Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γρ. Μπιθικώτσης’

Αχ, τα αγάπαγα τα καθαρά πράγματα…

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2012

 

Δεν θα σας απασχολήσω με την αναπόληση για χαμένα πράγματα, ο τίτλος είναι (όχι για πρώτη φορά) ελαφρώς παραπλανητικός -αλλά, αν τον ξαναδιαβάσετε θ’ αντιληφθείτε μιαν ιδιαιτερότητα που έχει. Δεν εννοώ τον «αθηναϊκό» παρατατικό (αγάπαγα) που πολλοί βορειολαδίτες φίλοι τον θεωρούν λαθεμένο, αλλά, θα το προσέξατε, ο τίτλος έχει για μοναδικό του φωνήεν το άλφα. Οπότε, ναι, το σημερινό άρθρο είναι αφιερωμένο στο Α, ένα ακόμα από τα άρθρα που κατά καιρούς κάνω για τα γράμματα του αλφαβήτου -νομίζω ότι με το Α τελειώνουμε τα φωνήεντα.

Βέβαια το Α δεν είναι όποιο κι όποιο γράμμα, είναι το πρώτο γράμμα του αλφαβήτου μας, και όχι μόνο του δικού μας αλφαβήτου αλλά και των συγγενικών του όπως το λατινικό και το κυριλλικό. Αλλά και το σημιτικό αλφάβητο απ’ όπου προήλθε το ελληνικό, πρώτο είχε τον πρόγονο του άλφα, το άλεφ, που βέβαια δεν είχε φωνηεντική αξία αλλά δήλωνε έναν δασύ φθόγγο, σαν το h. Το άλεφ σήμαινε το βόδι στα φοινικικά, και πράγματι έχει μια ομοιότητα με βοϊδοκεφαλή, όπως μπορείτε να δείτε.

Πρώτο στη σειρά, το άλφα είναι δηλωτικό της αρχής: είμαστε ακόμα στο άλφα, δηλαδή στην αρχή του έργου που έχουμε να κάνουμε. Κι όταν καταστραφεί μια επιχείρηση, ας πούμε, λέμε ότι ξαναρχίζουμε από το άλφα (ή από το μηδέν). Για κάποιον αδαή, όχι απαραίτητα μαθητή, λέμε δεν ξέρει ούτε το άλφα. Σε συνδυασμό με το ωμέγα, που είναι δηλωτικό του τέλους, το άλφα δίνει όλη την έκταση: από το άλφα ως το ωμέγα. Και για κάτι που είναι το σπουδαιότερο στοιχείο ενός συνόλου, λέμε πως είναι το άλφα και το ωμέγα. «Είσαι το άλφα μου και το ωμέγα μου» λέει ο Μπιθικώτσης (σε στίχους Βίρβου) στο γιουτουμπάκι, ενώ είμαι βέβαιος πως υπάρχουν και άλλα πολλά τραγούδια με τα δυο αυτά γράμματα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γενικά γλωσσικά, Ευτράπελα | Με ετικέτα: , , , , , | 256 Σχόλια »

Βασίλεψες αστέρι μου: η πρώτη μορφή

Posted by sarant στο 1 Μαΐου, 2011

Πρωτομαγιά σήμερα, ταιριάζει θα έλεγε κανείς να βάλω κάτι του Γιάννη Ρίτσου. Καταρχάς, να θυμίσω ένα προπέρσινο άρθρο, με κάποια δυσεύρετα σύντομα πεζά του Ρίτσου, που ίσως δεν το έχετε διαβάσει.

Έπειτα, αφού είναι Μάης, να γυρίσουμε σε μια μέρα Μαγιού, στον ματωμένο Μάη του 1936, στις 9 Μαΐου. Η διαδήλωση των εργατών της Θεσσαλονίκης χτυπήθηκε από την αστυνομία. Πάνω από 10 νεκροί, ένας από αυτούς ο αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης. Η φωτογραφία της μητέρας του που ολοφύρεται πάνω από το πτώμα του, που οι σύντροφοί του το έχουν απιθώσει πάνω σε μια ξηλωμένη πόρτα, δημοσιεύεται την επόμενη μέρα στον Ριζοσπάστη. Είναι το ερέθισμα για να γράψει ο Γιάννης Ρίτσος τα 14 από τα 20 ποιήματα του Επιτάφιου. Τρία από αυτά δημοσιεύονται τη μεθεπομένη, στις 12 Μαΐου, στον Ριζοσπάστη, με τίτλο «Μοιρολόι».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Εργατικό κίνημα, Μελοποιημένη ποίηση, Ποίηση, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 29 Σχόλια »

Ανωμαλίε εις τας συναβλίε

Posted by sarant στο 20 Δεκεμβρίου, 2009

Εν πρώτοις να ζητήσω συγνώμη για την ολιγοήμερη σιγή μου. Αφενός ταξίδευα, αφεδύο με έπιασε η εορταστική βαρεμάρα και αφετρία είχα και ένα πρόβλημα σύνδεσης που με άφησε σχεδόν μια μέρα εκτός δικτύου. Επανέρχομαι με μια εντελώς ανεπίκαιρη ανάρτηση, ενα σκίτσο του Μποστ από το 1961. Ή ίσως όχι και τόσο ανεπίκαιρη. Χτες το βράδυ έτυχε να δω για λίγο την εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου, που ήταν αφιερωμένη στον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Εκεί έγινε λόγος για τη διάσημη συναυλία του Μίκη τον Μάρτη του 1961 στο θέατρο Κεντρικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 72 Σχόλια »