Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γιλγαμές’

Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων (Δημ. Σαραντάκος) 2 – Στην αχλύ του μύθου

Posted by sarant στο 14 Αυγούστου, 2018

Πριν από 15 μέρες ξεκινήσαμε να δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων, μια ιστορία των εξερευνητών του αρχαίου κόσμου. Η πρώτη συνέχεια, όπου παρουσιάσαμε τον πρόλογο και την εισαγωγή του συγγραφέα, βρίσκεται εδώ. Σήμερα δημοσιεύουμε τη δεύτερη συνέχεια.

 

ΣΤΗΝ ΑΧΛΥ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ

Στις μυθολογίες όλων των αρχαίων λαών θα συναντήσουμε αφηγήσεις μεγάλων ταξιδιών, πολλά από τα οποία θα μπορούσαν να θεωρηθούν εξερευνητικά. Πολλές από τις αφηγήσεις αυτές περισώθηκαν με τη μορφή επών. Τα απαγγέλλανε δηλαδή ή, το πιθανότερο, τα έψαλλαν, ειδικοί αοιδοί ή βάρδοι, σε συγκεντρώσεις του γένους ή σε σπίτια αρχόντων ή σε αυλές ηγεμόνων και αυτή η προφορική μετάδοση των επών συνεχίστηκε επί αιώνες, με αποτέλεσμα πολλά να φτάσουν στις επόμενες γενεές αλλοιωμένα και κάποια να χαθούν.

Σε λαούς που παρέμειναν σε όλη την Αρχαιότητα τροφοσυλλέκτες, κυνηγοί ή ακόμα νομάδες κτηνοτρόφοι, τα έπη παρέμειναν για πάντα προφορικά και η μετάδοσή τους από γενιά σε γενιά στηριζόταν στις ικανότητες των αοιδών να τα απομνημονεύουν και να τα μεταδίδουν στους μαθητές – διαδόχους τους. Με τη διάδοση της γραφής, η οποία συνδέεται αναπόσπαστα με τη γεωργική παραγωγή, τη δημιουργία πόλεων και την ανάπτυξη εμπορίου, μερικά έπη καταγράφηκαν και διασώθηκαν και έτσι έφθασαν ως εμάς, όπως το Έπος του Γιλγαμές, η Μαχαβαράτα και η Ραμαγιάνα ή η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, τα περισσότερα όμως έχουν χαθεί και μόνο εμμέσως, από άλλες πηγές, μπορούμε να εικάσουμε σε ποια ταξίδια και ποιες εξερευνήσεις αναφέρονται

Από πλευράς αρχαιότητας, τα πρώτα καταγραμμένα έπη εμφανίστηκαν στην περιοχή που ορίζεται ως Εγγύς Ανατολή, δηλαδή στις σημερινές Αίγυπτο, Παλαιστίνη, Συρία και Ιράκ, όπου άλλωστε πρωτοεμφανίστηκε η γεωργία και η κτηνοτροφία, όπου δημιουργήθηκαν οι πρώτες πόλεις και όπου συναντούμε τα αρχαιότερα συστήματα γραφής. Με μικρή διαφορά χρόνου η καταγραφή των επών επεκτάθηκε και στον χώρο του Αιγαίου και της Μικρασίας. Σε όλες αυτές τις χώρες αναπτύχθηκε πολύ σημαντική λογοτεχνία, που σε πολλές περιπτώσεις είναι η γεννήτρα δημοφιλών μύθων, παιδικών παραμυθιών ή θρησκευτικών αφηγήσεων, οι οποίες επιζούν ως τις μέρες μας.

Χωρίς να παραγνωρίζουμε το ενδεχόμενο, όλοι αυτοί οι μύθοι να κρύβουν μέσα τους κάποιον ιστορικό πυρήνα, δεν μπορούμε παρά να τους αντιμετωπίσουμε όπως είναι, σαν μύθους δηλαδή. Πρόκειται όμως για μύθους τόσο γοητευτικούς που άντεξαν στον χρόνο, έχουν περάσει στη μυθολογία και άλλων λαών καθώς και σε παιδικά παραμύθια και έχουν εμπνεύσει καλλιτέχνες που υπηρέτησαν όλες τις μορφές της τέχνης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γεωγραφία, Δημήτρης Σαραντάκος, Εξερευνήσεις, Μυθολογία | Με ετικέτα: , , , , | 87 Σχόλια »