Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Δ. Μαρωνίτης’

Ο Άγγλος ασθενής γράφεται με Α κεφαλαίο

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2013

Οι συζητήσεις στα ιστολόγια έχουν το χαρακτηριστικό ότι πολύ συχνά ξεστρατίζουν σε άλλα θέματα, που πολλές φορές είναι εξίσου ενδιαφέροντα με το αρχικό. Τις προάλλες συζητούσαμε για τους γάμους των ομοφυλοφίλων, όταν σε ένα σχόλιο τέθηκε το θέμα της ορθογραφίας των εθνικών ονομάτων (Άγγλος, Γάλλος, Έλληνας) όταν χρησιμοποιούνται σε θέση επιθέτου (ο Άγγλος ασθενής, ο Γάλλος καλλιτέχνης, ο Έλληνας γείτονας). Κεφαλαίο ή πεζό; Ο Άγγλος ασθενής ή ο άγγλος ασθενής; Φλέγον ερώτημα, αλλά επειδή και το κυρίως θέμα που συζητούσαμε έκαιγε κι αυτό, η συζήτηση γρήγορα επανήλθε στην αρχική της κοίτη.

Ο φίλος Pepe μού έστειλε ένα κείμενό του σχετικά με το θέμα, που με βρίσκει σύμφωνο και θα το παρουσιάσω παρακάτω, όπως θα παρουσιάσω και την άποψη του φίλου Ν. Λίγγρη σε σχετική συζήτηση στη Λεξιλογία, το κορυφαίο ελληνικό μεταφραστικό φόρουμ. Πρέπει πάντως να πω ότι είναι ένα θέμα στο οποίο δεν δίνω μεγάλη σημασία όταν γράφω, κι έτσι είμαι βέβαιος ότι στα εδώ γραφτά μου θα βρείτε άφθονες «λάθος» χρήσεις.

Παραδοσιακά, τα εθνικά και τα πατριδωνυμικά (Βολιώτης, Αιγινήτης, Πατρινός) γράφονταν πάντα με κεφαλαίο, παρόλο που η γραμματική του Τριανταφυλλίδη δεν εξετάζει την περίπτωση όπου χρησιμοποιούνται ως επίθετα. Στο Ορθογραφικό λεξικό του ο Μπαμπινιώτης, και στον Οδηγό των εκδόσεων Πατάκη η Άννα Ιορδανίδου συνιστούν να μπαίνει πάντοτε κεφαλαίο. Αντίθετη άποψη έχει εκφράσει ο Δ. Μαρωνίτης, που την έχει υιοθετήσει και η μεταφραστική υπηρεσία της Κομισιόν. Με βάση αυτή την άποψη, όταν το εθνικό ή πατριδωνυμικό όνομα έχει θέση επιθέτου, γράφεται με μικρό. Παραθέτω συνοπτικά την άποψη του Δ. Μαρωνίτη όπως δημοσιεύεται στο Εγκόλπιο της ορθής γραφής (που διανεμήθηκε πρόσφατα, ως Εγχειρίδιο πια, από το Βήμα):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Ορθογραφικά, Ονόματα, Συγκριτικά γλωσσικά, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , | 282 Σχόλια »

Θα γελάσουν τάχα οι πικραμένοι;

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2012

 

Το άρθρο ανεβαίνει περίπου με αυτόματο πιλότο, μια και κατά πάσα πιθανότητα ως το βράδυ δεν θα είμαι σε σύνδεση, αλλά στις 10 το πρωί, αν όλα πήγαν σύμφωνα με το πρόγραμμα, ορκίστηκε η υπηρεσιακή κυβέρνηση που θα οδηγήσει τη χώρα στις εκλογές. Κάποια φημολογούμενα ονόματα υπουργών άκουσα, αλλά το σίγουρο είναι το όνομα του πρωθυπουργού, που είναι ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο Παναγιώτης Πικραμμένος.

Το όνομά του είχε αναφερθεί ήδη τις προηγούμενες μέρες, ήταν η πιθανότερη επιλογή ανάμεσα στους τρεις ανώτατους δικαστικούς που βάσει του Συντάγματος μπορούσαν να κληθούν να αναλάβουν αυτό το καθήκον, οπότε κανείς δεν αιφνιδιάστηκε. Επειδή όμως το ιστολόγιο προτιμά να λεξιλογεί αντί να πολιτικολογεί, ή έστω, ιδίως σε προεκλογικούς καιρούς, να πολιτικολογεί λεξιλογώντας, ας λεξιλογήσουμε γύρω από τον κ. Πικραμμένο.

Και ξεκινάμε από την ορθογραφία: γιατί με δύο μι, τη στιγμή που η μετοχή «πικραμένος», από την οποία ολοφάνερα προέρχεται το επίθετο, γράφεται με ένα; Στην αρχή σκέφτηκα μήπως έχουμε μια περίπτωση «ορθογραφικού ξεκαρφώματος» όπως κάνουν μερικοί που έχουν παρεξηγήσιμο ή κακέμφατο επώνυμο, π.χ. ο παλιός ευρωβουλευτής Ζαββός ή ο παλιότερος λέσβιος πολιτευτής Μαλλιάκας ή οι διάφοροι Τσεπαπαδάκοι (Ξε- είναι το αρχικό), όμως το Πικραμένος δεν είναι δα και τόσο κακό, αν και βέβαια κάλλιο να σε ζηλεύουνε παρά να σε λυπούνται. Ύστερα όμως θυμήθηκα ότι παλιά το έγραφαν «πικραμμένος» -αν δείτε καμιά παλιά έκδοση του εθνικού ύμνου ίσως υπάρχει το «εκεί μέσα εκατοικούσες πικραμμένη εντροπαλή». Οπότε ισχύει αυτό που έγραψε σε ένα χτεσινό σχόλιο ο φίλος Άγγελος, ότι τα επώνυμα διατηρούν παλιότερες ορθογραφίες, όπως π.χ. Παππάς (ενώ συνήθως γράφουμε «παπάς», καθώς και Παπαδόπουλος, Παπαγεωργίου κτλ.) ή Χατζηδάκις,. ενώ επίσης είναι ευεπίφορα στον ορθογραφικό ευπρεπισμό, αν σκεφτούμε πως γράφουμε π.χ. Ραυτόπουλος ενώ κανείς δεν πηγαίνει στον *ραύτη, ή Καυταντζόγλου κι ας υπάρχουν τα καφτάνια. Οπότε, ο Πικραμμένος, όπως άλλωστε και ο Καμμένος, γράφονται με δύο μι επειδή παλιότερα οι μετοχές πικραμένος και καμένος γράφονταν και με δύο μι (η γραφή αυτή θεωριόταν πιο αρχοντική, ας πούμε).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ορθογραφικά, Ονόματα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 101 Σχόλια »