Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘γράμμα ν’

Απάντηση για το γράμμα Ν (και επικουρικά για το Σ)

Posted by sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2013

Στις αρχές Δεκεμβρίου είχα σχολιάσει επικριτικά ένα άρθρο στο οποίο υποστηριζόταν, μεταξύ άλλων, ότι το γράμμα Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο όταν το προφέρουμε και ότι η θέση του στο αλφάβητο δεν είναι τυχαία. Ο συγγραφέας του άρθρου, ο εκπαιδευτικός κ. Σπύρος Μάρκου από τη Λάρισα, επίτιμος σχολικός συμβουλος, μού έστειλε εκτενή απαντητική επιστολή, οπότε θεωρώ σωστό να την παραθέσω σε αυτοτελές άρθρο και όχι ως σχόλιο στο προηγούμενο άρθρο μου.

Θα παραθέσω παρακάτω αυτούσιο το κείμενο του κυρίου Μάρκου, αν και παρατηρώ ότι τα βασικά στοιχεία της τοποθέτησής του είχαν ήδη παρουσιαστεί στο  προηγούμενο άρθρο -και φυσικά δεν μπορώ να συμφωνήσω μαζί τους. Η βασική θέση του κ. Μάρκου είναι ότι η ελληνική γλώσσα δεν είναι συμβατική, ότι δηλαδή για την ελληνική γλώσσα δεν ισχύει η αποδεκτή από όλους τους γλωσσολόγους αρχή του Σοσίρ (Saussure) για την αυθαιρεσία του γλωσσικού σημείου. Τα επιχειρήματά του ο κ. Μάρκου τα αντλεί από τον… Πλάτωνα, και μάλιστα ο κ. Μάρκου είναι πλατωνικότερος του Πλάτωνα, διότι ο αρχαίος φιλόσοφος λέει ρητά ότι τα ονόματα έχουν την ίδια «ορθότητα» και στην ελληνική γλώσσα και στις ξένες, ενώ ο κ. Μάρκου τη μεν ελληνική γλώσσα τη θεωρεί ξεχωριστή ενώ τις ξένες, μεγαλόψυχα, τις χαρίζει στον Σοσίρ, δέχεται ότι εκείνες μπορεί να είναι συμβατικές, αλλά η ελληνική όχι!

Μέγας φιλόσοφος μπορεί να ήταν ο Πλάτωνας, αλλά γλωσσολόγος δεν ήταν και οι απόψεις του για τη γλώσσα είναι, με όλο το θάρρος, αφελείς. Αφελείς βρίσκω και τις απόψεις που υποστηρίζονται στο άρθρο που ακολουθεί, διότι προϋποθέτουν α) ότι ο γραπτός λόγος υπάρχει ανεξάρτητα από τον προφορικό, και μάλιστα προϋπάρχει, β) ότι οι λέξεις μιας γλώσσας (ή, μάλλον, της ελληνικής γλώσσας) υπάρχουν ανεξάρτητα από τους ομιλητές τους, ότι βρίσκονται κατατεθειμένες σε κάποιο θεϊκό ταμείο όπου τις έχουν καταχωρήσει οι Ονοματοθέτες (ασφαλώς κάποιες θεόμορφες προσωπικότητες), γ) ότι η γραφή κάθε λέξης δίνει κωδικοποιημένες πληροφορίες για την ιδιότητα του πράγματος που δηλώνει η λέξη.

Ο κ. Μάρκου μάλιστα μας δίνει ένα δείγμα «αποκωδικοποίησης» των πληροφοριών, που ίσως σας πείσει, αλλά εγώ το βρίσκω κωμικό. Παραθέτω: Ένα μόνον παράδειγμα με την  αρχαιώτατη λέξη ΥΔΩΡ:Υ (υγρόν στοιχείον), Δ (από το Δάσος) Ω (στον ωκεανό ή άπειρο χώρο) Ρ (ρέει) , σχεδόν είναι αρκτικόλεξο! Τέτοιες προσπάθειες εξήγησης μού θυμίζουν τις προβλέψεις των αστρολόγων ή τις ερμηνείες των οπαδών της λεξαριθμητικής. Δεδομένου όμως ότι τα γράμματα είναι μετρημένα, πώς άραγε να ερμηνεύσουμε την επίσης πανάρχαια λέξη ΔΟΡΥ, που έχει τρία από τα τέσσερα γράμματά της ίδια; Δ = Από το Δάσος; Εντάξει, ας δεχτούμε πως τα πρώτα δόρατα ήταν ξύλινα. Αλλά Ρ = Ρέει; και Υ = Υγρό στοιχείο; Και έχουν τάχα σημασία και οι καταλήξεις των λέξεων, μεταφέρουν κι αυτές πληροφορίες; Και η δασεία, που γραφόταν και ακουγόταν στα αρχαία; δεν μετέφερε κωδικοποιημένες πληροφορίες;

Στη συνέχεια, ο κ. Μάρκου περνάει στο κυρίως θέμα, την εξαιρετική θέση του Ν που, κατ’ αυτόν, δεν βρίσκεται τυχαία στη μέση του αλφαβήτου (προσθέτει και μερικά έξτρα γράμματα για να το φέρει ακριβώς στη μέση, διότι στο σημερινό αλφάβητο το Μ έχει ίσα δικαιώματα κεντρικότητας), αλλά για το θέμα αυτό δεν θα γράψω περισσότερα, έχω πει αρκετά στο παλιότερο άρθρο.

Τέλος, προσπαθεί να εξηγήσει το νόημα της παροιμιακής φράσης «με το νι και με το σίγμα». Εδώ θα ήθελα να σχολιάσω τις απόψεις του. Καταρχάς, η φράση αυτή ασφαλώς δεν λέγεται «εδώ και χιλιάδες χρόνια» όπως διατείνεται ο κ. Μάρκου (χωρίς να το τεκμηριώνει). Αν λεγόταν θα είχε καταγραφεί κάπου, όπως έχουν καταγραφεί τόσες άλλες αρχαιες φράσεις (π.χ. τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη). Μάλιστα, είμαστε μάλλον βέβαιοι ότι η φράση αυτή γεννήθηκε στα μεσαιωνικά και τα νεότερα χρόνια, πιθανώς δε στα νεότατα (δεν έχει καταγραφεί νωρίτερα από τον 19ο αιώνα). Όταν ο λαός σταμάτησε να προφέρει το νι και το σίγμα στο τέλος των λέξεων (παιδί αντί παιδίν/παιδίον, η πόλη αντί «η πόλις»), τα τελικά ν και ς ταυτίστηκαν με τη γλώσσα της εκκλησίας και των μορφωμένων, με τη λόγια γλώσσα των αριστοκρατών, που είχε αυξημένο γόητρο και εθεωρείτο επισημότερη, κομψότερη. Μιλάει με το νι και με το σίγμα σήμαινε «μιλάει όπως οι μορφωμένοι» και μετά πήρε τη σημασία «με κάθε λεπτομέρεια, χωρίς να παραλείψει τίποτα». Η φράση δηλαδή έχει να κάνει με το αυξημένο κοινωνικό γόητρο της λόγιας/καθαρεύουσας γλώσσας και όχι με τις οξυγονωτικές ιδιότητες του Ν ή τις ψυχωφελείς ιδιότητες του Σ. Και το λέω αυτό παρόλο που προσωπικά, ως Ν.Σ. που είμαι, θα με κολάκευε μια τέτοια ερμηνεία!

Κλείνοντας, αναρωτιέμαι. Θα μπορούσε να βγει ένας σχολικός σύμβουλος και να πει, ας πούμε, ότι δεν ισχύει η θεωρία του Μεντελέγιεφ για το περιοδικό σύστημα διότι, σύμφωνα με τους αρχαίους, τα πάντα είναι σύνθεση τεσσάρων στοιχείων (γη, νερό, αέρας και φωτιά) ή να υποστηρίξει ότι η Γη είναι επίπεδη και ο ήλιος περιστρέφεται γύρω της, διότι έτσι διδάσκουν οι πατέρες της Εκκλησίας; Προφανώς όχι, αλλά γιατί άραγε κάνουμε εξαίρεση για τη γλώσσα; Και αναρωτιέμαι, αν ένας εκπαιδευτικός διδάξει στην τάξη του τις επιστημονικές θεωρίες της γλωσσολογίας, αυτές που διδάχτηκε στο πανεπιστήμιο, ας πούμε σχετικά με την ινδοευρωπαϊκή θεωρία, πώς θα αξιολογηθεί από τους προϊσταμένους του;

Αλλά είπα πολλά και σταματώ εδώ και δίνω τον λόγο στον κ. Μάρκου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γλωσσικοί μύθοι | Με ετικέτα: , , , | 217 Σχόλια »

Το γράμμα Ν και οι εγκεφαλικοί κραδασμοί των ελλαδεμπόρων

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2012

Το ξέρατε ότι κάθε φορά που προφέρετε παρατεταμένα το Ν ο εγκέφαλός σας δονείται και βελτιώνεται η οξυγόνωσή του; Αν δεν το ξέρετε, δεν θα έχετε διαβάσει την τελευταία σαχλαμάρα που κυκλοφορεί εδώ και λίγο καιρό στο ελληνικό Διαδίκτυο και που θα είναι το αντικείμενο του σημερινού μας άρθρου, που θα το έγραφα έτσι κι αλλιώς, μια και η μυθοκτονία είναι το χόμπι μου, αλλά το επιτάχυνα επειδή μού το ζήτησαν αρκετοί φίλοι. (Μια παρένθεση εδώ: για σήμερα είχα προγραμματίσει το πρώτο άρθρο για τη Λέξη της Χρονιάς, όμως η τεχνική ομάδα του ιστολογίου μού σύστησε να το μεταφέρω για την αρχή της επόμενης εβδομάδας). Κυκλοφορεί λοιπόν στο Διαδίκτυο, σε κύματα όπως συνήθως γίνεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ένα άρθρο με τίτλο «Η κατάργηση του γράμματος Ν» που το υπογράφει ο διευθυντής ενός δημοτικού σχολείου της Λάρισας και στο οποίο αναπτύσσεται ο μύθος.

Δεν θα παραθέσω ολόκληρο το άρθρο, γιατί είναι μεγάλο, αλλά αν έχετε απορία (και αντοχή στις σαχλαμάρες) μπορείτε να το διαβάσετε. Ο κ. διευθυντής λοιπόν ξεκινάει καλώντας μας να κάνουμε ένα πείραμα: Προφέρετε δυνατά την πρόταση «κατά την επόμενην ημέραν» και θα νιώσετε τον κραδασμό που δημιουργείται με την εκφορά του γράμματος «ν». Επιχειρήστε να ξαναπείτε την φράση χωρίς το «ν»… «Κατά την επόμενη μέρα»… Καταλαβαίνετε την διαφορά; Στην πρώτη περίπτωση, ο εγκέφαλος δονείται. Στην δεύτερη… απλά δεν συμβαίνει τίποτα. Τι σημαίνει αυτό; Ψάξτε το. Το σίγουρο είναι ότι αυτοί που έκοψαν το «ν» από τις λέξεις της γλώσσας μας, δεν το έκαναν χάριν της «πλέριας δημοτικιάς», αλλά κάτι ήξεραν και κάπου αποσκοπούσαν. 

Σε τι να αποσκοπούσαν τάχα τα σκοτεινά κέντρα που έκοψαν το ν; Το μαθαίνουμε λίγες αράδες παρακάτω: Κάθε γράμμα του Ελληνικού Αλφαβήτου εκπέμπει ήχο και εικόνα.Κάθε λέξη τέθηκε από τους «Ονοματοθέτες», νομοθέτες θα τους λέγαμε σήμερα, με ακρίβεια και όχι τυχαία και έχει άμεση σχέση Αιτίας και Αιτιατού, μεταξύ Σημαίνοντος και Σημαινομένου.
Εάν πάμε δε  στις Επιστήμες, τα παραδείγματα είναι  ατελείωτα και άκρως διαφωτιστικά, αλλά και διδακτικά για τις επόμενες γενεές. Σχετικά πρόσφατα (1996) στο Ιατρικό Περιοδικό MEDIZIN-JURNAL στην Γερμανία, δημοσιεύτηκε μία επιστημονική εργασία, σύμφωνα με την οποίαν: « Η εκφορά του γράμματος  «Ν»  μεταφέρει οξυγόνο στον εγκέφαλο και ότι δεν ήταν τυχαίο το γεγονός της τοποθέτησης του «Ν» στο μέσον ακριβώς του Αλφαβήτου – στο πρώτο Ελληνικό Αλφάβητο με τα 27 γράμματα ».
( Εκτός αυτού  στο Χάρβαρντ, από ιατρικές έρευνες διαπιστώθηκε ότι η απαγγελία των Ομηρικών Επών στο πρωτότυπο, εκτός των άλλων, κάνει καλό στην καρδιά,  ως αναπνευστική άσκηση…)
Με αφορμή τις έρευνες αυτές των ξένων επιστημόνων θα αναρωτηθούμε και εμείς: Είναι τυχαίο πάλι το γεγονός  ότι το «ους» (το αυτί) που ακούει και μαθαίνει-όπως μας διδάσκει  και η Σύγχρονη Ψυχολογία- γίνεται με το «Ν»  ο « Νούς » που σκέφτεται , ενεργεί και αποφασίζει;
Και δικαιούμαι να ερωτήσω:   Γιατί εμείς γίναμε διώκτες του «Ν»;
Γιατί θέλομε να φτωχύνουμε τον εγκέφαλο των επομένων γενεών στην χώρα μας;

Το γράμμα Ν είναι οργανικό και όταν το κόβομε πονάει. Είναι σαν να κόβομε το δακτυλάκι μας…. (…) Διεθνώς μελετάται η μοναδική μουσικότητα της Ελληνικής Γλώσσας  και ο αντίκτυπός της στην πνευματική διαύγεια του ανθρώπου. Το γράμμα «Ν» διεγείρει τον εγκέφαλο θετικά και  ενεργοποιεί  τον άνθρωπο να σκέφτεται σωστά.

Δεν το λέει ρητά ο κ. διευθυντής αλλά τα ευκόλως εννοούμενα δεν θέλουν κολαούζο: η «κατάργηση» του Ν έγινε από σκοτεινούς κύκλους που θέλουν να αποβλακώσουν τις επόμενες γενεές Ελλήνων! Ενώ το Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο, και οι αρχαίοι μας πρόγονοι, με το να προφέρουν μανιωδώς Ννννν, είχαν γίνει πανέξυπνοι και έχτιζαν Παρθενώνες τον καιρό που οι γείτονές τους ξεκουράζονταν στη σκιά των Πυραμίδων, εμείς πέσαμε στην παγίδα της λέσχης Μπίλντεμπεργκ και το κόψαμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γλωσσικοί μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 230 Σχόλια »