Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘δικτατορία’

Υπέρ δικτατορίας (Μποστ)

Posted by sarant στο 21 Απρίλιος, 2016

Συμπληρώνονται σήμερα 49 χρόνια από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. Η στρογγυλή επέτειος θα είναι του χρόνου, μισός αιώνας, αλλά και φέτος, όπως κάναμε και προηγούμενες χρονιές, θα αφιερώσουμε το άρθρο στο γεγονός που σημάδεψε τη νεότερη ελληνική ιστορία.

Κάποια επετειακά άρθρα τα αφιερώσαμε στο πώς βιώσαμε την 21η Απριλίου εμείς, που τη ζήσαμε τότε παιδιά, ή έστω νέοι -παράδειγμα, το αντίστοιχο άρθρο του 2011. Αυτό μπορεί να γίνει και στο σημερινό άρθρο, μπορείτε δηλαδή να αναφέρετε στα σχόλιά σας τι θυμάστε από εκείνη τη μέρα -ιδίως αν δεν είχατε σχολιάσει πριν απο πέντε χρόνια.

Ωστόσο, το σημερινό άρθρο το συνδυάζω με μιαν είδηση ευχάριστη για τους φιλέρευνους και τους κυβερνοπόντικες, που τέτοιους έχουμε πολλούς στο ιστολόγιο. Το Πάντειο Πανεπιστήμιο ανακοίνωσε ότι έχει ψηφιοποιήσει (σχεδόν) το σύνολο των τευχών του περιοδικού ΑΝΤΙ. Το περιοδικό ΑΝΤΙ κυκλοφόρησε μέσα στη δικτατορία, τον Μάιο του 1972. Το πρώτο τεύχος ήταν ιδιαίτερα τολμηρό για την εποχή, αφού ανάμεσα στ’ άλλα περιείχε μελέτη του Μίκη Θεοδωράκη, άρθρο του Γεωργίου-Αλέξανδρου Μαγκάκη για τη δημοκρατία, ευθυμογράφημα του Μποστ με τίτλο «Υπέρ Δικτατορίας» κ.ά. Δεύτερο τεύχος ετοιμάστηκε αλλά δεν πρόλαβε να βγει διότι η Χούντα έδρασε σε δύο επίπεδα: αφενός με την προσπάθεια να διασπάσει το επιτελείο του περιοδικού και, όταν αυτό δεν έπιασε, με τη σύλληψη του εκδότη του περιοδικού, του Χρήστο Παπουτσάκη, ο οποίος δοκίμασε και τα βασανιστήρια του καθεστώτος.

Το περιοδικό ξανακυκλοφόρησε στις 7 Σεπτεμβρίου 1974, ενάμιση μόλις μήνα μετά την κατάρρευση της χούντας, πάλι με τεύχος αριθ. 1, και για να τιμήσει το πρώτο ηρωικό εκείνο τεύχος στο εξώφυλλο είχε την ένδειξη «Περίοδος Β΄». Σταμάτησε την έκδοσή του το 2008 και είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια είχε μπει σε φάση παρακμής.

Τα σκαναρισμένα τεύχη του ΑΝΤΙ από το Πάντειο βρίσκονται εδώ. Είναι σχεδόν όλα, από τα δύο τεύχη αριθ. 1 έως το τεύχος 919 (το 2008) -πρέπει να λείπουν καμιά εικοσαριά τεύχη. Ο Νίκος ο Λίγγρης στη Λεξιλογία είχε την καταπληκτική έμπνευση να βάλει τα τεύχη στη σειρά, από εδώ και πέρα.

Το πρώτο τεύχος του ΑΝΤΙ του 1972 το βρίσκετε εδώ. Από το τεύχος αυτό αποσπώ και δημοσιεύω πιο κάτω το ευθυμογράφημα «Υπέρ δικτατορίας» που δημοσίευσε ο Μποστ στο σημαδιακό εκείνο τεύχος, με τη γνωστή του άγνοια κινδύνου. Το είχα ανεβάσει σε μορφή εικόνας στον παλιό μου ιστότοπο σε ανύποπτο χρόνο, αλλά τώρα το δημοσιεύω σε κείμενο -κρατώντας βέβαια την ορθογραφία του Μποστ, αν και δεν αποκλείω να μου έχουν ξεφύγει μερικά λαθάκια, δηλαδή σωστά.

Δεν επιχείρησα να ξεδιαλύνω και να επεξηγήσω τους πάμπολλους υπαινιγμούς και τις μπηχτές του κειμένου για την επικαιρότητα της εποχής και τη χούντα. Όποιος εντοπίσει κάτι, το λέει στα σχόλια. Να προσέξουμε επίσης ότι ο Μποστ έχει και μια αλφαβητική εμμονή: επιμένει ότι οι δικτάτορες έχουν ονόματα που αρχίζουν από τα τελευταία γράμματα του αλφαβήτου, από το Μ και μετά. Το 1973, όταν με τη χαλάρωση της λογοκρισίας ξανάρχισε να δημοσιεύει σκίτσα στον Ταχυδρόμο, εξειδίκευσε αυτή την ιδέα εστιάζοντας εύγλωττα στο γράμμα Π (ο Παπαντόκ, ο Πινοσέτ, ο Πάγκαλος και ο Περόν απέδειξαν το γράμμα Π πως είναι τυχερόν). Κάποτε θα τα δημοσιεύσουμε κι αυτά τα σκίτσα.

Προς το παρόν, όμως, ας δούμε το Υπέρ Δικτατορίας.

dik

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Δικτατορία 1967-74, Επετειακά, Ευτράπελα, Μποστ, Περιοδικά | Με ετικέτα: , , , | 208 Σχόλια »

Όταν η χούντα γλωσσολογεί

Posted by sarant στο 14 Δεκέμβριος, 2009

Το καλοκαίρι, μέσα στις διακοπές, ένας φίλος μού έστειλε ηλεμήνυμα και μου επισήμαινε ένα σχόλιο εφημερίδας για ένα «μυθικό» βιβλίο που είχε εκδοθεί επί δικτατορίας. Όταν του είπα ότι το έχω, με παρακάλεσε (έντονα) να γράψω κάτι. Υποσχέθηκα, το ξέχασα, τώρα μου το ξαναθύμισε (πιο έντονα), οπότε, μπροστά στον κίνδυνο να θεωρήσει ότι ψέματα του είπα ότι το έχω, σφίγγω τα δόντια και κάθομαι και γράφω το σεντονάκι που ακολουθεί.

Λοιπόν, στα τέλη Ιουλίου, στη στήλη του στην Καθημερινή, ο Στ. Κασιμάτης έβαλε στους αναγνώστες του ένα δύσκολο κουίζ:

Σας προειδοποιώ ότι δεν είναι από τα εύκολα…

Ο Οδυσσέας Αγγελής, ως αρχηγός του ΓΕΣ, συμμετείχε στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Διετέλεσε αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και αντιπρόεδρος της χούντας. Συνέγραψε όμως (ορθότερα, υπέγραψε…) και γλωσσολογικό πόνημα, που δημοσιεύθηκε υπό τον τίτλο «Ιστορία της ελληνικής γλώσσης». Ποιος λαμπρός καθηγητής ήταν ο πραγματικός συγγραφέας και πού βρίσκεται σήμερα;

Και εντελώς τυχαία, το επόμενο σχόλιο της στήλης ήταν μια μπηχτή που φωτογράφιζε συγγενικό πρόσωπο του καθηγητή που εννοούσε ο Στ. Κασιμάτης.

Το κουίζ είναι χαρακτηριστική περίπτωση του φαινομένου που αποκαλέσαμε «συνεννόηση Λοΐζος». Θέλω να πω, ο Κασιμάτης δίνει λάθος σχεδόν όλα τα στοιχεία, αλλά τελικά πολλοί καταλαβαίνουν ποιον εννοεί. Προειδοποίηση: αν κι εσείς καταλάβατε ποιος καθηγητής εννοείται, μην το γράψετε στα σχόλια, διότι θα το σβήσω. Ούτε να γράψετε τίποτε για τους υπαινιγμούς περί συγγενικού προσώπου.

Λέω ότι ο Κασιμάτης δίνει λάθος τα στοιχεία, διότι:

α) το γλωσσολογικό πόνημα δεν είχε τίτλο «Ιστορία της Ελληνικής γλώσσης» αλλά «Εθνική γλώσσα», και

β) δεν το υπέγραφε ο Αγγελής, αλλά το «Αρχηγείον Ενόπλων Δυνάμεων» -δείτε και την εικόνα για του λόγου το αληθές.

Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι η ευρέως διαδεδομένη άποψη, από τότε, ήταν ότι το βιβλιαράκι το είχε γράψει ο Αγγελής. Κι ο πατέρας μου έτσι μου είπε, όταν τον ρώτησα για το βιβλίο αυτό. Όπως μάλιστα δημοσιεύτηκε σε κάποια εφημερίδα μετά τη χούντα, οι άλλοι χουντικοί, που θεωρούσαν ψώνιο τον Αγγελή, έλεγαν μεταξύ τους: «Το διάβασες το βιβλίο του ακαδημαϊκού;» (γιατί αυτό το παρατσούκλι του είχαν βγάλει).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 304 Σχόλια »