Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Δημητσάνα’

45 λέξεις από τη Γορτυνία (μια συνεργασία του Λάμπα)

Posted by sarant στο 28 Νοεμβρίου, 2022

Στις αρχές του μήνα είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο με λέξεις από τον Κάλαμο (το νησί του Ιονίου), και σας είχα προτρέψει να γράψετε κι εσείς άρθρα λεξιλογικής περιήγησης για την ιδιαίτερη πατρίδα σας. Πρώτος ανταποκρίθηκε ο φίλος μας ο Spiridione, με άρθρο για κερκυραϊκές λέξεις στο έργο του Ιωαν. Καρτάνου, και σήμερα με πολλή χαρά παρουσιάζω μια συνεργασία του φίλου μας του Λάμπα, ο οποίος μας φέρνει σε στεριανό περιβάλλον, αφού διάλεξε 45 λέξεις από τη Γορτυνία. 

Η Γορτυνία ήταν επαρχία του νομού Αρκαδίας, όταν υπήρχαν επαρχίες. Ταυτίζεται περίπου με τον σημερινό καλλικρατικό δήμο Γορτυνίας, που έχει πρωτεύουσα τη Δημητσάνα. Είναι η πιο δυτική από τις τέσσερις επαρχίες του νομού. 

Λένε ότι το μοραΐτικο ιδίωμα αποτέλεσε τη βάση για την τυποποιημένη ελληνική μετά τη συγκρότηση του κράτους, αλλά αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη τοπικών ιδιωματισμών που δεν ανήκουν στην κοινή.

Δεν χρειάζονται περισσότερα για εισαγωγή, παραθέτω όσα έγραψε ο φίλος μας ο Λάμπας και περιστασιακά σχολιάζω [μέσα σε αγκύλες]

45 λέξεις από τη Γορτυνία

Τις παρακάτω λέξεις τις έχω συναντήσει όλες στον καθημερινό λόγο. Επειδή όμως το ιδίωμα υποχωρεί και ορισμένες είχα χρόνια να τις ακούσω, χρειάστηκε να συμβουλευτώ, για να επιβεβαιώσω κάποιες σημασίες, το «Τοπικό λεξικό της Γορτυνίας» του Ηλία Καραμάνη και διάφορα τοπικά γλωσσάρια που υπάρχουν στο διαδίκτυο – βρίσκεις, ευτυχώς,  πολλά πλέον.

αναζουπάω = ξαναζωντανεύω, συνέρχομαι από λιποθυμία ή αρρώστια, ανακτώ τις δυνάμεις μου   

Εκεί που την είχαμε για θάνατο, η γριά αναζούπησε!

ανάκαρο (το) = δυνάμεις, αντοχή

Κάποτε τα έκανα όλα μόνος μου, αλλά τώρα πια δεν έχω ανάκαρο.

[Τη βρίσκουμε συχνά και ως νάκαρο, νάκαρα μάλιστα, στον πληθυντικό: δεν έχω νάκαρα]

 ανατσουτσουρώνομαι = αντιδρώ σε έναν κίνδυνο ή μια πρόκληση, παίρνοντας απειλητική στάση.

Έχεις δει τη γάτα πώς ανατσουτσουρώνεται, μόλις δει το φίδι;

Μη μου ανατσουτσουρώνεσαι εμένα!  Δε σε φοβάμαι! 

 βοϊδογλειψιά = η φράντζα. Ο Καραμάνης σημειώνει, εύστοχα νομίζω, ότι η λέξη προέρχεται από το σχήμα που παίρνει το τρίχωμα των νεογέννητων μοσχαριών, όταν τα γλείφει η μάνα τους.

─Ποιος υπουργός είναι ο Τσοβόλας; 

─Αυτός με τη  βοϊδογλειψιά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Όχι στα λεξικά, Ντοπιολαλιές, Πελοπόννησος, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , | 86 Σχόλια »

Η διαταγή της Δημητσάνας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2012

Το σημερινό πιάτο μας είναι ετεροβαρές: έχει μερικά μικρά μεζεδάκια και ένα μεγάλο -αλλά αυτό το παθαίνουν καμιά φορά και οι καλύτεροι σεφ, οπότε θα με συγχωρήσετε ελπίζω. Εδώ που τα λέμε, το μεγάλο μεζεδάκι θα μπορούσε να σταθεί και μόνο του ως κυρίως πιάτο. Έτσι κι αλλιώς όμως, επειδή έχει πέσει πολλή δουλειά, δεν έχουμε πολλά μικρά μεζεδάκια αυτή τη βδομάδα.

Και ξεκινάω με ένα ωραίο που άκουσα στο φέισμπουκ, σε σχέση με την πρόταση του υπουργού Παιδείας και Διά Βίου Μάθησης Γ. Μπαμπινιώτη να θεσπιστεί μόνιμος υπουργός Παιδείας: «Όταν λέγαμε «διά βίου» δεν εννοούσαμε τον Υπουργό!». Πάντως, με αφορμή αυτή την ιδέα, ο φίλος Δημόσιος χώρος θυμήθηκε τον μόνιμο υφυπουργό Εξωτερικών Β. Σκέφερη, που υπήρχε κάποτε. (Να πω βέβαια ότι το αίτημα να υπάρξει μόνιμος υφυπουργός Εξωτερικών διατυπώνεται κατά καιρούς και θεωρείται από πολλούς ότι θα αποτελέσει εχέγγυο επιτυχημένης εξωτερικής πολιτικής. Θυμίζω απλώς ότι μόνιμο υφυπέξ είχαμε και το 1959 με τις συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου, που δεν συγκαταλέγονται στις λαμπρότερες στιγμές της ελληνικής διπλωματίας, άρα δεν είναι πανάκεια η θέσπιση μόνιμου υφυπουργού).

Το αναπόφευκτο και μακάβριο μαργαριτάρι της εβδομάδας, στο ρεπορτάζ για το τραγικό δυστύχημα της Ελβετίας. Τίτλος: «Στο Βέλγιο οι σωροί των αδικοχαμένων θυμάτων«. Δημοσιογραφία του σωρού…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστεία, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 57 Σχόλια »