Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ηλίου’

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Ένας επικούρειος στον καιρό μας

Posted by sarant στο 6 Οκτώβριος, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η πεντηκοστή δεύτερη, και είναι η πρώτη του 11ου κεφαλαίου, που έχει ακριβώς αυτόν τον τίτλο, Ένας επικούρειος στον καιρό μας. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με αρχές δεκαετίας του 60, στην Αθήνα. Πρέπει να πω ότι η σημερινή συνέχεια είναι κάπως μεταβατική, γι’ αυτό και πιο μικρή σε έκταση από ό,τι συνήθως.

mimis_jpeg_χχsmallΌταν ολοκληρώθηκε η δεύτερη έκδοση του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού (το 1964), αφού εξεδόθη και το Επίτομο Ορθογραφικό και Εγκυκλοπαιδικό, που οι συντάκτες το λέγανε Ορθοπαιδικό, ο Πασσάς θέλησε να συνεχίσει μόνο την έκδοση του περιοδικού «Ο Ήλιος», αλλά η μικρή του κυκλοφορία που πέτυχε στους πρώτους μήνες τον απογοήτευσε. Έτσι σταμάτησε τις εκδόσεις και απέλυσε όλο το προσωπικό εκτός από το γραφείο πωλήσεως των τευχών και των τόμων του Λεξικού. Στα δεκατέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν, παράλληλα με τις εκδόσεις ο Πασσάς είχε ασχοληθεί και με το χρηματιστήριο, παίζοντας με ξένες κυρίως μετοχές. Έτυχε να έχει καλούς συμβούλους, ήταν ο ίδιος πολύ διορατικός ή απλώς τυχερός, το γεγονός είναι ότι από το παίξιμο με τις μετοχές, μετά το ’55-’58, τα κέρδη του ήταν πολλαπλάσια από όσα έβγαζε από την κύρια δραστηριότητά του. Στο τέλος μετακόμισε ουσιαστικά στη Γενεύη, στο χρηματιστήριο της οποίας κατά κύριο λόγο έπαιζε. Σημαντικό ποσοστό των κερδών του το επένδυε σε έργα τέχνης και κοσμήματα, δημιουργώντας έτσι μια τεράστια συλλογή, που αργότερα αποτέλεσε τον πυρήνα του Μουσείου Ανατολικής Τέχνης που φιλοδόξησε να ιδρύσει. Αλλά αυτά είναι μια άλλη ιστορία που δεν πρόκειται να μας απασχολήσει εδώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 114 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Το χτίσιμο του σπιτιού

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή έβδομη και είναι η τρίτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1949-50, στην Αθήνα, όπου ο παππούς μου έχει πιάσει δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου (ένα θέμα που μας απασχόλησε στις δύο προηγούμενες συνέχειες.

mimis_jpeg_χχsmallΣτο οικόπεδο που αγόρασε στην Αμφιθέα, ο Νίκος έχτισε την άνοιξη του 49 ένα ευρύχωρο και φωτεινό σπίτι, που τέλειωσε τον Οχτώβρη και την 1η Νοεμβρίου μετακόμισαν εκεί από το γιαπί της Νέας Σμύρνης. Ηταν ένα σπίτι μακροστενο, την πρόσοψη του οποίου έπιανε ένα μεγάλο σαλόνι 6 Χ 4 μέτρα. Αμέσως μετά ήταν η τραπεζαρία η κουζίνα, το λουτρό και στο πίσω μέρος δύο υπνοδωμάτια. Κάτω από τα υπνοδωμάτια είχε φτιάσει ένα μεγάλο υπόγειο. Το υπόγειο αυτό ήταν το πρώτο κομμάτι του σπιτιού που ολοκληρώθηκε κι όταν το είδαν στεγασμένο, η Ελένη είπε με αγαλλίαση

— Τώρα, ό,τι και να γίνει, έχουμε ένα μέρος δικό μας να μείνουμε.

Στο υπόγειο αυτό ο ποιητής εγκατέστησε το εργαστήριό του. Μόλο που δε συνέχισε τη «βιοτεχνία πλαγγονιδίων», όπως την έλεγε χωρατεύοντας, διατήρησε τον εξοπλισμό της κι έφτιαχνε για το κέφι του επίχαλκα αγαλματίδια και ανάγλυφα, αντίγραφα των αρχαίων.

Το σπίτι εγκαινιάστηκε με μεγάλο γλέντι, όπου εκτός από το σόι που ήρθε σύσσωμο, παραβρέθηκαν πολλοί γνωστοί και φίλοι, ο γείτονας τους πλέον Γιώργος Βαλέτας, ο Νίκος ο Σωτηράκης, που σύντομα εγκαταστάθηκε κι αυτός κοντά τους, ο Κώστας ο Μάκιστος, ο Ηλίας ο Παρασκευαϊδης και άλλοι Μυτιληνιοί φερμένοι από τη φορά των γεγονότων στην Αθήνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , | 67 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου ΙΙ

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2015

Η επικαιρότητα είναι πυκνή και δραματική, αλλά το ιστολόγιο έχει και δικούς του ρυθμούς. Έτσι, σήμερα θα κάνουμε μιαν ανάπαυλα. Πράγματι, εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή έκτη και είναι η δεύτερη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου έχει πιάσει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που το ξεκινήσαμε στην προηγούμενη συνέχεια και που ολοκληρώνεται εδώ.

mimis_jpeg_χχsmall       Με στενή φιλία συνδέθηκε ο ποιητής και με το Βασίλη τον Κοχλατζή, μόνιμο συντάκτη του Λεξικού, που ήταν πολύγλωσσος και τέρας μνήμης. Ηξερε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, ρωσικά. βουλγάρικα, αραβικά, περσικά, τουρκικά, εβραίικα και… κινέζικα. Οταν κάποτε καθώς το ‘φερε η κουβέντα ισχυρίστηκε πως ξέρει κινέζικα ο Πασσάς δεν το πίστεψε και τον αποπήρε.

— Μη θαρρείς πως είμαστε τίποτε αμερικανάκια και χάφτουμε ό,τι μας ξεφουρνίζεις. Νομίζεις πως δε μπορώ να αποδείξω πως μας δουλεύεις;

Μια και δυο πήγε στην Κινεζική Πρεσβεία, (της Εθνικιστικής Κίνας τότε), και λίγες μέρες αργότερα κουβάλησε στη σύνταξη έναν ευγενέστατο υπάλληλό της. Ο Βασίλης όμως του μίλησε με άνεση και για πολλήν ώρα και τελικά ο Κινέζος γύρισε κι είπε του Πασσά στα γαλλικά:

— Υπήρξε για μένα ευχάριστη έκπληξη, να συναντήσω έναν Ελληνα που κατέχει τόσο καλά τη γλώσσα μας.

Από τότε ο Πασσάς έπινε νερό στο όνομα του Βασίλη, ο δε Νίκος του απένειμε τον τίτλο του «απόφοιτου του Διεθνούς Πανεπιστημίου». (Το 1982 ο Βασίλης Κοχλατζής εξέδωσε σε ελληνική γλώσσα μια Μέθοδο της κινεζικής γλώσσας, μοναδικό επίτευγμα τόσο από γλωσσικής και εκπαιδευτικής πλευράς, όσο και από καθαρά τεχνικής, π.χ. στην εκτύπωση των κινέζικων χαρακτήρων).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 174 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου – Ι

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή πέμπτη και είναι η πρώτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου πιάνει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που θα μας απασχολήσει και στην επόμενη συνέχεια.

mimis_jpeg_χχsmallΟ ποιητής έπιασε δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου το καλοκαίρι του 48. Από την αρχή τα πήγε πολύ καλά με το αφεντικό της επιχείρησης κι αυτό φάνηκε σ’ όλους περίεργο, γιατί ο Ιωάννης Δ. Πασσάς ήταν δύσκολος άνθρωπος. Αυτοδημιούργητος και χωρίς σπουδαία μέσα ή γνωριμίες στην αρχή της καριέρας του, πάλεψε σκληρά για να επιβιώσει. Η άνοδος του στην κοινωνική κλίμακα δεν απάλυνε καθόλου τον δύστροπο χαρακτήρα του. Οπως κάθε πολύ πλούσιος, ήταν καχύποπτος και φανταζόταν πως όποιος τον πλησίαζε αποσκοπούσε να του αποσπάσει πολλά ή λίγα λεφτά. Στους κύκλους των δημοσιογράφων και των εκδοτών είχε κύρος και αντιπάθειες. Κύρος για τα λεφτά και τις πετυχημένες εκδόσεις του, αντιπάθειες για το κακότροπο του χαρακτήρα του και τη σκληρότητα των συναλλαγών του. Οπως οι περισσότεροι αυτοδημιούργητοι, το ευχαριστιόταν να στραπατσάρει όσους «καθώς πρέπει» τύχαινε να πέσουν στην ανάγκη του, δεν πάει να ‘τανε καθηγητές Πανεπιστημίου ή βουλευτές ή και υπουργοί ακόμα και το έκανε με τον πιο απρεπή και προκλητικό τρόπο. Τις σχέσεις του με τους εκπρόσωπους του καλού κόσμου και ιδίως της ακαδημαϊκής πτέρυγας, χαρακτήριζε η αθυροστομία των λόγων και η χοντράδα των τρόπων του.

Παιδί ακόμα «ροβόλησε από το χωριό του για να ξεκλειδώσει το φούρνο» για να θυμηθώ τη διατύπωση του κυρίου Θεόδωρου. Μοναχό του εφόδιο τα γράμματα του Σχολαρχείου που φαίνεται πως τότε, στη δεκαετία του ’10, ήταν πολύ καλό σχολείο. Ο Πασσάς πάντως στο σχολαρχείο έμαθε πολύ καλή ορθογραφία και γραμματική της καθαρεύουσας και της αρχαίας και του άρεσε να διαβάζει στο πρωτότυπο τον Ξενοφώντα και το Θουκυδίδη. Επιασε δουλειά ως διορθωτής στην «Ακρόπολη» του Βλάση Γαβριηλίδη, αλλά δεν έμεινε για πολύ στο χαμηλότερο αυτό σκαλί της δημοσιογραφικής κλίμακας ούτε άλλωστε και στην εφημερίδα, όπου οι πληρωμές του προσωπικού ήταν άταχτες και απροσδιόριστου ύψους. Πήγε στο «Εμπρός» κι αργότερα στη «Νέα Ημέρα» η οποία τον έστειλε πολεμικόν ανταποκριτή στο μέτωπο της Μικρασίας. Κατά την περίοδο της παντοδυναμίας του Βενιζέλου, έβγαλε δική του εφημερίδα που χτυπούσε πολύ τσουχτερά το Λαϊκό Κόμμα. Μετά το κίνημα του 35 η εφημερίδα του απαγορεύτηκε κι ο ίδιος έφυγε στη Γαλλία. Γύρισε λίγο αργότερα μεταμορφωμένος σε διαπρύσιο υποστηριχτή της μοναρχίας, όπως άλλωστε είχε γίνει κι ο ίδιος ο Βενιζέλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , | 83 Σχόλια »