Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ελληνικά Χόαξις’

Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες

Posted by sarant στο 28 Οκτωβρίου, 2022

Το ρητό, ή πιο σωστά το απόσπασμα ρητού, του τίτλου θα το έχετε ακούσει όλοι.

Να το γράψω ολόκληρο: Στο εξής δεν θα λέμε ότι οι Έλληνες πολεμούν σαν ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες.

Με τη μορφή αυτή το ανέφερε, στο τουίτ που βλέπετε, η  Κέιτ Σμιθ, η ελληνομαθής πρέσβης της Μεγάλης Βρετανίας, πριν από 4 ακριβώς χρόνια, στις 28 Οκτωβρίου 2018, αποδίδοντας το ρητό στον Ουίνστον Τσόρτσιλ.

Πολλοί σχολιαστές είχαν τότε επισημάνει ότι το ρητό που αποδίδεται στον Τσόρτσιλ, κάτι που οι Έλληνες τουλάχιστον της γενιάς μου το έχουμε ακούσει αμέτρητες φορές στο σχολείο, στην πραγματικότητα δεν το έχει πει ο Τσόρτσιλ, ή τουλάχιστον δεν υπάρχει καμιά απολύτως απτή απόδειξη ότι το έχει πει.

Πράγματι, το θέμα έχει συζητηθεί διά μακρών στο ελληνικό Διαδίκτυο αλλά και στον έντυπο Τύπο, και το συμπέρασμα είναι ότι με βάση όλα τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία, δεν υπάρχει καμία επίσημη τεκμηρίωση για τον ισχυρισμό ότι ο Ουίνστον Τσώρτσιλ είπε το ρητό “στο εξής δεν θα λέμε ότι οι Έλληνες πολεμούν σαν ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες“. 

Αντιγράφω τη διατύπωση από αναλυτικό άρθρο των Ελληνικών Χόαξες, αρχικά δημοσιευμένο το 2014 και επικαιροποιημένο στη συνέχεια.

Στο ίδιο συμπέρασμα είχε καταλήξει νωρίτερα μια συζήτηση στο φόρουμ της Λεξιλογίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in 1940-41, Επετειακά, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , | 217 Σχόλια »

Πόλεμος και αλήθεια

Posted by sarant στο 28 Φεβρουαρίου, 2022

Tην Παρασκευή 25 του μηνός το βράδυ, στο δελτίο ειδήσεων του Σκάι, προβλήθηκε ένα βίντεο που έδειχνε νέους να τρέχουν, να κατεβαίνουν κακήν κακώς από μια κυλιόμενη σκάλα, φωνάζοντας τρομαγμένοι κάτι σε μια σλάβικη γλώσσα.

Το σουπεράκι πληροφορούσε: Συγκλονιστικές εικόνες από τα καταφύγια – Ζουν με τον τρόμο

Και, ενώ βλέπαμε να κουτρουβαλάνε στην κυλιόμενη σκάλα, η Σία Κοσιώνη έλεγε:

Σειρήνες ηχούν και σπέρνουν τον πανικό στο κέντρο του Κιέβου. Κάτοικοι της περιοχής απελπισμένοι, τρέχουν πανικόβλητοι να βρουν καταφύγιο στο μετρό. Με το που μπαίνουν μέσα τρέχουν ακόμη πιο γρήγορα για να προλάβουν. Ο ένας πέφτει πάνω στον άλλον. Κάποιοι μάλιστα κινδυνεύουν να τραυματιστούν σοβαρά.

Όμως αυτό δεν ήταν αλήθεια. Το βίντεο από τον συνωστισμό στην κυλιόμενη σκάλα στην πραγματικότητα δεν ήταν πρόσφατο ούτε προερχόταν από το Κίεβο. Όπως γρήγορα αποκάλυψαν διάφοροι χρήστες στο Τουίτερ και τεκμηριώθηκε στη συνέχεια από αρκετούς ιστοτόπους, η συγκεκριμένη σκηνή ήταν από το μετρό της Ρώμης όταν το 2018 είχε χαλάσει μια κυλιόμενη σκάλα πριν απο τον ποδοσφαιρικό αγώνα Ρόμα – ΤσεΣεΚα Μόσχας. Οι νεαροί που κουτρουβαλάνε στη σκάλα είναι Ρώσοι φίλαθλοι και αυτό εξηγεί και τις τρομαγμένες φωνές που ακούγονται σε σλάβικη γλώσσα. Στο τουίτ αυτό μπορείτε να δείτε την ίδια σκηνή δυο φορές, πρώτα όπως μεταδόθηκε από τον Σκάι και μετά πώς είχε μεταδοθεί το 2018. Η πιο πλήρης τεκμηρίωση της χάλκευσης υπάρχει στα Ελληνικά Χόαξες.

Ας ξαναδούμε το σύντομο βίντεο στη σελίδα των Χόαξες, που είναι απόσπασμα από το δελτίο ειδήσεων του Σκάι. Νομίζω ότι πρόκειται για συρραφή, κάτι που δεν επισημαίνεται στο άρθρο των Χόαξες. Δηλαδή, η σκηνή στη σκάλα είναι από τη Ρώμη, αλλά οι προηγούμενες σκηνές σε εξωτερικό χώρο πρέπει να είναι όντως από το Κίεβο. Αν ισχύει αυτό που λέω, σημαίνει ότι κάποιος (ίσως οι άνθρωποι του Σκάι, ίσως κάποιος άλλος) μοντάρισε τη σκηνή πανικού της Ρωμης πάνω στις σκηνές από το Κίεβο, για να κάνει πιο δραματική την αφήγηση.

Για μιαν ακόμα φορά, λοιπόν, στον πόλεμο που ξεκίνησε την Πέμπτη με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, επιβεβαιώνεται η γνωστή ρήση ότι «στον πόλεμο το πρώτο θύμα είναι η αλήθεια». Το παράδειγμα του Σκάι δεν είναι (φυσικά ή δυστυχώς) το μοναδικό -φαίνεται όμως πως είναι παράδειγμα εγχώριας χάλκευσης· εννοώ ότι, όπως φαίνεται, δεν πρόκειται για φέικ που κυκλοφόρησε στο εξωτερικό και ήρθε και στη χώρα μας από το διαδίκτυο, όπως πολύ συχνά συμβαίνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λαθροχειρίες, Φέικ νιουζ, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , | 396 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Eλπίδας

Posted by sarant στο 22 Ιανουαρίου, 2022

Πού τη βρήκαμε την ελπίδα, θα ρωτήσετε, με 100 νεκρούς τη μέρα, αφού η πανδημία δεν λέει να καταλαγιάσει, και την επέλαση της ακρίβειας να φέρνει σε απόγνωση όλο και περισσότερο κόσμο. Αυτό είναι το θέμα, ότι σαν να μην έφταναν αυτα τα δυο δεινά, ήρθε να τριτώσει το κακό, αφού από σήμερα, αλλά κυρίως στην αρχή της επόμενης εβδομάδας, αναμένεται να ενσκήψει η κακοκαιρία, που κάποιος ευφυής την ονόμασε «Ελπίδα», ίσως για να παίξει με τα νεύρα μας. Το μόνο παρήγορο είναι πως η κακοκαιρία γρηγορα θα περάσει, χωρίς θύματα και πολλές ζημιές ας ελπίσουμε, ενώ οι άλλες δυο μάστιγες θα συνεχίσουν να μας βασανίζουν.

Ωστόσο, εμείς εδώ σήμερα βάζουμε μεζεδάκια, και αφού τα τιτλοφορήσαμε και εξηγήσαμε τον τίτλο προχωράμε στο παρασύνθημα.

* Τον τελευταίο καιρό, ο (οΘντκ) υπουργός Ανάπτυξης Άδωνης Γεωργιάδης ασχολήθηκε πολύ με το ζήτημα της τιμής των τεστ PCR υποστηρίζοντας ότι σε μια σειρά χώρες είναι ακριβότερα από την Ελλάδα. Δεν θέλω να μπω στην ουσία του θέματος σήμερα, αλλά θα παρατηρήσω ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες προβλέπεται η δυνατότητα συνταγογράφησης των τεστ και τα τεστ PCR είναι δωρεάν όταν συνταγογραφούνται από γιατρό, ενώ σε πολλές χώρες όταν τα τεστ γίνονται για άλλους λόγους π.χ. πριν από ταξίδι, επιβαρύνουν τον πολίτη. Στην Ελλάδα, αντιθέτως, δεν υπάρχει δυνατότητα συνταγογράφησης κι έτσι ο πολίτης που είναι αναγκασμένος να κάνει τεστ, π.χ. για να επισκεφτεί νοσοκομείο ή επειδή έχει κρούσμα στην οικογένειά του, υποβάλλεται σε δυσβάστακτα έξοδα.

Λοιπόν, ο Άδωνης σε μια στιχομυθία του με δημοσιογράφο του Bloomberg επέμενε ότι τα τεστ στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι δωρεάν. Η κουβέντα (εδώ υπάρχουν αποσπάσματα) είχε αρκετή πλάκα, π.χ. εκεί που ο (οΘντκ) υπουργός έγραψε «κυρία μου, μόλις μίλησα με ΗΒ», εδώ όμως θα εστιάσω σε αυτο το τουίτ που βλέπετε, που ο Άδωνης το έγραψε στα αγγλικά, αραδιάζοντας μια σειρά από σοβαρά και λιγότερο σοβαρά λάθη.

Δεν έχω κάνει εγώ τις επισημάνσεις των λαθών. Θα μπορούσα να σημειώσω και άλλα, όπως το «the best price he found» που θα έπρεπε να είναι he could find. Πάντως χτυπάει στο μάτι το payed, διότι παρόλο που σε προηγούμενο άρθρο είχαμε δει ότι οι αόριστοι εξομαλύνονται (με το teached αντί taught) στη συντριπτική πλειοψηφία (ή πλειονότητα) των περιπτώσεων οι τύποι όπως payed εξακολουθούν να θεωρούνται λαθεμένοι και να ξενίζουν. Χτυπάει επίσης στο μάτι το one friend που μεταφράζει το ελληνικό «ένας φίλος» μπλέκοντας το αόριστο άρθρο με το αριθμητικό. Σε εμάς συμπίπτει και δεν το προσέχουμε, στα αγγλικά όμως διαφέρει.

Λάθη βέβαια βρίσκουμε σε όλους τους πολιτικούς, ιδίως όταν εκφράζονται σε ξένη γλώσσα. Όμως, αφού ο Άδωνης είχε, από το βήμα της Βουλής μάλιστα, αγορεύσει για τα γλωσσικά αστοχήματα των πολιτικών του αντιπάλων, ερμηνεύοντάς τα μάλιστα ως λάθη αγραμματοσύνης (και όχι, ας πούμε, απροσεξίας), δεν νομίζω ότι θα διαφωνεί όταν η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται και στον ίδιο.

* Κατά σύμπτωση, για το θέμα της συνταγογράφησης των τεστ είχε τοποθετηθεί πριν από μερικές μέρες και ο πρωθυπουργός, στη συνέντευξή του με τον Νίκο Χατζηνικολάου, όπου υποστήριξε αρχικά ότι «σε καμιά χώρα της Ευρώπης δεν συνταγογραφούνται τα τεστ PCR». Προχτές, ο ισχυρισμός αυτός χαρακτηρίστηκε «Ψευδής» από τα Eλληνικά Hoaxes. (Το άρθρο των Hoaxes εξαφανιστηκε λίγη ώρα μετά τη δημοσίευσή του, κάτι που έδωσε σε πολλούς, ανάμεσά τους και σε μένα, λαβή να σκεφτούν ότι υπήρξε ίσως άνωθεν επέμβαση. Τελικά, μια ώρα μετά επανεμφανίστηκε με τροποποιήσεις).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Αμφισημίες, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 407 Σχόλια »

Φέισμπουκ και λογοκρισία

Posted by sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2021

Λογοκρισία, με τη στενή έννοια, είναι (αντιγράφω τον ορισμό του ΛΚΝ) ο προληπτικός έλεγχος που ασκείται συνήθως από μια αρχή σε προϊόντα του γραπτού ιδίως λόγου αλλά και σε θεάματα ή ακροάματα (βιβλία, έντυπα, εφημερίδες, επιστολές, κινηματογραφικά ή θεατρικά έργα κτλ.) με δικαίωμα επέμβασης στο περιεχόμενό τους (διαγραφές, τροποποιήσεις, απαγόρευση δημοσιοποίησης, κυκλοφορίας κτλ.).

Για τη μορφη αυτή της λογοκρισίας, που την είχαμε στην πατρίδα μας από τη δεύτερη δεκαετία του προηγούμενου αιώνα, ιδίως (αλλά όχι μόνο) σε περιόδους δικτατορικής διακυβέρνησης, έχουμε ειδικό άρθρο.

Συχνά όμως χρησιμοποιούμε τη λέξη με ευρύτερη έννοια, για να χαρακτηρίσουμε καταστάσεις στις οποίες μια δημοσίευση απαγορεύεται όχι από κρατική αρχή, αλλά από τον εκδότη μιας εφημερίδας ή, στον ψηφιακό πλέον κόσμο, από διαδικτυακές πλατφόρμες.

Mπορεί να υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη στενή και την ευρεία έννοια της λογοκρισίας, όμως κοινό στοιχείο είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις φιμώνεται η αντίθετη άποψη, ότι εμποδίζεται να φτάσει στο κοινό ή σε τμήματα του κοινού.

Στο σημερινό άρθρο θα ασχοληθώ κυρίως με τις διαδικτυακές πλατφόρμες και, ειδικότερα, με το Φέισμπουκ και με διάφορα περιστατικά απαγόρευσης δημοσιεύσεων, χρηστών ή σελίδων.

Έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι η ματαίωση μιας δημοσίευσης στο Φέισμπουκ δεν συνιστά λογοκρισία επειδή το Φέισμπουκ είναι ιδιωτική επιχείρηση και όχι δημόσια αρχή και επειδή το «λογοκριμένο» άρθρο μπορεί να δημοσιευτεί αλλού, είτε σε έντυπα είτε σε ηλεκτρονικά μέσα.

Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα είναι ίδιο: ματαιώνεται η δημοσίευση ή εμποδίζεται η διάδοσή της. Και επειδή στην εποχή μας μεγάλο μέρος των πολιτών ενημερώνεται κατά προτεραιότητα (ή και αποκλειστικά) από το Διαδικτυο, η απαγόρευση δημοσίευσης στο Φέισμπουκ έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο από την απαγόρευση δημοσίευσης σε μια συγκεκριμένη εφημερίδα ή άλλο μέσο ενημέρωσης. Να σκεφτούμε μάλιστα ότι δεν υπάρχει εναλλακτικό μέσο σαν το Φέισμπουκ, δεν υπάρχει ένα δεύτερο ισοδύναμο βήμα όπου να μπορούν να εκφράσουν απόψεις όσοι έχουν αποκλειστεί από το Φέισμπουκ.

Το ιστολόγιό μας, θα το ξέρετε, εδώ και έξι-εφτά μήνες, από τις αρχές Ιουνίου 2020, έχει αποκλειστεί εντελώς από το Φέισμπουκ. Τα καθέκαστα τα εξιστορώ σε ένα παλιότερο άρθρο. Ο λόγος, ή μάλλον το πρόσχημα, του αποκλεισμού ήταν «παραβίαση των όρων της Κοινότητας σχετικά με το σπαμ», χωρίς όμως να υποδειχτεί με ποιο τρόπο παραβιάστηκαν οι κανόνες αυτοί, ποιες δημοσιεύσεις μου προκάλεσαν τον αποκλεισμό -και βέβαια, όλες μου οι αιτήσεις για επανεξέταση έμειναν αναπάντητες, όπως και τα σχετικά διαβήματα πολλών φίλων του ιστολογίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in φέικ νιουζ, Διαδίκτυο, Ελευθερία του λόγου, Περιαυτομπλογκίες, Συνεντεύξεις | Με ετικέτα: , , , , , | 231 Σχόλια »

Μετασεισμικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Οκτωβρίου, 2020

Δεν θα μπορούσε ο τίτλος του σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου να μην αναφέρεται στον καταστροφικό σεισμό που χτύπησε τη Σάμο και τη Σμύρνη, δυστυχώς με ανθρώπινα θύματα.

Και βέβαια, μέσα σε μια τόσο δύσκολη συγκυρία, με την πανδημία να σημειώνει συνεχώς καινούργια αρνητικά ρεκόρ, τόσο πανευρωπαϊκά όσο και στη χώρα μας (θυμίζω ότι πριν από δυο βδομάδες βρισκόμασταν κάπου στα 500 ημερήσια κρούσματα, τώρα ξεπεράσαμε τα 1500), και με τα ζοφερά νέα των αποκεφαλισμών από τους σαλεμένους μακελάρηδες να έρχονται από τη Νίκαια, η είδηση του σεισμού -που πολλοί τον αισθάνθηκαν ακόμα και στην Αθήνα, αν και εγώ δεν τον κατάλαβα- ήρθε να βάλει μια παχιά μαύρη πινελιά σε μια χρονιά δίσεκτη με όλη τη σημασία της λέξης -και δεν έχει τελειώσει ακόμα.

Όπως είπε κάποιος στο Τουίτερ, «αντί να λέμε ‘σεισμοί-λοιμοί – καταποντισμοί’, ας λέμε 2020 που είναι πιο σύντομο».

Kι ένα μιμιδιο που κυκλοφόρησε, που παντρεύει έξυπνα τη ρητορική της άρνησης της πανδημίας με την είδηση για τον σεισμό. Ο εικονιζόμενος είναι τραγουδιστής ονόματι Πετράκος, που έβγαλε ένα βιντεάκι στο οποίο εκφράζει αντιρρήσεις, επιστημονικοφανώς διατυπωμένες, στην επικρατούσα αντίληψη περί κορονιού (την οποία επικρατούσα αντίληψη, σπεύδω να διευκρινίσω, συμμερίζομαι).

(Δείτε εδώ και μια ανασκευή από τα Ελληνικά Χόαξις, που δεν ξέρω αν τη βρίσκετε απόλυτα πειστική. Ίσως η ανασκευή θα έπρεπε να γίνει από έναν επιστήμονα της υγείας).

* Φίλος στέλνει άρθρο με τη μαρτυρία ενός παίκτη των Μπακς, λευκού μάλιστα, που αφηγείται την απόφαση της ομάδας να μην κατεβεί στο ματς τον Αύγουστο.

Διαβάζω: Έμεναν 13 λεπτά για να βγούμε στο παρκέ. Απλώς καθίσαμε και περιμέναμε να τελειώσει ο χρόνος. Έχει ενδιαφέρον γιατί είμαι λευκός και αναρωτιέμαι «τι να κάνω; Τι να πω ως λευκός;» Και ξέρεις τι κάνεις; Στέκεσαι στο πλευρό των περιθωριομένων. Όταν μπορείς, ακούς τις σκέψεις τους και τις ιδέες τους και τότε βρίσκεις τρόπο για να βοηθήσεις. Τότε είπα απλώς ότι «είμαι μαζί σας».

Προσέξτε το «περιθωριομένος» (ή «περιθωριωμένος» ίσως). Απλολογία από το «περιθωριοποιημένος»;

* Και ένα ακόμα σεισμοπανδημικό μπέρδεμα, αυτό από λάθος και όχι εσκεμμένο όπως το προηγούμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Μιμίδια, Πανδημικά, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 456 Σχόλια »