Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ΕΚΠΑ’

Τα ληξιαρχεία της γλώσσας

Posted by sarant στο 5 Νοέμβριος, 2018

Την Παρασκευή που μας πέρασε ήμουν προσκαλεσμένος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης για να δώσω μια διάλεξη στους φοιτητές του Μεταπτυχιακού «Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία. Διδακτική της Γλώσσας». Νομίζω πως η διάλεξη πήγε πολύ καλά, κυρίως όσον αφορά την προσέλευση και τη συμμετοχή των φοιτητών, παρόλο που ήταν στο τέλος της εβδομάδας, απόγευμα Παρασκευής.

Στην ομιλία μου ασχολήθηκα με ένα θέμα που το έχω επανειλημμένα θίξει στο ιστολόγιο, αλλά δεν του έχω αφιερώσει ειδικό άρθρο: τη χρονολόγηση της πρώτης εμφάνισης λέξεων. Ενδεικτικός είναι και ο τίτλος της ομιλίας: Τα ληξιαρχεία της γλώσσας: Αναζητώντας την πρώτη εμφάνιση λέξεων και φράσεων.

Τα περισσότερα παραδείγματα που ανέφερα τα έχουμε συζητήσει ήδη στο ιστολόγιο, αλλά όχι κάτω από αυτή τη σκοπιά.

Δυστυχώς, από δικη μου αμέλεια δεν ηχογραφήθηκε η ομιλία κι έτσι θα αρκεστούμε στο γραπτό κείμενο -από το οποίο βέβαια ξέφυγα μερικές φορές. Δεν θα παραθέσω ολόκληρο το κείμενο αλλά περίπου τα δύο τρίτα του, που αφορούν τη χρονολόγηση λέξεων. Αφήνω δηλαδή απέξω τη χρονολόγηση φράσεων, που είναι θέμα πιο γνωστό στους αναγνώστες του ιστολογίου, καθώς και τον επίλογο της ομιλίας -η οποία έτσι εμφανίζεται να τελειώνει απότομα.

Τη φωτογραφία την έβγαλε φίλος του ιστολογίου -πριν αρχίσει η ομιλία, να εξηγούμαστε.

Τα ληξιαρχεία της γλώσσας

Καλησπέρα σας, θέλω να ευχαριστήσω το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και την κυρία Ευγενία Μαγουλά για την τιμητική πρόσκληση που μου έκαναν να με προσκαλέσουν να μιλήσω απόψε στο μεταπτυχιακό σας, και σας ευχαριστώ κι εσάς που μου κάνατε την τιμή να έρθετε εδώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ετυμολογικά, Εκδηλώσεις, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 155 Σχόλια »

Φιλολογικά μακροβούτια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2015

Καθώς ξεκινούσα να γράφω, φοβόμουν πως η σημερινή μας πιατέλα θα ήταν κάπως πιο λιτή από τις συνηθισμένες σαββατιάτικες, αφενός επειδή μέσα στη βδομάδα είχα ταξίδι και αφετέρου επειδή χτες είχα την παρουσίαση των βιβλίων μου στην Καλλιθέα κι έτσι το άρθρο γράφτηκε αρκετά νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως.

Ωστόσο, τελικά στείλατε ή βρέθηκε αρκετό υλικό, κι έτσι δεν κινδυνεύουμε να μας κατηγορήσει για «ελλιπή μερίδα» ο αστυνόμος του Καρυωτάκη. Και ενώ το πιάτο έχει αρκετά νόστιμα μεζεδάκια, ένα από αυτά το έκρινα άξιο να δώσει τον τίτλο στο άρθρο.

* Αλλά πρώτα, ένα ορντέβρ.

Ξεκινάμε λοιπόν με μιαν ακυρολεξία ολκής, που μάλιστα προέρχεται από μια από τις βαριές, υποτίθεται, πένες της ελληνικής δημοσιογραφίας -την Ιωάννα Μάνδρου, δικαστική συντάκτρια της Καθημερινής και του Σκάι. Σε ρεπορτάζ για τους γονείς της Άννυς γράφει:

Η δικογραφία που θεμελιώνει και αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία και μαρτυρίες το πρωτοφανές έγκλημά του, καταδεικνύει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο ίδιος ομολόγησε υπό το βάρος των αποκαλύψεων και ενώ δεν μπορούσε πλέον να προβάλλει παραμυθίες για την τύχη του άτυχου παιδιού. Οτι δηλαδή εξαφανίστηκε και άλλα σχετικά.

Η φίλη που το ψάρεψε σχολιάζει στη Λεξιλογία:

Προφανώς γι’ αυτήν η λέξη «παραμυθία» σημαίνει το παραμύθι, αλλά στο πιο σικ, όπως αρμόζει σ’ ένα σοβαρό ρεπορτάζ.

Παραμυθία, βέβαια, είναι η παρηγοριά. Αλλά όταν για κάποιους δημοσιογραφία σημαίνει παραμύθιασμα, λογικό είναι να αποκτά κι η παραμυθία τη σημασία του παραμυθιού.

* Και πάμε στο φιλολογικό μας μακροβούτι, που το ψάρεψα στη διαμαρτυρία της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων κατά της απόφασης του Υπουργείου για περικοπή μίας ώρας από τη Λογοτεχνία της Γ’ Λυκείου προκειμένου να διδάσκεται η Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών.

Να πω, πάντως, ότι θεωρώ άστοχη την απόφαση του κ. Κουράκη, αν μη τι άλλο για πρακτικούς λόγους. Αν δεν σφάλλω (και διορθώστε με, σας παρακαλώ), με την αφαίρεση της μίας ώρας από τη Λογοτεχνία το ένα δίωρο μάθημα μετατρέπεται σε δύο μονόωρα. Όπως μού λένε πολλοί μάχιμοι εκπαιδευτικοί, μονόωρο ίσον μηδέν, ειδικά αν πέσει σε μέρα που χάνονται μέρες ή ώρες για γιορτές κτλ.

Αλλά και έτσι να μην είναι, με ενοχλεί πολύ που η αριστερή κυβέρνηση, σε ένα θέμα που, επιτέλους, ούτε τον προϋπολογισμό επιβαρύνει, ούτε είναι απαίτηση των πιστωτών μισθωτών μας, ακολουθεί πολιτική και πρόχειρου εντυπωσιασμού και συντηρητική -διότι, επιτέλους, αν έπρεπε να αφαιρεθεί από κάποιο μάθημα μία ώρα την εβδομάδα, αυτό μόνο τα Θρησκευτικά μπορούσαν να είναι.

* Ας προχωρήσουμε όμως στη διαμαρτυρία της ΠΕΦ, η οποία ουσιαστικά δίνει δίκιο στην αφαίρεση της μιας ώρας (ει δυνατόν και περισσότερων), μια και ξεκινάει με το εξής θηριώδες μακροβούτι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , | 152 Σχόλια »

Χαμένο εξάμηνο ή χαμένα χρόνια;

Posted by sarant στο 5 Δεκέμβριος, 2013

Τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν έχουν ακόμα αρχίσει, ενώ στο ΕΜΠ σε μερικές σχολές μόλις ξεκίνησαν (μαζί και η κόρη μου που έκανε, κουτσά-στραβά, τα πρώτα της βήματα) αν και χωρίς να έχουν γίνει οι εγγραφές, αφού οι διοικητικοί υπάλληλοι συνεχίζουν την απεργία τους. Αν θα χαθεί το εξάμηνο κανείς δεν το ξέρει με βεβαιότητα -επομένως η απειλή παραμένει ακόμα, και σύμφωνα με το παλιό σκακιστικό ρητό «η απειλή είναι ισχυρότερη από την πραγματοποίησή της».

Εγώ πάντως έχω χάσει εξάμηνο ως φοιτητής και δεν έπαθα τίποτα -δεν είναι και το τέλος του κόσμου, ιδίως αν γίνει μπορετό να εξυπηρετηθούν κάποιες ειδικές περιπτώσεις π.χ. όσοι θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό. Θυμάμαι, όταν ανακοινώθηκε πως χάσαμε το εξάμηνο, ύστερα από μια πολύμηνη κατάληψη, περί το 1982 θα ήταν, ένας συμφοιτητής, εκεί που καθόμασταν, γονάτισε στα καλά καθούμενα κι άρχισε να ψάχνει κάτω από τραπέζια και καρέκλες. «Τι ψάχνεις ρε συ;» «Έχασα ένα εξάμηνο, κάπου εδώ θα μου έπεσε, το βρήκε κανείς;» απάντησε εκείνος. Ένας άλλος τραγουδούσε το Κυκλάμινο, από τα Λιανοτράγουδα του Θεοδωράκη, μόνο που είχε αλλάξει τα λόγια σε «Εξάμηνο, εξάμηνο…» -δεν θυμάμαι πώς πήγαινε μετά.

Βέβαια, Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα όπως έλεγε ένα παλιό κλισέ και κατ’ αναλογία ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι μόνο το ΕΚΠΑ (το Πανεπιστήμιο Αθηνών δηλαδή, βολεύει η συντομογραφία) και το ΕΜΠ, αλλά όπως και να το κάνεις πρόκειται για τα δύο αρχαιότερα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, που είναι και από τα μεγαλύτερα, οπότε δεν είναι αμελητέα η μη λειτουργία τους, έστω και για όσους δεν θίγονται άμεσα από τούτο. Ως προς το μέγεθος, το έχω διατυπώσει με ασάφεια (δύο από τα μεγαλύτερα, γράφω) επειδή δεν ξέρω με βεβαιότητα αν είναι τα δύο μεγαλύτερα (και με ποιο κριτήριο τάχα; αριθμό φοιτητών; διδασκόντων; σχολών;)  ούτε πού μπορώ να βρω συγκριτικούς πίνακες -αν κάποιος ξέρει, ας μας διαφωτίσει. Ως προς την αρχαιότητα όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία, αυτά τα δυο είναι τα αρχαιότερα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του νεοελληνικού κράτους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , | 161 Σχόλια »