Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘γκρίκλις’

Τα αντιδάνεια, τα γκρίκλις και το πληκτρολόγιο Gboard

Posted by sarant στο 7 Σεπτεμβρίου, 2017

Γνωρίζατε ότι οι περισσότερες λέξεις στο λεξιλόγιο ενός μορφωμένου αγγλόφωνου, είναι αντιδάνειο από τα Ελληνικά;

Αν δεν το γνωρίζατε, πολύ καλά κάνετε, διότι δεν ισχύει. Η παραπάνω πρόταση είναι πολλαπλά ανακριβής -αλλά ποιος διατυπώνει τον ισχυρισμό αυτόν;

Ένας καλός φίλος του ιστολογίου μου έδειξε την εξής ανακοίνωση για το νέο πληκτρολόγιο Gboard της Google:

Γνωρίζατε ότι οι περισσότερες λέξεις στο λεξιλόγιο ενός μορφωμένου αγγλόφωνου, είναι αντιδάνειο από τα Ελληνικά; Εκατοντάδες επιστημονικοί, ιατρικοί και μηχανικοί όροι έχουν ρίζα από τα ελληνικά. Παραδείγματα είναι: Physics, photography, microscope, telephone, biology, zoology – και αυτές οι λέξεις αποτελούν κομμάτι σχεδόν όλων των Ευρωπαϊκών γλωσσών.

Σήμερα, η Google παρουσιάζει σε όλους τους Έλληνες χρήστες που χρησιμοποιούν το ελληνικό πληκτρολόγιο αλλά και στους ενθουσιώδεις με την Ελληνική γλώσσα, την υποστήριξη των Greeklish στο Gboard, ένα πληκτρολόγιο της Google για την συσκευή σας. Το Gboard, σας παρέχει όλα όσα περιμένατε από ένα εξαιρετικό πληκτρολόγιο – GIFs, emojis και Glide Typing (σχεδίαση της λέξης χωρίς να σηκώσετε το δάχτυλό σας) – με ενσωματωμένο το Google Search.

Το Ελληνικό αλφάβητο, που αποτελείται από 24 γράμματα, είναι από τα πιο συναρπαστικά αλφάβητα, τουλάχιστον για εμένα Θυμάμαι πως περίπου πριν από 15 χρόνια, η μόνη επιλογή που είχα στη σύνταξη γραπτών μηνυμάτων ήταν να χρησιμοποιήσω το πληκτρολόγιο λατινικών χαρακτήρων (a-b-c-…), καθώς ήταν δύσκολο να εισάγω χαρακτήρες στα Ελληνικά (α-β-γ-…). Σαν αποτέλεσμα, οι χρήστες του ελληνικού πληκτρολογίου, όπως εγώ, συνήθισαν να πληκτρολογούν ελληνικές λέξεις σε πληκτρολόγιο λατινικών χαρακτήρων- ένας τρόπος γραφής γνωστό ως “Greeklish”.

[Ακολουθούν τεχνικές λεπτομέρειες που τις παραλείπω, και έρχεται η κατακλείδα]:

Πιστεύουμε ότι αυτό το νέο πληκτρολόγιο θα βοηθήσει τους χρήστες να συνεχίσουν να γράφουν στην Ελληνική Γλώσσα, διατηρώντας τον πολιτισμό και την γλώσσα μας στον ψηφιακό κόσμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αντιδάνεια, Γλωσσικά δάνεια | Με ετικέτα: , , , | 141 Σχόλια »

Έξι θεμελιώδεις πλάνες για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2016

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα κείμενο που κυκλοφόρησε τελευταία, και που το υπογράφουν πάρα πολλοί άξιοι πανεπιστημιακοί γλωσσολόγοι και φιλόλογοι, αλλά και μάχιμοι (μεταφραστές, εκπαιδευτικοί), πάνω στη συνεχιζόμενη συζήτηση για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο, ένα θέμα για το οποίο έχω γράψει κι εγώ πριν από καμιά εικοσαριά μέρες.

Το συγκεκριμένο κείμενο το προσυπογράφω, αν και δεν το έχω υπογράψει, για τον απλό λόγο ότι δεν μου ζητήθηκε (θα υπέγραφα πολύ ευχαρίστως). Το καλό που έχει το κείμενο είναι πως ορίζει έξι θέσεις υπέρ της διδασκαλίας των αρχαίων, που τις θεωρεί λαθεμένες, έξι θεμελιώδεις πλάνες λοιπόν, τις οποίες επιχειρεί, μία προς μία, να τις ανασκευάσει.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του κειμένου, οι έξι πλάνες είναι οι εξής:

Α. Η πρώτη θεμελιώδης πλάνη είναι ότι την πρώτη γλώσσα τη μαθαίνουμε μέσω διδασκαλίας και ότι, για να την κατακτήσουμε «σε βάθος» και «ολοκληρωμένα», πρέπει να διδαχθούν παλαιότερες μορφές της (αρχαία, καθαρεύουσα…), οι οποίες αποτελούν και τη βάση για την κατάκτηση της νεοελληνικής «γραμματικής» (μορφολογίας και σύνταξης).

Β. Η δεύτερη θεμελιώδης πλάνη αφορά την καλλιέργεια του λεξιλογίου μέσω της αρχαίας ελληνικής.

Γ. Η τρίτη θεμελιώδης πλάνη αφορά την ταύτιση της γλώσσας με τα κείμενα, του κώδικα με το περιεχόμενο.

Δ. Η τέταρτη θεμελιώδης πλάνη αφορά τις υποτιθέμενες ευεργετικές ιδιότητες της αρχαίας ελληνικής στην «όξυνση του νου» και στη βελτίωση της γλωσσικής ικανότητας.

Ε. Η πέμπτη διαδεδομένη θεμελιώδης πλάνη και διαστρέβλωση της πραγματικότητας αφορά τη θέση του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών στο εκπαιδευτικό σύστημα άλλων, κυρίως ευρωπαϊκών, χωρών.

ΣΤ. Η έκτη πλάνη αφορά την άποψη ότι η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής στο γυμνάσιο θα αποτελέσει φραγμό στην υποτιθέμενη ξενομανία και στη χρήση των greeklish.

Αν σας τράβηξα το ενδιαφέρον, είτε συμφωνείτε με τις θέσεις που εδώ θεωρούνται πλάνες είτε όχι, σας συνιστώ να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, που το παραθέτω αμέσως παρακάτω. Κι εδώ μπορείτε να δείτε ποιοι υπογράφουν το κείμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Αναδημοσιεύσεις, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: | 158 Σχόλια »

Πιάνο και μπούμεραγκ

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2013

Οι τακτικοί φίλοι του ιστολογίου ξέρουν τι είναι ο Νόμος του Μπούμεραγκ: είναι ο νόμος σύμφωνα με τον οποίο, όταν κάποιος στο Διαδίκτυο θελήσει να καυτηριάσει τα γλωσσικά λάθη ή τις λειψές γνώσεις κάποιου άλλου, γίνεται μια συνωμοσία του σύμπαντος και στην ίδια πρόταση κάνει κι ο ίδιος γλωσσικό λάθος. Ο Νόμος έχει επιβεβαιωθεί δεκάδες, εκατοντάδες ίσως φορές, στο σημερινό όμως άρθρο θα δούμε μια επέκταση του πεδίου εφαρμογής του, αφού φαίνεται ότι ισχύει όχι μόνο στο Διαδίκτυο αλλά και στις εφημερίδες.

Στη χτεσινή Καθημερινή, η γνωστή πιανίστρια Έφη Αγραφιώτη δημοσίευσε μια επιφυλλίδα για θέματα γλώσσας (περίπου), με τον μάλλον μακροσκελή τίτλο Η γλώσσα ως καταφύγιο αισθήσεων με ορθογραφία που δίνει εικόνα και νόημα. Το άρθρο ξεκινάει με μια ακόμα ιερεμιάδα κατά των γκρίκλις, που η αρθρογράφος θεωρεί σωστό να τα γράφει greeklish, παρόλο που τόσο την ενοχλεί το λατινικό αλφάβητο! Και στην πρώτη κιόλας αράδα, ο Νόμος του Μπούμεραγκ βρίσκει μιαν ακόμα πανηγυρική επιβεβαίωση. Παραθέτω όμως ολόκληρο το άρθρο, δεν είναι και μεγάλο.

Greeklish! Η απέραντη κακοποίηση που εχρήσθη κουλτούρα, χωρίς αντίσταση, ικανή να αποτρέψει την επιδρομή του «τίποτα» εναντίον μιας γλώσσας ριζωμένης στις διαδρομές της οικουμένης. Μια γλώσσα καταφύγιο αισθήσεων που η ορθογραφία της έχει εικόνα, νόημα, παραπέμπει και οδηγεί τη λέξη στην έννοια και την έννοια στη λέξη.

Η ανάγκη του διαδικτυακού λόγου, θα πει κάποιος, καθαιρεί την ανάγκη της ορθογραφίας. Εχουμε ωραιότατες ελληνικές γραμματοσειρές και αυτόματη διόρθωση στον υπολογιστή και στα νέα τηλέφωνα, για όσους είναι ανορθόγραφοι. Ανορθόγραφος όμως μετά από δεκάδες ώρες μαθημάτων και φροντιστηριακή υποστήριξη χιλιάδων ευρώ, δικαιολογείται;

Μήπως ούτε το πλούσιο Διαδίκτυο δεν βοηθάει να ζήσουμε καλύτερα; Μήπως όσο μας καλεί στην υπεραπλούστευση τόσο μας απομακρύνει από εμάς τους ίδιους; Μήπως η αδυναμία επικοινωνιακής συνεργασίας, η ανίσχυρη διαπροσωπική σχέση, έχει χορηγό τη μοναξιά; Δείτε προσεκτικά μικρούς και μεγαλύτερους στους δρόμους. Κρατούν το κινητό σαν αξίας συνεργάτη, μιλούν μεγαλόφωνα, σαν να είναι μόνοι, για ώρες λέγοντας πολλές ασυναρτησίες και μάλιστα σε μια γλώσσα φθαρμένη, άσχημη, ακαλαίσθητη που αποτελείται από πενήντα λέξεις και δέκα Ο.Κ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκρίκλις, Γλωσσικοί μύθοι, Εφημεριδογραφικά, Λερναίο κείμενο | Με ετικέτα: , , , , , | 182 Σχόλια »

Οι Φοίνικες στον φιλότοπο, η δεοντολογία «στα άκρα»

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2012

Από τον ιστότοπο της ΕΡΤ παρακολούθησα την τελευταία εκπομπή της σειράς «Στα άκρα» της Βίκης Φλέσσα με τιμώμενο και αγρίως λιβανιζόμενο πρόσωπο τον καθηγητή κ. Γιώργο Μπαμπινιώτη· η εκπομπή είχε γυριστεί πριν από καιρό, αλλά προβλήθηκε προχτές, Παρασκευή 9 Μαρτίου, μετά την υπουργοποίηση του κ. Μπαμπινιώτη. Ήταν το δεύτερο μέρος του αφιερώματος, το πρώτο, που είχε προβληθεί στις 2 Μαρτίου δεν το έχω δει.

Θα κάνω μια κριτική της εκπομπής, επειδή έχει συζητηθεί αρκετά κι επειδή είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο. Θα σταθώ κυρίως σε αρνητικά, επειδή τα αρνητικά θέλουν περισσότερη συζήτηση, αλλά και επειδή, δυστυχώς, ήταν αρκετά· αν έχετε δει την εκπομπή και με θεωρείτε προκατειλημμένο ή υπερβολικά αυστηρό, να μου το πείτε, αν πάλι δεν την έχετε δει ο λίκνος είναι εδώ.

Η εκπομπή αρχίζει με την οθόνη γεμάτη λέξεις, ελληνικές και ελληνογενείς διάφορων γλωσσών και πλάι σε κάθε λέξη υπάρχει το σημαιάκι της χώρας. Καθώς παίζει η μουσική, μία-μία οι ξένες λέξεις έρχονται στο προσκήνιο, π.χ. System, (με τη γερμανική σημαία), και μετά πέφτει επάνω τους η αντίστοιχη ελληνική λέξη, π.χ. το σύστημα, με την ελληνική βέβαια σημαία. Το όλο θέμα το βρήκα λιγάκι κακόγουστο -όχι εθνικιστικό, προς Θεού, αλλά φτηνιάρικο, σαν κάτι διαφημίσεις που είχε κάνει πριν από κάτι χρόνια η μπίρα Μύθος στα αεροδρόμια. Ναι, αλλά στα μεταξωτά τραπεζομάντιλα περιμέναμε κάτι καλύτερο. Επιπλέον, αν προσέξετε τις λέξεις που εμφανίζονται, θα δείτε και μερικές που είναι μεν ελληνογενείς, αλλά δεν είναι ελληνικά δάνεια, διότι πρόκειται για ελληνογενείς επιστημονικούς νεολογισμούς που πλάστηκαν τους αμέσως προηγούμενους αιώνες από δυτικοευρωπαίους ως επί το πλείστον λόγιους. Τέτοιες είναι οι Psychologie, écologie και oxygen. Οι αντίστοιχες ελληνικές (ψυχολογία, οικολογία, οξυγόνο) είναι δάνεια (δεν θα τις πω αντιδάνεια γιατί κατά κοινή παραδοχή δεν χαρακτηρίζονται έτσι, αλλά μάλλον ελληνογενείς ξένοι όροι). Κακώς ανακατώνονται οι δυο κατηγορίες λέξεων, είναι πολύ διαφορετικές και είναι προχειρότητα των συντελεστών της εκπομπής αυτό το ανακάτωμα. Εκτός αυτού, η εισαγωγή αυτή είναι πολύ μακρόσυρτη, κρατάει 4 ολόκληρα λεπτά (δεν είναι και λίγο για τηλεοπτική εκπομπή!) Πάντως, οι συντάκτες έχουν χιούμορ, διότι ναι μεν διάλεξαν να τελειώσουν με τις λέξεις Ευρώπη και δημοκρατία, αλλά πριν από αυτές εμφάνισαν τη λέξη χάος!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λεξικογραφικά, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , | 779 Σχόλια »

Για τα γκρίκλις και την «εκστρατεία» των Ράδιο Αρβύλα

Posted by sarant στο 31 Μαΐου, 2011

Από τον ιστότοπο iefimerida.gr μού ζήτησαν τη γνώμη μου για την εκστρατεία εναντίον των γκρίκλις, που έχει ξεκινήσει η εκπομπή Ράδιο Αρβύλα. Έδωσα την απάντηση που ακολουθεί, οπότε την αναδημοσιεύω και εδώ για να μη μου πείτε ότι σας κρατάω μυστικά 😉 Θα ήθελα να παρακαλέσω όποιον ξέρει να επιβεβαιώσει αν ισχύει αυτό που γράφω, ότι ένα ελληνόγραπτο μήνυμα χρησιμοποιεί οχτάμπιτους χαρακτήρες άρα πιάνει περισσότερο χώρο από ένα λατινόγραπτο -είμαι σχεδόν βέβαιος, αλλά μια επιβεβαίωση δεν βλάφτει. Θυμίζω, τέλος, ότι το θέμα το έχουμε συζητήσει ξανά στο ιστολόγιο.

Προσθέτω εδώ το βιντεάκι των Ράδιο Αρβύλα γιατί μπορεί κάποιοι να μην το έχουν δει:
http://www.youtube.com/watch?v=fyUEDkgs2qc

Δεν νομίζω ότι τα γκρίκλις συνιστούν απειλή για τη γλώσσα μας και ομολογώ ότι βρήκα επιφανειακή, παραπλανημένη και, θα το πω, δημαγωγική την εκστρατεία που έχουν ξεκινήσει οι Ράδιο Αρβύλα. Οι βαριές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται στο διαφημιστικό σποτ τους (έγκλημα, καταστροφική συνήθεια, μπορεί να καταργήσει (!) τον ελληνικό γραπτό λόγο) δεν στηρίζονται πουθενά και παραπέμπουν στις χειρότερες στιγμές του κινδυνολογικού κίτρινου Tύπου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αιωνίως θνήσκουσα γλώσσα, Αλφάβητο, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 567 Σχόλια »

Τα γκρίκλις φταίνε (και) για την Άλωση!

Posted by sarant στο 8 Σεπτεμβρίου, 2009

Θα διαβάσατε ίσως χτες στις εφημερίδες για μια «έρευνα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, που διεξήχθη σε μαθητές όλων των βαθμίδων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης», σύμφωνα με την οποία η χρήση των γκρίκλις «επιδρά αρνητικά στην ορθογραφική ικανότητα των μαθητών». Σύμφωνα μάλιστα με την ίδια έρευνα, το 58,5% των μαθητών θεωρεί ότι η χρήση των γκρίκλις απειλεί την ελληνική γλώσσα, ενώ την ίδια άποψη έχει και το 63,4% των καθηγητών φιλολόγων. Μόνο το 63,4% σύμφωνα με τη διατύπωση του συντάκτη της Ελευθεροτυπίας, που θα περίμενε ομόθυμη καταδίκη των σατανικών γκρίκλις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αιωνίως θνήσκουσα γλώσσα | Με ετικέτα: , , | 189 Σχόλια »