Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου’

Πίσω από τις τζελουζίες

Posted by sarant στο 19 Φεβρουαρίου, 2014

Αν έχετε μιαν άγνωστη λέξη στον τίτλο, δεν θα μπορέσετε να τη βρείτε σε λεξικό, ή μάλλον δεν θα μπορέσετε να τη βρείτε σε σύγχρονο γενικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας, παρά μόνο σε γλωσσάρια τοπικών διαλέκτων. Υπάρχει επίσης και στο βιβλίο μου Λέξεις που χάνονται, το οποίο, για να κάνουμε και τη γκριζόμαυρη διαφήμισή μας, είχε εξαντληθεί αλλά ανατυπώθηκε. Ένας άλλος, πιο απλός τρόπος, για να μάθετε τι σημαίνει είναι να διαβάσετε το άρθρο.

Στο βιβλίο της Αννίτας Παναρέτου «Η παρηγορία των επιστολών σου», που είναι ένα επιστολικό μυθιστόρημα, που παρουσιάζει τις (φανταστικές) επιστολές ανάμεσα στη ζακυνθινή διανοούμενη Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου και στην ανδριώτισσα Ευανθία Καΐρη, αδερφή του φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη,   η Ελισάβετ Μουτζάν παραπονιέται ότι τα κορίτσια της τάξης της είναι καταδικασμένα να μένουν κλεισμένα μέσα διαρκώς και να βλέπουν τον έξω κόσμο «πίσω από καφασωτά παράθυρα, τα λεγόμενα στην τοπική διάλεκτο ‘τζελουτζίες’».

Η Μουτζάν θεωρείται πρόδρομος του φιλελεύθερου φεμινισμού στη χώρα μας. Στην Αυτοβιογραφία της η Μουτζάν διατυπώνει δριμύ κατηγορώ για τα ανδροκρατικά έθιμα της ζακυθινής αριστοκρατίας: «Το σπήτι μας είχε (καθώς και ακόμη έχει) εκείνο το παλαιόν, βάρβαρον και αφύσικον και απάνθρωπον ήθος, όπου θέλει ταις γυναίκαις ξεχωρισμέναις από την ανθρωπίνην εταιρίαν. Εξ αιτίας τούτου του κακοτάτου ήθους, αυτή ευρίσκετο χωρίς καμμίαν γνώρισιν και να πάρη άνθρωπον όπου δεν εγνώριζε μήτε αυτή το ήθελε, μή­τε η επίλοιπη φαμήλια. Εστοχάσθη λοιπόν νά μου δείξη αυτή η ιδία εκείνα τα ολίγα γράμματα, όπου ήξευρεν, όθεν μου ήγόρασε μίαν φυλλάδα, και άρχισε κάθε βράδυ να μου καππακίζη το « Αγιος ο Θεός, άγιος ισχυρός, άγιος αθάνατος, ελέησον ημάς»». Καππακίζω σημαίνει συλλαβίζω.

Η Ελισάβετ Μουτζάν έμαθε όχι μόνο να καππακίζει, αλλά και να διαβάζει και να γράφει, και αργότερα αρχαία ελληνικά, ιταλικά και γαλλικά, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα της που δεν ήθελε να μαθαίνουν πολλά οι γυναίκες. Έγραψε πολλά έργα, κυρίως θεατρικά, ελληνικά και ιταλικά, που όλα έχουν μείνει ανέκδοτα. Το πρόβλημα του γάμου εξελίχτηκε σε βραχνά για τη νεαρή γυναίκα, που είχε ήδη περάσει την ηλικία γάμου της εποχής, και που οι γονείς της αρνούνταν να της επιτρέψουν να κλειστεί σε μοναστήρι. Το δίλημμα ήταν γάμος ή θάνατος, αλλά τελικά ο γαμπρός βρέθηκε, ο επίσης αριστοκράτης Ν. Μαρτινέγκος. Για την Ελισάβετ όμως ήταν γάμος και θάνατος, αφού δεκάξι μέρες μετά τη γέννηση του γιου της πέθανε από τις επιπλοκές της γέννας, σε ηλικία 31 χρονών, το 1832. Ο γιος της, που πήρε το όνομα Ελισαβέτιος στη μνήμη της μητέρας που δεν πρόφτασε να γνωρίσει, μερίμνησε αργότερα για την έκδοση της Αυτοβιογραφίας, αν και περιέκοψε ορισμένα αποσπάσματα. Τα άλλα της έργα δεν έχουν εκδοθεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Αντιδάνεια, Δύο φύλα, Παρουσίαση βιβλίου, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , | 138 Σχόλια »