Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘δοτική’

Σλοβάκικα γατάκια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Αυγούστου, 2014

Ο τίτλος έδωσε και ρίμα, και καλύτερα έτσι διότι δεν τολμώ να γράψω, σε τίτλο, την άλλη λέξη, που δεν κάνει και ομοιοκαταληξία. Τα σημερινά μας μεζεδάκια, πάει να πει, έχουν ένα κυρίως πιάτο, που θα το δώσω στο τέλος, αφού πρώτα παρουσιάσω τα ορεκτικά. Πριν όμως προχωρήσω, να σας πω ότι ενώ οι πρωινοί αναγνώστες θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές, εγώ θα είμαι καλεσμένος, από τις 9 ως τις 11, στον σταθμό Nova Sport FM στους 94.6, στη μοναδική πολιτιστική εκπομπή αυτού του αμιγώς αθλητικού σταθμού, που έχει τίτλο «Αρσενικοί και παλιά δαντέλα» και την παρουσιάζουν δυο παλιοί γνωστοί.

Να πω επίσης ότι χτες αργά το βράδυ μαθεύτηκε ένα  θλιβερό νέο, ο θάνατος του καθηγητή Εμμανουήλ Κριαρά σε ηλικία 107 ετών. Τελικά, δεν ήταν αθάνατος. Θα βάλω αύριο κάτι δικό του.

Πάμε όμως στα μεζεδάκια. Καθώς συνεχίζεται (και θα συνεχίζεται όσο κρίνεται ότι δεν υπάρχουν ειδήσεις) το σίριαλ με τον τάφο της Αμφίπολης, φυσικό είναι να παράγει και μαργαριτάρια. Ομολογώ ότι δεν πολυπαρακολουθώ δελτία ειδήσεων, αλλά μερικά μου τα μεταφέρετε εσείς, όπως το σουπεράκι που έπεσε (αλλά δεν θυμάμαι σε ποιον σταθμό, μάλλον στον Αντένα) τις προάλλες, ότι «Αποκαλύφθηκαν οι σφήκες» (το βρίσκουμε και σε ιστότοπους), ενώ αλλού διάβασα ότι «σκέπασαν τις σφήκες«. Όμως, άλλο σφήκες (τα έντομα με το κεντρί) κι άλλο σφίγγες (το μυθικό τέρας) αν και, στον προφορικό λόγο, τα έντομα καμιά φορά τα λέγαμε sfiges.

Ίσως βέβαια να μην ήταν σφίγγες αλλά όντως σφήκες, αν πράγματι είχαν ύψος «1,45 εκατοστά» όπως γράφτηκε σε διάφορα μέσα (εδώ η οθονιά από τη ΝΕΡΙΤ). Το σωστό βέβαια είναι 1,45 μέτρα -ή 145 εκατοστά.

Από την άλλη, ένα συνηθισμένο και αστείο λαθάκι που ακούγεται καμιά φορά, όπως εδώ, είναι ότι ο τάφος μπορεί να έχει «συλληφθεί», ή έστω «συληφθεί»: Σε περίπου 20 μέρες μάλιστα που οι αρχαιολόγοι υπολογίζεται πως θα φτάσουν στο επίπεδο του δαπέδου, θα ξέρουν και αν έχει συληφθεί ή όχι ο τάφος. Συληθεί βεβαίως, αλλά το πολύ κοινότερο ρήμα παίρνει τη θέση του σπανιότερου.

* Περνάμε σε άλλο θέμα. Κάτι που με ενοχλεί στην αρθρογραφία είναι όταν διαβάζω ότι «μόνο στην Ελλάδα συμβαίνει αυτό», που λέγεται και για καλά και για κακά πράγματα και που σχεδόν πάντοτε είναι λάθος. Θα μπορούσα να γράψω πολλά γι’ αυτή την πλάνη, που βασίζεται στην καλύτερη περίπτωση στη σύγκριση με 2-3 άλλες χώρες/γλώσσες, αλλά το αφήνω για άλλη φορά. Μια πρόσφατη εκδήλωση αυτής της πλάνης τη συνάντησα σε άρθρο του Νίκου Δήμου γραμμένο για τον θάνατο του Ρόμπιν Γουίλιαμς, στο οποίο ο αρθρογράφος αναρωτιέται για ποιο λόγο «οι έλληνες θεατές αγκάλιασαν τόσο θερμά ένα μέτριο μελόδραμα, έτσι που να μείνει στη μνήμη τους και τώρα, με τον τραγικό θάνατο του πρωταγωνιστή του, να πάρει μυθικές διαστάσεις» ενώ η ταινία «σε άλλες χώρες πέρασε απαρατήρητη, ή εισέπραξε αρνητικά σχόλια».

Είναι όμως έτσι; Σε ποιες άλλες χώρες πέρασε απαρατήρητη η ταινία του Peter Weir; Πάντως όχι στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού μπήκε στη λίστα των Όσκαρ για καλύτερη ταινία και κέρδισε το Όσκαρ σεναρίου. Όχι και στη Μεγάλη Βρετανία, αφού κέρδισε το βραβείο της BAFTA, το αντίστοιχο του Όσκαρ. Όχι και στη Γαλλία, αφού τιμήθηκε με το Σεζάρ καλύτερης ξένης ταινίας, ούτε και στην Ιταλία, αφού πήρε το αντίστοιχο βραβείο της Ιταλικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Δεν αποκλείω σε άλλες χώρες να μην είχε επιτυχία, είναι όμως φανερό πως δεν αποτελεί «ελληνική εξαίρεση» η δημοτικότητα της ταινίας στην Ελλάδα.

Προσοχή, δεν εννοώ ότι ο κριτικός πρέπει να συμμορφώνεται με τη γνώμη του κοινού. Ο κ. Δήμου έχει κάθε δικαίωμα να θεωρεί μέτρια την ταινία που οι περισσότεροι αγάπησαν, και ξέρω κι άλλους, πολύ αξιόλογους ανθρώπους, που δεν την αντέχουν. Εγώ επικρίνω το να θεωρεί ο κ. Δήμου «ελληνική ιδιαιτερότητα» την αποδοχή της ταινίας που δεν του άρεσε!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , | 161 Σχόλια »