Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Γ. Γιατρομανωλάκης’

Ιουνιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2013

Ή ίσως Ιουνιανά, μια και χτες μπήκε ο Ιούνης. Μεζεδάκια ετεροχρονισμένα επίσης, αφού κανονικά τα σερβίρουμε το Σάββατο, αλλά χτες, που ήταν πρώτη του μηνός, πήρε τη θέση τους το Μηνολόγιο του Ιουνίου. Μεζεδάκια ίσως ταξιδιωτικά, αφού σήμερα ταξιδεύω για Γιάννενα, όπου αύριο το βράδυ θα γίνει και μια εκδήλωση-παρουσίαση στις 9 μ.μ. στα Παλιά Σφαγεία.

Τέλειωσαν και οι πανελλήνιες εξετάσεις, που πρόσφεραν υλικό αξιοσχολίαστο. Παρατήρησα ότι στις εξετάσεις γλώσσας των ΕΠΑΛ δόθηκε ένα κείμενο του Ιω. Ξηροτύρη, γραμμένο πριν από μισόν αιώνα περίπου (το 1964), από τη συλλογή δοκιμίων του «Επίκαιρα κοινωνικά ζητήματα», με θέμα… τη διαφήμιση. «Πιο επίκαιρος πεθαίνεις», σχολίασα. Δεν είμαι αντίθετος στο να δίνονται στις εξετάσεις παλιότερα κείμενα, αλλά θα πρέπει να αναφέρονται σε πράγματα που δεν έχουν αλλάξει πολύ. Όμως η διαφήμιση πριν από 50 χρόνια δεν έχει καμιά σχέση με τη σημερινή, οπότε η επιλογή του κειμένου αυτού ήταν, πιστεύω, άστοχη.

Την επιλογή του κειμένου αυτού την επέκρινε και ο Γ. Γιατρομανωλάκης στο Βήμα, και μάλιστα σε δύο άρθρα του (ένα ειδικά αφιερωμένο και ένα όπου μιλάει γενικώς για τις εξετάσεις). Βέβαια, κάπως τα παραλέει, αφού θεωρεί ότι το κείμενο του Ξηροτύρη ήταν «ανορθόγραφο και ασύντακτο». Και πράγματι, στο κείμενο του Ξηροτύρη υπάρχει ένα ορθογραφικό λάθος, οι «μετώπες», και πράγματι είναι ανεπίτρεπτο σε θέματα εξετάσεων να υπάρχουν λάθη, αλλά δεν θα πούμε ανορθόγραφο ένα κείμενο που περιέχει ένα (1) λάθος, διότι τότε «ανορθόγραφο» πρέπει να χαρακτηριστεί και το άρθρο του ίδιου του Γιατρομανωλάκη (το δεύτερο), αφού έχει τη λέξη «αυγάτισε» (άλλη μια εκδήλωση του ‘Νόμου του Μπούμεραγκ’). Το αστείο είναι πως τα δυο ορθογραφικά λάθη είναι πολύ παρόμοια. Γράφουν κάποιοι «μετώπη» επειδή την παρετυμολογούν από το μέτωπο, ενώ είναι από μετά+οπή, και παρομοίως γράφουν πολλοί «αυγατίζω» επειδή το παρετυμολογούν από το αυγό, ή από το λατινικό augeo, ενώ βγαίνει από το «εβγατίζω» (και αυτό από το εκβατός). Ούτε μπορεί να θεωρηθεί ασύντακτη η φράση «Εφημερίδες, περιοδικά εικονογραφημένα και μη, δρόμοι, σιδηροδρομικοί σταθμοί, γραφεία ταξιδιών, μετώπες σπιτιών, μανδρότοιχων (!) είναι πλημμυρισμένα (sic κατά Γιατρ.) από διαφήμιση», αφού ο κανόνας που ίσχυε τότε (και που ίσως ισχύει ακόμα) όταν έχουμε ουσιαστικά από διαφορετικά γένη είναι να μπαίνει η μετοχή σε γένους ουδέτερο πληθυντικό (όπως και στα αρχαία: λίθοι πλίνθοι κέραμοι, ατάκτως ερριμμένα). Άκομψο ίσως, αλλά συντακτικά σωστό. Όχι ασύντακτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 84 Σχόλια »

Παπαδημοκρατικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Νοεμβρίου, 2011

Ξεκινώντας να πω ότι κάθε άλλο παρά διεκδικώ την πατρότητα του ευρήματος του τίτλου. Το «παπαδημοκρατία» το διάβασα την περασμένη βδομάδα στον Θανάση Καρτερό στην Αυγή, ενώ επίσης το είδα προχτές σε γελοιογραφία του Καλαϊτζή στην Ελευθεροτυπία, και δεν αποκλείω να το έχουν πει κι άλλοι, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον. Όμως κάπως έπρεπε να τιτλοφορήσω την καινούργια δόση από μεζεδάκια, οπότε καλό μου φάνηκε το «παπαδημοκρατικά», ιδίως αν σκεφτούμε ότι ένα από τα μεζεδάκια είναι παρμένο από την ομιλία του νέου πρωθυπουργού στη Βουλή.

Δεν θα ξεκινήσω όμως με αυτό, αλλά με ένα υπόλοιπο που έχω απο χτες. Συγκεκριμένα, στο χτεσινό άρθρο έγραψα ότι ο Άδωνης διευκρίνισε ότι είχε τυπώσει τις πολυτονιάτικες ταμπέλες του γραφείου του στον δικό του εκτυπωτή. Όμως, ο ειδικός εκτυπωτολόγος του ιστολογίου μου έστειλε ηλεμήνυμα, στο οποίο επισημαίνει ότι κάποιο πρόβλημα υπάρχει στη διευκρίνιση του Άδωνη. Συγκεκριμένα, όπως ακούτε εδώ, ο Άδωνης, σε παρέμβασή του στην εκπομπή του Πορτοσάλτε στον Σκάι, είπε ότι δεν άλλαξκε πινακίδες, αλλά χρησιμοποίησε χαρτί Α4 και εκτυπωτή ίνκτζετ (δικό του):

Θα τον ακούσατε, το λέει σαφώς και κατ’ επανάληψη. Ωστόσο, ο ειδικός εκτυπωτολόγος του ιστολογίου επιμένει ότι τέτοιο σχήμα σαν της φωτογραφίας δεν αντιστοιχεί σε μία κόλλα χαρτί Α4 ούτε σε δύο ή περισσότερες κόλλες Α4 ενωμένες. Επίσης, μου λέει ότι τέτοιο μπλε φόντο σαν της φωτογραφίας δεν βγαίνει από κανέναν εκτυπωτή ίνκτζετ (εκτυπωτές ψεκασμού μελάνης τους λέγαμε αυτούς τότε που μετέφραζα εγχειρίδια πληροφορικής, τον καιρό του Χόλεριθ και του Τούρινγκ).

Βρίσκομαι σε δίλημμα, γιατί δεν ‘εχω τις γνώσεις ώστε να ελέγξω τους ισχυρισμούς του εκτυπωτολόγου μου. Τον Άδωνη τον έχω πιάσει άλλη φορά να είναι, χμμ.. δημιουργικός με την αλήθεια (π.χ. όταν ισχυρίστηκε ότι οι αρχαίοι της κλασικής εποχής απαγόρευαν ναούς ξένων θεών ή όταν πλάσαρε τα ψέματα για τις δήθεν δηλώσεις του Αυστραλού πρωθυπουργού ή όταν πετσόκοψε το κείμενο του Διογένη Λαέρτιου για να βγάλει τον Σόλωνα ομοϊδεάτη του), αλλά δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι είπε ψέματα στον αέρα. Αλλά κι ο εκτυπωτολόγος μου έχει πέσει μέσα σε όλες τις μέχρι τώρα γνωματεύσεις του. Οπότε, παραθέτω τα στοιχεία και πάω να πλύνω τα χέρια μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λαθολογία, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 317 Σχόλια »

Μια άστοχη κίνηση κι ένα ανεξόφλητο χρέος

Posted by sarant στο 27 Μαρτίου, 2011

Στις αρχές του χρόνου, το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής η οποία θα μεριμνούσε για την επανέκδοση των έργων του Νίκου Καζαντζάκη «σε νέες, επιμελημένες και σχολιασμένες εκδόσεις». Η δωδεκαμελής επιτροπή απαρτιζόταν από πανεπιστημιακούς και ανθρώπους των γραμμάτων, πολλοί από τους οποίους πραγματικά τιμούν τα γράμματά μας, ενώ φαίνεται ότι καθοριστικό ρόλο για την απόφαση του υπουργείου έπαιξε μια Διεθνής Εταιρεία Φίλων του Καζαντζάκη, που είχε συγκεντρώσει μερικές χιλιάδες υπογραφές ζητώντας τη συγκρότηση της επιτροπής που θα προχωρούσε στην επανέκδοση.

Αν και στην ανακοίνωση του υπουργείου αναφερόταν ότι θα γίνονταν σεβαστά τα πνευματικά δικαιώματα των κληρονόμων του συγγραφέα, ήταν φανερό ότι ο δικαιούχος, ο Πάτροκλος Σταύρου, θετός γιος της Ελένης Καζαντζάκη, της δεύτερης γυναίκας του συγγραφέα, δεν είχε ερωτηθεί. Είναι βέβαια αλήθεια ότι τα δικαιώματα του Καζαντζάκη τα διεκδικούσαν δικαστικά και οι εγγονές της αδελφής του συγγραφέα, και κάποιοι θεώρησαν ότι με τη συγκρότηση της επιτροπής θα λυνόταν και αυτή η δικαστική διαμάχη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία, Πρόσφατη ιστορία, Πνευματικά δικαιώματα | Με ετικέτα: , , , , , | 62 Σχόλια »