα σπεύσουν.

* Την Τρίτη που μας πέρασε, στον τηλεοπτικό Σκάι, ειπώθηκε περίπου το εξής, σχετικά με την ταινία του Λάνθιμου: Oι ταινίες του Λάνθιμου είναι στο ύψος των Κιούμπρικ, Χάνεκε, …., των μεγάλων σκηνοθετών που ΣΤΙΓΜΑΤΙΣΑΝ την ιστορία του Κινηματογράφου.

Όμως, το «στιγματίζω» έχει μόνο αρνητική σημασία. Μπορείς να πεις «άφησαν το στίγμα τους», αλλά το «στιγμάτισαν» μόνο κακό μπορεί να είναι.

* Πολύ γέλιο έπεσε στο Τουίτερ και στο Φέισμπουκ με τη φωτογραφία αριστερά -που πρέπει να είναι αυθεντική.

Ο Αϊσταϊν δεν ξέρω αν είναι κάποιος Στάιν που άγιασε ή ο Αϊνστάιν που έχασε το νι του, αλλά απορώ πώς σκέφτηκε ο υπεύθυνος που έφτιαξε την ταμπέλα όταν επέλεξε να μεταγράψει το Πλ. (= Πλατεία) σε Pl. (=  Plumber?). Για το Ainstain υπάρχει τουλάχιστον το ελαφρυντικό της πιστής μεταγραφής, αν και κατά τη γνώμη μου το Einstein θα ήταν προτιμότερο.

* Φίλος στέλνει είδηση από λευκαδίτικον ιστότοπο για την εύρεση ενός πτώματος στη θάλασσα έξω από τη Λευκάδα και σημειώνει ότι, από την επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνεται ότι η λέξη «σορός» έχει αλλάξει πια σημασία:

Ενημερώθηκε πρωινές ώρες σήμερα, η Λιμενική Αρχή Λευκάδας, από ιδιώτη για τον εντοπισμό σορού γυναικός να επιπλέει στη θαλάσσια περιοχή Γύρα Λευκάδας και συγκεκριμένα έμπροσθεν δεύτερου Μύλου.

Άμεσα στην περιοχή μετέβη περιπολικό όχημα Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. το πλήρωμα του οποίου ανέσυρε την ανωτέρω σορό, ηλικίας περίπου 55 ετών και φορούσε μαύρο κοντό παντελόνι (α.λ.σ.).

Στη συνέχεια η ανωτέρω σορός μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο όχημα του ΕΚΑΒ στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκάδας όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός της.

Η ανακοίνωση δίνει αρκετές λαβές για σχολιασμό, έτσι όπως αποπνέει υπηρεσιακή καθαρεύουσα, αλλά βέβαια με τις απαραίτητες ασυνταξίες (και φορούσε μαύρο παντελόνι).

Ενδιαφέρον έχει ότι «διαπιστώθηκε ο θάνατος» της σορού, ενώ το εντός παρενθέσεως «(α.λ.σ.)» ομολογώ πως δεν ξέρω τι είναι -κάθε βοήθεια δεκτή.

* Κλείνω με κάτι παλιό, με ένα βαφτιστικό όνομα που δεν θυμάμαι να το έχω ξανακούσει.

Η είδηση είναι από το 1955, για έναν κεραυνό που έπεσε στο χωριό Πύργος της Τήνου, και χτύπησε το σπίτι του κ. Φορμόζη Ξυπολυτίδη και «κατέκαυσε το ράδιον και έθραυσε και τα τζάμια της οικίας» (προσέξτε την αμήχανη καθαρεύουσα).

Φορμόζης, από το formoso = εύμορφος, όνομα που, όπως βλέπω γκουγκλίζοντας, κυρίως ως επώνυμο επιβιώνει, αλλά μάλλον ακούγεται ακόμα και ως μικρό όνομα -στην Τήνο πάντοτε. Το έχουμε ξαναπεί ότι το κάθε νησί είναι ένα ξεχωριστό και πολύτιμο γλωσσικό οικοσύστημα.

* Κι άλλο μεταφραστικό, για το μακελειό στο Μάντσεστερ. Σε άρθρο του Σκάει, που τώρα διορθώθηκε αλλά διατηρείται αναδημοσιευμένο σε πολλούς ιστότοπους, διαβάσαμε ότι «Δύο άστεγοι άνδρες αναγκάστηκαν να βγάλουν ακόμα και νύχια από τα πρόσωπα των μικρών παιδιών, με τα γυμνά τους χέρια για να σώσουν τα θύματα του Manchester Arena»

Νύχια; Μαύρα κοράκια (με νύχια γαμψά) έκαναν την επίθεση;

Όχι βέβαια, αλλά η αγγλική γλώσσα, επειδή…. είναι φτωχή, έχει την ίδια λέξη, nail, και για τα νύχια και για τα καρφιά.

Κι αυτό ήταν το τελευταίο νύχι στο κοφίνι, αν με εννοείτε.

* Και επί του πιεστηρίου, ένα μαργαριτάρι σχετικό με τη δολοφονική απόπειρα κατά του Λουκά Παπαδήμου, όπου ο δαίμων του φωτογραφείου έβαλε την ουρά του κι έτσι το ρεπορτάζ του Βήματος βρέθηκε να κοσμείται από τη φωτογραφία του Πέτρου Δούκα αντί για τον Λουκά Παπαδήμο. Μέσα στη βιασύνη, τέτοια λάθη γίνονται. Δεν ζει πια και ο Παναγιώτης Παπα-δούκας να το σχολιάσει.

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ονόματα, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 189 Σχόλια »

Με το νι και με το σίγμα (Παντελής Μπουκάλας)

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2017

Στις καθημερινές μας εφημερίδες δεν γράφονται πολύ συχνά επιφυλλίδες για γλωσσικά θέματα οπότε αξίζει να αναδημοσιεύονται οι εξαιρέσεις. Σήμερα θα αναδημοσιεύσω τη χτεσινή επιφυλλίδα του φίλου Παντελή Μπουκάλα στην Καθημερινή, που θίγει δυο-τρία θέματα σχετικά με τη γλώσσα και με τα ενδιαφέροντα του ιστολογίου. Για να μη μου πείτε όμως ότι τεμπελιάζω, προσθέτω κι εγώ κάμποσα δικά μου, προλογικά και επιλογικά, σχετικά και άσχετα με το άρθρο του Παντελή.

Το άρθρο του Μπουκάλα έχει τίτλο «Με το νι και με το σίγμα», επειδή ανάμεσα στα άλλα θέματά του θίγει το πώς γράφτηκε το όνομα της Αλοννήσου στα δελτία ειδήσεων τις περασμένες μέρες, που το νησί των Σποράδων βρέθηκε στην επικαιρότητα εξαιτίας του χιονιά. Με ένα ή δύο νι; Με ένα ή δύο σίγμα;

Ωστόσο, ο Παντελής εδώ κάνει και λογοπαίγνιο, αφού «κλείνει το μάτι» στη γνωστή έκφραση «με το νι και με το σίγμα». Όταν λέμε κάτι «με το νι και με το σίγμα», το λέμε με όλες τις λεπτομέρειες, χωρίς να παραλείψουμε τίποτα. Για παράδειγμα, στη Βέρα του Κεχαΐδη ένας ήρωας λέει: «Θα πάω και θα τα πω στον άντρα της! Όλα! Όλα! Με το νι και με το σίγμα!»

Όπως έχουμε γράψει κι άλλη φορά, η έκφραση πρέπει να γεννήθηκε από τη διαπίστωση της απόστασης ανάμεσα στους τύπους της καθαρεύουσας που διδάσκονταν στα σχολεία, όπως πόλις, πίστις, σχολείον, παιδίον, και στους δημοτικούς τύπους που χρησιμοποιούνταν στον προφορικό λόγο: πόλη, πίστη, σχολείο/σκολειό, παιδί. Οι καθαρεύοντες τύποι θεωρήθηκαν πληρέστεροι αφού είχαν τα τελικά νι και σίγμα που είχαν εκπέσει στους τύπους της καθομιλουμένης (χώρια που το τελικό σίγμα παραλείπεται πριν από τις αντωνυμίες σε κάποιες διαλέκτους, π.χ. ο Νίκο μας, ο πατέρα μου κτλ.) Ταυτόχρονα βέβαια, η παροιμία δείχνει ότι τα τελικά ν και ς θεωρούνταν επίσης λεπτομέρειες, που δεν χάθηκε κι ο κόσμος αν παραλειφθούν και μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις προστίθενται.

Η Αλόννησος γράφεται αρκετές φορές και με ένα νι ενώ επίσης τη βλέπουμε κάποτε και με δύο σίγμα (*Αλόνησσος) κάτι που πρέπει να είναι επίδραση από τη γραφή Alonissos στο λατινικό αλφάβητο (όπου βέβαια το διπλό s χρειάζεται για να μην προφερθεί ζ). Ωστόσο, το ενδιαφέρον είναι ότι η ονομασία Αλόννησος δόθηκε στο νησί το 1838 και ότι κατά πάσα πιθανότητα το νησί δεν ταυτίζεται με την αρχαία Αλόννησο. Πριν από το 1838 το νησί ονομαζόταν Λιαδρόμια ή Λιοδρόμια ή Χιλιοδρόμια. Η Αλόννησος των αρχαίων μπορεί να είναι το (σχεδόν ακατοίκητο) νησί Κυρά Παναγιά που βρίσκεται βορειότερα απ’ τη σημερινήν Αλόννησο, η οποία στην αρχαιότητα λεγόταν Ίκος. Αν ξέρετε κάτι παραπάνω για το θέμα, το βάζετε στα σχόλια -εγώ δίνω τη σκυτάλη στον Παντελή Μπουκάλα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 116 Σχόλια »

Προσχολικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2016

Τα λέω προσχολικά τα σημερινά μεζεδάκια επειδή μεθαύριο Δευτέρα αρχίζει η καινούργια σχολική χρονιά, φέτος στις 12 του μηνός αφού η καθιερωμένη 11η Σεπτεμβρίου πέφτει Κυριακή. Βέβαια, εμένα από πέρυσι κιόλας το άνοιγμα της σχολικής χρονιάς δεν με επηρεάζει και πολύ, αφού έχω πια σχολάσει οικογενειακώς, αν και σε μετεφηβική ακόμα ηλικία (δες παρακάτω), αλλά δεν παύει να είναι ένα ορόσημο. Για παράδειγμα, όπως λένε οι παλιοί ταξιτζήδες, στην Αθήνα η κίνηση γίνεται κανονική μόλις ανοίξουν τα σχολεία, ως τότε είναι πιο χαλαρή.

Τα σημερινά μεζεδάκια θα μπορούσα να τα πω και «ακατάληπτα», όχι επειδή δεν θα τα καταλάβετε, αλλά για να απαθανατίσω το πρόσφατο μαργαριτάρι του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος, στον χαιρετισμό του προς τη Σύνοδο των ηγετών των Μεσογειακών Χωρών της ΕΕ, που είναι κατά τα άλλα μια πολύ σημαντική πολιτική πρωτοβουλία, είπε, μεταξύ άλλων:

Ωστόσο, η Μεσόγειος δεν είναι μονάχα η κοινή εμπειρία των κρίσεων. Είναι, νομίζω, πολλά παραπάνω. Είναι η Ιστορία και ο πλούτος των πολιτισμών και των θρησκειών, είναι η κοινή μας πορεία στον χώρο και τον χρόνο, είναι -αν θέλετε- αυτοί οι ακατάληπτοι δεσμοί που μας φέρνουν σήμερα εδώ, στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης.

Οι δεσμοί βεβαίως είναι ακατάλυτοι, που δεν καταλύονται, δεν σπάνε, όχι ακατάληπτοι, έτσι πάει το κλισεδάκι. Το μαργαριτάρι χρεώνεται στον πρωθυπουργό και όχι στην απομαγνητοφώνηση -το είπε, ακούστε το εδώ, στο 2.10′:

Με ρώτησε ένας φίλος αν θα γράψω για το ακατάληπτο μεζεδάκι, και του απάντησα πως αν όντως ειπώθηκε (διότι δεν το είχα ακούσει) θα γράψω, διότι δεν είμαι σαν τους κούληδες, που όταν ο πολιτικός εξόριστος τις προάλλες είπε «τιμητής» εννοώντας «οπαδός», κι έγραψα γι’ αυτό, έβγαιναν κι έλεγαν ότι τάχα τιμητής μπορεί να σημαίνει και «αυτός που τιμά» και ότι τάχα η λέξη έχει δύο σημασίες.

* Και προχωράμε, με ένα χοντρούτσικο μαργαριτάρι, που γράφτηκε -άρα δεν έχει το ελαφρυντικό του προφορικού λόγου.

maniaΣτο κυριακάτικο Βήμα, στην πάλαι ποτέ έγκυρη στήλη του Βηματοδότη, δημοσιεύτηκε ως έκτακτη συνεργασία (γκεστ σταρ, που λένε) ένα σχόλιο με την υπογραφή Μ.Τ. που όπως όλα δείχνουν είναι της κ. Μάνιας Τεγοπούλου, πρώην εκδότριας της Ελευθεροτυπίας.

Διαβάζουμε: Ένα ισπανικο βάσκικο χωριό επέλεξαν σε στενή συνεργασία ο Franco και οι άγγλοι για να τεστάρουν τη δύναμη ισχύος των brand new βομβών τους.

Αυτό, με κάποιον περίεργο τρόπο, συσχετίζεται με την κατάσταση στην Ελλάδα. Αλλά σε αυτό δεν έχω αντίρρηση, ο καθένας έχει δικαίωμα σε παράτολμους συνειρμούς.

Δικαίωμα να αλλάζουν την ιστορία όμως, δεν έχουν, ούτε να διαπράττουν γκάφες χωρίς να πέφτει το επιβεβλημένο κράξιμο. Διότι βέβαια ο Φράνκο (όλα τάχε η Μαριορή, το λατινογραμμένο Franco της έλειπε) δεν συνεργάστηκε με τους *Άγγλους* για τον βομβαρδισμό της Γκερνίκας, αφού αυτό είναι το ισπανικό βάσκικο χωριό, αλλά με τους Γερμανούς.

Και καλά ο/η Μ.Τ., έγραψε μια βλακεία. Στο Βήμα, δεν την είδαν παρά την τύπωσαν ανεξέταστα; Δεν νοιάζονται καθόλου για την υπόληψη της στήλης τους και γενικότερα της εφημερίδας τους; Τόση τσαπατσουλιά;

ΥΓ Περιέργως στο ηλεκτρονικό Βήμα δεν βρίσκω το σχόλιο του/της Μ.Τ. αν και έχει αναδημοσιευτεί σε άλλους ιστότοπους.

* Κι ένα ποδοσφαιρικό μεζεδάκι. Λένε πως ο φετινός Παναθηναϊκός είναι πολύ ενισχυμένος και θα κοντράρει τον αιώνιο αντίπαλο. Εγώ, κρίνοντας από τις εντυπωσιακές εμφανίσεις του Ολυμπιακού στα ευρωπαϊκά κύπελλα, όπου απέκλεισε το μεγαθήριο της Ιβηρικής, την Αρούκα, ενώ προηγουμένως είχε κοιτάξει στα μάτια τον Γολιάθ της ερήμου, την Χάποελ Μπερσαμπέ, δεν είμαι και τόσο αισιόδοξος, πάντως βλέπω με χαρά μου πως ο ΠΑΟ έχει παίχτες που όχι μόνο παίζουν σε όλες τις θέσεις, αλλά παίζουν και ταυτόχρονα σε δύο θέσεις, ενώ άλλοι παίζουν και ταυτόχρονα κάθονται στον πάγκο. Όλα αυτά τα συνάγω από τη σύνθεση της ομάδας στο φιλικό ματς με τον Άρη, όπου, όπως βλέπετε,

Παναθηναϊκός (Α. Στραματσόνι): Στιλ (62΄Βλαχοδήμος Π.), Χουχούμης (46΄Χουχούμης), Κουτρουμπής, Ρέις, Ιμπάρμπο (89΄Χαρζηγιοβαννής), Ζέκα (89΄Αγγελόπουλος), Λέτο (46΄Βλαχοδήμος Π.), Βιγιαφάνες, Λεντέσμα (74΄Στάϊκος), Μεστο (62΄Μαρινάκης), Ρινάλντι

ο μεν Χουχούμης αντικατέστησε στο ημίχρονο τον Χουχούμη, ο δε Π. Βλαχοδήμος μπήκε αλλαγή στο 46 αντί για τον Λέτο και ξαναμπήκε στο 62 αντί για τον Στιλ στο τέρμα. Μικροί παίζαμε μπακότερμα, αυτό είναι εξτρεμότερμα.

* Στη Λεξιλογία έχουμε ένα διαρκές νήμα στο οποίο καταγράφουμε τις περιπτώσεις γενικομανίας, ανάμεσα στ’ άλλα τις αντιπαθέστατες αρμαθιές από αλλεπάλληλες γενικές, που κάνουν σκοτεινό και απωθητικό ένα κείμενο. Στην πρόσφατη απόφαση με την οποία εγκρίθηκε το πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες καταγράφτηκε ένα μακρεπίμακρο κομπολόι από 16 διαδοχικές γενικές, το εξής:

Στο διαδίκτυο αναρτήθηκε η απόφαση έγκρισης του πρακτικού της Επιτροπής Διενέργειας του Διαγωνισμού για τη χορήγηση τεσσάρων αδειών παρόχων περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής, ελεύθερης λήψης, εθνικής εμβέλειας ενημερωτικού προγράμματος γενικού περιεχομένου για μετάδοση υψηλής ευκρίνειας.

Αν μέτρησα καλά, δυο και δυο, κι άλλες δυο, και δυο κι οχτώ δεκάξι γενικές, σωστή αρμαθιά!

* Προς δημοσιογράφους και συναφή επαγγέλματα. Λέξη «δεικτικός», από το «δείχνω», μόνο σε μία περίπτωση υπάρχει, που δύσκολα θα τη συναντήσετε έξω από τις σχολικές αίθουσες και τα βιβλία της Γραμματικής, όταν γίνεται λόγος για δεικτικές αντωνυμίες.

Στις άλλες περιπτώσεις, όταν ακούτε /δiktikos/ πρόκειται για τη λέξη «δηκτικός’, από το «δάκνω», δαγκάνω. Δηκτικός τρόπος, δηκτική ερώτηση, δηκτικό ύφος, αιχμηρό, καυστικό, που (είναι σαν να) δαγκώνει.

Τα γράφω όλα αυτά επειδή διάβασα σε άρθρο ότι «Ταυτόχρονα, όμως, με δεικτικό τρόπο η Ιερά Σύνοδος τονίζει ότι με την ευκαιρία ενάρξεως του σχολικού έτους…..»

Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά και δεν θα είναι η τελευταία.

* Πότε λέμε ότι ένα φαινόμενο είναι σπάνιο; Όταν συμβαίνει λίγες φορές, όταν δεν παρουσιάζεται συχνά, όταν είναι ασυνήθιστο -λένε τα λεξικά.

Αλλά τι ξέρουν τα λεξικά; Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Βήματος, ο ανεμοστρόβιλος που «σάρωσε» (σε εισαγωγικά, για να μη νομίζουμε ότι πήρε σκούπα και φαράσι) τη Ζάκυνθο ήταν «σπάνιο αλλά όχι ασυνήθιστο φαινόμενο». Σα να λέμε, ήταν φαινόμενο συνηθισμένης σπανιότητας.

Αναρωτιέμαι τι ήθελε να πει ο συντάκτης -ότι δεν είναι υπερφυσικό; Ξέρω γω;

* Η εισαγωγικομανία της εβδομάδας, σε είδηση για τις πρόσφατες πλημμύρες: Εξαιτίας της κακοκαιρίας οδικές αρτηρίες γέμισαν με  κορμούς δένδρων και κλαδιά, ενώ δρόμοι μετατράπηκαν σε χείμαρρους και σε ορισμένες περιοχές η άσφαλτος «άνοιξε».

Δηλαδή; Πώς άνοιξε σε εισαγωγικά; Δεν άνοιξε στην πραγματικότητα; Άνοιξε μεταφορικά; Άνοιξε μήπως στο χρώμα;

* Φίλος μού στέλνει ένα ρεπορτάζ για την τραγική είδηση της Βρετανίδας τουρίστριας που τυφλώθηκε από νοθευμένα ποτά στον Λαγανά προς δόξαν του τουρισμού μας:

Στην ιδιαίτερη πατρίδα της την Αγγλία, ταξίδεψε χθες το απόγευμα, συνοδεία των γονιών της, η 20χρονη που έχασε την όραση της και έπαθε νεφρική ανεπάρκεια από νοθευμένα ποτά στο Λαγανά Ζακύνθου

Ωστόσο, λέει ο φίλος μου, όταν λέμε για την «ιδιαίτερη πατρίδα» ενός Άγγλου δεν εννοούμε την Αγγλία αλλά την πόλη όπου κατοικεί, το Μπράιτον ας πούμε ή το Λέστερ. Έτσι δεν είναι;

skaeimpogd* Άλλος φίλος μου στέλνει την οθονιά από την εκπομπή του Μπογδάνου και με ρωτάει γιατί οι υπεύθυνοι δεν περνάνε από έναν διορθωτή ορθογραφίας τους τίτλους στα σουπεράκια, οπότε θα απέφευγαν και το «*ξεκλιρίστΙκε».

Δεν ξέρω αν υπάρχει αυτή η τεχνική δυνατότητα, και εν πάση περιπτώσει σιγά μη στάξει η ουρά του Μπογδάνου -παρατηρώ όμως ότι υπάρχει ένα είδος θείας δίκης. Θέλω να πω, όταν κάποιος κάνει ορθογραφικό λάθος σε μια βαρύγδουπη λέξη, το λάθος σαν να αναδεικνύεται περισσότερο -και πάντως το προσέχουν περισσότεροι.

* Τρίτος φίλος (έχω πολλούς) μου στέλνει λινκ προς ένα άρθρο για τις αλλαγές που σχεδιάζονται στο Τσάμπιονς Λιγκ ώστε να ευνοούνται οι τέσσερις μεγάλες (ποδοσφαιρικά) χώρες, όπου υπάρχει και η άγαρμπη γενική «η ένωση των ευρωπαϊκών επαγγελματικών λιγκών».

Μπορούν να γίνουν μερικά καλούτσικα λογοπαίγνια με το «λιγκών», αλλά αφού λέμε «η λίγκα» και «οι λίγκες» (οι διοργανώτριες αρχές των εθνικών πρωταθλημάτων) η άγαρμπη γενική μού φαίνεται δύσκολο να αποφευχθεί ειδικά σε αυτή τη φράση.

* Στον πρόλογο του σημερινού άρθρου γράφω, έτσι παρεμπιπτόντως, ότι βρίσκομαι ακόμα σε μετεφηβική ηλικία. Να εξηγήσω τι εννοώ.

Διαβάζω στο in.gr (που έχει τροφοδοτήσει γενναιόδωρα το σημερινό άρθρο μας) άρθρο με τον τίτλο: Δύο έφηβοι συνελήφθησαν στις ΗΠΑ για χάκινγκ στον αρχηγό της CIA.

Αλλά δυο αράδες πιο κάτω προσδιορίζεται ότι οι δυο έφηβοι ήταν ηλικίας 22 και 24 ετών!

Ε, αφού ο 24χρονος λογαριάζεται ακόμα για έφηβος, θαρρώ ότι κι εγώ θα μπορούσα, με μια κάπως διασταλτικήν ερμηνεία, να διεκδικήσω τη μετεφηβική ηλικία, που θαρρώ πως δίνει και κάποια ελαφρυντικά!

* Και κλείνω με ένα χτεσινό που το ψάρεψε ο φίλος μας ο Σκύλος:

Σε ένα άρθρο που κατατάσσει τις χώρες του κόσμου με βάση το «πού είναι πιο εύκολο να πιάσεις φίλους» (αγνοώ με ποιον τρόπο το μετράνε αυτό, και δεν θέλω να μάθω), στις πρώτες θέσεις του πίνακα βρίσκονται Ταϊβάν, Ουγκάντα και Κόστα Ρίκα.

Ο πίνακας έχει 67 χώρες, η δε Ελλάδα βρίσκεται στην 26η θέση, δηλαδή πάνω από τη μέση, αλλά ίσως όχι τόσο πάνω όσο θα περίμεναν κάποιοι. Αμέσως πιο πάνω από εμάς οι ΗΠΑ και η Κύπρος.

Ως εδώ καλά. Ωστόσο, δέκα θέσεις πιο κάτω από την Ελλάδα, στην 36η θέση, βρίσκουμε τη «γαλοπούλα». Στην εξωτική αυτή χώρα δεν είναι πολύ εύκολο να πιάσεις φίλους. Πράγματι, εγώ τουλάχιστον δεν έχω κανέναν γαλοπουλιανό φίλο.

Βεβαίως, Turkey, είναι και η γαλοπούλα αλλά και η Τουρκία. Το πουλί πήρε το όνομα της χώρας επειδή νόμιζαν ότι ήρθε απο εκεί (περισσότερα για τα ονοματολογικά της γαλοπούλας, εδώ)

Δούλεψε βέβαια μεταφραστήρι. Αλλά και σε έναν κατάλογο χωρών που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ (L 84/26.3.2008, σελ. 92), ανάμεσα στην Τυνησία και στο Τουρκμενιστάν υπάρχει μια περίεργη χώρα που λέγεται «Κρέας γαλοπούλας»!

Καλό σαββατοκύριακο και αίσια σχολική χρονιά σε μαθητές και δάσκαλους, παρ’όλα τα προβλήματα!

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 159 Σχόλια »

Δίσεκτα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2016

Δίσεκτα τα μεζεδάκια επειδή είναι τα πιο κοντινά στην εμβόλιμη μέρα, την 29η Φεβρουαρίου, τη μέρα που κάνει το 2016 να ξεχωρίζει από το 2015 και το 2017. Αλλά δίσεκτα και με την άλλη σημασία της λέξης, καθώς οι μέρες είναι ζοφερές, φορτωμένες με απειλές.

Εμείς όμως σήμερα θα τηρήσουμε το πρωτόκολλο και, όπως η μέρα επιτάσσει, θα αρχίσουμε να σερβίρουμε μεζεδάκια από την πιατέλα.

* Σε άρθρο για τους πρόσφυγες στο Καστελόριζο πρόσεξα δύο λάθη, ένα συνηθισμένο που εντοπίζεται εύκολα κι ένα δυσδιάκριτο.

Το εύκολο είναι ο τύπος «ζάμπλουτος», λαϊκός τύπος που δεν έχει βάση, αφού η αρχαία αυτή λέξη παράγεται από το  ζα (αιολικός τύπος της πρόθεσης «διά») και τη λέξη «πλούτος». Είναι ευεξήγητη η έλξη από το «πάμπλουτος», βέβαια.

Το δυσδιάκριτο είναι η αρχαία ονομασία της τουρκικής πόλης Kas, που είναι απέναντι στο Καστελόριζο. Δεν λεγόταν «Αντίφυλλος», όπως λέει το άρθρο, αλλά «Αντίφελλος».

* Πέρα από αυτό, στο άρθρο υπάρχει πλουραλισμός στην ορθογραφία του ίδιου του Καστελόριζου, αλλού με ένα λ και αλλού με δύο. Εδώ και δεκαετίες, η επίσημη ορθογραφία της λέξης είναι με ένα λ, Καστελόριζο, όπως και το Καστέλι Κισσάμου.

* Γράμμα αναγνώστη από την Κορώνη στην Καθημερινή:

Κύριε διευθυντά
Πολλά έντυπα αναφέρονται στον δελφικό χρησμό «ήξεις, αφίξεις» και τα περισσότερα γράφουν το «αφίξεις» με ήτα. Το «ήξεις» είναι μέλλοντας του «έρχομαι», το «αφίξεις» είναι του «αφικνούμαι» και γράφεται με γιώτα. Στο λάθος περιέπεσε και το σοβαρότερο και εγκυρότερο λεξικό μας.

Λέγοντας «σοβαρότερο και εγκυρότερο λεξικό» εννοεί το λεξικό Μπαμπινιώτη, όμως δεν έχει δίκιο -και δεν εννοώ ως προς την αξιολόγηση των λεξικών. Εννοώ  ότι το «αφίξεις» δεν «είναι του ‘αφικνούμαι'», διότι αν ήταν του αφικνούμαι θα έκανε «αφίξη» (με υπογεγραμμένη στο η).

Αλλά στη φράση αυτή έχουμε αφιερώσει άρθρο, έστω και πριν από έξι χρόνια. Οπότε, σας παραπέμπω εκεί.

camer2* Είναι λίγο παλιότερο, αλλά έχει γούστο -γνωστός σχολιαστής του Τουίτερ μεταμορφώνει τον Κάμερον σε Καμερούν!

* Έχω μια ιδιοτροπία, με ενοχλεί η δημοσιογραφική «γλώσσα των τίτλων» που οδηγεί σε φράσεις αμφίσημες του τύπου «μωρό δάγκωσε λυκόσκυλο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in πρόσφυγες, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 178 Σχόλια »

Ευρετηριασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2015

Ο τίτλος είναι παραπλανητικός, για διαφημιστικούς λόγους και επειδή δεν έβρισκα άλλον καλύτερον. Τι διαφημίζει; Μα, τον νέο, επικαιροποιημένο και απαστράπτοντα πίνακα περιεχομένων του ιστολογίου, που τον έφτιαξε την περασμένη Κυριακή ο φίλος μας ο Στάζιμπος, γκουρού υπηρεσίας για θέματα πληροφορικής. Όπως βλέπετε, έχει τα 2373 (ζωή νάχουνε) άρθρα του ιστολογίου ως τις 18 Ιουλίου, σε αλφαβητική σειρά, ενώ προτάσσει τις 45 σελίδες «εκτός άρθρων». Εμένα με βολεύει πολύ αυτό το ευρετήριο, όταν θέλω να δω αν έχω ξαναγράψει για κάποιο θέμα, ή όταν θυμάμαι ότι κάτι έχω γράψει και θέλω να βρω το παλιότερο άρθρο. Θυμίζω επίσης ότι μπορείτε να δείτε ένα τυχαίο άρθρο του ιστολογίου κλικάροντας εδώ.

* Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ, μικρό αλλά δίκροκο. Σε μεταφρασμένο άρθρο του Πολ Μέισον στο tvxs, διαβάζω ότι βρισκόμαστε «εν μέσω ωχρούς ανάκαμψης». Αν δεν είναι λάθος πληκτρολόγησης, απορώ πώς το σκέφτηκε ο συντάκτης. Η ωχρώ της ωχρούς μήπως; Αλλά λέω πως το μεζεδάκι είναι δίκροκο επειδή ακόμα και με τον σωστό τύπο, «εν μέσω ωχράς ανάκαμψης» (αφού είναι λόγιο το επίθετο, την αντέχει την καθαρευουσιάνικη κλίση) και πάλι κάτι δεν πάει καλά. Και δεν πάει διότι το «ωχρά ανάκαμψη» δεν μου αρέσει για απόδοση του pale recovery, που, πάω στοίχημα, θα είχε το πρωτότυπο. Ασθενική, εύθραυστη, χλωμή αν θέλετε. Θα μου πείτε, το ίδιο δεν είναι ωχρός και χλωμός; Στην κυριολεξία τους περίπου -αλλά το ένα έχει μεταφορικές χρήσεις που δεν έχει το άλλο. Ούτε είναι ίδιες οι συνάψεις τους, δεν θα πούμε «χλωμή σπειροχαίτη».

* Πολύς θόρυβος έγινε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα για μια συνέντευξη του Χρήστου Θηβαίου, στην οποία ο τραγουδιστής επιτέθηκε στη ραδιοφωνική παραγωγό που του έπαιρνε τη συνέντευξη. Αλλά δεν θα σταθώ στο περιεχόμενο των όσων είπε ο Θηβαίος, για τα οποία άλλωστε ζήτησε συγνώμη. Με ενδιαφέρει ο τίτλος του σχετικού άρθρου: Επίθεση-παραλήρημα σε γυναίκα δημοσιογράφο.

Δυο παρατηρήσεις έχω εδώ. Καταρχάς, όπως έχουμε ξαναγράψει, το «παραλήρημα» έχει γίνει κλισέ και χρησιμοποιείται αδιακρίτως -να δω τι θα γράψουν αν τύχει και κάποιος αρχίσει πράγματι να παραληρεί. Έπειτα, το «γυναίκα δημοσιογράφο» δείχνει το κουσούρι των επίκοινων τύπων (δηλαδή που έχουν ίδιο αρσενικό και θηλυκό). Αν δεν το προσδιόριζε και έλεγε «επίθεση σε δημοσιογράφο», όλοι θα σκέφτονταν άντρα δημοσιογράφο. Και βέβαια, ελάχιστοι θα έγραφαν «σε άντρα δημοσιογράφο». Οπότε, για να το τραβήξουμε λίγο, με τους επίκοινους τύπους διαιωνίζεται η ανδροκρατία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , | 151 Σχόλια »

Τσουρουφλισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Ιουλίου, 2015

Θα μπορούσα να έχω διαλέξει αυτόν τον τίτλο από προχτές, σαν υπαινιγμό για τη διαφοροποίηση της κυβερνητικής παράταξης στη Βουλή και το νέο αριστερό μνημόνιο που τελικά ψηφίστηκε, αλλά δεν θα διεκδικήσω δάφνες προφήτη, γράφω ενώ ακούω τις δραματικές ειδήσεις για τις πυρκαγιές που ξέσπασαν, με ακρίβεια ορχήστρας, στον Υμηττό, στη Λακωνία, στη Μαλακάσα και στην Εύβοια. Θα μου πείτε, πού να βρει κανείς κέφι να διαβάσει αν όχι ευτράπελα, πάντως ελαφρά θέματα -και θα σας πω, να δείτε κέφι που πρέπει να βρει κανείς για να τα γράψει.

Θα μπορούσα επίσης να τα πω «ανασχηματισμένα μεζεδάκια» αλλά ο ανασχηματισμός ήρθε πολύ αργά. Υπάρχουν μερικά πολύ καλά καινούργια ονόματα, υπάρχει και ο κ. Χαϊκάλης. Αλλά θα έχουμε καιρό να τα συζητήσουμε αυτά.

Ας είναι, αρχίζουμε.

* Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι εισαγωγής, από το έγγραφο του Σόιμπλε για τις διαπραγματεύσεις, που είναι γραμμένο στα αγγλικά και εκθέτει τις απαιτήσεις των (λτ) εταίρων από την ελληνική κυβέρνηση. Ανάμεσα σε αυτές είναι και η εξής (την παίρνω από το μπλογκ του Κ. Λαπαβίτσα, αλλά υπάρχει, με την ίδια ορθογραφία, σε πάμπολλα σημεία -αρχικά την είχα σε αρχείο εικόνας):

b) capacity-building and depolitizising Greek administrative tasks under hospices of the COM for proper implementation of the program;

Πέρα από τον αναγραμματισμό και την ανορθογραφία στο depolitizising αντί για depoliticizing, το βασικό μεζεδάκι είναι το «under hospices» (χρειάζεται κι ένα the εδώ), που είναι ένα ξεκαρδιστικό αν και όχι σπάνιο μαργαριτάρι στα αγγλικά. Πράγματι, hospices είναι τα άσυλα ανιάτων, που ανάγεται σε λατινική λέξη από την οποία και το hospital αλλά και το δικό μας σπίτι (αξίζει άρθρο). Προφανώς δεν βγαίνει νόημα, εκτός αν θέλουμε να πάμε μακριά τη βαλίτσα -αλλά είναι φανερό ότι ο συντάκτης ήθελε να γράψει under the auspices, λέξη περίπου ομόηχη, που σημαίνει «υπό την αιγίδα». Έτσι, ναι, βγαίνει νόημα. Οπότε, προχειρότητα και κακά αγγλικά βρίσκουμε και στην καρδιά της Ευρώπης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 234 Σχόλια »

Το ανάκτορο των μεγάλων σκακιστών και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Μαρτίου, 2015

Περιστασιακά, τα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας παίρνουν τον τίτλο τους από ένα επιμέρους εύρημα, που το θεωρώ αρκετά μεγάλο ή νόστιμο ώστε να μπορεί να ονοματίσει επάξια ολόκληρη την πιατέλα. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και σήμερα -και δεν θα σας κρατήσω σε αγωνία, αφού με αυτό ακριβώς το μεζεδάκι σκοπεύω να ξεκινήσω.

Δεν είναι πρόσφατο -αλλά μόλις χτες το πήρα είδηση, χάρη σε έναν φίλο από το Φέισμπουκ. Μπορεί να μην το βρείτε πολύ ξεκαρδιστικό, αλλά επειδή στα νιάτα μου ήμουν σκακιστής (αν και όχι μεγάλος) το ανάκτορο των μεγάλων σκακιστών άγγιξε μιαν ευαίσθητη χορδή μου.

Τι είναι όμως το ανάκτορο των μεγάλων σκακιστών; Λέτε να υπήρξε κάποτε στο παρελθόν κάποια αριστοκρατική δημοκρατία, που οι κυβερνήτες της δεν εκλέγονταν, αλλά προκρίνονταν ύστερα από σκακιστικούς αγώνες; Αν υπήρχε, σίγουρα θα είχε κέντρο της αυτό ακριβώς το Ανάκτορο.

Ξέρουμε όμως ότι τέτοια πόλη-κράτος δεν εμφανίστηκε ποτέ. Υπάρχουν στην ιστορία μερικά παραδείγματα εστεμμένων και γενικά ανώτατων αρχόντων που ήταν σκακιστές, και που σχεδον πάντοτε νικούσαν τους αντιπάλους τους, αλλά οι νίκες τους ήταν άμεσο αποτέλεσμα του αξιώματός τους και όχι το αντίστροφο: προκειμένου να χάσει το κεφάλι του, ο αυλικός αντίπαλός τους προτιμούσε να χάσει την παρτίδα, και η όλη δυσκολία (όχι αμελητέα μερικές φορές) ήταν να ηττηθεί με τέτοιον τρόπο που να μην υποψιαστεί τίποτα ο νικητής.

Οπότε, το Ανάκτορο των μεγάλων σκακιστών είναι μεταφραστικό εύρημα. Μπορείτε όμως να μαντέψετε σε ποιο μέρος της Ελλάδας βρίσκεται αυτό το… ανάκτορο;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 140 Σχόλια »

Ερωτοχτυπημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2015

Αφού σήμερα είναι η γιορτή των ζαχαρ… των ερωτευμένων, φαντάζομαι ότι δεν θα προκαλεί απορία ο τίτλος του άρθρου. Πράγματι, το μόνο δίλημμα που είχα ήταν αν θα τα πω «ερωτευμένα» ή «ερωτοχτυπημένα» τα σημερινά μεζεδάκια -κι επειδή νόμιζα ότι έχω χρησιμοποιήσει παλιότερα τον πρώτο τίτλο, διάλεξα τον δεύτερο, αν και τελικά αποδεικνύεται ότι δεν τον είχα ξαναβάλει.

Στο μεταξύ έγιναν και οι προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, και η τριήμερη συζήτηση έδωσε μερικά μεζεδάκια -όχι πολλά όμως, επειδή το ένα από τα δύο χαρτάκια που είχα και σημείωνα το έχασα -κι έτσι απόμεινε μόνο το άλλο. Εσείς πάντως δεν χάσατε πολλά, θέλω να πω δεν θυμάμαι να είχα σημειώσει κανένα τρανταχτό μαργαριτάρι.

* Για να μην λέτε πως δεν τα λέω, ο Αλέξης Τσίπρας στην πρώτη ομιλία του την Κυριακή είπε «τον τρέχων προϋπολογισμό». Άκουσα επίσης τον Σπύρο Λυκούδη να λέει το (καθιερωμένο πια, θα έλεγε κανείς…) «να ενσκύψουν στα προβλήματα» (δεν ξέρω αν πρέπει να το γράψω έτσι. Το υπαρκτό «ενσκήπτω» γράφεται με ήτα, αλλά το ανύπαρκτο ενσκύπτω μάλλον με ύψιλον, αφού το σκύβω έχει στο μυαλό του όποιος το λέει.

* Ο δε πρώην (μ’ αρέσει να το ακούω) πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς ξεκίνησε την ομιλία του ως εξής: Ξεπερνώ Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι τα φληναφήματα που μόλις ακούσαμε του Υπουργού Επικρατείας...

Δεν είναι σοβαρό λάθος αλλά δεν είναι και σωστό το «ξεπερνώ» στην πρόταση αυτή. Ολοφάνερα, «προσπερνώ» είναι το δόκιμο.

* Αλήθεια, ποιος είναι ο Υπουργός Επικρατείας; Τον Νίκο Παππά εννοεί εδώ ο πρώην (μ’ αρέσει είπαμε να τ’ ακούω) πρωθυπουργός, αλλά στον ιστότοπο του υπουργού αναφέρεται ακόμη το όνομα του πρώην υπουργού, του Δ. Σταμάτη! Εντάξει, δεν είναι το πρώτο μέλημα της κυβέρνησης, έχει άλλα ψάρια να τηγανίσει (με νύχια γαμψά μάλιστα), αλλά κάποια στιγμή ας το αλλάξουν.

* Δεν συνηθίζω να επισημαίνω μαργαριτάρια από τη zougla.gr, αλλά αυτό μού το έστειλαν κι έχει μια σύνταξη με γενική που δεν την έχω ξανασυναντήσει τόσα χρόνια που καταγράφω τις εξάρσεις της γενικομανίας. Σε άρθρο για το ουκρανικό, διαβάζουμε ότι «Σε μια ύστατη προσπάθεια να επιλυθεί ειρηνικά του ζητήματος της ανατολικής Ουκρανίας», ο Πρόεδρος Πούτιν δήλωσε αυτό που δήλωσε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 172 Σχόλια »

Κυβερνητικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Ιανουαρίου, 2015

Την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν οι εκλογές, σχηματίστηκε η νέα κυβέρνηση, οπότε τα σημερινά μεζεδάκια, τα πρώτα μετά την αλλαγή της σελίδας, λογικό είναι να ονομαστούν «κυβερνητικά». Μπορείτε να το ερμηνεύσετε και αλλιώς, ότι δηλαδή για πρώτη φορά στην ιστορία του ιστολογίου (και στη ζωή του διαχειριστή του, θα πρόσθετα) στην κυβέρνηση βρίσκεται μια δύναμη φιλική προς αυτό (και προς αυτόν). Σημαίνει τάχα αυτό ότι τα μεζεδάκια θα γίνουν πράγματι «κυβερνητικά»; Δεν το νομίζω, αλλά εσείς θα το δείτε.

* Πάντως, μια και το έφερε η κουβέντα, και για να μην κατηγορηθώ ότι τα αποσιωπώ λόγω πολιτικής φιλίας, σπεύδω να επισημάνω ένα γλωσσικό στραβοπάτημα στις δηλώσεις του νέου κυβερνητικού εκπροσώπου Γαβριήλ Σακελλαρίδη, και συγκεκριμένα ένα κρούσμα γενικομανίας, όταν κατηγόρησε τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης ότι «επιμένει να αποποιείται των ευθυνών του και να αγνοεί προκλητικά τη λαϊκή ετυμηγορία». Όμως, όπως έχουμε ξαναγράψει, το «αποποιούμαι» συντάσσεται (και πάντα συντασσόταν) με αιτιατική, όπως άλλωστε και το μετέρχομαι, το επιδέχομαι, το απεκδύομαι, και κάμποσα άλλα λόγια ρήματα.

* Κι ένα άλλο. Σε άλλη ανακοίνωσή του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι  «Η ελληνική κυβέρνηση θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις για την εξεύρεση αμοιβαίας επωφελούς λύσης».  Σε ονομαστική πτώση, θέλουμε να βρεθεί «αμοιβαία επωφελής λύση». Αν θεωρήσουμε, όπως είναι το πιο φυσικό στα δικά μου μάτια, ότι εδώ το «αμοιβαία» είναι επίρρημα, θέλουμε την εξεύρεση «αμοιβαία επωφελούς λύσης». Βέβαια, μπορούμε να πούμε ότι είναι επίθετο, οπότε στέκει η διατύπωση. (Εδώ ένας οπαδός του πολυτονικού θα μας έλεγε ότι επί πολυτονικού δεν θα είχαμε πρόβλημα αφού το επίρρημα θα έπαιρνε περισπωμένη ενώ το επίθετο θα έπαιρνε, αν θυμάμαι καλά, οξεία. Αλλά αν είχαμε αμοιβαία επωφελή μέτρα; Εδώ ούτε το πολυτονικό βοηθάει για τη διάκριση επιθέτου και επιρρήματος. Το έχει η μοίρα τους να μπερδεύονται, και άλλωστε δεν διαφέρει πολύ μια αμοιβαία επωφελής λύση από μια αμοιβαία επωφελή λύση, έτσι δεν είναι; )

* Σε δηλώσεις του μετά τη συνάντηση με τον Μάρτιν Σουλτς, ο Σταύρος Θεοδωράκης δήλωσε ότι το Ποτάμι θα οργανώσει μια διάσκεψη στην οποία «Καλεσμένοι θα είναι άνθρωποι από όλη την Ευρώπη, πανεπιστήμονες, ακτιβιστές, επιχειρηματίες, νέοι και βέβαια πολιτικοί για να συζητήσουμε το κοινό μας μέλλον».
Θα μπορούσε βέβαια να εννοεί ότι θα καλέσει πανεπιστήμονες (λέξη που χρησιμοποιείται συνήθως ειρωνικά για να δηλώσει αυτόν που γνωρίζει όλες τις επιστήμες), αλλά υποψιάζομαι ότι ο Ποταμάρχης εννοούσε απλώς «πανεπιστημιακούς».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 146 Σχόλια »

Δώδεκα ντουζίνες μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Νοέμβριος, 2014

Λέγοντας «δώδεκα ντουζίνες» μεζεδάκια δεν εννοώ βέβαια ότι στο σημερινό μας άρθρο παραθέτω 144 μεζεδάκια (τόσα είναι οι δώδεκα ντουζίνες). Τόσα πολλά δεν είναι δυνατόν να μαζευτούν σε μια βδομάδα. Απλώς το σημερινό σαββατιάτικο άρθρο είναι το 144ο, όχι από τότε που άρχισα να δημοσιεύω άρθρα με μεζεδάκια, αλλά από τότε που άρχισα να τα μετράω -κι επειδή δεν έβρισκα καλύτερον τίτλο, και αφού ο αριθμός 144 μου ασκεί παιδιόθεν έλξη, καλός τίτλος είναι κι αυτός.

(Μικρός σαν ήμουν, στο δημοτικό, είχε τύχει να αναφέρει ο παππούς μου ότι το 144 είναι το τετράγωνο του 12, και ο αριθμός, ο πρώτος που ήταν έξω από το προπαιδειακό σύστημα ως το 100, σαν το Άλφα του Κενταύρου να λέμε, μού έχει εντυπωθεί).

Πάντως, αυτή η 144η σαββατιάτικη πιατέλα μας δεν είναι εντελώς γεμάτη μεζεδάκια, επειδή η βδομάδα που δεν πέρασε ακόμα ήταν πολύ φορτωμένη -και δεν βοηθήσατε πολύ κι εσείς. 🙂

Χτες το απόγευμα αναφέρθηκε στο ιστολόγιο ο Κ. Μπογδάνος στην εκπομπή του στον Σκάι και ταυτόχρονα απάντησε σε μιαν απορία που είχα. Μιλώντας για τα παρακούσματα (τα ραμόνια σύμφωνα με την ορολογία του ιστολογίου), έκανε αναφορά στο θαυμάσιο άρθρο-παρωδία της Βικιπαίδειας για τον Τζανμπατίστα Ροβιόλι, «που το έχει κατεβάσει ο Σαραντάκος». Πράγματι, το άρθρο κατέβηκε από τη Βικιπαίδεια αφού είναι παρωδία, διότι Ροβιόλι δεν υπήρξε (με βιολί σαντουροβιόλι λέει ο στίχος του Γκάτσου), αλλά μπορείτε να το διαβάσετε σε παλιό μας άρθρο, μια και ευτυχώς είχα την πρόνοια να το αποθηκεύσω πριν διαγραφεί.

Το άρθρο είναι θαυμάσια παρωδία λοιπόν και είχα την απορία ποιος να το έγραψε -και η απορία αυτή λύθηκε, αφού ο Μπογδάνος μάς ενημέρωσε ότι το έχει γράψει ο (φίλος του προφανώς, διότι πώς αλλιώς να το ξέρει) Γιώργος Αρχόντας. Γιώργο, συγχαρητήρια!

* Ωστόσο, στο ίδιο στιγμιότυπο (από το 28.40 ως το 29.20 της εκπομπής) υπάρχει και κάτι άλλο με γλωσσικό ενδιαφέρον. Ξεκινώντας από τη λέξη μούχλα, ο Μπογδάνος (αν κατάλαβα καλά) λέει πως όταν άκουγε παλιά το τραγούδι του Καπετανάκη («δεν ξανακάνω φυλακή«) νόμιζε πως ακούει «ντούκλα» αντί για «μπούκλα» και είχε σχηματίσει την εντύπωση ότι «ντούκλα» είναι η μάκα που πιάνει το μουστάκι. Όχι όμως. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, όπως έγραψε ο αγαπητός Τιπούκειτος πριν από χρόνια, ο Καπετανάκης (ιστορικό πρόσωπο για τον οποίο έχουν γραφτεί διάφορες ανακρίβειες, αλλά δεν έχω αξιωθεί να γράψω άρθρο) είχε «Ντούγκλας το μουστάκι», δηλ. μουστάκι αλά Douglas Fairbanks. Από το «Ντούγκλας», με τη γαλλική προφορά του ονόματος που ήταν κυρίαρχη στην Ελλάδα στον μεσοπόλεμο, και το μουστάκι Ντούγκλας. Μπορούμε να το γράψουμε «ντούγκλα στο μουστάκι», αλλά όχι μπούκλα ή ό,τι άλλο. Και βέβαια εκκρεμεί το άρθρο για το τραγούδι αυτό, που έχει κι άλλο αγκαθάκι σε σχέση με τα μελιτζανιά ρούχα (για το θέμα όμως αυτό έχουμε γράψει).

* Κατά σύμπτωση, καθώς έψαχνα να βρω το απόσπασμα του Μπογδάνου, έπεσα πάνω στη ζωντανή μετάδοση του Σκάι και στην εκπομπή του Εκατομμυριούχου, που τώρα λέγεται Hot Seat και την παρουσιάζει ο Ζουγανέλης -όχι πολύ καλά, αν κρίνω από τις κριτικές των φίλων μου στη Λεξιλογία, που το γούστο τους το εμπιστεύομαι. Πρόλαβα να ακούσω μόλις την τελευταία ερώτηση, που κι αυτή είχε γλωσσικό ενδιαφέρον, καθώς ο παίχτης κλήθηκε να συμπληρώσει τη φράση του Ξενοφώντα «λίθοι και πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως….»

Οι επιλογές που δίνονταν ήταν: Α. εριμμένοι Β. εριμένα Γ. ερριμμένα Δ. ερριμένα.

Ο παίχτης διάλεξε το Α, και έχασε. Το σωστό είναι το Γ, που είναι και η μόνη σωστά ορθογραφημένη (στα αρχαία) λέξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Τραγούδια, Τηλεοπτικά, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , | 167 Σχόλια »

Αγγελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Νοέμβριος, 2014

Την περασμένη βδομάδα δεν είχαμε τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας, τυπικά επειδή το Σάββατο έπεφτε πρώτη του μηνός κι έτσι έβαλα στη θέση τους το Μηνολόγιο, αλλά ουσιαστικά επειδή εξαιτίας του ταξιδιού μου δεν προλάβαινα να τα γράψω. Οπότε, σήμερα έχουμε τα πρώτα μεζεδάκια για τον Νοέμβριο, που τα λέω αγγελικά μια και σήμερα γιορτάζουν ταξιαρχίες άγγελοι κι αρχάγγελοι, και με την ευκαιρία το ιστολόγιο εύχεται χρόνια πολλά σε όσες και όσους έχουν τη γιορτή τους. Και βέβαια έχω κι εγώ γυναίκα, μητέρα και κόρη Αγγελική, οπότε πολυγιορτάζω σήμερα.

Θα περίμενε κανείς η σημερινή πιατέλα να είναι διπλή, σε αντιστάθισμα της νηστείας της περασμένης εβδομάδας, δυστυχώς όμως μερικά από τα μεζεδάκια μπαγιάτεψαν, κι έπειτα τις προηγούμενες μέρες είχα τρεχάματα και δεν μάζεψα τόσο πολύ υλικό. Ευτυχώς που δεν είμαστε στην Πρέβεζα να περάσει ο αστυνόμος και να διπλώσει τη μερίδα για να τη ζυγίσει μήπως και τη βρει ελλιπή.

* Ξεκινάμε με ορεκτικό ένα από τη σοδειά της περασμένης βδομάδας. Φίλος με ρωτάει αν συμφωνώ με τον τίτλο «Τα εξαφανισμένα U-boats των παγκόσμιων πολέμων«. Μάλλον όχι. Με τον όρο U-boat δεν εννοούνται γενικώς τα υποβρύχια αλλά ειδικώς τα γερμανικά στρατιωτικά υποβρύχια των δύο παγκοσμίων πολέμων, οπότε απλούστερος θα ήταν ο τίτλος «Τα εξαφανισμένα γερμανικά υποβρύχια». Κι αν ήθελε ο συντάκτης να δώσει κουλέρ λοκάλ, να τα έλεγε U-boot, όπως είναι στα γερμανικά (και σε πολλές άλλες γλώσσες) η ονομασία τους (σύντμηση του Unterseeboot).

* Από το δελτίο του Σκάι: «…γυναίκες που απελευθερώθηκαν από την ισλαμική οργάνωση…». Ποιος απελευθέρωσε τις γυναίκες; Ποιος τις κρατούσε αιχμάλωτες;

* Πουριτανός ηδονοβλεψίας. Τις (ελάχιστα πιξελαρισμένες) φωτογραφίες που ρεζιλεύουν την κοπέλα που έπεσε στην παρέλαση τις βάζει (δεν είναι ανάγκη να τις δούμε, κι έτσι δεν βάζω λινκ), αλλά τη λέξη «στήθος» ντρέπεται να τη γράψει ολογράφως: Μια άτυχη μαθήτρια έπεσε στην παρέλαση με αποτέλεσμα να ανοίξει το πουκάμισο της και αποκαλύψει το σουτιέν και το πλούσιο $τήθος της. Δείτε φωτογραφίες από το περιστατικό.

(Θα το έχετε προσέξει ότι οι σκανδαλοθηρικοί ιστότοποι το συνηθίζουν να γράφουν $έξυ και άλλες τέτοιες ψευτοπουριτανιές).

* Περιβολάκι το (υμνητικό φυσικά) άρθρο της Καθημερινής για τον μανατζαραίο της Γκουγκλ που είναι τόσο απίθανος άνθρωπος και έσπασε και το ρεκόρ πτώσης από τη στρατόσφαιρα (ή κάτι τέτοιο) και όποιος το ερευνήσει υπομονετικά υποψιάζομαι πως θα βρει μαργαριτάρια κάθε λογής (ο συντάκτης που υπογράφει το άρθρο έχει τσιμπολογήσει από αρκετές πηγές αλλά κυρίως από εδώ). Εγώ πάντως πρόσεξα τον ισχυρισμό ότι ο κ. Γιούστας πραγματοποίησε «πτώση στο κενό από υψόμετρο 41.419 μ.». Όχι όμως. Υψόμετρο είναι η απόσταση που απέχει ένα σημείο στην επιφάνεια της γης από την επιφάνεια της θάλασσας. Όταν βρισκόμαστε στη στρατόσφαιρα, λέμε για ύψος και όχι για υψόμετρο.

* Η γενικομανία της εβδομάδας, διά χειρός Αφροδίτης Αλ Σάλεχ: Αντιπαρέρχομαι του γεγονότος ότι ακριβώς την ίδια επιχειρηματολογία… Με το συμπάθειο, αλλά το ρήμα συντάσσεται με αιτιατική: αντιπαρέρχομαι το γεγονός.

* Αλλά ακόμα κι αν αντιπαρέλθουμε αυτό το μαργαριταράκι, θα προσέξουμε επίσης την τσαπατσουλιά -μια και πρόκειται για άρθρο, σε σοβαρόν υποτίθεται ιστότοπο, και όχι για τιτίβισμα ή ανάρτηση στο Φέισμπουκ- με τα άτονα ερωτηματικά «πού», που αναγκάζει τον αναγνώστη να κοντοσταθεί: Ας μην μπω στον κόπο να ρωτήσω που ήταν όλοι αυτοί οι «ξεκούραστοι» όταν η χώρα μας κινδύνευε. Είπαμε … κατέψυχαν ή εκκόλαπταν το πολιτικό τους κεφάλαιο. Αλλά και που είναι τώρα;

* Και βέβαια, κάποιοι ή θα δίνουν το παρών ή θα δηλώνουν παρόντες. Το να «δηλώνουν όχι μόνο παρών αλλά…» όπως θέλει η κ. Αλ Σάλεχ είναι σολοικισμός.

* Για την ισοπέδωση των διακρίσεων, που λέγαμε παλιότερα. «Ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται ως εκκρεμές» υποστηρίζει ο Κ. Μαρκόπουλος. Αλλά εδώ ολοφάνερα έχουμε παρομοίωση, άρα, αν τηρούμε τη χιλιοτραγουδισμένη διάκριση, θα πούμε «σαν εκκρεμές».

* Αυτοί οι Γάλλοι φιλόσοφοι από μακριά είναι όλοι τους ίδιοι. Θύμα αυτής της σατανικής ομοιότητας έπεσε ο γνωστός διανοητής κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο οποίος, σε άρθρο του στην Καθημερινή, που αναδημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Ποταμιού, υποστήριξε ότι «Ο Ράμφος επίσης δεν μοιράζεται την μεγαλοφυή ανάγνωση του Πλάτωνα από τον Μπουρντιέ ο οποίος αναγνωρίζει στην Πολιτεία ένα πρότυπο έργο σοσιαλιστικού ρεαλισμού».

Το κακό είναι ότι για τον Πλάτωνα και την Πολιτεία δεν έχει γράψει ο Μπουρντιέ, αλλά ο Μπαντιού -τι τα θέλετε, Γάλλοι κι οι δυο, αρχίζουν κι οι δυο από Μπ, έχουν κι οι δυο /ντ/ στο όνομά τους, πώς να τους ξεχωρίσει; Και βέβαια, στον ιστότοπο της Καθημερινής, ύστερα από τη σαρκαστική ερώτηση του Άκη Γαβριηλίδη στα σχόλια ο Μπουρντιέ αντικαταστάθηκε σιωπηρά από τον Μπαντιού, και τα επόμενα δηκτικά σχόλια κόπηκαν, αλλά η προδότρα η αναδημοσίευση είχε ήδη κάνει ανεξίτηλα τα ίχνη της πατάτας.

* Κι ένα πατατάκι, πάντα από τον κ. Τάκη. Στο ίδιο άρθρο, ο Τ.Θ. διατείνεται ότι «ο Ροβεσπιέρος όντως μας δίδαξε τον αμεσότερο τρόπο παρέμβασης στην Ιστορία, που ακούει στο όνομα γκιγιοτίνα». Πέρα από το ότι η γκιλοτίνα υιοθετήθηκε πριν από την άνοδο του Ροβεσπιέρου στην εξουσία, το εργαλείο αυτό (που αποτελούσε ανθρωπιστικό τρόπο εκτέλεσης σε σύγκριση με τον πέλεκυ ή την κρεμάλα) στα ελληνικά έχει επικρατήσει εδώ και αιώνες να το λέμε γκιλοτίνα, πιθανώς επειδή τη λέξη την πήραμε από τα ιταλικά. Αν ο κ. Τ.Θ. μιλάει γαλλικά, ας την πει γκιγιοτίν, αλλά στα ελληνικά είναι γκιλοτίνα -κι αν θέλει να επιδείξει γαλλομάθεια, ας μάθει να ξεχωρίζει τον Μπαντιού από τον Μπουρντιέ.

* Στο κακόπιστο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη εναντίον του Χρηστικού Λεξικού της Ακαδημίας αναφέρθηκα εκτενώς στο χτεσινό μου άρθρο. Τώρα θέλω να επισημάνω τον τίτλο του άρθρου: Ένα μη-χρηστικό λεξικό. Η παύλα (το ενωτικό) μετά το μη, που βέβαια τη χρησιμοποιούν πολλοί, σας αρέσει; Τη θεωρείτε απαραίτητη; Κατά τη γνώμη μου είναι αγγλισμός (non-whatever) και νομίζω πως είναι περιττή.

* Η αιωνίως θνήσκουσα ελληνική γλώσσα, επεισόδιο αριθ. 36254. Σε άρθρο του ο βουλευτής Μάξιμος Χαρακόπουλος υποστηρίζει ότι «τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω ποικίλων παραγόντων η ομιλούσα γλώσσα φτωχαίνει, χάνει σε λεξιλόγιο, στρεβλώνεται η δομή της, μετατρέπεται -ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους- σε ελληνο-αγγλικό υβρίδιο». Η ομιλούσα γλώσσα (υποτίθεται ότι) φτωχαίνει, ή η ομιλούμενη;

* Ένα ακόμα παράδειγμα ψευδόφιλης λέξης και μια γουστόζικη σύμπτωση. Σε άρθρο του in.gr γίνεται λόγος για το νέο άρθρο ενός Άγγλου δημοσιογράφου που είναι υπέρμαχος της παραμονής των Ελγινείων στο Λονδίνο και για τα σχόλια των αναγνωστών. Σε ένα από αυτά τα σχόλια, που είχε πολλά αποσιωπητικά και καμιά τελεία, ένας άλλος σχολιαστής είχε παρατηρήσει: ‘too many pseudo ellipses…’ -και μεταφράζει ατάκα κι επιτόπου ο συντάκτης του in.gr, «Πάρα πολλές ψευδο-ελλείψεις». Μόνο που ellipses στα αγγλικά είναι τα αποσιωπητικά -και έχει γούστο που η ψευδόφιλη λέξη χτύπησε σε έναν όρο με το πρόθημα ψευδο-!

* Και κλείνω με αυτοδιαφήμιση. Πέρα από την ομιλία της Δράμας, στη σελίδα About, όπου μαζεύω συνδέσμους προς συνεντεύξεις μου και άλλες περιαυτομπλογκίες, ανέβασα αυτές τις μέρες τα εξής:

– Μια συνέντευξη στο μεταφραστικό ιστολόγιο Yourtranslator.gr

– Συζήτηση με τη Φωτεινή Λαμπρίδη στο Πολιτιστικό ημερολόγιο του σταθμού Στο Κόκκινο 105,5 στις 4.11.2014, με θέμα το βιβλίο “Η νοσταλγία του Γιάννη” (από το 11.30 ως το 18.30 του ηχητικού αρχείου).

** Το άρθρο ανεβαίνει με αυτόματο πιλότο, επειδή το πρωί θα είμαι σε ένα Συνέδριο.

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , | 155 Σχόλια »

Μεζεδάκια (μη) εμπιστοσύνης

Posted by sarant στο 11 Οκτώβριος, 2014

Καθώς γράφονται τα σημερινά μεζεδάκια, συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για την χορήγηση ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση, μια κίνηση που, όπως έγραψα τις προάλλες, είναι ομολογία της έλλειψης εμπιστοσύνης της κυβέρνησης προς τους βουλευτές της συμπολίτευσης, αφού στη συσπείρωσή τους αποσκοπεί πρώτα και κύρια. Βέβαια, το μόνο αβέβαιο είναι αν κάποιοι ανεξάρτητοι θα ψηφίσουν Ναι και πόσοι θα προτιμήσουν το Παρών από το Όχι. Ωστόσο, η συζήτηση δεν είναι χωρίς ενδιαφέρον -αλλά σήμερα δεν σχολιάζουμε επί της ουσίας, μεζεδάκια κορφολογούμε -και μας πρόσφερε και μερικά τέτοια η τριήμερη συζήτηση. Όχι κατ’ ανάγκη μαργαριτάρια, αλλά αξιοπρόσεκτα από γλωσσική άποψη.

* Για παράδειγμα, δεν θα θεωρήσω μαργαριτάρι τον λαϊκό τύπο «ο ψήφος», εφόσον έχει λεξικογραφηθεί (ΛΚΝ), τύπο που τον άκουσα αρκετές φορές στην τριήμερη συζήτηση (π.χ. «αυτοί οι ψήφοι»), και τουλάχιστον δύο φορές με τον τύπο «ο ψήφος εμπιστοσύνης» / «στον ψήφο εμπιστοσύνης» (Νάντια Βαλαβάνη και Χρ. Αηδόνης, αντίστοιχα).

* Πρόσεξα ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος επίσης παρέθεσε Ράμφο στην ομιλία του, αναφέρθηκε επίσης στον «κατά Αϊνστάιν ορισμό της παράνοιας, να επαναλαμβάνεις το ίδιο λάθος, περιμένοντας να έχεις διαφορετικό αποτέλεσμα». Όπως έχουμε γράψει παλιότερα, αυτό το ρητό το είπε ο Μουφαϊνστάιν, ή τουλάχιστον δεν το είπε ο Αϊνστάιν.

* Από την άλλη πλευρά, η Ντόρα Μπακογιάννη με χαροποίησε επειδή ανέφερε μια παροιμία που δεν την ακούμε συχνά. Θέλοντας να πει ότι δεν υπάρχουν λεφτόδεντρα κτλ. ανέφερε την παροιμία: Ο τζαμπατζής απέθανε κι ο γιος του δεν χαρίζει. Ωστόσο, δεν είναι ακριβώς έτσι η παροιμία. Όπως δείχνει και το δεύτερο σκέλος, το πρώτο σκέλος δεν έχει τζαμπατζή αλλά χαριστή: Ο χαριστής απέθανε κι ο γιος του δε χαρίζει. Ή, ο δανειστής απέθανε κι ο γιος του δε δανείζει -ή, … κι ο γιος του πάει στην Πόλη (έτσι στον Βενετσάνο, Παροιμίες Σαντορίνης) ή: … κι ο γιος του πάει στην Άνδρο (έτσι στον Αγαπητικό της βοσκοπούλας). Με τον τζαμπατζή δεν ταιριάζει το νόημα. Παραλλαγή, χωρίς δεύτερο σκέλος, είναι και το «ο βερεσές απέθανε».

* Ο τρόμος της διπλής άρνησης ξαναχτύπησε, με θύμα (ή φορέα; ) αυτή τη φορά την βουλευτίνα Άννα Καραμανλή, η οποία είπε (περίπου): «Σε καμιά χώρα, απ’ όσες βρέθηκαν σε ανάλογη θέση, οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης επέλεξαν μια τέτοια τακτική». Ή: σε ουδεμία χώρα επέλεξαν τέτοια τακτική, ή: σε καμιά χώρα δεν επέλεξαν τέτοια τακτική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υποκοριστικά | Με ετικέτα: , , , | 156 Σχόλια »

Κεσατλίδικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Αύγουστος, 2014

Ή κεσατλήδικα; Βέβαια, η λέξη δεν υπάρχει, τώρα τη σκέφτηκα, αλλά αν θέλουμε να βρούμε την ορθογραφία της κατάληξής της θα πάμε αναλογικά με άλλες που έχουν την ίδια κατάληξη. Έτσι, το «μερακλίδικος» γράφεται με ι κατά το ΛΚΝ και με η κατά τον Μπαμπινιώτη (μερακλήδικος), κι επειδή εμείς εδώ ακολουθούμε την ορθογραφία του ΛΚΝ εκτός από 2-3 περιπτώσεις (Ωχ το γκαστρωμένο ρωμέικο καθίκι) θα γράψουμε «μερακλίδικα» άρα και «κεσατλίδικα».

Και τα λέω κεσατλίδικα τα σημερινά μεζεδάκια επειδή η επόμενη εβδομάδα, η βδομάδα του Δεκαπενταύγουστου, είναι παραδοσιακά εκείνη κατά την οποία τα ιστολόγια γνωρίζουν τα μεγαλύτερα κεσάτια τους, μαζί βέβαια και με το Πάσχα και τα Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά.

* Η τρολιά της εβδομάδας, μπορεί και της χρονιάς, είναι βέβαια η είδηση που κυκλοφόρησε ευρέως στη μπλογκόσφαιρα, για τη… μήνυση που κατέθεσαν οι ηγέτες της Αργεντινής και της Βενεζουέλας κατά της Ελλάδας, επειδή δεκάδες Έλληνες βουλευτές προβαίνουν σε υποτιμητικά σχόλια για τις δύο χώρες! Η είδηση, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο ιστολόγιο του Πολύφημου, είχε σημάδια που φανέρωναν ότι πρόκειται για χόακα, και ιδίως το εξής απόσπασμα: Ήδη έχουν κινητοποιηθεί οι ελληνικές διπλωματικές αρχές στην Αργεντινή, οι οποίες -κατά τον ρεπόρτερ Φελίθ Ναβιδάδ- σχεδιάζουν να εκδώσουν καταδικαστική ανακοίνωση ενάντια στις κυβερνήσεις των δύο λατινοαμερικανικών χωρών, εφόσον πρώτα πάρουν την άδεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την αμερικανική πρεσβεία και τη βοηθό της γραμματέας της Άνγκελας Μέρκελ.

Φυσικά, Φελίθ Ναβιδάδ θα πει Καλά Χριστούγεννα, αλλά αυτό δεν το πρόσεξαν πολλά αντιμνημονιακά ιστολόγια που έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν τον χόακα (κάποια ισχυρίστηκαν ότι το έκαναν γνωρίζοντας ότι ήταν σατιρικό κείμενο, δείτε τα σχόλια).

Παρεμπιπτόντως, μου άρεσε πολύ η γενική «τη βοηθό της γραμματέας της Μέρκελ». Αν ήξερα τον Πολύφημο, θα τον κερνούσα μια μπίρα. Και δύο.

* Μια ενδιαφέρουσα ακυρολεξία. Γράφει ένα ιστολόγιο: Κόλαφος πριν απο λίγο ο Παναγιώτης Κουρουμπλής, αναφορικά με την τροπολογία – δώρο στους νταβατζηδες. Δεν νομίζω ότι στέκει αυτό. Κόλαφος (δηλαδή χαστούκι) μπορεί να είναι μια ομιλία, μια έκθεση που καταγγέλλει φοβερά και τρομερά πράγματα ή που προσβάλλει βίαια κάποιον (π.χ. έκθεση-κόλαφος κατά του Ισραήλ, επιστολή-κόλαφος, «η δικαστική απόφαση ήταν κόλαφος για την κυβέρνηση») αλλά ένας βουλευτής που αγορεύει δεν μπορεί να είναι κόλαφος -το πολύ να είναι κόλαφος η αγόρευσή του.

Μπορεί όμως να είναι καταπέλτης. Κι έτσι, στέκει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 168 Σχόλια »