Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γενικομανία’

Δώδεκα ντουζίνες μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Νοεμβρίου, 2014

Λέγοντας «δώδεκα ντουζίνες» μεζεδάκια δεν εννοώ βέβαια ότι στο σημερινό μας άρθρο παραθέτω 144 μεζεδάκια (τόσα είναι οι δώδεκα ντουζίνες). Τόσα πολλά δεν είναι δυνατόν να μαζευτούν σε μια βδομάδα. Απλώς το σημερινό σαββατιάτικο άρθρο είναι το 144ο, όχι από τότε που άρχισα να δημοσιεύω άρθρα με μεζεδάκια, αλλά από τότε που άρχισα να τα μετράω -κι επειδή δεν έβρισκα καλύτερον τίτλο, και αφού ο αριθμός 144 μου ασκεί παιδιόθεν έλξη, καλός τίτλος είναι κι αυτός.

(Μικρός σαν ήμουν, στο δημοτικό, είχε τύχει να αναφέρει ο παππούς μου ότι το 144 είναι το τετράγωνο του 12, και ο αριθμός, ο πρώτος που ήταν έξω από το προπαιδειακό σύστημα ως το 100, σαν το Άλφα του Κενταύρου να λέμε, μού έχει εντυπωθεί).

Πάντως, αυτή η 144η σαββατιάτικη πιατέλα μας δεν είναι εντελώς γεμάτη μεζεδάκια, επειδή η βδομάδα που δεν πέρασε ακόμα ήταν πολύ φορτωμένη -και δεν βοηθήσατε πολύ κι εσείς. 🙂

Χτες το απόγευμα αναφέρθηκε στο ιστολόγιο ο Κ. Μπογδάνος στην εκπομπή του στον Σκάι και ταυτόχρονα απάντησε σε μιαν απορία που είχα. Μιλώντας για τα παρακούσματα (τα ραμόνια σύμφωνα με την ορολογία του ιστολογίου), έκανε αναφορά στο θαυμάσιο άρθρο-παρωδία της Βικιπαίδειας για τον Τζανμπατίστα Ροβιόλι, «που το έχει κατεβάσει ο Σαραντάκος». Πράγματι, το άρθρο κατέβηκε από τη Βικιπαίδεια αφού είναι παρωδία, διότι Ροβιόλι δεν υπήρξε (με βιολί σαντουροβιόλι λέει ο στίχος του Γκάτσου), αλλά μπορείτε να το διαβάσετε σε παλιό μας άρθρο, μια και ευτυχώς είχα την πρόνοια να το αποθηκεύσω πριν διαγραφεί.

Το άρθρο είναι θαυμάσια παρωδία λοιπόν και είχα την απορία ποιος να το έγραψε -και η απορία αυτή λύθηκε, αφού ο Μπογδάνος μάς ενημέρωσε ότι το έχει γράψει ο (φίλος του προφανώς, διότι πώς αλλιώς να το ξέρει) Γιώργος Αρχόντας. Γιώργο, συγχαρητήρια!

* Ωστόσο, στο ίδιο στιγμιότυπο (από το 28.40 ως το 29.20 της εκπομπής) υπάρχει και κάτι άλλο με γλωσσικό ενδιαφέρον. Ξεκινώντας από τη λέξη μούχλα, ο Μπογδάνος (αν κατάλαβα καλά) λέει πως όταν άκουγε παλιά το τραγούδι του Καπετανάκη («δεν ξανακάνω φυλακή«) νόμιζε πως ακούει «ντούκλα» αντί για «μπούκλα» και είχε σχηματίσει την εντύπωση ότι «ντούκλα» είναι η μάκα που πιάνει το μουστάκι. Όχι όμως. Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, όπως έγραψε ο αγαπητός Τιπούκειτος πριν από χρόνια, ο Καπετανάκης (ιστορικό πρόσωπο για τον οποίο έχουν γραφτεί διάφορες ανακρίβειες, αλλά δεν έχω αξιωθεί να γράψω άρθρο) είχε «Ντούγκλας το μουστάκι», δηλ. μουστάκι αλά Douglas Fairbanks. Από το «Ντούγκλας», με τη γαλλική προφορά του ονόματος που ήταν κυρίαρχη στην Ελλάδα στον μεσοπόλεμο, και το μουστάκι Ντούγκλας. Μπορούμε να το γράψουμε «ντούγκλα στο μουστάκι», αλλά όχι μπούκλα ή ό,τι άλλο. Και βέβαια εκκρεμεί το άρθρο για το τραγούδι αυτό, που έχει κι άλλο αγκαθάκι σε σχέση με τα μελιτζανιά ρούχα (για το θέμα όμως αυτό έχουμε γράψει).

* Κατά σύμπτωση, καθώς έψαχνα να βρω το απόσπασμα του Μπογδάνου, έπεσα πάνω στη ζωντανή μετάδοση του Σκάι και στην εκπομπή του Εκατομμυριούχου, που τώρα λέγεται Hot Seat και την παρουσιάζει ο Ζουγανέλης -όχι πολύ καλά, αν κρίνω από τις κριτικές των φίλων μου στη Λεξιλογία, που το γούστο τους το εμπιστεύομαι. Πρόλαβα να ακούσω μόλις την τελευταία ερώτηση, που κι αυτή είχε γλωσσικό ενδιαφέρον, καθώς ο παίχτης κλήθηκε να συμπληρώσει τη φράση του Ξενοφώντα «λίθοι και πλίνθοι και κέραμοι ατάκτως….»

Οι επιλογές που δίνονταν ήταν: Α. εριμμένοι Β. εριμένα Γ. ερριμμένα Δ. ερριμένα.

Ο παίχτης διάλεξε το Α, και έχασε. Το σωστό είναι το Γ, που είναι και η μόνη σωστά ορθογραφημένη (στα αρχαία) λέξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Τραγούδια, Τηλεοπτικά, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , | 167 Σχόλια »

Αγγελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2014

Την περασμένη βδομάδα δεν είχαμε τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας, τυπικά επειδή το Σάββατο έπεφτε πρώτη του μηνός κι έτσι έβαλα στη θέση τους το Μηνολόγιο, αλλά ουσιαστικά επειδή εξαιτίας του ταξιδιού μου δεν προλάβαινα να τα γράψω. Οπότε, σήμερα έχουμε τα πρώτα μεζεδάκια για τον Νοέμβριο, που τα λέω αγγελικά μια και σήμερα γιορτάζουν ταξιαρχίες άγγελοι κι αρχάγγελοι, και με την ευκαιρία το ιστολόγιο εύχεται χρόνια πολλά σε όσες και όσους έχουν τη γιορτή τους. Και βέβαια έχω κι εγώ γυναίκα, μητέρα και κόρη Αγγελική, οπότε πολυγιορτάζω σήμερα.

Θα περίμενε κανείς η σημερινή πιατέλα να είναι διπλή, σε αντιστάθισμα της νηστείας της περασμένης εβδομάδας, δυστυχώς όμως μερικά από τα μεζεδάκια μπαγιάτεψαν, κι έπειτα τις προηγούμενες μέρες είχα τρεχάματα και δεν μάζεψα τόσο πολύ υλικό. Ευτυχώς που δεν είμαστε στην Πρέβεζα να περάσει ο αστυνόμος και να διπλώσει τη μερίδα για να τη ζυγίσει μήπως και τη βρει ελλιπή.

* Ξεκινάμε με ορεκτικό ένα από τη σοδειά της περασμένης βδομάδας. Φίλος με ρωτάει αν συμφωνώ με τον τίτλο «Τα εξαφανισμένα U-boats των παγκόσμιων πολέμων«. Μάλλον όχι. Με τον όρο U-boat δεν εννοούνται γενικώς τα υποβρύχια αλλά ειδικώς τα γερμανικά στρατιωτικά υποβρύχια των δύο παγκοσμίων πολέμων, οπότε απλούστερος θα ήταν ο τίτλος «Τα εξαφανισμένα γερμανικά υποβρύχια». Κι αν ήθελε ο συντάκτης να δώσει κουλέρ λοκάλ, να τα έλεγε U-boot, όπως είναι στα γερμανικά (και σε πολλές άλλες γλώσσες) η ονομασία τους (σύντμηση του Unterseeboot).

* Από το δελτίο του Σκάι: «…γυναίκες που απελευθερώθηκαν από την ισλαμική οργάνωση…». Ποιος απελευθέρωσε τις γυναίκες; Ποιος τις κρατούσε αιχμάλωτες;

* Πουριτανός ηδονοβλεψίας. Τις (ελάχιστα πιξελαρισμένες) φωτογραφίες που ρεζιλεύουν την κοπέλα που έπεσε στην παρέλαση τις βάζει (δεν είναι ανάγκη να τις δούμε, κι έτσι δεν βάζω λινκ), αλλά τη λέξη «στήθος» ντρέπεται να τη γράψει ολογράφως: Μια άτυχη μαθήτρια έπεσε στην παρέλαση με αποτέλεσμα να ανοίξει το πουκάμισο της και αποκαλύψει το σουτιέν και το πλούσιο $τήθος της. Δείτε φωτογραφίες από το περιστατικό.

(Θα το έχετε προσέξει ότι οι σκανδαλοθηρικοί ιστότοποι το συνηθίζουν να γράφουν $έξυ και άλλες τέτοιες ψευτοπουριτανιές).

* Περιβολάκι το (υμνητικό φυσικά) άρθρο της Καθημερινής για τον μανατζαραίο της Γκουγκλ που είναι τόσο απίθανος άνθρωπος και έσπασε και το ρεκόρ πτώσης από τη στρατόσφαιρα (ή κάτι τέτοιο) και όποιος το ερευνήσει υπομονετικά υποψιάζομαι πως θα βρει μαργαριτάρια κάθε λογής (ο συντάκτης που υπογράφει το άρθρο έχει τσιμπολογήσει από αρκετές πηγές αλλά κυρίως από εδώ). Εγώ πάντως πρόσεξα τον ισχυρισμό ότι ο κ. Γιούστας πραγματοποίησε «πτώση στο κενό από υψόμετρο 41.419 μ.». Όχι όμως. Υψόμετρο είναι η απόσταση που απέχει ένα σημείο στην επιφάνεια της γης από την επιφάνεια της θάλασσας. Όταν βρισκόμαστε στη στρατόσφαιρα, λέμε για ύψος και όχι για υψόμετρο.

* Η γενικομανία της εβδομάδας, διά χειρός Αφροδίτης Αλ Σάλεχ: Αντιπαρέρχομαι του γεγονότος ότι ακριβώς την ίδια επιχειρηματολογία… Με το συμπάθειο, αλλά το ρήμα συντάσσεται με αιτιατική: αντιπαρέρχομαι το γεγονός.

* Αλλά ακόμα κι αν αντιπαρέλθουμε αυτό το μαργαριταράκι, θα προσέξουμε επίσης την τσαπατσουλιά -μια και πρόκειται για άρθρο, σε σοβαρόν υποτίθεται ιστότοπο, και όχι για τιτίβισμα ή ανάρτηση στο Φέισμπουκ- με τα άτονα ερωτηματικά «πού», που αναγκάζει τον αναγνώστη να κοντοσταθεί: Ας μην μπω στον κόπο να ρωτήσω που ήταν όλοι αυτοί οι «ξεκούραστοι» όταν η χώρα μας κινδύνευε. Είπαμε … κατέψυχαν ή εκκόλαπταν το πολιτικό τους κεφάλαιο. Αλλά και που είναι τώρα;

* Και βέβαια, κάποιοι ή θα δίνουν το παρών ή θα δηλώνουν παρόντες. Το να «δηλώνουν όχι μόνο παρών αλλά…» όπως θέλει η κ. Αλ Σάλεχ είναι σολοικισμός.

* Για την ισοπέδωση των διακρίσεων, που λέγαμε παλιότερα. «Ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται ως εκκρεμές» υποστηρίζει ο Κ. Μαρκόπουλος. Αλλά εδώ ολοφάνερα έχουμε παρομοίωση, άρα, αν τηρούμε τη χιλιοτραγουδισμένη διάκριση, θα πούμε «σαν εκκρεμές».

* Αυτοί οι Γάλλοι φιλόσοφοι από μακριά είναι όλοι τους ίδιοι. Θύμα αυτής της σατανικής ομοιότητας έπεσε ο γνωστός διανοητής κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο οποίος, σε άρθρο του στην Καθημερινή, που αναδημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Ποταμιού, υποστήριξε ότι «Ο Ράμφος επίσης δεν μοιράζεται την μεγαλοφυή ανάγνωση του Πλάτωνα από τον Μπουρντιέ ο οποίος αναγνωρίζει στην Πολιτεία ένα πρότυπο έργο σοσιαλιστικού ρεαλισμού».

Το κακό είναι ότι για τον Πλάτωνα και την Πολιτεία δεν έχει γράψει ο Μπουρντιέ, αλλά ο Μπαντιού -τι τα θέλετε, Γάλλοι κι οι δυο, αρχίζουν κι οι δυο από Μπ, έχουν κι οι δυο /ντ/ στο όνομά τους, πώς να τους ξεχωρίσει; Και βέβαια, στον ιστότοπο της Καθημερινής, ύστερα από τη σαρκαστική ερώτηση του Άκη Γαβριηλίδη στα σχόλια ο Μπουρντιέ αντικαταστάθηκε σιωπηρά από τον Μπαντιού, και τα επόμενα δηκτικά σχόλια κόπηκαν, αλλά η προδότρα η αναδημοσίευση είχε ήδη κάνει ανεξίτηλα τα ίχνη της πατάτας.

* Κι ένα πατατάκι, πάντα από τον κ. Τάκη. Στο ίδιο άρθρο, ο Τ.Θ. διατείνεται ότι «ο Ροβεσπιέρος όντως μας δίδαξε τον αμεσότερο τρόπο παρέμβασης στην Ιστορία, που ακούει στο όνομα γκιγιοτίνα». Πέρα από το ότι η γκιλοτίνα υιοθετήθηκε πριν από την άνοδο του Ροβεσπιέρου στην εξουσία, το εργαλείο αυτό (που αποτελούσε ανθρωπιστικό τρόπο εκτέλεσης σε σύγκριση με τον πέλεκυ ή την κρεμάλα) στα ελληνικά έχει επικρατήσει εδώ και αιώνες να το λέμε γκιλοτίνα, πιθανώς επειδή τη λέξη την πήραμε από τα ιταλικά. Αν ο κ. Τ.Θ. μιλάει γαλλικά, ας την πει γκιγιοτίν, αλλά στα ελληνικά είναι γκιλοτίνα -κι αν θέλει να επιδείξει γαλλομάθεια, ας μάθει να ξεχωρίζει τον Μπαντιού από τον Μπουρντιέ.

* Στο κακόπιστο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη εναντίον του Χρηστικού Λεξικού της Ακαδημίας αναφέρθηκα εκτενώς στο χτεσινό μου άρθρο. Τώρα θέλω να επισημάνω τον τίτλο του άρθρου: Ένα μη-χρηστικό λεξικό. Η παύλα (το ενωτικό) μετά το μη, που βέβαια τη χρησιμοποιούν πολλοί, σας αρέσει; Τη θεωρείτε απαραίτητη; Κατά τη γνώμη μου είναι αγγλισμός (non-whatever) και νομίζω πως είναι περιττή.

* Η αιωνίως θνήσκουσα ελληνική γλώσσα, επεισόδιο αριθ. 36254. Σε άρθρο του ο βουλευτής Μάξιμος Χαρακόπουλος υποστηρίζει ότι «τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω ποικίλων παραγόντων η ομιλούσα γλώσσα φτωχαίνει, χάνει σε λεξιλόγιο, στρεβλώνεται η δομή της, μετατρέπεται -ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους- σε ελληνο-αγγλικό υβρίδιο». Η ομιλούσα γλώσσα (υποτίθεται ότι) φτωχαίνει, ή η ομιλούμενη;

* Ένα ακόμα παράδειγμα ψευδόφιλης λέξης και μια γουστόζικη σύμπτωση. Σε άρθρο του in.gr γίνεται λόγος για το νέο άρθρο ενός Άγγλου δημοσιογράφου που είναι υπέρμαχος της παραμονής των Ελγινείων στο Λονδίνο και για τα σχόλια των αναγνωστών. Σε ένα από αυτά τα σχόλια, που είχε πολλά αποσιωπητικά και καμιά τελεία, ένας άλλος σχολιαστής είχε παρατηρήσει: ‘too many pseudo ellipses…’ -και μεταφράζει ατάκα κι επιτόπου ο συντάκτης του in.gr, «Πάρα πολλές ψευδο-ελλείψεις». Μόνο που ellipses στα αγγλικά είναι τα αποσιωπητικά -και έχει γούστο που η ψευδόφιλη λέξη χτύπησε σε έναν όρο με το πρόθημα ψευδο-!

* Και κλείνω με αυτοδιαφήμιση. Πέρα από την ομιλία της Δράμας, στη σελίδα About, όπου μαζεύω συνδέσμους προς συνεντεύξεις μου και άλλες περιαυτομπλογκίες, ανέβασα αυτές τις μέρες τα εξής:

– Μια συνέντευξη στο μεταφραστικό ιστολόγιο Yourtranslator.gr

– Συζήτηση με τη Φωτεινή Λαμπρίδη στο Πολιτιστικό ημερολόγιο του σταθμού Στο Κόκκινο 105,5 στις 4.11.2014, με θέμα το βιβλίο “Η νοσταλγία του Γιάννη” (από το 11.30 ως το 18.30 του ηχητικού αρχείου).

** Το άρθρο ανεβαίνει με αυτόματο πιλότο, επειδή το πρωί θα είμαι σε ένα Συνέδριο.

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , | 155 Σχόλια »

Μεζεδάκια (μη) εμπιστοσύνης

Posted by sarant στο 11 Οκτωβρίου, 2014

Καθώς γράφονται τα σημερινά μεζεδάκια, συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για την χορήγηση ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση, μια κίνηση που, όπως έγραψα τις προάλλες, είναι ομολογία της έλλειψης εμπιστοσύνης της κυβέρνησης προς τους βουλευτές της συμπολίτευσης, αφού στη συσπείρωσή τους αποσκοπεί πρώτα και κύρια. Βέβαια, το μόνο αβέβαιο είναι αν κάποιοι ανεξάρτητοι θα ψηφίσουν Ναι και πόσοι θα προτιμήσουν το Παρών από το Όχι. Ωστόσο, η συζήτηση δεν είναι χωρίς ενδιαφέρον -αλλά σήμερα δεν σχολιάζουμε επί της ουσίας, μεζεδάκια κορφολογούμε -και μας πρόσφερε και μερικά τέτοια η τριήμερη συζήτηση. Όχι κατ’ ανάγκη μαργαριτάρια, αλλά αξιοπρόσεκτα από γλωσσική άποψη.

* Για παράδειγμα, δεν θα θεωρήσω μαργαριτάρι τον λαϊκό τύπο «ο ψήφος», εφόσον έχει λεξικογραφηθεί (ΛΚΝ), τύπο που τον άκουσα αρκετές φορές στην τριήμερη συζήτηση (π.χ. «αυτοί οι ψήφοι»), και τουλάχιστον δύο φορές με τον τύπο «ο ψήφος εμπιστοσύνης» / «στον ψήφο εμπιστοσύνης» (Νάντια Βαλαβάνη και Χρ. Αηδόνης, αντίστοιχα).

* Πρόσεξα ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος επίσης παρέθεσε Ράμφο στην ομιλία του, αναφέρθηκε επίσης στον «κατά Αϊνστάιν ορισμό της παράνοιας, να επαναλαμβάνεις το ίδιο λάθος, περιμένοντας να έχεις διαφορετικό αποτέλεσμα». Όπως έχουμε γράψει παλιότερα, αυτό το ρητό το είπε ο Μουφαϊνστάιν, ή τουλάχιστον δεν το είπε ο Αϊνστάιν.

* Από την άλλη πλευρά, η Ντόρα Μπακογιάννη με χαροποίησε επειδή ανέφερε μια παροιμία που δεν την ακούμε συχνά. Θέλοντας να πει ότι δεν υπάρχουν λεφτόδεντρα κτλ. ανέφερε την παροιμία: Ο τζαμπατζής απέθανε κι ο γιος του δεν χαρίζει. Ωστόσο, δεν είναι ακριβώς έτσι η παροιμία. Όπως δείχνει και το δεύτερο σκέλος, το πρώτο σκέλος δεν έχει τζαμπατζή αλλά χαριστή: Ο χαριστής απέθανε κι ο γιος του δε χαρίζει. Ή, ο δανειστής απέθανε κι ο γιος του δε δανείζει -ή, … κι ο γιος του πάει στην Πόλη (έτσι στον Βενετσάνο, Παροιμίες Σαντορίνης) ή: … κι ο γιος του πάει στην Άνδρο (έτσι στον Αγαπητικό της βοσκοπούλας). Με τον τζαμπατζή δεν ταιριάζει το νόημα. Παραλλαγή, χωρίς δεύτερο σκέλος, είναι και το «ο βερεσές απέθανε».

* Ο τρόμος της διπλής άρνησης ξαναχτύπησε, με θύμα (ή φορέα; ) αυτή τη φορά την βουλευτίνα Άννα Καραμανλή, η οποία είπε (περίπου): «Σε καμιά χώρα, απ’ όσες βρέθηκαν σε ανάλογη θέση, οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης επέλεξαν μια τέτοια τακτική». Ή: σε ουδεμία χώρα επέλεξαν τέτοια τακτική, ή: σε καμιά χώρα δεν επέλεξαν τέτοια τακτική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υποκοριστικά | Με ετικέτα: , , , | 156 Σχόλια »

Κεσατλίδικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Αυγούστου, 2014

Ή κεσατλήδικα; Βέβαια, η λέξη δεν υπάρχει, τώρα τη σκέφτηκα, αλλά αν θέλουμε να βρούμε την ορθογραφία της κατάληξής της θα πάμε αναλογικά με άλλες που έχουν την ίδια κατάληξη. Έτσι, το «μερακλίδικος» γράφεται με ι κατά το ΛΚΝ και με η κατά τον Μπαμπινιώτη (μερακλήδικος), κι επειδή εμείς εδώ ακολουθούμε την ορθογραφία του ΛΚΝ εκτός από 2-3 περιπτώσεις (Ωχ το γκαστρωμένο ρωμέικο καθίκι) θα γράψουμε «μερακλίδικα» άρα και «κεσατλίδικα».

Και τα λέω κεσατλίδικα τα σημερινά μεζεδάκια επειδή η επόμενη εβδομάδα, η βδομάδα του Δεκαπενταύγουστου, είναι παραδοσιακά εκείνη κατά την οποία τα ιστολόγια γνωρίζουν τα μεγαλύτερα κεσάτια τους, μαζί βέβαια και με το Πάσχα και τα Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά.

* Η τρολιά της εβδομάδας, μπορεί και της χρονιάς, είναι βέβαια η είδηση που κυκλοφόρησε ευρέως στη μπλογκόσφαιρα, για τη… μήνυση που κατέθεσαν οι ηγέτες της Αργεντινής και της Βενεζουέλας κατά της Ελλάδας, επειδή δεκάδες Έλληνες βουλευτές προβαίνουν σε υποτιμητικά σχόλια για τις δύο χώρες! Η είδηση, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο ιστολόγιο του Πολύφημου, είχε σημάδια που φανέρωναν ότι πρόκειται για χόακα, και ιδίως το εξής απόσπασμα: Ήδη έχουν κινητοποιηθεί οι ελληνικές διπλωματικές αρχές στην Αργεντινή, οι οποίες -κατά τον ρεπόρτερ Φελίθ Ναβιδάδ- σχεδιάζουν να εκδώσουν καταδικαστική ανακοίνωση ενάντια στις κυβερνήσεις των δύο λατινοαμερικανικών χωρών, εφόσον πρώτα πάρουν την άδεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την αμερικανική πρεσβεία και τη βοηθό της γραμματέας της Άνγκελας Μέρκελ.

Φυσικά, Φελίθ Ναβιδάδ θα πει Καλά Χριστούγεννα, αλλά αυτό δεν το πρόσεξαν πολλά αντιμνημονιακά ιστολόγια που έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν τον χόακα (κάποια ισχυρίστηκαν ότι το έκαναν γνωρίζοντας ότι ήταν σατιρικό κείμενο, δείτε τα σχόλια).

Παρεμπιπτόντως, μου άρεσε πολύ η γενική «τη βοηθό της γραμματέας της Μέρκελ». Αν ήξερα τον Πολύφημο, θα τον κερνούσα μια μπίρα. Και δύο.

* Μια ενδιαφέρουσα ακυρολεξία. Γράφει ένα ιστολόγιο: Κόλαφος πριν απο λίγο ο Παναγιώτης Κουρουμπλής, αναφορικά με την τροπολογία – δώρο στους νταβατζηδες. Δεν νομίζω ότι στέκει αυτό. Κόλαφος (δηλαδή χαστούκι) μπορεί να είναι μια ομιλία, μια έκθεση που καταγγέλλει φοβερά και τρομερά πράγματα ή που προσβάλλει βίαια κάποιον (π.χ. έκθεση-κόλαφος κατά του Ισραήλ, επιστολή-κόλαφος, «η δικαστική απόφαση ήταν κόλαφος για την κυβέρνηση») αλλά ένας βουλευτής που αγορεύει δεν μπορεί να είναι κόλαφος -το πολύ να είναι κόλαφος η αγόρευσή του.

Μπορεί όμως να είναι καταπέλτης. Κι έτσι, στέκει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 168 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Παπαντής

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2014

Κανονικά τα μεζεδάκια θα τα σερβίραμε χτες, που είναι Σάββατο, χτες όμως ήταν πρωτομηνιά, οπότε είχαμε το καθιερωμένο μηνολόγιο, κι έτσι το μηνολόγιο εκτόπισε τα μεζεδάκια και τα μεζεδάκια μπαίνουν σήμερα και εκτοπίζουν το φιλολογικό-λογοτεχνικό άρθρο που έχουμε συνήθως τις Κυριακές. Κι επειδή το 2014 δεν είναι δίσεκτο, κάτι ανάλογο θα έχουμε και τον Μάρτη, αφού η πρωτομηνιά πέφτει πάλι Σάββατο. Οπότε τα μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ΄εξαίρεση σήμερα, 2 του μηνός, που είναι της Υπαπαντής του Κυρίου, ή αλλιώς, στα λαϊκά, της Παπαντής ή και Παναγιάς της Παπαντής.

* Το πρώτο μεζεδάκι μας είναι λίγο παλιότερο, αλλά την προηγούμενη βδομάδα, που έπρεπε να το σερβίρω, το ξέχασα στο ψυγείο. Σε άρθρο της στο bookpress.gr, η Σώτη Τριανταφύλλου απολογείται που άργησε να ανακαλύψει τον Στ. Ράμφο και εξηγεί ότι γι’ αυτό έφταιγαν οι προκαταλήψεις της, μεταξύ των οποίων ήταν και η αντιπάθειά της για «εκείνη την επιτηδευμένη του βαρεία στο ρο». Ο Ράμφος βέβαια τυπώνει τα έργα του σε πολυτονικό, αλλά βαρεία πάνω στο ρο δεν νομίζω να βάζει: η βαρεία, σε γενικές γραμμές, μπαίνει σε φωνήεντα, και μάλιστα μόνο όταν βρίσκονται στη λήγουσα της λέξης. Η αγαπητή Σώτη εννοεί τη δασεία, η οποία στα αρχαία κείμενα και στο χάρντκορ πολυτονικό μπαίνει στο αρκτικό ρο (), δηλαδή όταν το ρο βρίσκεται στην αρχή των λέξεων, επειδή στα πολύ παλιά χρόνια το ρο στην αρχή της λέξης προφερόταν, φαίνεται, με μια δασύτητα, και γι’ αυτό σε μερικές ξένες γλώσσες βλέπουμε τα ελληνικά δάνεια που αρχίζουν από ρο να γράφονται με rh (rhythm, ας πούμε).

antirrΌταν το ρο βρισκόταν στη μέση της λέξης δεν έπαιρνε δασεία, εκτός αν τύχαινε διπλό ρο, οπότε το πρώτο από τα δύο έπαιρνε ψιλή και το άλλο δασεία, όπως στην εικόνα (παρμένη από ένα βιβλίο του 1850), αλλά σήμερα αυτό το στολίδι μόνο οι εντελώς χάρντκορ πολυτονιστές το χρησιμοποιούν (απορώ πάντως πώς θα το περιέγραφε αυτό η Σώτη!)

* Ένα μικρό από τα Νέα, στο ρεπορτάζ για την κλήρωση των προκριματικών του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου: Πρωτοεμφανιζόμενη στη διοργάνωση θα είναι η εθνική ομάδα του Γιβραλτάρ για την οποία υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί με την Ισπανία. Το ίδιο ισχύει για το Αζερμπαϊτζάν με την Αρμενία. Υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί σημαίνει ότι πρέπει, καλά και σώνει, να κληρωθεί μαζί της, κάτι που ασφαλώς δεν ισχύει αν δούμε ότι «το ίδιο ισχύει» για Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν. Ασφαλώς, αυτό που εννοούν είναι ότι υπάρχει ο περιορισμός να μην κληρωθούν στον ίδιο όμιλο οι δυο ομάδες. Παναπεί, το πραγματικό νόημα αντιστρέφεται -αλλά θα μου πείτε, αυτό το κάνουν τα Νέα και στην ειδησεογραφία τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 131 Σχόλια »

Καβαφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Οκτωβρίου, 2013

Καβαφικά τα σημερινά μεζεδάκια, επειδή τις προάλλες είχαμε στη μπλογκόσφαιρα τη φασαρία με τους στίχους του Καβάφη πάνω σε λεωφορεία και τρόλεϊ. Μάλιστα, όταν είδα τα επιχειρήματα ορισμένων υποστηρικτών του εγχειρήματος, ότι με τους τεμαχισμένους στίχους παρακινείται το κοινό να τρέξει στα βιβλιοπωλεία και να αγοράσει τα ποιήματα του Καβάφη, σκέφτηκα προς στιγμήν να αλλάξω τον τίτλο σε «βαφικά μεζεδάκια», ώστε να σας παρακινήσω διά του τεμαχισμού, αλλά τελικά δεν το έκανα. (Θυμίζω ότι ως Κ. Βάφης είχε υπογράψει μιαν έξοχη καβαφική παρωδία ο Ν. Καρβούνης).

Η ιστορία με τον ψιλοκομμένο Καβάφη πάντως έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί το λαϊκό χιούμορ, με έξοχες φοτοσοπιές που όλοι θα είδατε (εδώ ένα δείγμα, αν και δεν είναι όλες εξίσου πετυχημένες). Έσπευσαν βέβαια κάποιοι να χαρακτηρίσουν «ασέλγεια» την αντίδραση της μπλογκόσφαιρας, πράγμα που το βρίσκω τερατώδες. Πάντως, οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Ωνάση είχαν τουλάχιστον την εντιμότητα να παραδεχτούν το λάθος τους με τον στίχο «είν’ επικίνδυνο πράγμα η βία» και (όπως υποσχέθηκαν) να τον συμπληρώσουν ώστε να μη φαλκιδεύεται το νόημα του ποιητή.

Για το ιστολόγιο πάντως, το άρθρο που έγραψα προχτές αναδημοσιεύτηκε αρκετά, με αποτέλεσμα η Πέμπτη που μας πέρασε να σπάσει το ρεκόρ επισκέψεων του ιστολογίου μέσα σε μια μέρα, με πάνω από 20.000 επισκέψεις. Για την ιστορία, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν από τον Απρίλιο του 2012, τότε με την Κατερίνα Μουτσάτσου που δεν ήταν Χελίν, με 18900 επισκέψεις. Προτιμώ το ρεκόρ να το έχει ο Καβάφης, αν και, σε βάθος χρόνου, άλλα είναι τα άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους περισσότερους επισκέπτες, εκείνα που έχουν σταθερή ροή επισκεπτών όλο τον χρόνο (με πρώτο το άρθρο για τα στιχάκια του στρατού).

Τέλος πάντων, ας αφήσουμε τις περιαυτομπλογκίες και ας περάσουμε στα μεζεδάκια.

* Διαβάζουμε σε ρεπορτάζ με τίτλο «Δικαιώθηκε η Κωνσταντίνα Κούνεβα» τα εξής:

Ευθύνες για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα, στις 22 Δεκεμβρίου του 2008, καταλόγισε στην εργοδότρια εταιρεία ΟΙΚΟΜΕΤ, με απόφαση που εκδόθηκε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, επιδικάζοντας στην εταιρεία το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 είναι άμεσα καταβλητέα.

Αν κυριολεκτεί η είδηση, μαύρη δικαίωση είναι για την Κούνεβα, αφού το δικαστήριο αποφάσισε ότι η εργοδότρια εταιρεία πρέπει να εισπράξει αυτό το μεγάλο ποσόν. Ευτυχώς όμως, απλώς ο δημοσιογράφος δεν ξέρει τι σημαίνει «επιδικάζω». Όταν το δικαστήριο μας επιδικάζει ένα ποσό, αναγνωρίζει ως βάσιμη την απαίτησή μας και αποφαίνεται ότι πρέπει να το πάρουμε (από τον αντίδικό μας συνήθως). Για την περίπτωση της εταιρείας που καταδικάστηκε να πληρώσει, το σωστό ρήμα είναι «καταλογίζω». Την ίδια είδηση, με το λάθος ρήμα, την είχαν και τα Νέα (και το είχε επισημάνει στη Λεξιλογία η φίλη Αλεξάνδρα) αλλά μετά το διόρθωσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 179 Σχόλια »

Αποκριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2013

Τελευταία Κυριακή της Αποκριάς αύριο, δεν είναι λοιπόν περίεργο που τα σημερινά μας μεζεδάκια είναι αποκριάτικα αν και, τα περισσότερα, δεν έχουν καμιά σχέση με το καρναβάλι ή με τα μασκαρέματα. Ίσως όμως να μην κάνω καλά που βάζω τις απόκριες στον τίτλο, διότι «σύμφωνα με τον ΞΒ΄ κανόνα της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου, όποιος συμμετέχει σε καρναβαλικές εκδηλώσεις (κατάλοιπα των βακχικών-διονυσιακών και άρα ειδωλολατρικών εκδηλώσεων), έστω και μόνο ως θεατής, αφορίζεται«. Δεν τα λέω εγώ αυτά, τα λέει μια δασκάλα από το Κιλκίς, η οποία έστειλε γράμμα στον Υπουργό Παιδείας ζητώντας να μην πραγματοποιούνται αποκριάτικες γιορτές και θεατρικές επισκέψεις από τα δημοτικά σχολεία. Κατά σύμπτωση, το βιβλίο «Θεατρικής παιδείας» της 5ης και 6ης Δημοτικού έχει μπει στο στόχαστρο κάποιων ελληνοτέτοιων, διότι περιέχει αναφορές σε ξωτικά και δαιμόνια, με αφορμή ένα κείμενο κάποιου Σέξπιρ, γύρευε τώρα ποιος θα ήταν αυτός. Παρ’ όλ’ αυτά, καλές Αποκριές!

Συνεχίζω… ειδωλολατρικά διότι διαβάζω άρθρο του κ. Γ. Λακόπουλου στα Νέα, το οποίο μπλέκει κατά ακατανόητο τρόπο την αρχαία ελληνική μυθολογία με τη σύγχρονη πολιτική. Προσέξτε: «Ο Κρόνος νίκησε τον πατέρα του τον Ουρανό, αλλά νικήθηκε από τον γιο του, τον Δία. Μακρινή μυθολογία χωρίς καμιά σχέση με την πραγματικότητα; Οχι και τόσο. Για παράδειγμα, πριν από μερικά χρόνια ο Αλέκος Αλαβάνος επέβαλε τον Αλέξη Τσίπρα και τελικά παραμερίστηκε από το δημιούργημά του. Θα ήταν σύμπτωση, αν δεν υπήρχαν πλείστες όσες ενδείξεις ότι το φαινόμενο τείνει να επαναληφθεί στο ΠΑΣΟΚ – τουλάχιστον ως προς το πρώτο μέρος του: ο Βαγγέλης Βενιζέλος επιβάλλει τον Νίκο Ανδρουλάκη ως Νο 2 στο ΠΑΣΟΚ». Καταρχάς, στο μυθολογικό παράδειγμα έχουμε τρία πρόσωπα ενώ στα δύο νεοελληνικά έχουμε δύο πρόσωπα, κι έπειτα, αν θυμάμαι καλά, ο Κρόνος δεν «επέβαλε» τον γιο του, αντίθετα θέλησε να τον φάει -φαίνεται όμως πως ο συμπαθής αγιογράφος δεν έβρισκε άλλον τρόπο να αρχίσει.

Φρέσκο, χτεσινοβραδινό, από το in.gr: Στόχος μας ένα «bing-bang» δημιουργίας, δηλώνει ο Αντ.Σαμαράς. Μπίνγκο!

Η γενικομανία της εβδομάδας από τον Στ. Κασιμάτη, ο οποίος έγραψε τις προάλλες: Λιγότερο σοβαρή είναι η περίπτωση του βουλευτή Θεσσαλονίκης (Ν.Δ.) Γιάννη Ιωαννίδη. Πασίγνωστος sui generis ο αξιαγάπητος κόουτς, ίσως εκείνη την ώρα να επικοινωνούσε με τον Βουκεφάλα ή τον Αλέξανδρο -μπορεί με αμφοτέρους- και να μην ήταν σε θέση να διακόψει. Πάντως, ζήτησε απεριφράστως συγγνώμη, απέφυγε της παγίδας των περιττών δικαιολογιών και το θέμα έληξε εκεί. Περιέργως, πιο κάτω το συντάσσει κανονικά, με αιτιατική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναγγελίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 103 Σχόλια »

Οκτωβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Οκτωβρίου, 2011

Μέσιασε κι ο Οχτώβρης και μεζεδάκια δεν έχω σερβίρει -και, τώρα που το ψάχνω διαπιστώνω πως κοντεύει να κλείσει μήνας από το προηγούμενο άρθρο που είχε τέτοιο θέμα. Ίσως διαβάζω εφημερίδες λιγότερο, ίσως τις μέρες που περνάμε να μη μου κάνουν εντύπωση τα ανώδυνα μαργαριτάρια μπροστά στο γενικότερο χάος, που δεν θέλω να το σχολιάσω αναλυτικά, τα λένε άλλοι αρμοδιότεροι και καλύτερα. Πάντως, αξίζει να σκεφτούμε πως τις περισσότερες γκάφες τον τελευταίο καιρό τις έχει διαπράξει σε άριστα ελληνικά και χωρίς κανένα γλωσσικό λάθος ο υπερδραστήριος και πανικόβλητος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

Τέλος πάντων, ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια και θα αρχίσω με ένα… ανεπαίσθητο.

Σε άρθρο για την ταμπλέτα των 35 δολαρίων που παρουσίασε πριν από καμιά δεκαριά μέρες η κυβέρνηση της Ινδίας (εμείς, ως γνωστόν, δεν θα γίνουμε Ινδία, όπως είπε ο πρωθυπουργός), η Καθημερινή γράφει, ή ίσως κακομεταφράζει και κάνει και μια αναφορά στο καινούργιο μοντέλο Κιντλ: Η διάθεση του Kindle Fire την προηγούμενη εβδομάδα ταρακούνησε την παγκόσμια αγορά ταμπλετών, με την αναπάντεχα χαμηλή τιμή των 199 δολαρίων και έναν ανεπαίσθητο browser που εντέλει αποτελεί μια σοβαρή απειλή στο iPad της Αpple.

Όλο το άρθρο είναι κακομεταφρασμένο (δείτε π.χ. τη φριχτή πρώτη παράγραφο) αλλά εδώ έχουμε και πρόβλημα κατανόησης -τι να είναι τάχα ο «ανεπαίσθητος» μπράουζερ; Μάλλον δεν είναι αυτό που σημαίνει η λέξη, δηλ. «τόσο μικρός που με δυσκολία γίνεται αντιληπτός». Είναι ενδιαφέρον να κάνει κανείς reverse engineering στα μεταφραστικά μαργαριτάρια και να προσπαθεί να μαντέψει το πρωτότυπο, αλλά εδώ δεν τα κατάφερα. Όμως, ο φίλος που το ψάρεψε βρήκε το πρωτότυπο και, όπως θα δείτε, εκεί λέει slick browser, και ομολογώ ότι δεν είμαι απόλυτα βέβαιος για τη σωστή απόδοση, αλλά μάλλον εννοεί ότι ο φυλλομετρητής (αν αποδώσουμε έτσι τον μπράουζερ) του Κιντλ είναι έξυπνα σχεδιασμένος -αυτό είναι ελαφρυντικό για τον συντάκτη που θα είχε ασφαλώς και πίεση χρόνου, αλλά το «ανεπαίσθητος» μου φαίνεται τελείως άστοχο, σαν να διάλεξε κάποιος την τελευταία σημασία από το λεξικό επειδή δεν του ταίριαζαν όλες οι άλλες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 131 Σχόλια »

Ένας άσπονδος φίλος, δυο γενικομανείς και μια επίκαιρη διπλή άρνηση

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2011

Μεζεδάκια και για σήμερα και ο τίτλος είναι σύνθεση από τα θέματα που λογαριάζω να σας παρουσιάσω, και ξεκινάω αμέσως από το πρώτο.

Όταν λέω άσπονδος φίλος, το εννοώ γλωσσικά, ή αλλιώς, αν θέλετε, ψευδόφιλη λέξη, ένα θέμα για το οποίο έχω γράψει παλιότερα και που την εξαντλητική του πραγμάτευση μπορείτε να τη βρείτε σε ειδικό νήμα της Λεξιλογίας.

Παρόλο που τα ελληνικά είναι… ανάδελφη γλώσσα, ο Έλληνας μεταφραστής θα βρει άφθονους άσπονδους φίλους στα αγγλικά, τα γαλλικά και τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, δηλαδή λέξεις ελληνογενείς που έχουν στο μεταξύ αλλάξει σημασία. Για παράδειγμα, sycophant, όπως έχουμε ξαναπεί, δεν είναι στα αγγλικά ο συκοφάντης, αλλά ο κόλακας –σχεδόν το αντίθετο. Για περισσότερα παραδείγματα σας παραπέμπω στο κείμενο της Λεξιλογίας  κι εδώ παρουσιάζω το προχτεσινό εύρημα, που δυστυχώς μας πονάει και μας τσούζει, όπως ταιριάζει δηλαδή σε έναν άσπονδο φίλο ή εχθρό.

Σύμφωνα με είδηση που δημοσιεύτηκε χτες και προχτές σε αναρίθμητους ειδησεογραφικούς ιστοτόπους και ιστολόγια (εδώ στη Ναυτεμπορική, η κοινή πηγή όλων είναι ίσως το ΑΠΕ), στη Νιου Γιορκ Τάιμς ένας αναλυτής έγραψε, για τις προοπτικές της Ελλάδας: Καλή η αυστηρότητα, αλλά αυτό που πραγματικά χρειάζεται και δεν το βλέπουμε είναι επενδύσεις και ανάπτυξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , , , , , | 50 Σχόλια »

Ζώα με πτυχίο και άλλα μεζεδάκια της διπλανής πόρτας

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2010

Στη σημερινή Καθημερινή, ο κ. Στ. Κασιμάτης, με αφορμή ένα τραγικό μεταφραστικό λάθος σε υποτίτλους καλής ταινίας που μεταδόθηκε πρόσφατα από την κρατική τηλεόραση γράφει τα εξής:

Από ανθρώπους που έχουν αναλώσει χρόνο από τη ζωή τους για να μάθουν μια ξένη γλώσσα και εργάζονται ως μεταφραστές θα περίμενε κανείς, αν όχι σχολαστικότητα, τουλάχιστον στοιχειώδη προσπάθεια απόδοσης των πραγματολογικών στοιχείων του κειμένου. Διότι η οποιαδήποτε γλώσσα είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας. Στην κάθε φάση της εξέλιξής της περιέχει τους κώδικες ενός πολιτισμού και μιας εποχής.

Τις προάλλες, έβλεπα στην τηλεόραση (στην κρατική, παρακαλώ…) μία ταινία, της οποίας η υπόθεση εκτυλισσόταν στη Γερμανία, λίγο προτού ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κάποια στιγμή, ο Βρετανός ηθοποιός Κένεθ Μπράνα, που έπαιζε τον ρόλο ενός φανατικού ναζί, ανέφερε τη Σουδητία (Sudetenland), περιοχή στη βορειοδυτική Τσεχοσλοβακία, η οποία εκατοικείτο από Γερμανούς και απετέλεσε το πρόσχημα για να εισβάλει ο Χίτλερ στη χώρα. Η μετάφραση στους υποτίτλους ήταν… Σουδάν. Φαντασθείτε, δηλαδή, την αβυσσαλέα άγνοια του μεταφραστή! Ας την έλεγε τουλάχιστον Σουηδία. Γεωγραφικά, θα είχε πέσει πιο κοντά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 58 Σχόλια »

Γενικομανία – Ελληνικούρα, σημειώσατε Χ

Posted by sarant στο 22 Φεβρουαρίου, 2009

Διαβάζω στην κυριακάτικη Καθημερινή, άρθρο του Τ. Καμπύλη με τίτλο «Μπάχαλοι με κουκούλες σπέρνουν τον τρόμο στα ΑΕΙ». Δεν θέλω να μπω στην ουσία του άρθρου· για τα γεγονότα και την καταδίκη τους δεν χωράει συζήτηση, για την ανάλυση ομολογώ ότι έχω διαβάσει πιο διεισδυτικές σε ιστολόγια (και αυτό δεν το λέω για να παινέψω τη μπλογκόσφαιρα στην οποία εδώ και λίγο καιρό ανήκω).

Όμως θα σταθώ στην κατακλείδα του άρθρου, που θέλει να είναι επίσημη και αποστομωτική -αυτό που οι Γάλλοι λένε lapidaire- αλλά περιέχει δυο κοτσάνες που την κάνουν μάλλον κωμική, τουλάχιστον στα μάτια τα δικά μου. Μιλάει για τους μπάχαλους (τα έντονα στοιχεία δικά μου):

Οι απαντήσεις τους δεν αντέχουν κριτικής. Ο λόγος τους είναι κενός πολιτικής γι’ αυτό και πληρώνεται από τη βία.

Πρώτη κοτσάνα, το γενικομανές δεν αντέχουν κριτικής το οποίο, ειλικρινά, δεν αντέχεται. Έτσι, το «αντέχω» προστίθεται στον κατάλογο των γενικοπαθών ρημάτων (επιδέχομαι, επιμελούμαι, αποποιούμαι, μετέρχομαι και τα λοιπά) δηλαδή των ρημάτων που τώρα τελευταία άρχισαν να τα συντάσσουν με γενική οι διάφοροι νεοκαθαρευουσιάνοι για να ξεχωρίσουν από την πλέμπα, διότι βλέπετε η γενική έχει μια αρχοντιά, ένα στυλ που η αγοραία αιτιατική όσο και να πεις δεν το έχει. Κι όμως,. σύμφωνα με όλα τα λεξικά της νέας ελληνικής (Μπαμπινιώτη, Τριανταφυλλίδη) το αντέχω συντάσσεται με αιτιατική. Οι απαντήσεις τους δεν αντέχουν στην κριτική, στην προκειμένη περίπτωση.

(Και μη μου πείτε ότι στα αρχαία ελληνικά το «αντέχω» συντασσόταν και με γενική και με δοτική, διότι αυτό είναι μεν σωστό αλλά αφενός οι κανόνες της αρχαίας είναι άλλοι και αφετέρου η συγκεκριμένη σημασία του ρήματος και τότε αιτιατική ήθελε: αντέχειν καμάτους βρίσκω στο Λίντελ Σκοτ).

Αλλά φαίνεται ότι επηρεάστηκε ο αρθρογράφος από το βαρύ κι επίσημο «κενός πολιτικής», το οποίο, θαρρώ, τον χαντάκωσε. Από τη μια τον επηρέασε να βάλει τη γενική στο «αντέχω» κι από την άλλη τον έσπρωξε στην καταληκτική ελληνικούρα, ότι ο κενός λόγος των μπαχαλάκηδων «πληρώνεται» από τη βία.

Το οποίο, βέβαια, δεν είναι ακριβώς λάθος, αλλά παραβιάζει έναν θεμελιώδη νόμο της γλώσσας, τον νόμο της προφύλαξης. Θέλω να πω, ο αναγνώστης που το διαβάζει σκέφτεται πρώτα το «πληρώνω», βέβαια, όχι το «πληρώ» και, έστω και στιγμιαία, κάνει τον συνειρμό ότι κάποιοι «πληρώνουν» τους μπάχαλους!

Μιαν επίσημη διατύπωση πήγε να χρησιμοποιήσει ο αρθρογράφος, και το πλήρωσε ακριβά.

Posted in Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: | 21 Σχόλια »