Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ΕΚΕΒΙ’

Μεζεδάκια στο σιντριβάνι

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2020

Ποιο σιντριβάνι; Mα φυσικά το καινούργιο σιντριβάνι της Ομόνοιας.

Το σιντριβάνι, που εγκαινιάστηκε προχτές από τον δήμαρχο Αθηναίων -με αποτέλεσμα να συντριβεί (pun intended) κάθε οδηγία για τήρηση αποστάσεων αφού, όπως εύκολα θα μπορούσε -και θα έπρεπε- να προβλεφθεί, πλήθος κόσμου μαζεύτηκε, μια και τούτες τις περίεργες μέρες, που ακόμα δεν έχουν χαλαρώσει όλα τα μέτρα και δεν έχουν ανοίξει καφετέριες, ζαχαροπλαστεία και ταβέρνες (να μην πούμε για θερινα σινεμά) ώστε να ισοκατανεμηθούν όσοι αναζητούν έξοδο και διέξοδο, με το παραμικρό συνωστίζεται ο κόσμος στις πλατείες.

Στα σόσιαλ επικρίθηκε έντονα η υποκριτική στάση των καναλιών, που ήταν αμείλικτα όταν καυτηρίαζαν προηγούμενα συμβάντα συγκέντρωσης πλήθους σε πλατείες, ενώ τώρα μόνο επαίνους είχαν -στην αρχή. Αντέγραψα ένα πολύ πετυχημένο της φίλης Έλενας Μηλιώτη:

Νισάφι πια με αυτά τα παλιόπαιδα, που μαζεύονται στις πλατείες, αυτούς τους αναρχικ…, α καλέ ο Δήμαρχος είναι, μπραβο κ. Δήμαρχε, καταπληκτικό το σιντριβανι κ. Δήμαρχε, τέλεια εκδήλωση κ. Δήμαρχε.

Τέλος πάντων, χάρη στην αντίδραση αυτή, αναγκάστηκε τελικά και ο κ. Δήμαρχος ν’ αναγνωρίσει πως έκανε λάθος.

* Και ξεκινάμε με τα μεζεδάκια μας.

Ο ληξίαρχος Νομανσλάνδης θα ενδιαφερθεί για ένα άρθρο της iefimerida, αφιερωμένο στις τελευταίες ώρες του Χίτλερ.

Eκει διαβάζουμε ότι την 29η Απριλίου 1945, μια μέρα πριν από την αυτοκτονία του, «Ο Βάλετ Λιζν χορηγεί σταγόνες κοκαΐνης στο πονεμένο δεξί μάτι του Χίτλερ και του δίνει ένα κουτί χάπια για τον τυμπανισμό του».

Πιο πέρα, μετά την αυτοκτονία, διαβάζουμε ότι ο Μπόρμαν «και ο Λινζ» μπήκαν στο δωμάτιο ακούγοντας τον πυροβολισμό και βρήκαν τα δυο πτώματα -ο Χίτλερ είχε αυτοπυροβοληθεί ενώ η Εύα Μπράουν πήρε δηλητήριο.

Ο Βάλετ Λιζν (ή Λινζ μήπως; ) είναι υποψήφιος για κατάταξη τόσο στα μητρώα της Νομανσλάνδης όσο και στη Στρατιά των Αγνώριστων. Πρόκειται για τον υπηρέτη του Χίτλερ, που λεγόταν Heinz Linge, Χάιντς Λίνγκε. Ούτε Λιζν, ούτε Λινζ.

Ούτε βεβαίως Βάλετ! Απλώς, στο αγγλικό πρωτότυπο απ’ όπου αντλήθηκαν οι πληροφορίες, έλεγε Valet Linge, o βαλές, σα να λέμε, κι αυτό θεωρήθηκε το μικρό όνομά του.

Το πιο περίεργο είναι ότι, στην αρχή του άρθρου, γράφεται σωστά: Ο Μάρτιν Μπόρμαν μαζί με τον οδηγό του Χίτλερ Έριχ Κέμπκα, τον υπηρέτη του Χάιντς Λίγκε….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Γλωσσικό ζήτημα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Πανδημικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , | 438 Σχόλια »

Τα λοίσθια που πλέουν και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2014

Έτσι για αλλαγή, ο τίτλος του σημερινού μας σημειώματος είναι εμπνευσμένος από ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας, όπως πολλές φορές μια συλλογή διηγημάτων παίρνει τον τίτλο της από τον τίτλο ενός διηγήματος (Παράδειγμα, για να κάνω και ρεκλάμα: Ο μυστηριώδης φίλος και άλλες ιστορίες).

Νόμιζα ότι έχω γράψει άρθρο για την προέλευση της νεοελληνικής φράσης «πνέει τα λοίσθια», αλλά μάλλον λάθος έκανα -ίσως γράψω κάποτε, έχει κάποιο ενδιαφέρον. Το θέμα είναι πάντως ότι «πνέει» κάποιος τα λοίσθια, δηλαδή, περίπου, ανασαίνει τις τελευταίες του ανάσες, αφού λοίσθιος είναι ο τελευταίος, ο ύστατος, και σίγουρα δεν τα «πλέει», όπως γράφτηκε στον τίτλο ενός άρθρου, που μπήκε σε αρκετούς ιστότοπους, ότι «Το εξάμβλωμα πλέει τα λοίσθια«. Ο φίλος που μου το επισήμανε, ρώτησε καλού-κακού: «Λάθος δεν είναι;» «Λάθος είναι», του απάντησα, «το σωστό είναι ‘πλέει τα νοίσθια'», κι έβαλα, καλού-καλού κι εγώ, μια χαμογελαστή φατσούλα.

Για να μη διαμαρτύρεται ο Καίσαρας, το μαργαριτάρι το διέπραξε αρχικά ο υλατζής του Ποντικιού, αλλά ευτυχώς το είδαν και το διόρθωσαν. Ωστόσο, όπως συνήθως συμβαίνει, είχε προλάβει να αναδημοσιευτεί εδώ κι εκεί.

* Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο για τον ευρωσκεπτικισμό πρόσεξα μερικά ονόματα, κατά σύμπτωση αξιωματούχων της ναζιστικής Γερμανίας, που έχουν αποδοθεί λάθος. Πιο φτηνά τη γλίτωσε ο Σεσίλ φον Ρέντε Φινκ (Cécil von Renthe-Fink) που έγινε Ρένθε (αλλά τα γερμανικά δεν έχουν φθόγγο θήτα), ενώ βαρύτερες απώλειες υπέστη ο Arthur Seyß-Inquart που έγινε και Άρθουρ (είπαμε, δεν έχουν θήτα, Άρτουρ επομένως) και Σέιζ αντί για Ζάις. Όσο για τον Ρίμπεντροπ, αυτός παρά λίγο να γίνει… Ισπανός, αφού τον βάφτισαν «Χοακίμ» -το γερμανικό Joachim προφέρεται Γιοάχιμ αν δεν κάνω λάθος, αλλά και Γιοαχίμ να γράψει κανείς δεν θα μαλώσουμε.

* Το Διαδίκτυο ισοπεδώνει τον χρόνο, το έχουμε ξαναπεί. Ειδήσεις παλιές έρχονται και ξανάρχονται, και διαδίδονται κάθε φορά σαν καινούργιες, γιατί όταν βλέπουμε μια είδηση σε έναν ειδησεογραφικόν ιστότοπο θεωρούμε δεδομένο ότι συνέβη τώρα, ή έστω πρόσφατα. Πολύ συχνά δεν είναι έτσι. Τις τελευταίες μέρες γέμισε η ελληνική μπλογκόσφαιρα και τα κοινωνικά μέσα με την είδηση για τον Νιγηριανό που έχει ανοίξει το μοναδικό ελληνικό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη -ιδού, για παράδειγμα, προχτεσινό άρθρο σε σχετικά σοβαρόν ιστότοπο, που μάλιστα συνοδεύεται από βίντεο με σχετικό ρεπορτάζ του καναλιού Star, όπου φαίνεται ο συμπαθέστατος κύριος Τσέκουας να εξηγεί σε σχεδόν άψογα ελληνικά (έχει σπουδάσει στη Θεσσαλονίκη) το εγχείρημά του. Όχι άδικα, η είδηση συγκίνησε και αναδημοσιεύτηκε από πάρα πολλούς.

Μόνο που… μόνο που η είδηση έρχεται κατόπιν εορτής. Το βιβλιοπωλείο του κ. Τσέκουας, που δεν ήταν μόνο το μοναδικό ελληνικό βιβλιοπωλείο της Νέας Υόρκης αλλά και το μοναδικό ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο της Αστόριας, έχει πια κλείσει, και μάλιστα εδώ και δυο χρόνια, από τα τέλη του 2011. Το κατάστημα, που είχε ανοίξει γύρω στο 1995, δεν μπόρεσε να αντέξει στον ανταγωνισμό των διαδικτυακών πωλήσεων και στο υψηλό ενοίκιο. Όπως βλέπετε και από τη φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο, αμιγώς ελληνικό δεν ήταν το βιβλιοπωλείο, αλλά θα είχε και ελληνικά βιβλία.

Το κακό είναι ότι, με την χρονική ισοπέδωση που κυριαρχεί στο Διαδίκτυο, τίποτα δεν αποκλείει σε κανα-δυο χρόνια να υπάρξει και νέο κύμα διάδοσης της είδησης, και να ξαναδούμε τον κ. Τσέκουας. Προηγούμενα υπάρχουν. Ένας αστυνομικός, που τον είχαν τραυματίσει σοβαρά αναρχικοί πριν από κάμποσα χρόνια, αλλά στο μεταξύ έγινε καλά, έχει «πεθάνει», σε υποβολιμαίες ειδήσεις εθνικιστικών ιστολογίων, ίσαμε πέντε φορές από τότε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανακοινώσεις, Βιβλία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 260 Σχόλια »

Πονάει κεφάλι, κλείνει ΕΚΕΒΙ

Posted by sarant στο 14 Ιανουαρίου, 2013

Η παροιμία βέβαια, δεν είναι έτσι -αλλά ταιριάζει νομίζω η παράφρασή της σαν σχόλιο για την απόφαση του αρμόδιου αναπλ. υπουργού κ. Τζαβάρα να κλείσει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) λίγες μέρες αφότου είχε ζητήσει την παραίτηση του Διοικητικού Συμβουλίου του για δεοντολογικό σφάλμα. Το θέμα εκείνο δεν το είχαμε συζητήσει στο ιστολόγιο, οπότε ίσως δεν είναι άσκοπο να το ξαναθυμίσουμε.

Το ΕΚΕΒΙ, ανάμεσα στα άλλα, ήταν υπεύθυνο για το πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας [τι φριχτή λέξη!] για τα σχολεία, δηλαδή για την αγορά παιδικών βιβλίων και τη διανομή τους σε δημοτικά σχολεία της χώρας, με χρηματοδότηση (ή συγχρηματοδότηση;) από την ΕΕ. Ορίστηκε από το ΕΚΕΒΙ μια (άμισθη) επιτροπή που διάλεξε 498 παιδικά βιβλία από 219 συγγραφείς και 56 εκδοτικούς οίκους, έχοντας βάλει όριο τα 6 βιβλία ανά συγγραφέα. Υπήρξαν διαμαρτυρίες από εκδότες που θεώρησαν ότι αδικήθηκαν, ότι δηλαδή λίγα δικά τους βιβλία εγκρίθηκαν και ότι κάποιοι άλλοι εκδοτικοί οίκοι ευνοήθηκαν. Μετά την παρουσίαση του καταλόγου των βιβλίων, σε άρθρο της στο Βήμα η Λώρη Κέζα μίλησε για σκάνδαλο, αφού δύο από τα μέλη της επιτροπής, οι συγγραφείς Μάνος Κοντολέων και Βαγγέλης Ηλιόπουλος, ενέκριναν και δικά τους βιβλία, καθώς και βιβλία συγγενών τους, ενώ η μερίδα του λέοντος των βιβλίων που εγκρίθηκαν (το 25%) έχει εκδοθεί από έναν εκδοτικό οίκο, τον Πατάκη, με τον οποίο συνεργάζονται και οι παραπάνω συγγραφείς. Μάλιστα, αναρωτήθηκε πώς δεν έχει ακόμα υπάρξει αντίδραση του αρμόδιου αναπλ. υπουργού σε αυτή την εξόφθαλμη περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων.

Η ερώτηση της κ. Κέζα δεν άργησε να απαντηθεί: την αμέσως επόμενη μέρα, ο κ. Τζαβάρας ζήτησε την παραίτηση της διευθύντριας και του Δ.Σ. του ΕΚΕΒΙ. (Είναι μια περίπτωση όπου δικαιολογημένα θα μπορούσα να γράψω «παραίτησε την διευθύντρια»). Η κ. Κατρίν Βελισσάρη, η παραιτημένη διευθύντρια, απάντησε στον υπουργό, όπως και το ΔΣ του ΕΚΕΒΙ, ενώ πνευματικά σωματεία, όπως η Εταιρεία Συγγραφέων, ή η Ένωση Ελληνικού Βιβλίου, επέκριναν τον υπουργό. Πάντως, ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου Αθηνών ζήτησε την κατάργηση του ΕΚΕΒΙ με τη σημερινή του μορφή. Όλα αυτά, πριν από τις γιορτές. Και αμέσως μετά την εορταστική ανάπαυλα, ανακοινώθηκε η απόφαση του κ. Τζαβάρα να δρομολογήσει το κλείσιμο του ΕΚΕΒΙ διότι έφτασε σε σημείο «που δεν επιτύγχανε το στόχο του».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , , | 260 Σχόλια »

Ο ποιητής που τον έλεγαν Κ.

Posted by sarant στο 16 Δεκεμβρίου, 2012

karthaios

Ο ποιητής που τον έλεγαν Κ.

Θα μπορούσα να το βάλω και για κουίζ αλλά δεν θα άντεχε για πολύ, οπότε ας το παρουσιάσω ευθέως: ποιος ήταν ο ποιητής που τον έλεγαν Κ; Βέβαια, λογοτεχνικοί ήρωες με όνομα Κ. υπάρχουν πολλοί, με πιο γνωστόν τον Κ. στον Πύργο του Κάφκα και τον Γιόζεφ Κ. στη Δίκη του Κάφκα πάλι (άλτερ έγκο του συγγραφέα υποθέτω), ενώ και ο Β. Βασιλικός, μετά το Ζ έβγαλε και το Κ, ίσως από τον Κοσκωτά (ή από το «κακέκτυπο»). Αλλά και τις μπρεχτικές Ιστορίες του κ. Κόινερ, μερικές φορές θα τις δούμε να γράφονται Ιστορίες του κ. Κ.

Όμως όλοι αυτοί είναι λογοτεχνικοί ήρωες, εγώ ζητάω λογοτέχνη, ποιητή συγκεκριμένα, που να λεγόταν Κ. Για να το πω αλλιώς, που το μικρό του όνομα να ήταν Κ. Όχι Κώστας, όχι Κυριάκος ή Κοσμάς, όχι Κλέαρχος, Κρίτωνας ή Καλλισθένης, αλλά σκέτο Κάπα. Θα μου πείτε, γίνεται αυτό; Μπορεί κανείς να βαφτιστεί ή να πάρει όνομα σκέτο Κ; Όχι. Αλλά μπορεί να το δώσει στον εαυτό του. Μπορεί δηλαδή να διαλέξει τέτοιο λογοτεχνικό ψευδώνυμο που να αποτελείται μόνο από το επώνυμο και το αρχικό γράμμα του μικρού του ονόματος.

Διάσημη τέτοια περίπτωση είναι ο Καραγάτσης· ο Δημήτρης Ροδόπουλος διάλεξε το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Μ. Καραγάτσης, και έτσι υπέγραφε. Το Μ. δεν σήμαινε Μιχάλης, όπως πολλοί υπέθεσαν επειδή είδαν στον Μιχάλη Καραμάνο, τον συγγραφέα φίλο του Γιούγκερμαν το άλτερ έγκο του Καραγάτση. Είτε σήμαινε Μίτια (το ρώσικο Δημήτρης, λόγω της αγάπης προς τον Ντοστογιέφσκι), είτε ένα σκέτο Μι χωρίς εξήγηση. Σήμερα δεν νομίζω να βρεθεί έργο αναφοράς να αναφέρει Μιχάλη τον Καραγάτση.

Δυστυχώς όμως, τον ποιητή που λεγόταν Κ. βρίσκονται και σήμερα ακόμα αρκετές πηγές να τον βαφτίζουν Κώστα, ενώ Κώστας ούτε ονομάστηκε, ούτε διάλεξε να τον λένε. Εννοώ τον Κ. Καρθαίο (1878-1955), ποιητή, ονομαστό μεταφραστή, κορυφαίο στον αγώνα του δημοτικισμού. Ο Καρθαίος γεννήθηκε Κλέανδρος Λάκων, γιος του καθηγητή Πανεπιστημίου Βασ. Λάκωνα. Σπούδασε στην Ευελπίδων, βγήκε αξιωματικός του πυροβολικού και έκανε μεταπτυχιακά στα μαθηματικά. Πολέμησε στους βαλκανικούς πολέμους, και παράλληλα συμμετείχε στον Νουμά και στους γλωσσικούς αγώνες, ενώ, πράγμα όχι συνηθισμένο για αξιωματικό, δημοσίευε στον Νουμά αντιπολεμικά ποιήματα, που ακόμα διεθνιστικά θα μπορούσε να τα πει κανείς, πιστεύοντας ότι πρέπει να γράφεται πολεμική λογοτεχνία αλλά δεν είναι ανάγκη να είναι πολεμόχαρη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θεατρικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Ποίηση, Φιλολογία, Ψευδώνυμα | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 85 Σχόλια »

Καραβίδες για τον Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 10 Απριλίου, 2011

Στην ορολογία του ιστολογίου μας, καραβίδα λέμε μια πρόταση, συνήθως σε άρθρο ή βιβλίο αναφοράς, της οποίας οι περισσότερες πληροφορίες (ιδανικά όλες) είναι λανθασμένες. Είναι μορφή συγγενική με το χρυσό πέταλο, μόνο που στο χρυσό πέταλο τα λάθη συχνά είναι εσκεμμένα, δηλαδή είναι ψέματα. Οι δυο όροι αναλύονται εδώ, όπου θα βρείτε και γιατί ονομάστηκε έτσι η καραβίδα.

Προχτές, κάτι  γκούγκλισα  και έπεσα πάνω σ’ ένα βιογραφικό σημείωμα του Ναπολ. Λαπαθιώτη, στο ΕΚΕΒΙ, ένα σημείωμα που είναι σωστό εκτροφείο καραβίδων! Και ενώ το ξέρω ότι μπορεί να σας έχω κουράσει με τον Λαπαθιώτη, δεν άντεξα να μη γράψω το άρθρο μου αυτό, διότι το σημείωμα του ΕΚΕΒΙ το έχουν αναδημοσιέψει ένα σωρό ιστότοποι (καλώς ή κακώς, το ΕΚΕΒΙ θεωρείται έγκυρη πηγή) κι έτσι τα λάθη αναπαράγονται. Επίσης, το περίεργο είναι ότι το σημείωμα του ΕΚΕΒΙ, ενώ έχει πολλά και μεγάλα λάθη, συνοδεύεται από πολύ καλή βιβλιογραφία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λαπαθιώτης, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , , | 42 Σχόλια »

Τροφή για κυβερνοπόντικες

Posted by sarant στο 27 Αυγούστου, 2010

(Ο τίτλος ίσως δεν είναι καλός, αλλά δεν μπόρεσα να βρω άλλον…)

Τα μεγάλα πνεύματα συναντιώνται. Κλωθογύριζα στο μυαλό μου να γράψω σήμερα ή αύριο ένα τέτοιο ποστ σαν κι αυτό που θα διαβάσετε, αλλά δίσταζα, διότι λέω, ποιον θα ενδιαφέρει. Βρέθηκε όμως ο αγαπητός π2 και έθιξε το ζήτημα, οπότε θεώρησα πως η σύμπτωση δεν είναι τυχαία και κάποια δύναμη θέλει να γράψω το άρθρο.

Ποιο άρθρο; Ένα αρθράκι που θα περιέχει διάφορα λινκ με ψηφιοποιημένο ελληνικό υλικό (εφημερίδες, περιοδικά, βιβλία) που υπάρχει στο Διαδίκτυο, για όσους αρέσκονται να ανασκαλεύουν παλιά έντυπα, έστω κι αν στην ηλεκτρονική φυλλομέτρηση λείπει η μυρωδιά και το άγγιγμα του σκονισμένου και κιτρινισμένου χαρτιού. Αυτούς που αρέσκονται σε τέτοιες ενασχολήσεις, τους λέγανε παλιά βιβλιοπόντικες ή αρχειοπόντικες. Τώρα, για να μην κολλήσω παντού το ηλε-, σκέφτηκα να τους πω «κυβερνοπόντικες». Αν βρίσκετε μειωτικόν τον χαρακτηρισμό, πρώτος εγώ τον διεκδικώ. Αλλά ας μπούμε στο ψητό, ή στο ηλεψητό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ψηφιακό υλικό | Με ετικέτα: , , , , , , | 307 Σχόλια »