Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γεωργούλας Μπέικος’

Ένας σκύλος που τον έλεγαν Αδόλφο

Posted by sarant στο 19 Οκτωβρίου, 2018

Πριν από μερικές μέρες, η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε με καμάρι στο Τουίτερ ότι σε αγώνα δρόμου που έγινε στη Σαντορίνη πήρε μέρος και ένας αστυνομικός σκύλος ονόματι  Adolf.

Αντί όμως να εισπράξει συγχαρητήρια, η ΕΛ.ΑΣ. δέχτηκε οργισμένες διαμαρτυρίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διότι οι περισσότεροι θεώρησαν πως το όνομα Αδόλφος είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Αδόλφο Χίτλερ, τον λαομίσητο ναζιστή ηγέτη που αιματοκύλισε την Ευρώπη και έστειλε εκατομμύρια συνανθρώπους μας στον θάνατο.

Δίκαια πιστεύω, πολλοί ήταν εκείνοι που επέκριναν την Ελληνική Αστυνομία για το δυσοίωνο όνομα που διάλεξαν να δώσουν στο τετράποδο.

Οι υπεύθυνοι της ελληνικής αστυνομίας εξήγησαν ότι ο σκύλος είχε αγοραστεί από ουγγρικό εκτροφείο και ότι είχε το όνομα Adolf από τον εκτροφέα του, επομένως δεν ήταν δυνατόν να αλλάξει, αφού τα εκπαιδευμένα σκυλιά έχουν μάθει να ακούνε στο όνομά τους. Πρόσθεσαν πάντως ότι το σκυλί το φωνάζουν και Ρούντολφ. Πάλι καλά πάντως που δεν έδωσαν οι ίδιοι το όνομα αυτό.

Επειδή όμως εδώ λεξιλογούμε, και ενίοτε ονοματολογούμε, πριν τοποθετηθούμε για το φλέγον αυτό θέμα καλό είναι να πούμε μερικά πράγματα για το όνομα Αδόλφος / Adolf.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λουξεμβούργο, Ονόματα | Με ετικέτα: , , , , | 230 Σχόλια »

Μεταξά, έλα εδώ να σε ταΐσω

Posted by sarant στο 7 Ιουνίου, 2015

Σε χτεσινό σχόλιο είχαμε πει για την εκστρατεία που έκανε στην Κίνα ο Πρόεδρος Μάο για να εξολοθρεύσει τα σπουργίτια και άλλα τρία «βλαβερά» πλάσματα (ποντίκια, μύγες, κουνούπια) κι εγώ θυμήθηκα την παρόμοια εκστρατεία που είχε γίνει επί 4ης Αυγούστου στην Ελλάδα για να περιοριστούν οι κατσίκες. Και κοντά σ’ αυτό πρόσθεσε τη γνώμη του ο φίλος ΚΑΒ ότι με τις γεωργικές επιδοτήσεις οι κατσίκες στο νησί του πλήθυναν κι έχουν ρημάξει τα μελισσοκομικά φυτά -πιράνχας, λέει, τις αποκαλούν τις κατσίκες οι μελισσοκόμοι.

Οπότε, θυμήθηκα ένα βιβλίο που’χα διαβάσει, που αναφερόταν εκτενώς στη μεταξική αντιγιδική εκστρατεία, και σκέφτηκα σήμερα, που έχουμε καιρό για διάβασμα, να παραθέσω τα σχετικά αποσπάσματα. Πρόκειται για το δίτομο έργο του Γεωργούλα Μπέικου «Η λαϊκή εξουσία στην ελεύθερη Ελλάδα», που παρά τον τίτλο του είναι πολύ ζωντανό και πολύ γουστόζικο ανάγνωσμα. Ο Μπέικος, μορφωμένος αλλά από χωριό, διανθίζει την αφήγησή του με παροιμίες και λαϊκές εκφράσεις, που σκέφτομαι κάποια φορά να τις αποδελτιώσω. (Έχω παραθέσει ένα μικρό απόσπασμα από το έργο του, στο τέλος ενός παλιότερου άρθρου-κουίζ).

Μπορεί το μέτρο του Μεταξά για την εξολόθρευση της γίδας να ήταν σωτήριο για τη γεωργία -ο παππούς μου, θυμάμαι, σε μια συζήτηση που είχαμε κάνει σε ανύποπτο χρόνο, το είχε θεωρήσει σωστό, και βέβαια κάθε άλλο παρά οπαδός του Μεταξά ήταν. Ο Μπέικος όμως, εκτός από κομμουνιστής καταγόταν και από την Ευρυτανία, όπου προπολεμικά η αιγοβοσκή ήταν η μοναδική σχεδόν πηγή χρηματικού εισοδήματος, οπότε βλέπει τα πράγματα αλλιώς.

Ο Μπέικος δεν ήταν τυχαίος: είναι αυτός που επεξεργάστηκε τον κώδικα λαϊκής δικαιοσύνης, που εφαρμόστηκε στην ελεύθερη Ελλάδα το 1943-44. Την περίοδο της 4ης Αυγούστου ήταν συντάκτης μιας τοπικής εφημερίδας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Ζωολογία, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 187 Σχόλια »

Συχαρίκια στον σκατόψυχο

Posted by sarant στο 24 Απριλίου, 2015

Ζητάω προκαταβολικά συγνώμη για τον άπρεπο ή και δύσοσμο τίτλο που μπορεί να ενοχλήσει κάποιους -αλλά αφού σ’ αυτές τις δυο λέξεις θα είναι αφιερωμένο το σημερινό μας σημείωμα νομίζω πως ο τίτλος είναι ταιριαστός, και δεν μου αρέσει να βάζω (για φερετζέ) τα διάφορα *&% που χρησιμοποιούνται ευρέως για να κρύβουν τάχα την αθυροστομία.

Θ’ αναρωτηθείτε, τι σχέση μπορεί να έχουν μεταξύ τους οι δυο λέξεις του τίτλου ώστε ν’ αφιερωθεί ένα άρθρο σε αυτές. Η σχέση υπάρχει, και δεν εννοώ ότι αρχίζουν από το ίδιο αρχικό γράμμα. Υπάρχει κάποια άλλη σχέση, που όμως δεν βρίσκεται ούτε στην ετυμολογία, ούτε στη σημασία τους -εντοπίζεται μάλλον στην εξέλιξη της σημασίας. Με άλλα λόγια, και οι δυο αυτές λέξεις είχαν μέχρι πρόσφατα, αν και όχι στον ίδιο βαθμό, μια πρωτεύουσα σημασία που είναι διαφορετική από την επικρατέστερη σήμερα σημασία τους.

Φυσικά, δεν είναι οι μοναδικές λέξεις που έχουν αλλάξει σημασία μέσα στα χρόνια -αυτές είναι χιλιάδες- αλλά για κάποιο λόγο τις δύο λέξεις του τίτλου τις είχα καταγράψει εδώ και κάμποσο καιρό στο τεφτεράκι μου και προχτές μου δόθηκε η αφορμή για το σημερινό άρθρο. Άλλωστε, οι σημασίες είναι η ψυχή των λέξεων και οι αλλαγές σημασίας (που βέβαια δεν γίνονται μονομιάς με ουκάζιο, αλλά με διολίσθηση, σταδιακά και αργά) είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα που έχει να εξετάσει ο μελετητής της γλώσσας.

Και ξεκινάω από την πρώτη λέξη, όπου η αλλαγή της σημασίας είναι σαφέστερη, τα συχαρίκια.

Τι είναι τα συχαρίκια; Τι σημαίνει «συχαρίκια»;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λεξικογραφικά, Παπαδιαμάντης | Με ετικέτα: , , , | 424 Σχόλια »