Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ελεύθερα Γράμματα’

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης για τη γλώσσα, ένα νεανικό πεζό και τρεις φωτογραφίες

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2013

AnagnostakisPefki

Ο Μ. Αναγνωστάκης στο σπίτι του στην Πεύκη (φωτ. Γ. Ζεβελάκης)

Επειδή δεν το βρήκα αλλού στο Διαδίκτυο, είπα να το ανεβάσω. Διαφέρει βέβαια από τα κείμενα λογοτεχνών για τη γλώσσα που συνήθως δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο, μια και ούτε κινδυνολογεί για παρακμή και κατάπτωση της γλώσσας, λεξιπενία των νέων και τα τοιαύτα, ούτε αναλώνεται σε λυρικές εκφράσεις για τις αμμουδιές του Ομήρου, τις περισπωμένες πάνω στο κύμα και τους αγγέλους που μιλάνε ελληνικά, αντίθετα υποστηρίζει, χωρίς να προβάλλει αξιώσεις ειδικού, πως δεν υπάρχει βάση στη γλωσσική κινδυνολογία.

Το απόσπασμα είναι παρμένο από μαγνητοφωνημένη συνομιλία του Μανόλη Αναγνωστάκη με τον Μισέλ Φάις, τον Νοέμβριο του 1992, η οποία εκδόθηκε με τη μορφή μονολόγου με επιμέλεια του Μ. Φάις και με πρόλογο του Παντελή Μπουκάλα από τις εκδόσεις Πατάκη με τον τίτλο «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά”. Βρίσκεται στις σελίδες 76 – 80 του βιβλίου.

Σκέφτηκα επίσης να ανεβάσω και τρεις όχι γνωστές φωτογραφίες του Αναγνωστάκη, παρμένες από το πλούσιο αρχείο του φίλου Γιώργου Ζεβελάκη, που τον ευχαριστώ.

Μετά το τέλος του αποσπάσματος παραθέτω και ένα νεανικό πεζό του Μ. Αναγνωστάκη. .

Σήμερα λένε μερικοί ότι ζούμε σε μια εποχή γλωσσικής κατάπτωσης και ένδειας. Ζούμε πραγματικά αυτή την κατάπτωση; Εγώ δεν το πιστεύω. Λένε ότι δεν ξέρουμε τη γλώσσα. Μήπως ξέραμε παλαιότερα τη γλώσσα; Μήπως οι παλαιότεροι ξέραν τη γλώσσα; Σήμερα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι φοβερά. Το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, ο Τύπος. Ο κόσμος διαβάζει, ακούει. Γίνονται πράγματι πολλά γλωσσικά λάθη. Πρώτα δεν γίνονταν, διότι δεν μιλούσε ο κόσμος, έβγαινε στην τηλεόραση μια εκφωνήτρια. Αυτό ήταν. Τώρα εκατό βγαίνουν κάθε μέρα σε τόσα κανάλια που υπάρχουν. Όλοι αυτοί ξέρουν καλά ελληνικά; Μπορούν να μιλήσουν; Και εγώ, που μιλάω τώρα, δεν μιλάω ελληνικά. Δεν έχω την ευχέρεια να μιλήσω στρωμένα, με σωστή σύνταξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Πεζογραφία, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , | 101 Σχόλια »

Γιάννης Ρίτσος: Σούρουπο στη συνοικία και άλλα αθησαύριστα (;) πεζά

Posted by sarant στο 30 Απριλίου, 2009

Σούρουπο στη συνοικία και άλλα αθησαύριστα (;) πεζά του Γιάννη Ρίτσου από τα «Ελεύθερα Γράμματα»

 ritsosΔιαβάζοντας το καινούργιο και πραγματικά απολαυστικό σημείωμα του φίλτατου Allu Fun Marx για κάποια άγνωστα ελαφρά τραγούδια σε στίχους Γιάννη Ρίτσου, πληροφορήθηκα ότι υπάρχει μια ευρύτερη κίνηση ιστολόγων, με πρωτοβουλία της παλιάς φίλης Αγγελικής Κώττη, να τιμηθεί την Πρωτομαγιά σε όσο το δυνατόν περισσότερα ιστολόγια ο Γιάννης Ρίτσος, μια που φέτος κλείνουν 100 χρόνια από τη γέννησή του και καθώς αύριο είναι Πρωτομαγιά, η μέρα την οποία ο ίδιος ο Ρίτσος είχε συμβολικά επιλέξει να κρατήσει ως ημέρα της γέννησής του.

 Είμαι βέβαιος πως θα υπάρξουν εξαιρετικά αφιερώματα σε πολλά ιστολόγια. Θα ήθελα να συμβάλω σε αυτή τη θαυμάσια πρωτοβουλία παρουσιάζοντας ορισμένα πεζά του Γιάννη Ρίτσου, διηγήματα ή χρονογραφήματα θα μπορούσαμε να τα πούμε, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα». Θυμίζω ότι το αριστερό φιλολογικό περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα» με διευθυντή τον Δ. Φωτιάδη εκδόθηκε στην Αθήνα τον Μάιο του 1945 και κυκλοφόρησε, με διακοπές, έως το 1951.

 Πρόκειται για σύντομα πεζά, που δίνουν εικόνες από τα δυο πρώτα αβέβαια μεταπολεμικά χρόνια, μετά τη Βάρκιζα και πριν από τον Εμφύλιο. Τα χαρακτηρίζω αθησαύριστα με ερωτηματικό, επειδή βέβαια τα Ελεύθερα Γράμματα δεν είναι και πολύ σπάνιο περιοδικό, αλλά δεν είμαι βέβαιος αν έχουν συμπεριληφθεί στη βιβλιογραφία του Ρίτσου. Κάποια από αυτά αναδημοσιεύτηκαν σε ανθολογίες αργότερα και πιο πρόσφατα στην εφημ. Ριζοσπάστης.

 Τα πρώτα πεζά δημοσιεύτηκαν στο δεύτερο, το τέταρτο, το έβδομο και το ένατο τεύχος του περιοδικού, δηλαδή με εντυπωσιακή πυκνότητα. Όλα δημοσιεύονται είτε στην πρώτη είτε στην τελευταία σελίδα του περιοδικού, δηλαδή στις πιο προβεβλημένες. Στο δέκατο τεύχος δημοσιεύεται το ποίημα «Γράμμα στη Γαλλία». Στη συνέχεια, οι συνεργασίες του ποιητή με το περιοδικό αραιώνουν κάπως: έως το τέλος του 1945 θα δημοσιεύσει ακόμη άλλο ένα πεζό, με τίτλο «Το δικό μας χαμόγελο», στο τεύχος αρ. 19 του περιοδικού, μια συνέντευξη-συζήτηση και ένα μικρό απόσπασμα της «Ρωμιοσύνης». Δύο ακόμα σύντομα πεζά δημοσιεύει στους πρώτους μήνες του 1946. Οι επόμενες συνεργασίες του Ρίτσου με το περιοδικό, που δεν είναι και πολλές, αφορούν γνωστά έργα του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , , | 2 Σχόλια »

Κυριακάτικα ποιήματα

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2009

Σκίτσο από το περιοδικό Μούσα (1921)

Σκίτσο από το περιοδικό Μούσα (1921)

Με κεκτημένη ταχύτητα από χτες, που ήταν Παγκόσμια Μέρα Ποίησης, παρουσιάζω όχι όλα τα λογοτεχνικά κείμενα που ανέβηκαν μέσα στην εβδομάδα στα ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ, αλλά μόνο τα ποιήματα, που μπορούμε να τα χωρίσουμε σε τρεις ενότητες.

Πρώτη ενότητα, 13 μεταφράσεις από τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, δημοσιευμένες στο περιοδικό Ελληνική Επιθεώρησις το 1921. Πρόκειται για μεταφράσεις γνωστών ποιητών: Όσκαρ Ουάιλντ, Γουόλτ Γουίτμαν, Τένισον και Πολ Κλοντέλ, μόνο ο συμβολιστής Αλμπέρ Σαμέν (1858-1900) ίσως να έχει ξεχαστεί σήμερα. Ο φίλος που έκανε την πληκτρολόγηση, πρόσθεσε αντικριστά και το πρωτότυπο κείμενο (όλα βρίσκονται σήμερα, ή σχεδόν, στο Διαδίκτυο) πράγμα που δίνει πρόσθετο ενδιαφέρον. Παρατηρώ ότι ο Λαπαθιώτης δεν ενδιαφέρθηκε να κρατήσει ρίμα στη μετάφραση, στις περιπτώσεις που υπήρχε στο πρωτότυπο, σε αντίθεση με άλλες μεταφράσεις του και βέβαια με το σύνολο σχεδόν του ποιητικού του έργου. Για την ποιότητα των μεταφράσεων, άλλοι αρμοδιότεροι όπως ο cyrusgeo ίσως πουν περισσότερα.

Δεύτερη ενότητα, ποιήματα από το περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα, τα εξής:

Τρίτη ενότητα, τρία ποιήματα της καλής σύγχρονης ποιήτριας Κλεοπάτρας Λυμπέρη, με την οποία είχαμε χαθεί μερικές δεκαετίες (όχι πολλές) και με ξαναβρήκε πρόσφατα ιντερνετικώς και μου τα έστειλε:

Τα πεζά που ανέβηκαν στα ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ θα παρουσιαστούν την επόμενη εβδομάδα, μάλλον.

Posted in Λαπαθιώτης, Μεταφραστικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , | 3 Σχόλια »

Εννιά και ένα πεζά για το τριήμερο

Posted by sarant στο 28 Φεβρουαρίου, 2009

elgrΤα πεζά αυτά τα ανάρτησα μέσα στην εβδομάδα στον ιστότοπό μου, χάρη στην εθελοντική προσφορά των φίλων συνεργατών του εγχειρήματος ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΖΙ. Παραδέχομαι ότι δεν είναι εορταστικά και μέσα στο κλίμα των ημερών (αν και, εδώ που τα λέμε, ποιο διήγημα θα ήταν στο κλίμα του καρναβαλιού; Όταν ξεφαντώνουμε, δεν διαβάζουμε, θαρρώ), αλλά έχουν αρκετό ενδιαφέρον, πιστεύω. Καθώς μέσα στο τριήμερο μάλλον δεν θα μπορέσω να βάλω άλλο ποστ, τα συγκεντρώνω εδώ.

Το «και ένα» δεν το έκανα επίτηδες, για να μιμηθώ τον τίτλο του ποστ της προηγούμενης εβδομάδας, που ήταν «Έξι κι ένα διηγήματα για την Κυριακή». Εδώ, το ένα πράγματι διαφέρει, αφού είναι το πρώτο μέρος από το μυθιστόρημα «Το στραβόξυλο» που ελπίζω πως θα το δημοσιεύσουμε ολόκληρο, σιγά-σιγά,  σε αρκετές συνέχειες. Επίσης, λέω «πεζά» και όχι διηγήματα, διότι το κείμενο του Γληνού είναι αυτοβιογραφικό, αναμνήσεις από την εξορία. Από γλωσσική σκοπιά, επισημαίνω το διήγημα του Λουντέμη, που έχει πάρα πολλές άγνωστες λέξεις και φράσεις, στα ελληνικά ή στα τούρκικα. Βάλαμε δεκάδες υποσημειώσεις, αλλά πολλές λέξεις/φράσεις έχουν μείνει ανερμήνευτες. Όποιος ξέρει, συμπληρώνει.

Τα περισσότερα κείμενα είναι παρμένα από το περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα. Από εκεί είναι και η εικόνα του ποστ, η οποία αρχικά κοσμούσε το διήγημα του Ν. Κατηφόρη.

Λοιπόν, πρόκειται για τα εξής κείμενα:

Αλκιβιάδης Γιαννόπουλος: Το φορτηγό για τις Αντίλλες

Κατίνα Παππά: Ο επιθεωρητής

Κατίνα Παππά: Η εκδρομή του Δημητρού

Ε. Κορφιάτης: Ένα ποντίκι με ιδέες

Νίκος Νικολαΐδης ο Κύπριος: Η κούκλα

Νίκος Νικολαΐδης ο Κύπριος: Το στραβόξυλο (πρώτη συνέχεια)

Μενέλαος Λουντέμης: Οι άνθρωποι που φέρανε την καταχνιά

Νίκος Κατηφόρης: Ο κλέφτης της γαλέτας

Μανώλης Αναγνωστάκης: Εκείνες τις μέρες

Δημήτρης Γληνός: Ο περίπατος του καθηγητή (Μονόλογοι του ερημίτη της Σαντορίνης)

Καθώς δεν είμαι βέβαιος αν θα κάνω άλλη ανάρτηση μέσα στο τριήμερο, εύχομαι στους φίλους του ιστολογίου να περάσουν πολύ καλά!

Posted in Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , | 3 Σχόλια »