Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Εκόνομιστ’

Σταυρομεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Σεπτεμβρίου, 2019

Του Σταυρού σήμερα, της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού κατά το εορτολόγιο, οπότε βρέθηκε ο τίτλος του σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου. Όπως έχουμε σταυρόλεξο, σταυροκατσάβιδο και σταυρόκομπο, αποκτήσαμε και σταυρομεζεδάκια -αφιερωμένα ασφαλώς στον φίλο μας τον Σταύρο και σε όλες τις Σταυρούλες και τους Σταύρους που μας διαβάζουν.

Προτίμησα αυτόν τον τίτλο, αν και αρχικά είχα φλερτάρει με την ιδέα να αφιερώσω τα σημερινά μεζεδάκια στον Μαχάτμα Γκάντι, τον ηγέτη του κινήματος ανεξαρτησίας της Ινδίας, μια και το όνομά του συνδέθηκε, το περασμένο σαββατοκύριακο, με ένα θέμα που πολύ μας απασχολεί στο ιστολόγιο: τα αποφεύγματα, αν και με το συγκεκριμένο απόφευγμα δεν έχει τύχει να ασχοληθούμε.

Για οσους δεν μας διαβάζουν ταχτικά, θυμίζω πως «απόφευγμα» λέμε στο ιστολόγιο το ψευτοαπόφθεγμα, το απόφθεγμα που αποδίδεται σε κάποιον (συχνά στον Αϊνστάιν) χωρίς αυτός να το έχει πει.

Επειδή λοιπόν στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης η Ινδία ήταν τιμώμενη χώρα, ο πρωθυπουργός, εγκαινιάζοντας το περίπτερο της Ινδίας, ως φιλοφρόνηση προς την τιμώμενη χώρα είπε:

Μας συνδέει επίσης ο πολιτικός και πνευματικός ηγέτης της Ινδίας Μαχάτμα Γκάντι, τα 150 χρόνια από τη γέννηση του οποίου, γιορτάζουμε φέτος. Θυμίζω ότι το 1908 είχε διαβάσει την Απολογία του Πλάτωνα και την είχε μεταφράσει στη γλώσσα του στα γκουτζαράτι. Απόδειξη της επιρροής που είχε η αρχαία ελληνική φιλοσοφία στη σκέψη του. Αλλά και ο Γκάντι επηρέασε ολόκληρη τη διανόηση του 20ου αιώνα, όπως και την πολιτική. Και προσωπικά, θυμάμαι πάντα, ένα συμπέρασμά του προς κάθε πολιτικό που αξίζει, νομίζω, να το μνημονεύσω. Έλεγε ο Γκάντι: Πρώτα σε αγνοούν, μετα σε κοροϊδεύουν, αργότερα σε πολεμούν και μετά τους κερδίζεις. Τα λόγια του αποδεικνύονται πέρα για πέρα αληθινά.

Μόνο που το διάσημο απόφθεγμα του Γκάντι δεν το είπε στην πραγματικότητα ο Γκάντι -δεν είναι δηλαδή απόφθεγμα, αλλά απόφευγμα.

Είναι πάντως από τα διασημότερα ψευδορητά και αποδίδεται από πάρα πολλούς στον Γκάντι, διεθνώς. Ο Τραμπ το είχε χρησιμοποιήσει πριν εκλεγεί πρόεδρος, το 2016, και τότε πήρε μεγάλη δημοσιότητα η ανασκευή της απόδοσής του στον Γκάντι -δείτε εδώ το άρθρο του snopes.com. Επειδή είναι ευρέως διαδεδομένο ως απόφευγμα δεν μπορούμε να κατακρίνουμε πολύ αυστηρά τον λογογράφο του πρωθυπουργού, επειδή όμως και η ανασκευή του είναι διαδεδομένη μπορούμε να τον επιπλήξουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 204 Σχόλια »

Τα αγγλικά, η λίνγκουα φράνκα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Posted by sarant στο 5 Σεπτεμβρίου, 2019

Μια και το Μπρέξιτ βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη, συνεχίζουμε από χτες εξετάζοντας μιαν ακόμα πτυχή της επικείμενης (υποθέτω) αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ: την τύχη της αγγλικής γλώσσας. Όπως είχαμε γράψει σε παλιότερο άρθρο, που σας συνιστώ να το διαβάσετε αν δεν το έχετε δει, μετά το Μπρέξιτ τα αγγλικά μένουν ορφανά, αφού δεν είναι πρώτη επίσημη γλώσσα κανενός κράτους μέλους (είναι δεύτερη επίσημη γλώσσα της Ιρλανδίας και της Μάλτας). Ωστόσο, η διείσδυση της αγγλικής στην καθημερινή ζωή αλλά και στις λειτουργίες της ΕΕ είναι τόση ώστε κανείς δεν διανοείται πως θα πάψουν τ’αγγλικά ν’αποτελούν επίσημη γλώσσα και γλώσσα εργασίας της ΕΕ.

Ο αρθρογράφος του σημερινού άρθρου, που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο στο Εκόνομιστ, έχει μια διαφορετική ιδέα. Θεωρώντας δεδομένο το Μπρέξιτ, και αφού τα αγγλικα θα πάψουν να είναι η μητρική γλωσσα (σχεδόν όλων) των πολιτών της ΕΕ, ο αρθρογράφος προτείνει να γίνουν η επίσημη λίνγκουα φράνκα της ΕΕ, εφόσον ήδη έχουν αυτό το καθεστώς άτυπα.

Δεν συμφωνώ με την ιδέα -κατά τη γνώμη μου πρόκειται γι’ αυτό που οι Γάλλοι λένε une fausse bonne idée. Και δεν το λέω αυτό επειδή ο συντάκτης προτείνει τη συρρίκνωση της (έτσι κι αλλιώς δραστικά συρρικνωμένης) μεταφραστικής υπηρεσίας της ΕΕ, αλλά επειδή αντίθετα πιστεύω ότι η ΕΕ πρέπει να προωθήσει την πολυγλωσσία για όλους τους πολίτες της. Δεν είναι εξωπραγματικό ένα σχέδιο όπου τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα φτάνουν τα 25 τους χρόνια γνωρίζοντας πέντε ξένες γλώσσες -τα αγγλικά, δύο από τις μεγάλες ευρωπαϊκές, μία από τις μικρές και μία εξωευρωπαϊκή.

Όσο για τις μεταφραστικές υπηρεσίες, στην ΕΕ και αλλού, η συρρίκνωσή τους θα γίνει όχι εξαιτίας της υιοθέτησης μίας κοινής γλώσσας αλλά χάρη στην εντυπωσιακή πρόοδο της αυτόματης μετάφρασης, που ήδη δίνει πολύ καλά αποτελέσματα για δημοσιογραφικά κείμενα.

Από την άλλη, το άρθρο είναι καλογραμμένο και δίνει βάση για αρκετές συζητήσεις. Οπότε το μετάφρασα πρόχειρα και το παραθέτω εδώ. Κάθε μεταφραστική παρατήρηση δεκτή -στα ελληνικά ή στα αγγλικά 🙂

Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τρεις βασικές γλώσσες. Τα γερμανικά ήταν η πιο διαδεδομένη μητρική γλώσσα. Τα γαλλικά ήταν το προτιμώμενο εργαλείο των διπλωματών στις Βρυξέλλες. Τα αγγλικά ήταν μια ευρέως χρησιμοποιούμενη δεύτερη γλώσσα. Αλλά τα τελευταία χρόνια η άνοδος του Διαδικτύου και η ένταξη των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ανέδειξαν σε κυρίαρχη την αγγλική γλώσσα. Σήμερα, πάνω από το 80% των κειμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γράφονται πρώτα σε αυτή τη γλώσσα και στη συνέχεια μεταφράζονται στις 23 υπόλοιπες επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Αναδημοσιεύσεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ευρώπη | Με ετικέτα: , | 145 Σχόλια »

Τελικά την ενστερνιστήκαμε την τραγανότητα

Posted by sarant στο 20 Δεκέμβριος, 2018

Όπως λέει το κλισέ, το σημερινό ποστ είναι βιωματικό.

Την Κυριακή έβλεπα ποδόσφαιρο στην τηλεόραση,  αλλά στο ημίχρονο της μπάλας παρέδωσα το τηλεκοντρόλ οπότε μεταξύ άλλων είδα για λίγο ένα ζαχαροπλαστικό ριάλιτι, όπου άκουσα τη λέξη «τραγανότητα» -οι υποψήφιοι θα έφτιαχναν ένα γλυκό σαν πύργο από σου (όπως ο κύριος μετά σου) και η παρουσιάστρια τους επισήμανε πως έπρεπε να προσέξουν πολύ την τραγανότητα του γλυκού.

Χτύπησε μέσα μου ένα καμπανάκι.

Πριν από πολλά πολλά χρόνια, όταν έδινα εξετάσεις για μια θέση μεταφραστή σε ευρωπαϊκό όργανο, μας έβαλαν μεταξύ άλλων ένα κείμενο από το περιοδικό Εκόνομιστ, που είχε τον τίτλο Embrace crunchiness, το οποίο υποστήριζε ότι πρέπει να είναι ορθές-κοφτές οι αποφάσεις μας, και γενικότερα η προσέγγισή μας στη ζωή, όχι ίσως και αλλά και θα δούμε, όχι μεσοβέζικες αλλά ναι/όχι.

Στο κείμενο, που βέβαια ηταν θατσερικού προσανατολισμού, επανερχόταν ο όρος του τίτλου, crunchiness, σαν συμβολο της προσέγγισης που υποστήριζε ο αρθρογράφος. Με είχε προβληματίσει πολύ πώς θα αποδώσω τη λέξη του τίτλου. Τελικά, επειδή μέσα στο κείμενο γίνονταν αρκετές αναφορές και σε τραγανά -crunchy- εδέσματα, ενώ βέβαια ο αρθρογράφος επεκτεινόταν μεταφορικά στις καταστάσεις της ζωής, προτίμησα να κρατήσω την κυριολεξία και να το πω «τραγανότητα». Έβαλα τίτλο «ενστερνιστείτε την τραγανότητα», αν και γνώριζα ότι παίρνω ενα ρίσκο, αφού χρησιμοποιούσα μιαν «ανύπαρκτη» λέξη που δεν την είχαν τα λεξικά (παρεμπιπτόντως, στις εξετάσεις αυτές είχαμε δικαίωμα να έχουμε μαζί μας όσα λεξικά θέλαμε και μπορούσαμε να κουβαλήσουμε).

Αυτα γίνονταν πριν από 30 χρόνια, όταν η λέξη «τραγανότητα» ακουγόταν πολύ λίγο. Κανένα από τα τότε λεξικά δεν την είχε. Ωστόσο, ήμουν μάλλον ικανοποιημένος από την επιλογή μου.

Όταν με το καλό τελειώσαμε και βγήκαμε έξω, στη συζήτηση που κάναμε όσοι είχαμε εξεταστει σε αυτό το κείμενο, διαπίστωσα πως ήμουν ο μοναδικός που είχα επιλέξει την κυριολεξία και την τραγανότητα. Όλοι οι άλλοι είχαν επιλέξει μεταφορικούς όρους, αποφασιστικότητα ας πούμε (οι περισσότεροι).

Αυτό οπωσδήποτε κλόνισε την αυτοπεποίθησή μου, αλλ’ όταν κανα μήνα αργότερα βγηκαν τ’ αποτελέσματα διαπίστωσα ότι είχα περάσει -ο μόνος από την ομήγυρη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Λεξικογραφικά, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , | 197 Σχόλια »

Ο σουλτάνος και οι αρένες

Posted by sarant στο 26 Ιουνίου, 2017

Πριν από ένα μήνα διαβάσαμε την είδηση για την εκστρατεία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εναντίον της λέξης «Arena» (αρένα), που χρησιμοποιείται σε όλη την Ευρώπη για να ονομαστούν νεόχτιστες αθλητικές εγκαταστάσεις, συνήθως σε συνδυασμό με το όνομα του σπόνσορα, που έχει πληρώσει αδρά για το προνόμιο αυτό.

Μιλώντας λοιπόν στην τελετή παράδοσης πτυχίων σε σπουδαστές θρησκευτικών σχολών (ή κάτι τέτοιο) ο Τούρκος Πρόεδρος εξέφρασε τη διαφωνία του με τη χρήση του όρου «Αρένα» στις ονομασίες σταδίων, διότι, όπως είπε, η λέξη αυτή δεν ανήκει στην τουρκική γλώσσα και επιπλέον παραπέμπει σε βάρβαρα έθιμα, αφού στις αρένες της ρωμαϊκής εποχής  διαμελίζονταν άνθρωποι μπροστά σε θεατές.

Δεν είχα προλάβει να το σχολιάσω τότε, αλλά αφού το θέμα παραμένει στην επικαιρότητα, ας το συζητήσουμε σήμερα. Θα ελεγα ότι επί του γλωσσικού ο σουλτάνος έχει κάποιο δίκιο, με την έννοια ότι, παρόλο που στο μυαλό το δικό μου η λέξη «αρένα» παραπέμπει κυρίως στις ισπανικές ταυρομαχίες, είναι αλήθεια πως η λέξη είναι συνδεδεμένη με τους Ρωμαίους μονομάχους. Όπως είχα γράψει σε ανύποπτο χρόνο: Στα λατινικά υπήρχαν δυο λέξεις για την άμμο, sabulum για τη χοντρή άμμο και (h)arena για τη λεπτή. Από την πρώτη λέξη προέκυψε η σημερινή γαλλική sable, ενώ από τη δεύτερη η σημερινή ισπανική arena. Θα καταλάβατε βέβαια ότι και η δική μας αρένα, ο στίβος της ταυρομαχίας δηλαδή, αλλά και ο τόπος όπου μάτωναν και πέθαιναν οι Ρωμαίοι μονομάχοι, από αυτή την arena προέρχεται, επειδή ο στίβος ήταν στρωμένος με λεπτήν άμμο. Τώρα τελευταία έχει γίνει της μόδας να ονοματίζονται αρένες τα νεόδμητα υπερσύγχρονα γήπεδα ποδοσφαίρου, ιδίως στη Γερμανία: όχι παράλογο· εκεί αναμετριούνται οι σύγχρονοι μονομάχοι και το πλήθος πάλι για άρτον και θεάματα κραυγάζει, τότε στο Κολοσσαίο, σήμερα στο Φέλτινς Αρένα του Γκελζενκίρχεν ή την Αλιάντς Αρένα του Μονάχου· έχουμε κι εμείς στη Λάρισα την ΑΕΛ Αρένα.

Ο Ερντογάν λοιπόν έχει δίκιο ότι η arena συνδέεται με τους Ρωμαίους μονομάχους και έχει κάθε δικαίωμα να μην του αρέσει η λέξη και να διαφωνεί με τη χρήση της στις ονομασίες σταδίων.

Όμως, έχει δίκιο ίσαμε εκεί. Από εκεί και πέρα, δεν έχει δίκιο. Και θα διαβάσατε ίσως τα «παραπέρα». Συνέχισε την ομιλία του λέγοντας ότι έδωσε οδηγίες στον υπουργό Αθλητισμού να αφαιρεθεί η λέξη Arena από τις ονομασίες των αθλητικών εγκαταστάσεων. Βλέπουμε εδώ ολοκάθαρη τη διαφορά που έχει ενα αυταρχικό καθεστώς -η καθε επιθυμία του ισχυρού ηγέτη, το κάθε καπρίτσιο του, είναι ή γίνεται νόμος, χωρίς μάλιστα να χάνεται άδικα χρόνος σε νομοθετικές και κοινοβουλευτικές φιοριτούρες. Η όλη αντίδραση θυμίζει τις φαιδρές πρωτοβουλίες του Παττακού επί χούντας.

Είτε επειδή υποχρεώθηκαν είτε επειδή ξέρουν καλά ότι στη σημερινή Τουρκία είναι ανθυγιεινό να διαφωνείς με τον ηγέτη, οι ιθύνοντες της Γαλατά Σαράι έσπευσαν να αλλάξουν την ονομασία του σταδίου τους από Turk Telekom Arena σε Turk Telekom Stadium και το ίδιο έπραξε και η Μπεσικτάς, που μετονόμασε το ολοκαίνουργιο στάδιό της από Vodafone Arena σε Vodafone Park. Αν δεν κάνω λάθος, η Ulker Sports Arena, που ανήκει στην μπασκετική Φενέρμπαχτσε,  εξακολουθεί προς το παρόν να αντιστέκεται.

Θα μου πείτε, και με το δίκιο σας, ότι οι εναλλακτικές λύσεις (Stadium, Park) δεν είναι λιγότερο ξενόφερτες από την Arena, δεν επιχειρήθηκε δηλαδή η επιβολή κάποιας αυθεντικά τουρκικής λέξης. Ωστόσο, φαίνεται ότι η Αρένα ήταν η κορφή του παγόβουνου, δηλαδή φαίνεται πως υπάρχει πράγματι γενικευμένο σχέδιο του Τούρκου ηγέτη να καταπολεμήσει τις ξένες γλωσσικές επιρροές, σε κατεύθυνση αντίθετη από την ιστορική και αναπάντεχα επιτυχημένη γλωσσική μεταρρύθμιση του Κεμάλ Ατατούρκ στη δεκαετία του 1920 -ένα θέμα για το οποίο δεν θα πω περισσότερα, αν και θα άξιζε χωριστό άρθρο .

Δημοσιεύω στα επόμενα ένα άρθρο του περιοδικού Εκόνομιστ -δικό του είναι και το σκίτσο- χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποδέχομαι το περιεχόμενο. Βρήκα τη μετάφραση σε κυπριακόν ιστότοπο, αλλά είδα ότι θέλει μερεμέτια (π.χ. το «εναντίον πολιτισμών και πολιτισμών») κι έτσι διόρθωσα κάμποσα πράγματα. Προσθέτω και ένα-δυο πράγματα σε αγκύλες. Στο αγγλικό άρθρο υπάρχει και ο όρος Turkic languages, γνωστό μεταφραστικό αγκάθι, που προτίμησα να το αποδώσω «τουρκικές γλώσσες» και όχι «τουρκογενείς» ή «τουρανικές». Το συζητάμε αν θέλετε στα σχόλια.

Το άρθρο του Εκόνομιστ:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , | 157 Σχόλια »

Το ελληνικό πόδι και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Οκτώβριος, 2014

Όπως και άλλες φορές έχει συμβεί, στα σημερινά μας μεζεδάκια υπάρχει ένα που κυριαρχεί στην πιατέλα, που θα μπορούσε ν΄αποτελεί και κυρίως πιάτο, και που μπαίνει γι’ αυτό το λόγο στον τίτλο του άρθρου. Και παραβαίνοντας τα συμποσιακά θέσμια, που θα επέβαλλαν να ξεκινήσουμε με κάποιο ορεκτικό, σκέφτηκα το σημερινό μας τραπέζι να ξεκινήσει ακριβώς με αυτό το κυρίως πιάτο, με το ελληνικό πόδι δηλαδή.

mortonpali

Φωτογραφία παρμένη από τον τοίχο του Θάνου Παναγιωτόπουλου

Το «ελληνικό πόδι» είναι αυτό που βλέπετε στη φωτογραφία αριστερά. Παραδοσιακά, τον 19ο αιώνα είπαν έτσι το πόδι στο οποίο το δεύτερο δάχτυλο είναι μακρύτερο από τα δυο γειτονικά του, όπως στη φωτογραφία. Όταν το πρώτο (το μεγάλο) δάχτυλο είναι μεγαλύτερο, λέμε ότι έχουμε «αιγυπτιακό πόδι» ενώ όταν τα τρία δάχτυλα είναι ισομήκη έχουμε το ‘ρωμαϊκό πόδι’ (δείτε και την εικόνα εδώ).

Τα αρχαία ελληνικά αγάλματα είχαν ελληνικό πόδι, γιατί αυτό θεωριόταν ωραίο στα μέρη μας τότε, και γι’ αυτό άλλωστε δόθηκε αυτή η ονομασία, δεν είχαν δει κανέναν αρχαίο Έλληνα οι δυτικοί που την έπλασαν. Το πρότυπο αυτό διαδόθηκε, κι έτσι, ας  πούμε, και η γυναικεία μορφή στο Άγαλμα της Ελευθερίας έχει ελληνικό πόδι. Λέγεται ότι οι περισσότεροι Έλληνες έχουν ελληνικό πόδι αλλά αυτό δεν το έχω ελέγξει προσωπικά: εγώ πάντως έχω ελληνικό πόδι, νομίζω και όλοι στην οικογένεια. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το «ελληνικό πόδι» είναι αποκλειστικότητα των Ελλήνων. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, το ελληνικό πόδι το έχει το 23% ή το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το αιγυπτιακό πόδι είναι πολύ συχνότερο (50-60%) ενώ το ρωμαϊκό πόδι κάτω από 10%. Αλλού βρίσκεις και για κελτικό ή για γερμανικό πόδι, με άλλες παραλλαγές αλλά αυτές οι τρεις που αναφέραμε είναι οι πιο συχνές.

Θα θυμίσω ότι, από τα αγάλματα και πάλι, είχε φτιαχτεί και η έκφραση «ελληνική μύτη» που είμαι βέβαιος πως ξέρετε τι είναι. Ελληνική μύτη δεν έχουν οι περισσότεροι Έλληνες (εγώ τουλάχιστον δεν έχω), αν και ο Μπέρναρ Σόου, όταν τον είχαν ρωτήσει σε ένα σαλόνι αν αληθεύει ότι οι Ελληνίδες έχουν ελληνική μύτη είχε απαντήσει «Ασφαλώς, δεν φαντάζομαι να τις φέρνουν από το εξωτερικό».

panagiotΓιατί όμως τα λέω όλα αυτά; Διότι πριν από δυο-τρεις μέρες η υπεύθυνη τύπου του τάφου της Αμφίπολης, η κ. Άννα Παναγιωταρέα, ανάρτησε στο Φέισμπουκ το κείμενο που βλέπετε αριστερά, στο οποίο μετέφερε ένα σημείωμα που έστειλε ο καθηγητής Π. Ευθυμίου σε κάποια ηλελίστα των πανεπιστημιακών του ΑΠΘ, με τον όχι και τόσο επιστημονικό τίτλο «Οι Καρυάτιδες της Αμφίπολης αποκαλύπτουν την καταγωγή τους και κλείνουν στόματα».

Επειδή το κείμενο περιέχει ένα σωρό ανοησίες και έχει ρατσιστικό προσανατολισμό (ελληνικά γονίδια κτλ.), έγινε δεκτό με θύελλα αρνητικών (και κυρίως περιπαικτικών) σχολίων, οπότε η κ. Παναγιωταρέα κατέβασε την ανάρτηση από τη σελίδα της και την αντικατέστησε με μιαν άλλη στην οποία μέμφεται όσους θέλουν να ακούγεται μόνο η δική τους άποψη -λες και η δημοκρατία επιβάλλει να μένει στο απυρόβλητο της κριτικής η κάθε αγυρτεία. (Τη δεύτερη ανάρτηση τη βλέπετε και εδώ).

Φαίνεται ότι η κ. Παναγιωταρέα νόμισε πως το ανόητο κείμενο που διακίνησε ήταν γραμμένο από τον (ομότιμο νομίζω πλέον) καθηγητή κ. Ευθυμίου. Βέβαια, και να ήταν δικό του, αυτό δεν θα του έδινε πολύ μεγαλύτερη αξία, μια και είναι δασολόγος. Αλλά η πικρή αλήθεια είναι πως ο κ. Ευθυμίου (ευτυχώς από μια άποψη) δεν έγραψε ο ίδιος το μπαρουφολόγημα, αλλά το βρήκε κάπου και το αναπάραξε (σικ) ελαφρά τη καρδία, για να αποδείξει ότι δικαίωμα στην ασυγχώρητη επιπολαιότητα έχουν και οι καθηγητές πανεπιστημίου. Για του λόγου το αληθές, ιδού μια δημοσίευση του ποδολογικού αρλουμπολογήματος από τον Ιούλιο του 2012, που μάλιστα δεν είναι η πρώτη, αφού αναφέρει ως πηγή το yahoo.gr, μια από τις ακροπόλεις της παραεπιστήμης.

Η μεγαλύτερη βλακεία του κειμένου ειναι ο ισχυρισμός ότι όποιος έχει «ελληνικό πόδι» έχει και «ελληνικά» γονίδια (τα οποία ως γνωστόν είναι γαλανόλευκα) -δηλαδή το 20-30% των κατοίκων του πλανήτη, κάπου ενάμισι δισεκατομμύριο, όπως ο κύριος της φωτογραφίας μας επάνω. Δεν πάει πίσω και η άλλη ανοησία ότι μόνο το ελληνικό πόδι είναι κληρονομικό, ενώ τα άλλα προφανώς τα αγοράζουν από το σουπερμάρκετ.

Οπότε; Ένας καθηγητής πανεπιστημίου, ομότιμος έστω, διαβάζει στο διαδίκτυο μια ρατσιστική μπαρούφα και αντί τουλάχιστον να ελέγξει αυτόν τον στοιχειώδη ισχυρισμό, την αναδημοσιεύει σε ηλεκτρονική λίστα ομολόγων του. Και μια άλλη καθηγήτρια, που βρίσκεται σε υπεύθυνη θέση, αναδημοσιεύει τη μπαρούφα επίσης ανεξέταστα, χωρίς να γκουγκλίσει βρε αδερφέ ώστε να διαπιστώσει ότι δεν είναι γραμμένη από τον συνάδελφό της! Το μόνο παρήγορο είναι η αντίδραση των χρηστών του Φέισμπουκ, που έδειξαν πολύ μεγαλύτερη ωριμότητα από τους δυο καθηγητές.

* Και συνεχίζω.

Την περασμένη βδομάδα είχαμε «της ασφαλής πλοήγησης», τώρα έχουμε από το έγκυρο (οΘντκ) Βήμα το «η προσεχή Πέμπτη«. Έχουμε επίσης και ένα «εκτενή αναφορά» σε τίτλο, οπότε δεν στέκει η δικαιολογία ότι πρόκειται για αιτιατική. Ξαναλέω, εμένα δεν με ενοχλεί η εκτενή-της εκτενής, ούτε και ο εκτενής του εκτενή. Αλλά να το συμφωνήσουμε, να το βάλουμε και στη γραμματική.

* Τα (οΘντκ) έγκυρα Νέα μετέφρασαν το άρθρο που αφιέρωσε το Εκόνομιστ στον Αλέξη Τσίπρα. Πρόσεξα στο ελληνικό κείμενο την εξής φράση, σχετικά με την επίσκεψη στον Πάπα: Οι υποστηρικτές του, αναφέρει το περιοδικό, ονόμασαν την ανταλλαγή απόψεων ανάμεσα στους δύο άνδρες «συνάντηση δύο μυαλών». Όχι όμως. Η φραση στα εισαγωγικά αντιστοιχεί στο αγγλικό a meeting of minds, που είναι έκφραση που σημαίνει «σύμπτωση απόψεων».

* Στο υποχρεωτικό άρθρο του κατά του ΣΥΡΙΖΑ (πρέπει να έχουν να συμπληρώσουν κάποια ποσόστωση, δεν εξηγείται αλλιώς), ο καθηγητής Θ. Διαμαντόπουλος υποκύπτει στη γοητεία της κοπρολαγνικής ποίησης. Δικαίωμά του, αλλά θα τον παρακαλέσω να μου τεκμηριώσει σε ποια έγκυρη πηγή βρήκε ότι το σκατολόημα «Σαν έρχεται κάθε σκατάς θαρρούμε πως σωθήκαμε, μα σαν φεύγει βλέπουμε πως αποσκατωθήκαμε» ανήκει στον Σουρή -συν τοις άλλοις είναι και μετρικά κουτσό, έλεος!

* Ένα που δεν μπόρεσα να το επαληθεύσω. Φίλος που το άκουσε με τ΄ αυτιά του, μου λέει ότι κ. Κοσιώνη σε δελτίο ειδήσεων του Σκάι είπε ότι ο καρκίνος είναι «δημοφιλής» νόσος. Το μεταφέρω με επιφύλαξη.

* sevenfrΣυμβαίνουν και εις Παρισίους. Φίλος πήγε να δει την ταινία A most wanted man, που δεν ξέρω αν έχει έρθει στην Ελλάδα και με ποιον τίτλο. Είναι ένα θρίλερ βασισμένο σε βιβλίο του Τζον λε Καρέ, με Τσετσένους, κατασκόπους και δεν συμμαζεύεται. Κάποια στιγμή μπαίνει στη μέση και μια κυπριακή εταιρεία, οπότε στο έργο φαίνεται το λογότυπό της στα αγγλικά και στα ελληνικά (αν θέλετε, δείτε το τρέιλερ, είναι γύρω στο 1.18).

Λοιπόν, το Seven Friends Navigation Company «μεταφράζεται» στα ελληνικά «Επτά φίλους πλοήγηση ΕΠΕ». Γυρίζεις ταινία με μπάτζετ μερικά εκατομμύρια, κι είσαι τόσο καρμίρης που λυπάσαι να δώσεις -πόσα; είκοσι;- ευρώ για να μεταφράσεις σωστά τον τίτλο της ναυτιλιακής εταιρείας!

* Για την παράσταση του Βασιλιά Λιρ στο Βαφείο διάβασα ότι «Η μετάφραση, από τον Γ. Βούρο, έγινε κατευθείαν από τα αρχαία αγγλικά, από την πρώτη έκδοση του 1608». Ειδικός σεξπιριστής δεν είμαι, αλλά τυχαίνει να έχω βγάλει αγγλική φιλολογία και να έχω διδαχτεί και τον Λιρ στα… αρχαία αγγλικά, και έχω να πω ότι αρχαία δεν τα λες. Αρχαία θα πεις τα αγγλικά του Βεόγουλφου. Όμως η διατύπωση δημιουργεί τη σφαλερήν εντύπωση ότι η μετάφραση του Βούρου κατ’ εξαίρεση έγινε από την πρώτη έκδοση και ότι οι άλλες έγιναν από κάποια άλλη, ίσως απλούστερη. Αν κάνω κάποιο λάθος, πείτε μου.

rafinagg*Μου στέλνει ο Πάνος τη φωτογραφία που βλέπετε, διαφήμιση φροντιστηρίου αγγλικών «από Άγγλους».

Eλάτε να μάθουμε τη μητρική μας γλώσσα, μας καλεί.

Όμως, η μητρική μας γλώσσα δεν είναι ίδια, και δεν θα τη μάθουμε όλοι. Ή «ελάτε να σας μάθουμε» ή «ελάτε να μάθετε». Εκτός αν παραείμαστε αυστηροί και αυτά συγχωρούνται μεταφραστική αδεία.

*  Διαβάζω άρθρο για την προσέγγιση ΣΥΡΙΖΑ-ΔΗΜΑΡ, όπου υπάρχει στον υπότιτλο η φράση: «Στη συνεργασία των δυνάμεων της Αριστεράς δεν χωρούν μόνον ο Ευάγγελος Βενιζέλος και οι άλλοι Ηρακλείς των Μνημονίων είπε ο γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ στο χαιρετισμό του στο συνέδριο της ΔΗΜΑΡ».

Δύο παρατηρήσεις. Καταρχάς, αν διαβάσουμε το κυρίως άρθρο θα δούμε ότι το «μόνον» δεν υπάρχει: Γι” αυτό δεν χωρούν ο κ. Βενιζέλος και οι άλλοι Ηρακλείς των Μνημονίων.

Δεύτερον, το «δεν χωρούν μόνον ο Βενιζέλος και οι άλλοι Ηρακλείς» είναι διφορούμενο. Δεν χωράνε μόνο αυτοί, αλλά χωράνε κι άλλοι; Ή, που αυτό εννοεί, «μόνο ο Βενιζέλος και οι Ηρακλείς δεν χωράνε»;

* Με την ευκαιρία της είδησης για τη σύλληψη στον Βύρωνα, παρατηρώ με ενδιαφέρον, για μια ακόμα φορά, ότι επικρατεί πια ο τύπος «του συλληφθέντα» και το βρίσκω θετικό.

* Και κλείνω τα μεζεδάκια με μιαν είδηση που, αρχικά, νόμιζα ότι είναι αναδημοσίευση από το Κουλούρι.

Όπως γράφει το in.gr, «Διακριθέντες αθλητές όπως ο Παναγιώτης Μπαρλάς, ο αρχηγός της παγκόσμιας Εθνικής Εφήβων Μπάσκετ του 1995, θα στελεχώσουν σύντομα τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων του υπουργείου Οικονομικών» -η ανακοίνωση αφορά πέντε αθλητές (και αθλήτριες). Δεν είμαι φανατικός φίλαθλος, αλλά ομολογώ ότι κανένα από τα πέντε ονόματα δεν αναγνωρίζω. Επιπλέον, όπως το ίδιο το ρεπορτάζ αναφέρει, οι πέντε πρώην αθλητές δεν έχουν τα τυπικά προσόντα που θα περίμενε κανείς για τη θέση αυτή. Φαίνεται ότι έπρεπε να δοθούν οι πέντε αργομισθίες, όπως παλιότερα στα σώματα ασφαλείας ή σε θέσεις δενδροκηπουρού, και επειδή μόνο στη Γραμματεία Εσόδων γίνονται προσλήψεις, τους προσέλαβαν εκεί. Αυτό που ούτε το Κουλούρι δεν θα μπορούσε να επινοήσει ήταν η δικαιολογία που πρόβαλε στέλεχος της ΓΓΔΕ:  οι νέες προσθήκες «θα βοηθήσουν προς την κατεύθυνση της διατήρησης της φορολογικής διοίκησης σε φόρμα». Η πραγματικότητα είναι πιο αστεία από την παρωδία της!

* Και πριν σας αποχαιρετήσω (θα λείψω σήμερα αρκετές ώρες), προσφεύγω στη συλλογική σας σοφία για μια βελόνα στ’ άχυρα.

bolsevo

Η φωτογραφία αριστερά τραβήχτηκε το 1934, σε μια εκδρομή που έγινε στο περιθώριο του πρώτου Συνεδρίου Σοβιετικών Συγγραφέων στη Μόσχα.

Δεξιά, ο Γάλλος συγγραφέας Ζαν Ρισάρ Μπλοκ (Jean Richard Bloch) σκύβει για να ανάψει τσιγάρο. Στη μέση και λίγο πίσω ο δικός μας Κώστας Βάρναλης χαμογελάει στον φακό, αν και τον μισοσκεπάζει ο συγγραφέας στ’ αριστερά, με τα στρογγυλά γυαλιά και το μουσάκι. Ποιος είναι όμως αυτός;

Για να είναι στη Μόσχα καλεσμένος, θα ήταν (τότε) αριστερός.

Δεν είναι από τους Γάλλους που συμμετείχαν στο συνέδριο (Malraux, Aragon, Paul Nizan). Δεν είναι κάποιος από τους άλλους επιφανείς που πήραν μέρος, όπως Martin Andersen Nexö, Yakub Kadri, Willi Bredel, Theodor Plivier, Johannes Becher, Oskar Maria Graf, Nordahl Grieg.

Μοιάζει πολύ λίγο με τον Καρλ Ράντεκ, αλλά ο Radek δεν είχε μουστάκι εκείνη την περίοδο, μόνο γένια -και ίσαμε πάνω.

Βελόνα στ’ άχυρα ψάχνω λοιπόν, αλλά ποτέ δεν ξέρει κανείς. Αλλά και να μη βρεθεί, δεν χάλασε κι ο κόσμος -δεν έχασε η Βενετιά βελόνι!

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , | 526 Σχόλια »