Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γλωσσικές απορίες’

Είναι λάθος ή δεν είναι; Ιδού η απορία…

Posted by sarant στο 26 Νοεμβρίου, 2013

ιορδαν0004604_195Ο τίτλος του σημερινού άρθρου δεν είναι δικός μου -δανείστηκα αυτή την παράφραση του σεξπιρικού διλήμματος από τον τίτλο ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε πρόσφατα και που θα σας παρουσιάσω σήμερα. Το είχα πει πριν από μερικές μέρες, καθώς πλησιάζουν οι γιορτές έχω σκοπό να πυκνώσω τις παρουσιάσεις βιβλίων από το ιστολόγιο, μάλιστα φέτος για πρώτη φορά σκέφτομαι να βάλω κι ένα άρθρο με προτάσεις για καινούργια βιβλία, κάτι που συνήθως το κάναμε το καλοκαίρι.

Το σημερινό βιβλίο, λοιπόν, έχει τον τίτλο «Είναι λάθος ή δεν είναι; Ιδού η απορία…» και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Συγγραφέας του η φίλη Άννα Ιορδανίδου, καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών και συγγραφέας πολλών καλών βιβλίων για τη γλώσσα, ένα από τα οποία είχαμε παρουσιάσει παλιότερα στο ιστολόγιο.

Ιδού η απορία, είναι ο υπότιτλος, και μερικές από τις συχνότερες απορίες εμφανίζονται κιόλας στα συννεφάκια του εξωφύλλου: Πώς να κλίνεται άραγε; Με αρχικό κεφαλαίο ή με πεζό; Γράφεται με μία ή με δύο λέξεις; Συντάσσεται με γενική ή με αιτιατική; Θέλει τόνο ή δε θέλει; Με ο ή με ω; Ερωτήματα σαν κι αυτά βρίσκει μπροστά του καθημερινά όποιος ασχολείται επαγγελματικά με τον γραπτό λόγο, και ιδίως οι επιμελητές και διορθωτές κειμένων -αλλά όχι μόνο αυτοί.

Κατά σύμπτωση, το σημερινό βιβλίο, γραμμένο τέσσερα χρόνια μετά, αποτελεί επαυξημένη και βελτιωμένη έκδοση του προηγούμενου που είχα παρουσιάσει. Πολύ επαυξημένη και πολύ βελτιωμένη όμως. Το βασικό νέο στοιχείο είναι ότι στην αρχή του βιβλίου υπάρχει μια εκτενής ενότητα (κάπου 85 σελίδες) με κείμενα: εκτενή αποσπάσματα από λογοτεχνικά έργα (π.χ. από τις «Τελετές ενηλικίωσης» του Κ. Ακρίβου και το Ιμαρέτ του Γ. Καλπούζου) αλλά και από δοκίμια, καθώς και άρθρα ειδησεογραφικών ιστοτόπων. Τα αυθεντικά αυτά κείμενα δίνουν στη συγγραφέα το υλικό για να επισημάνει, σε υποσημειώσεις, τι θα έπρεπε να προσέξει ένας διορθωτής ή επιμελητής κειμένων -όχι μόνο τα λάθη που έχουν τα κείμενα, αλλά και πολλά σωστά, εφόσον μπορεί να προβληματίσουν. Συνολικά, στις 85 περίπου σελίδες κειμένων υπάρχουν 258 υποσημειώσεις, μερικές εκτενείς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Γενικά γλωσσικά, Ορθογραφικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , | 109 Σχόλια »

Άμεσα ή αμέσως; (Για τις «Συνηθισμένες γλωσσικές απορίες» της Άννας Ιορδανίδου)

Posted by sarant στο 29 Ιουνίου, 2009

CoverApories_bΟ πρώτος τίτλος του σημειώματος ίσως είναι παραπλανητικός· δεν έχω σκοπό να σας μιλήσω μόνο ή κυρίως για την «χιλιοτραγουδισμένη διάκριση» ανάμεσα στο «άμεσα» και στο «αμέσως», η οποία, σαν όμορφη που είναι, όμορφα καίγεται, αλλά να σας παρουσιάσω το βιβλίο «Συνηθισμένες γλωσσικές απορίες» της καθηγήτριας Άννας Ιορδανίδου, που πολύ πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άσπρη Λέξη.

Δεν είναι το πρώτο βιβλίο που προσπαθεί να λύσει γλωσσικές απορίες ή να χωρίσει το σωστό από το λάθος στη χρήση της γλώσσας. Στα ράφια των βιβλιοπωλείων θα βρείτε πεντέξι ακόμα, μπορεί και περισσότερα, που όλα τους έχουν εκδοθεί την τελευταία δεκαετία. Όμως, έχει τουλάχιστον δυο διαφορές από τα περισσότερα άλλα ανάλογα βιβλία.

Πρώτη διαφορά είναι στον τρόπο οργάνωσης της ύλης. Το βιβλίο είναι δομημένο σε ζευγάρια, που παρουσιάζονται σε αλφαβητική σειρά, όπως στα λεξικά. Κάθε ζευγάρι θέτει ένα ερώτημα, το δε ερώτημα αφορά είτε μία λέξη που γράφεται ή συντάσσεται με δύο τρόπους (π.χ. αλιτήριος ή αλητήριος;) είτε δύο λέξεις που οι σημασίες τους συγχέονται (ακαμάτης ή ακάματος;) Στην πρώτη περίπτωση, η προτιμητέα εκδοχή αναφέρεται πρώτη στη σειρά, ενώ στη δεύτερη η σειρά παράθεσης είναι η αλφαβητική. (Φυσικά στη δεύτερη περίπτωση δεν μπαίνει ζήτημα σωστού ή λάθους· μόνο ο σγουρομάλλης του ανεκδότου ρωτούσε αν το σωστό είναι Ιράν ή Ιράκ).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , | 21 Σχόλια »