Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Εισαγωγικομανία’

Μεζεδάκια πριν αλλάξει η ώρα

Posted by sarant στο 30 Μαρτίου, 2019

Όπως ξέρετε, από αύριο περνάμε σε θερινή ώρα, που σημαίνει ότι θα βάλουμε τα ρολόγια μια ώρα μπροστά, δηλαδή απόψε το βράδυ θα κοιμηθούμε μια ώρα λιγότερο. Την ώρα τη χαμένη θα την πάρουμε πίσω στα τέλη Οκτωβρίου. Αφού λοιπόν σε λίγες ώρες αλλάζει η ώρα, τα σημερινά μεζεδάκια παρουσιάζονται πριν ν’ αλλάξει η ώρα.

Βεβαια, καθόλου δεν αποκλείεται να ζούμε μια από τις τελευταίες αλλαγές ώρας. Σύμφωνα με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αλλαγή σε θερινή και χειμερινή ώρα θα σταματήσει το 2021, όπου κάθε κράτος μέλος θα κληθεί να διαλέξει αν προτιμάει τη θερινή ή τη χειμερινή. Αλλά αυτό το θέμα θα έχουμε καιρό να το συζητήσουμε ξανά.

* Φίλος του ιστολογίου στέλνει τη φωτογραφία που βλέπετε αριστερά, από συσκευασία ελληνικού καλλυντικού ή φαρμακευτικού προϊόντος που κυκλοφορεί και στο εξωτερικό.

ONE HANDRED KISSES ο ανορθόγραφος τίτλος, να βγάζει μάτι (αντί για ΗUNDRED). Τόση τσαπατσουλιά πια;

[Προσθήκη: Μου λένε ότι μάλλον δεν είναι λάθος αλλά εσκεμμένο λογοπαίγνιο διότι πρόκειται για κρέμα χεριών (hands). Ομολογώ πως δεν το είχα προσέξει, και μάλλον δίκιο έχουν -γράψτε λάθος].

* Χοντρό μεταφραστικό λάθος από την iefimerida (αναμενόμενο, θα πείτε) σε άρθρο για μια υπόθεση που έχει ενδιαφέρον.

Στην Αυστραλία, το γυναικείο φούτμπολ (όχι το ποδόσφαιρο, το Australian Football εννοώ) είναι από τα δημοφιλή αθλήματα. Ένας τηλεοπτικός σταθμός έβαλε στην ιστοσελίδα του μια εντυπωσιακή φωτογραφία παίκτριας αλλά επειδή πολλά από τα σχόλια του νοήμονος κοινού ήταν σεξιστικά αποφάσισαν να κατεβάσουν τη φωτογραφία.

Μάλλον δεν ήταν αυτή η σωστή αντίδραση -κι έτσι αργότερα την ανέβασαν ξανά με το εξής σχόλιο:

We’re sorry. Removing the photo sent the wrong message. Many of the comments made on the post were reprehensible & we’ll work harder to ban trolls from our pages. Our intention was to highlight @taylaharriss incredible athleticism & we’ll continue to celebrate women’s footy.

H iefimerida μεταφράζει την τελευταία πρόταση ως εξής:

Η πρόθεσή μας ήταν να τονίσουμε τον απίστευτο αθλητισμό της Τάιλα Χάρι και θα συνεχίσουμε να επαινούμε τα γυναικεία πόδια.

Μπέρδεψαν οι δύστυχοι το φούτμπολ (footy) με τα πόδια, που βέβαια θα ήταν feet, όχι και τόσο όμοια λέξη, κι έτσι ενώ ο σταθμός δήλωνε ότι θα συνεχίσει να υμνεί, να αναδεικνύει, να τιμά το γυναικείο φούτμπολ, η μετάφραση μίλησε για γυναικεία πόδια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γεωγραφία, Θεατρικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεγάλη Βρετανία, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 232 Σχόλια »

Μερκελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2019

…που βέβαια τα λέμε έτσι επειδή χτες και προχτές είχαμε την επίσκεψη της Γερμανίδας καγκελαρίου, της Αγγέλας Μέρκελ, στη χώρα μας. Κι άλλη μια φορά είχαμε μεζεδάκια τιτλοφορημένα από επίσκεψη της κ. Μέρκελ αλλά τότε (το μακρινό 2014) τα είχαμε πει «Μεζεδάκια για την επίσκεψη της Αγγέλας». Όσο για τα ετυμολογικά της λέξης «καγκελάριος», σας παραπέμπω σε ένα άλλο άρθρο, του 2010.

Από την επίσκεψη της Μέρκελ και η φωτογραφία αριστερά, που την οφείλουμε στον φωτογράφο Γιώργο Κονταρίνη, και που έγινε ιότροπη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εξαιτίας της έκφρασης των προσώπων και κυρίως από τη στάση των χεριών και του σώματος του Τσίπρα, που θύμισε σε πολλούς σκηνές από τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο.

Πολλοί έβαλαν αστείες λεζάντες στη φωτογραφία -γέλασα αρκετά με την εξής:

– Και μου λέει «θα φύγω». Και του λέω φύγε Πάνο. Δεν έχεις κανένα να σε περιμένει. Σε παράτησαν όλοι.
– Τι μου λέτε κύριε Αλέξη μου.

* Βγήκε βέβαια και ο άλλος, τάχαμ αναλυτής, και έγραψε ότι «η επίσκεψη της Μέρκελ στην Ελλάδα ελλοχεύει ορισμένους κινδύνους«. Η κοτσάνα είναι ασυγχώρητη για επαγγελματία γραφιά. Ελλοχεύω θα πει «παραμονεύω, καραδοκώ». Ο κίνδυνος μπορεί να ελλοχεύει, αλλά η επίσκεψη μόνο εγκυμονεί κινδύνους. Εκτός από τα μπούτια μας, καλό ειναι να αποφεύγουμε να μπερδεύουμε και τα κλισέ μας.

* Διαβάζω ρεπορτάζ για το βίντεο που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ και παρουσιάζει τη γερουσιάστρια Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτέζ να χορεύει, τον καιρό που ήταν φοιτήτρια. Στο ρεπορτάζ, η Οκάζιο-Κορτέζ αποκαλείται «νεαρή γερουσιαστής» και πιο κάτω γίνεται λόγος για «τη νεότερη, σε ηλικία, γερουσιαστή».

Δεν υπάρχει λόγος να φορέσουμε γραμματική μπούρκα στην Αλεξάντρια Ο-Κ, ούτε και σε καμιάν άλλη ομόλογή της. Δεν έχουμε στην Ελλάδα τον θεσμό της Γερουσίας (και όταν τον είχαμε οι γυναίκες δεν ψηφιζαν, ούτε εκλέγονταν βέβαια) αλλά καθώς συχνά συμβαίνει να αναφερόμαστε σε γερουσιάστριες άλλων χωρών, ιδίως των ΗΠΑ, καλό είναι να καθιερωθεί ο έμφυλος τύπος.

* Τα μεζεδάκια μας θα μπορούσα να τα αποκαλέσω και «χιονισμένα» αφού μεγάλο μέρος της χώρας γνώρισε χαμηλές θερμοκρασίες και σκεπάστηκε από το χιόνι. Είναι αναμενόμενο τα δελτία ειδήσεων να υπερβάλουν κάπως στην περιγραφή των φαινομένων, αλλά καλό είναι να μην προκαλούν θυμηδία, όπως η είδηση αριστερά, από κυπριακόν ιστότοπο.

Στην κατάψυξη, λοιπόν, θα παραμείνει η Κύπρος, μας λέει το άρθρο.

Κι αν διαβάσετε τρεις αράδες πιο κάτω, βλέπετε πως η θερμοκρασία θα φτάσει στους 16 βαθμούς, μάλιστα 18 στα παράλια και 6 στα ορεινά!

Συγγνώμη, κουμπάροι, αλλά 16 βαθμούς δεν το λέμε κατάψυξη!

* Από την άλλη, φίλος άκουσε στο ραδιόφωνο του Σκάι ότι:

Η χιονόπτωση προκάλεσε ρίψεις δένδρων.

Όχι ρίψεις, αδέρφια, όχι ρίψεις. Πτώσεις.

* Κι άλλο ένα που το είδα σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ:

Είναι κι εκείνο το ευχετήριο σποτ του Σκάι με τον Μαραβέγια να λέει ότι «πρεσβεύει πολλούς ανθρώπους» και μου θυμίζει μια παίκτρια του shopping star (η οποία μάλιστα δήλωνε φιλόλογος) που είχε πει «προσπαθώ να ακολουθώ τη μόδα στα πλαίσια του επιστητού».

Δεν παρακολουθώ τηλεόραση οπότε δεν ξέρω αν είναι ακριβής η μεταφορά. Φαντάζομαι πως ο συντάκτης του ευχετήριου κειμένου έχει την εντύπωση ότι πρεσβεύω σημαίνει «αντιπροσωπεύω».

* Κι ένα μαργαριτάρι από την γηραιά Εστία. Σε απόκομμα, διότι νομίζω πως δεν δημοσιεύει ονλάιν τα κείμενά της.

«Στην ουσία πρόκειται για την προετοιμασία ιδρυσης νεας πολιτικής κινήσεως στα δεξιά της ΝΔ, πέραν των ήδη υπαρχόντων».

Πέρα από τα γενικά ελαφρυντικά που ισχύουν για τα μαργαριτάρια της κατηγορίας αυτής, δηλαδή ότι ο σωστός τύπος, στη γενική του θηλυκού («των ήδη υπαρχουσών»), ακούγεται αφύσικος σε πολλούς, εδώ έχουμε και ένα επιπλέον ελαφρυντικό, ότι ίσως ο συντάκτης παρασύρθηκε έχοντας στο νου του κάτι σαν «των ήδη υπαρχόντων σχηματισμών».

* Φίλος στέλνει ηλεμήνυμα στο οποίο μου γράφει:

Δεν αντέχω να διαβάζω άλλο για το «συμπαγές τείχος» που θέλει να φτιάξει ο Τραμπ στα σύνορα με το Μεξικό. Πρέπει να το απέδωσε έτσι το ΑΠΕ-ΜΠΕ και το αναπαρήγαγαν όλοι άκριτα. Ενδεικτικά:

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε σήμερα ότι θέλει ένα «συμπαγές» τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, διαψεύδοντας τον υπό παραίτηση προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Τζον Κέλι (από εδώ).

Το τείχος όμως που θέλει να χτίσει ο πορτοκαλί ακατανόμαστος, είναι από σκυρόδεμα!  Όποιος έχει παρακολουθήσει λίγο την αμερικάνικη επικαιρότητα τους τελευταίους μήνες, το έχει σίγουρα αντιληφθεί.

Τα είπα και ξεθύμανα!

Το μπετόν είναι concrete, και πράγματι ο Τραμπ κάνει λόγο για concrete wall ή all-concrete wall. Δίκιο έχει ο φίλος μου.

* O Πρόεδρος Τραμπ, πάντως, κάνει συνεχή προπαγάνδα υπέρ της ανάγκης να ανεγερθεί το τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, αν και κάποια τουί του είναι μάλλον συβιλλικά όπως αυτό που βλέπετε αριστερά:

We lose 300 Americans a week, 90% of which comes through the Southern Border. These numbers will be DRASTICALLY REDUCED if we have a Wall!

Τι εννοεί ο Πρόεδρος; Μήπως εννοεί ότι 300 Αμερικανοί φεύγουν κάθε βδομάδα από τη χώρα, το 90% από το Νότο; Θα υψώσει δηλαδή τείχος (του… αίσχους;) για να τους κρατήσει μέσα;

Όχι. Η διατύπωση είναι, ας πούμε, ελλειπτική, αντί για We lose 300 Americans a week to drugs, 90% of which comes through the Southern Border….

Και, ναι, συχνότερο θα ήταν το ρήμα comes στον πληθυντικό, 90% of which come…

* Συχνά πυκνά αναδημοσιεύω αποσπάσματα κειμένων από εφημερίδες και ιστότοπους που περιέχουν περιττά, κατά τη γνώμη μου, εισαγωγικά -αυτό που λέω «εισαγωγικομανία».

Με την ευκαιρία της επετείου από τον πρόωρο θάνατο του Γιάννη Χρήστου, πριν από 49 χρόνια, κυκλοφόρησε το απόκομμα εφημερίδας της εποχής, που βλέπετε αριστερά.

Κάποιος φίλος πρόσεξε τα εισαγωγικά στη λέξη «γλέντι».

Όμως, το 1970, αλλά και αρκετά χρόνια αργότερα, ήταν αρκετά συνηθισμένο να χρησιμοποιούνται εισαγωγικά για τις λαϊκές λέξεις, όπως και για τις ξενικές λέξεις.

Λειτουργούσαν δηλαδή τα εισαγωγικά κάπως σαν χειρουργικά γάντια ή σαν λαβίδα, που τα χρησιμοποιούμε για να πιάνουμε τη…. μιαρή λέξη για να μη μας μολύνει.

Σταδιακά, έχει ατονήσει αυτή η εκνευριστική συνήθεια. Πάντως συνεχιζόταν και τη δεκαετία του 80. Θυμάμαι έναν καιρό που ήμουν «αναγνώστης» σε εκδοτικό οίκο, δηλαδή διάβαζα χειρόγραφα υποψήφια προς έκδοση και έλεγα τη γνωμη μου. Μου είχαν δώσει να κρίνω ένα μυθιστόρημα, από μια όχι άγνωστη συγγραφέα, η οποία έκανε κατάχρηση στα εισαγωγικά-γάντια. Όλες τις λέξεις ξένης προέλευσης τις έβαζε σε εισαγωγικά, π.χ.: πήγαν στο «πάρτυ» και άρχισαν να λικνίζονται στους ήχους της «ροκ» κρατώντας ένα «κοκτέιλ» στο χέρι. Όσο διάβαζα, τόσο εκνευριζόμουν, και όταν έφτασα σε ένα σημείο όπου ο ήρωας: προχώρησε στο «χωλ» και άναψε το «αμπαζούρ», πέταξα το χειρόγραφο από το παράθυρο (μετά κατέβηκα και το μάζεψα, πάντως).

* Πολλές φορές έχουμε συζητήσει το πρόβλημα με τους τίτλους, που αναστρέφουν χάριν εντυπωσιασμού τη συνήθη σειρά των όρων της πρότασης (υποκείμενο-ρήμα-αντικειμενο), με αποτέλεσμα να προκύπτουν προτάσεις αμφίσημες ή/και κωμικές.

Τελευταίο κρούσμα, σε τίτλο άρθρου της Άθενς Βόις:

Εγκλωβισμένα πουλιά στην παγωμένη λίμνη της Καστοριάς σώζουν εθελοντές

Συγκινείται κανείς και θαυμάζει τα ηρωικά αυτά πουλιά, που αν και εγκλωβισμένα, αψήφησαν τον πάγο και τον κίνδυνο και έσπευσαν να σώσουν τους εθελοντές -κι ύστερα σκέφτεται πως μάλλον οι εθελοντές έσωσαν τα εγκλωβισμένα πουλιά.

Εγώ πάντως θα το έβαζα αντίστροφα, κι ας είναι λιγότερο φιγουράτο:

Εθελοντές σώζουν εγκλωβισμένα πουλιά στην παγωμένη λίμνη της Καστοριάς.

Αλλά αν κανείς είναι γαλουχημένος να αντιστρέφει τη συνήθη σειρά, θα καταλάβει πως τα πουλιά έσωσαν τους εθελοντές -δεν υπάρχει σωτηρία!

* Το σουπεράκι της ΕΡΤ επιμένει πως το Ιράν πήρε μέτρα εναντίον της Τεχεράνης.

Είναι περίεργο να μαίνεται τέτοιος εμφύλιος πόλεμος στη χώρα, να παίρνονται μέτρα εναντίον της πρωτεύουσας, και να μην έχουμε πάρει είδηση!

* Διαβάζω ρεπορτάζ για την παρουσίαση βιβλίου για το υποτιθέμενο μεγάλο Όχι της κυβέρνησης Καραμανλή στο Βουκουρέστι.

«Η Συμφωνία των Πρεσπών, με την παραχώρηση μακεδονικής γλώσσας και εθνότητας στους γείτονες, χωρίς “κόκκινες γραμμές”, όπως απεδείχθη από την προκλητική στάση Ζάεφ, πριν καν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών, εξάρει το παράδειγμα του Καραμανλή και της κυβέρνησής του, γιατί αποδεικνύει ότι υπάρχουν πολιτικοί που, όταν βάζουν «κόκκινες γραμμές», τις εννοούν», δήλωσε ο πρώην υπουργός και νυν καθηγητής του Ευρωπαϊκού πανεπιστημίου της Κύπρου, Θεόδωρος Ρουσόπουλος.

Ώστε η Συμφωνία των Πρεσπών … εξάρει το παράδειγμα του Καραμανλή;

Ο καθηγητής Ρουσόπουλος παίρνει εξάρι, σχολίασε φίλος.

* Θα έχετε πάρει πολλές φορές γράμμα από τη χήρα ή άλλον συγγενή κάποιου εκλιπόντος Αφρικανού μεγιστάνα που σας παρακαλεί να σας δωρίσει ένα αμύθητο ποσόν.

Ιδού ένα τελευταίο δείγμα, ξεκαρδιστικό στη μηχανομετάφρασή του:

Νόημα δεν βγαζει, κι έτσι δεν θα μάθουμε γιατί ο ψυχρός εκτελεστής καθάρισε τον συγγενή μας. Να φταίει που ήταν καθυστερημένος; Δεν είναι αυτό λόγος να σκοτώνεις ανθρώπους.

* Κυκλοφορεί στο Διαδικτυο μια αναφορά κάποιων που διαμαρτύρονται διότι στις καταιγίδες δίνονται αρχαία ελληνικά ονόματα. Δεν βαζω λινκ αλλά την παραθέτω:

Σας παρακαλούμε θερμά να σταματήσετε να δίνετε αρχαία ελληνικά ονόματα στα επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα. Είναι πολύ κακό ενεργειακά και ψυχολογικά, να ταυτίζετε ονόματα όπως Μίνωας, Ξενοφών, Ορέστης και τώρα Πηνελόπη με καταστάσεις φόβου, ανησυχίας και κινδύνου. Αυτή η νοοτροπία αποδυναμώνει –είτε το καταλαβαίνετε είτε όχι- τα αρχέτυπα του Ελληνισμού.
Αναλογιστείτε ότι οι Αμερικανοί που μιμείστε, δεν έχουν διανοηθεί ποτέ να ονομάσουν τους τυφώνες τους Τζέφερσον, Λίνκολν, Φραγκλίνο ή Ουάσινγκτον! Τους δίνουν κοινά καθημερινά ονόματα.
Σας ζητούμε να σταματήσετε αυτή την απαράδεκτη νέα μόδα, αναλογιζόμενοι τις ολέθριες συνέπειες που έχει στο ομαδικό ελληνικό ασυνείδητο.

Πρέπει να είναι παλιότερη, διότι δεν αναφέρει τον Τηλέμαχο και την (αναμενόμενη) Υπατία. Πάντως, ειδα ότι συνεχίζει να υπογράφεται (όχι από πολλούς).

Οπότε, για το Φ να διαλέξουμε κάποιο καθημερινό όνομα, ας πούμε Φούφουτος.

* Και μια νέα προσθήκη στο τοπίο της Νομανσλανδης. Μάθαμε πώς λέγεται ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός της, λέγεται Federal Railways.

Ή αλλιώς, σε ρεπορτάζ από την Αυστρία, για ένα αγριοκάτσικο που παγιδεύτηκε στα χιόνια και το απεγκλώβισαν εργάτες των σιδηροδρόμων, διαβάζουμε:

Με επιτυχία στέφθηκε μετά από μεγάλη προσπάθεια η απόπειρα δυο εργατών στον σιδηροδρομικό σταθμό Federal Railways της Αυστρίας να απεγκλωβίσουν μέσα από παχιές στοιβάδες χιονιού μια άγρια κατσίκα.

Φυσικά, πρόκειται για εργάτες της ÖBB, των Αυστριακών Ομοσπονδιακών Σιδηροδρόμων -το αγγλικό πρωτότυπο θα είχε κάτι σαν Austrian Federal Railways, το οποίο περιέργως μετατράπηκε σε όνομα σιδηροδρομικου σταθμού, συμπληρώνοντας έτσι τις υποδομές της Νομανσλάνδης!

Παρεμπιπτόντως, το «στοιβάδες» είναι ανορθογραφία. Μπορεί να στοιβάζουμε σε στοίβες, αλλά οι στιβάδες γράφονται με γιώτα, έτσι από έμφυτη τζαναμπετιά.

* Και κλείνω εδώ, παραθέτοντας χωρίς όμως να σχολιάσω, τον σύνδεσμο προς τη μακροσκελή δήλωση του Κ. Ζουράρι για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Λιγάκι μπερδεμένα τα λέει, αλλά στο υστερόγραφο το ρεζουμέ δίνεται σε απλή και κατανοητή γλώσσα:

Υ.Γ. Ἡ ὡς ἄνω ἄποψή μου συνυπάρχει μὲ τὴν πλήρη καὶ διαρκῆ ἐκ μέρους μου στήριξη πρὸς τὴν παροῦσα κυβέρνηση, μέχρις λήξεως τῆς ἐντολῆς. Σύμφωνα μὲ τὸ καθ’ ἡμᾶς συναμφότερον.

 

 

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Μιμίδια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , , | 185 Σχόλια »

Ερίδματα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Ιανουαρίου, 2018

Όπως καταλαβαίνετε, ο τίτλος του σημερινού μας σημειώματος είναι παρμένος από την επιστολή παραίτησης του Κώστα Ζουράρι από τη θέση του υφυπουργού Παιδείας.

Στο θέμα αυτο βέβαια αφιερώσαμε, την περασμένη Κυριακή, έκτακτο βραδινό άρθρο, το οποίο μάλιστα, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε, είχε μεγάλη επιτυχία: το ιστολόγιο δέχτηκε εκείνη τη μέρα κάπου 14500 επισκέψεις που είναι μέσα στις 3-4 πρώτες επιδόσεις επισκεψιμότητας από τότε που άρχισε να λειτουργεί, και βέβαια είναι ρεκόρ για Κυριακή, μέρα με λιγότερες επισκέψεις συνήθως (το απόλυτο ρεκόρ επισκέψεων μέσα σε μια μέρα κρατάει από τον Οκτώβριο του 2013 με το άρθρο για τον Ψιλοκομμένο Καβάφη, με πάνω από 23.000)

* Στο περιθώριο της ερίδματης ζουραριάδας, αναδείχτηκε ένα σοβαρό λάθος σε ένα σημαντικό σύγγραμμα αναφοράς που το επαναλαμβάνω εδω για να μη μένει θαμμένο σε σχόλια.

Συγκεκριμένα, όταν συζητούσα για τον τύπο «ερίδματος», τόσο εδώ όσο και στο Φέισμπουκ, δυο-τρεις φίλοι μού επισήμαναν ότι η λέξη, πέρα από το «ακατάβλητος» μπορεί να έχει και τη σημασία «καθυποταγμένος».

Όταν τούς ρώτησα πού το βρήκαν αυτο το παράδοξο, μού είπαν «στο Λίντελ Σκοτ». Και προθυμοποιήθηκαν να μου στείλουν και φωτογραφία της σελίδας (ιδού αριστερά το κομμάτι που ενδιαφέρει).

Πρόκειται για την Επιτομή του LiddellScott, που στα αγγλικά είναι γνωστό ως Intermediate LSJ, ένα έργο που κυκλοφόρησε μεταφρασμένο στα ελληνικά το 2007 από τις εκδόσεις Πελεκάνος. (Το «μεγάλο» LiddellScott κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τον Κωνσταντινίδη στις αρχές του 20ού αιώνα, με πολλές προσθήκες της ελληνικής έκδοσης).

Ωστόσο, στο συγκεκριμένο λήμμα η ελληνική μετάφραση έχει ένα σοβαρό λάθος που φαίνεται αν δούμε το αγγλικό πρωτότυπο: ἐρίδματος1δέμω

strongly-built, i. e. unconquerable, or (from δαμάω) all-subduing.

Οι Έλληνες μεταφραστές απέδωσαν «καθυποταγμένος» το all-subduing ενώ βέβαια σημαίνει το αντίθετο «που υποτάσσει τους πάντες»!! Και δεν σκέφτηκαν ότι δεν μπορεί ένα άπαξ λεγόμενο να σημαίνει δύο διαμετρικά αντίθετες έννοιες!

Αν σας πουλήσουν ένα κιλό καρύδια και σπάσετε ένα και το βρείτε κούφιο, λογικό είναι να αναρωτηθείτε πόσα άλλα κούφια υπάρχουν. Πόσα άλλα τέτοια αδικαιολόγητα λάθη υπάρχουν στη μεταφρασμένη Επιτομή του Λίντελ Σκοτ; (Μπορεί βέβαια να είμαι γκαντέμης και να βρήκα το μοναδικό λάθος. Πάντως, το έργο έχει ψηφιοποιηθεί στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 229 Σχόλια »

Αληθοφανές μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Οκτώβριος, 2016

Τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ’ εξαίρεση κυριακάτικα, αφού χτες είχαμε το Μηνολόγιο, πρώτη του μηνός γαρ.

Αν απορείτε για τον αντιγραμματικό τίτλο, η εξήγηση θα σας δοθεί πολύ γρήγορα. Πάνω που αναρωτιόμουν τι τίτλο να διαλέξω για τα σημερινά μας μεζεδάκια, και προσανατολιζόμουν, όχι με πολύν ενθουσιασμό, σε κάτι ημερολογιακό και κοινότοπο σαν «τα πρώτα μεζεδάκια του Οχτώβρη», κατέφθασε το ηλεμήνυμα ενός καλού φίλου, στο οποίο υπήρχε συνημμένη η παρακάτω φωτογραφία -ή μάλλον κολλάζ από τέσσερις φωτογραφίες:

jumboaΟι φωτογραφίες είναι βγαλμένες στο Τζάμπο της Αγίας Παρασκευής, μου λέει ο φίλος.

Εκτός από «αληθοφανές» πλαστικό χέρι, στο Τζάμπο πωλούνται επίσης «αληθοφανές πλαστικά», «αληθοφανές δράκος» και «αληθοφανές αλυσίδα». Ή, όπως σχολίασε ο φίλος, άμα σου κολλήσει μια λέξη αυτά παθαίνεις.

Προφανώς, στη Τζάμπα γραμματική το «αληθοφανές» είναι άκλιτο, αφού το βλέπουμε να χρησιμοποιείται αμετάβλητο σε όλα τα γένη και τους αριθμούς. Αλλά τότε γιατί δεν το γράφαν «αληθοφανέ», να ανήκει στην οικογένεια των άκλιτων εις -έ, όπως το καμπριολέ, το εμπριμέ και το… διαμπερέ;

Και μια παρωνυχίδα: Πώς μπορεί να είναι «αληθοφανές» ή έστω αληθοφανής ένας δράκος; Μοιάζει δηλαδή με τους αληθινούς; Και πού έχουμε δει αληθινούς δράκους να τους συγκρίνουμε; Γιατί με εκείνα τα ερπετά που τα λένε δράκους, που υπάρχουν σ’ ένα νησί της Ινδονησίας, δεν πολυμοιάζει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γλωσσικοί μύθοι, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 162 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν από την τελική ευθεία

Posted by sarant στο 12 Σεπτεμβρίου, 2015

Ποια τελική ευθεία, θα ρωτήσετε. Μπα, δεν θα το ρωτήσετε: θα έχετε καταλάβει πως εννοώ την τελική ευθεία πριν από τις κάλπες. Σε οχτώ μέρες θα έχουμε εκλογές -αλλά αυτό δεν σημαίνει πως όλα μας τα μεζεδάκια έχουν να κάνουν με την προεκλογική εκστρατεία.

* Για παράδειγμα, πολύ γέλασα διαβάζοντας την είδηση ότι ο μουσουργός Σταμάτης Γονίδης «ασχολείται νυχθημερόν με τη συγγραφή μουσικής με θεραπευτικές ιδιότητες».

Θεραπευτικές ιδιότητες; Ασφαλώς θα πρόκειται για… γονιδιακή θεραπεία!

* Ένα άλλο κωμικό ρεπορτάζ από την iefimerida, για μια τουρίστρια που «αψήφησε το ISIS» και «φωτογράφισε την Παλμύρα πριν τη γκρεμίσουν». Το ρεπορτάζ μάς δείχνει «τις τελευταίες» φωτογραφίες από την Παλμύρα, αλλά αν διαβάσουμε το κείμενο θα δούμε ότι η τουρίστρια που «αψήφησε» το ISIS επισκέφτηκε την Παλμύρα το… 2010 και το 2011, δηλαδή αρκετά πριν συγκροτηθεί η ισλαμική φονταμενταλιστική ομάδα! Το 2010 δεν είχαν καν αρχίσει οι εμφύλιες συγκρούσεις.

Ε, έτσι το έχω αψηφήσει κι εγώ το ISIS, αφού είχα πάει στην Παλμύρα (και στη Δαμασκό και στο Κρακ των ιπποτών, όπως και η θαρραλέα τουρίστρια) το 2008 -έχω και φωτογραφίες! Παρακαλώ να με αποκαλείτε Λεοντόκαρδο στο εξής.

Και σαν κερασάκι, προσέξτε ότι η 29χρονη τουρίστρια είναι «από τη Τζόρτζια». Αν κρίνουμε από το ότι λέγεται Γιοσβίλι, στοιχηματίζω πως η κοπέλα είναι από τη Γεωργία, τη χώρα του Καυκάσου, όχι την πολιτεία των ΗΠΑ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 100 Σχόλια »

Πλαστικά καλούπια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Αύγουστος, 2015

Μπαίνουμε στην περίοδο γύρω από τον δεκαπενταύγουστο, που παραδοσιακά αραιώνει η κίνηση στα ιστολόγια, καθώς όλοι φεύγουν για διακοπές. Από τη Δευτέρα, και μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, το ιστολόγιο θα προσπαθήσει μεν να κρατήσει τον ρυθμό του ενός άρθρου την ημέρα (χωρίς να το υπόσχεται) αλλά θα καταφύγει σε επαναλήψεις, αναδημοσιεύσεις ή μικρότερα άρθρα, που πάντως θα εναλλάσσονται με άρθρα μεγαλύτερου μεγέθους.

Ξεκινάμε λοιπόν τα μεζεδάκια μας -και θα αναρωτιέστε ποια είναι τα πλαστικά καλούπια, που κατάφεραν να μπουν και στον τίτλο, κάτι που δεν γίνεται και πολύ συχνά.

kaloupiaΠρόκειται για ένα «μικρό αριστούργημα» όπως το χαρακτήρισε ο Νίκος Λίγγρης, που το παρουσίασε στη Λεξιλογία, απ’ όπου και το έκλεψα μια και δεν έπρεπε να το στερηθείτε. Σε δελτίο ειδήσεων του Σταρ, γινόταν λόγος για ένα άρθρο του Μπλούμπεργκ, και διαβάστηκε το εξής απόσπασμα (που το βλέπετε και αριστερά): Στην πεινασμένη, από μετρητά, Ελλάδα, τα πλαστικά καλούπια φωτίζουν τη σκιώδη οικονομία.

Τι να είναι τάχα τα πλαστικά καλούπια; Και πώς φωτίζουν την οικονομία;

Πλαστικά καλούπια δεν υπάρχουν, είναι μεταφραστικό δημιούργημα. Το πρωτότυπο άρθρο έχει τίτλο In Cash-Starved Greece, Plastic Casts Light Into Shadow Economy. Ο μεταφρατζής αγνοούσε την έκφραση «casts light» που σημαίνει ρίχνω φως, κι επειδή το cast είναι και ουσιαστικό εκτός από ρήμα, και πράγματι σημαίνει «καλούπι», εφεύρε πλαστικά καλούπια, ενώ ο τίτλος λέει ότι «στην πεινασμένη για μετρητά Ελλάδα, το πλαστικό [χρήμα] ρίχνει φως στη σκιώδη οικονομία».

Ο φίλος Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία θεώρησε ότι ο ελληνικός τίτλος βγήκε από μηχανάκι (γκουγκλομετάφραση). Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται σαφώς για μετάφραση από άνθρωπο -αν το ελέγξετε, το μηχανάκι βρίσκει σωστά το «φωτίζει» ως απόδοση του casts light, αλλά τα χαλάει στο shadow economy.

* Φρέσκο από τις χτεσινές βραδινές ειδήσεις του skai.gr, όπου η εκπρόσωπος της Κομισιόν εμφανίζεται να λέει «δεν μπορώ να πω πότε θα ενεχειρισθεί το κείμενο» -καινοφανές μαργαριτάρι, τύπος ενεστώτα που φτιάχτηκε (κακώς, βέβαια) από τον αόριστο «ενεχειρίσθη» του ενεστώτα «εγχειρίζω».

* Μου έστειλαν την προκήρυξη ενός μεταπτυχιακού στην Δημόσια Ελεγκτική. Διαβάζοντας ότι το πρόγραμμα θα είναι «μερικούς φοίτησης», ελπίζω τα οικονομικά τους να είναι καλύτερα από τα ελληνικά τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , | 158 Σχόλια »

Μεζεδάκια των γενεθλίων

Posted by sarant στο 2 Νοέμβριος, 2013

Το άρθρο αυτό γράφτηκε και ανέβηκε πριν γίνει γνωστή η είδηση για τη δολοφονία των δύο μελών της Χρυσής Αυγής στο Ν. Ηράκλειο. Ελπίζω να βρεθούν γρήγορα οι δολοφόνοι, είτε είναι μαφιόζοι είτε ό,τι άλλο.

Σήμερα έχουμε γενέθλια -όχι του ιστολογίου, αυτά πέφτουν στις 16 του Φλεβάρη, αλλά του  ιστολόγου, ήγουν του Νικοκύρη, οπότε επόμενο είναι τα μεζεδάκια να βαφτιστούν «των γενεθλίων».  Η σημερινή πιατέλα δεν είναι πολύ φορτωμένη, επειδή τις προηγούμενες μέρες είχα διάφορα τρεχάματα, μεταξύ των οποίων και ένα ευχάριστο, την παρουσίαση του βιβλίου μου Οπωροφόρες λέξεις στον Ιανό, που έγινε την Τετάρτη (30.10) το απόγευμα και όπου είχα τη χαρά να γνωρίσω (ή να ξαναδώ) και κάμποσους από τους φίλους του ιστολογίου -για όσους ήρθαν, το μεγάλο πανέρι με τα φρούτα στο κέντρο ήταν προσφορά ενός τακτικού σχολιαστή, που ήταν κι αυτός παρών. Για όσους δεν ήρθαν την Τετάρτη, σημειώστε μιαν άλλη ημερομηνία, Δευτέρα 16 Δεκεμβρίου, όπου προβλέπεται να γίνει μια άλλη παρουσίαση, άλλου βιβλίου, σε άλλο χώρο -περισσότερα προς το παρόν να μην πούμε. Για την εκδήλωση στον Ιανό έφτιαξα μια σελίδα, που μπορείτε να τη βρείτε εδώ, όπου θα προσθέσω και άλλο υλικό τις επόμενες μέρες.

* Σε συζήτηση στον Σκάι, νομίζω τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου, σε κρόουλ από κάτω διάβασα: «Εθνικοί επέτειοι…» Γκουγκλίζοντας τη φράση βρήκα ότι έχει χιλιάδες εμφανίσεις, τόσο πρόσφατες όσο και παλιότερες, και όχι μόνο σε ακροδεξιά σάιτ. Προτιμώ το «εθνικές επέτειες», για να πω την αμαρτία μου, κι ας έχει ελάχιστες γκουγκλιές. (Και είναι αρκετά διδακτικό ότι ο εντελώς λανθασμένος τύπος είναι πολύ συχνότερο από έναν, ας πούμε, ακραίο δημοτικιστικό τύπο).

* Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο left.gr: Οι δήθεν «λεονταρισμοί» από την πλευρά της κυβέρνησης τέλειωσαν και τα νέα μέτρα έρχονται, όποια κωδική ονομασία και να τους δώσουν. Να το πάρουμε με τη σειρά. Λεονταρισμός είναι η ψευτοπαλικαριά, άρα οι δήθεν λεονταρισμοί, θα έλεγε κανείς, είναι η… δήθεν ψευτοπαλικαριά -κι αν η γλώσσα ήταν μαθηματικά, τα δυο αρνητικά πρόσημα θα αλληλοεξουδετερώνονταν και θα έκαναν ένα συν. Τώρα, με τα εισαγωγικά επιπλέον δεν ξέρω αν ξαναπέφτουμε στο αρνητικό ή όχι, αλλά η γλώσσα δεν είναι μαθηματικά οπότε ο δήθεν λεονταρισμός είναι πλεονασμός. Κατά σύμπτωση, και σε περσινό μεζεδάκι είχα επισημάνει τους «δήθεν λεονταρισμούς«, πάλι σε ανακοίνωση του Σύριζα.

Ωστόσο, το «λάθος» εξηγείται: όταν πλάστηκε η λέξη «λεονταρισμός», πριν από 100 ακριβώς χρόνια (αυτό το «ακριβώς» μην το πάρετε τοις μετρητοίς), όλος ο κόσμος ήξερε τον Λεονταρή ή Λιονταρή, τον ψευτοπαλικαρά ήρωα του κωμειδυλλίου «Τζιώτικο ραβαΐσι» (έχω γράψει αναλυτικά για την ιστορία της λέξης), και όλοι ήξεραν ότι ο Λιονταρής ήταν ένας κωμικός κουτσαβάκης. Σήμερα, έναν αιώνα μετά, ελάχιστοι τον ξέρουν, οπότε δεν είναι περίεργο να συνδέουν τη λέξη όχι με τον δειλό Λιονταρή αλλά με το γενναίο λιοντάρι -άρα, το «δήθεν λεονταρισμοί» (αλλού το έχω δει και «ψευτολεονταρισμοί») δεν είναι, τελικά, αβάσιμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 155 Σχόλια »

Το κοφίνι του Μπάμπη και άλλα ετεροχρονισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2012

Ετεροχρονισμένα είναι τα μεζεδάκια μας επειδή χτες που ήταν η κανονική τους μέρα έπεφτε πρωτομηνιά κι έτσι έδωσαν τη θέση τους στο Μηνολόγιο του Δεκέμβρη. O Μπάμπης του τίτλου είναι ο Μπάμπης Παπαδημητρίου, ο γνωστός δημοσιογράφος της Καθημερινής. Το κοφίνι θα το δούμε σε λίγο, σαν κυρίως πιάτο δεν κάνει να το βάλουμε στην αρχή.

Το πρώτο μεζεδάκι μού το έστειλε ένας φίλος που μου έχει ξαναστείλει μαργαριτάρια και αναρωτιέται μήπως γερνάει ή τον πιάνουν γλωσσικές παραξενιές. Τον ενόχλησε ο τίτλος Στη φάκα 13 ποντικοί που «ξάφριζαν» βαλίτσες στο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού, σε άρθρο του in.gr, που τον χαρακτηρίζει «αποτυχημένο τίτλο, αντάξιο Σόμπολου παλαιάς κοπής», καθώς και τα εισαγωγικά στο «ξάφριζαν» -και εδώ έχει απόλυτο δίκιο, διότι με το να βάζει ο υλατζής εισαγωγικά στο «ξάφριζαν» είναι σαν να υπονοεί ότι οι αρχές έπιασαν πραγματικούς ποντικούς με πραγματική φάκα!

Ο δεύτερος τίτλος που παραξένεψε τον φίλο μου, πάλι από το in.gr, με έχει μπερδέψει λίγο: Η «μητέρα λιτότητα» Μέρκελ επικεφαλής στην γερμανική προεκλογική κούρσα. Όπως λέει και μέσα στο άρθρο, πολλοί αποκαλούν τη Μέρκελ «μητέρα λιτότητα» της Ευρ. Ένωσης. Έχω δει αρκετές φορές να αποκαλούν τη Μέρκελ μητέρα (Mutter Merkel) αλλά όταν είδα το «μητέρα λιτότητα» σκέφτηκα ότι θα είναι λογοπαίγνιο με τη Μάνα κουράγιο, τη Mutter Courage του Μπρεχτ -οπότε καλύτερα θα ήταν να αποδοθεί Μάνα λιτότητα. Όμως δεν βρίσκω στο γκουγκλ κανένα Mutter Austerität/Austerity, οπότε μάλλον λάθος υπέθεσα, και ούτε βρήκα το πρωτότυπο άρθρο για να δω πούθε εμπνεύστηκε ο συντάκτης τον τίτλο του.

Η σχιζολεξία της εβδομάδας από τον skai.gr, που έγραψε ότι η εκταμίευση της δόσης θα εγκριθεί από τη γερμανική βουλή «με τη διαδικασία του κατ’ επείγοντος«. Εκτός κι αν δεν είναι σχιζολεξία και απλώς σβήστηκε από λάθος μια λέξη, αν δηλαδή η αρχική φράση ήταν «με τη διαδικασία του κατ’ επίφαση επείγοντος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 167 Σχόλια »