Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ελληνοφρένεια’

Καρμηλιτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Δεκεμβρίου, 2021

Θ’ αναρωτιέστε για ποιο λόγο βάφτισα έτσι το σημερινό μας πολυσυλλεκτικό άρθρο. Δεν του φαίνεται, αλλά έχει κάποια σχέση με την επικαιρότητα: όχι την πανδημική όμως, ούτε την πολιτική επικαιρότητα, ούτε καν τη διεθνή -αλλά με τη μετεωρολογική επικαιρότητα.

Από σήμερα, λέει, θα ενσκήψει στη χώρα καταιγίδα, και σύμφωνα με την καινούργια συνήθεια να βαφτίζονται οι καταιγίδες, και την ακόμα πιο καινούργια συμφωνία με την Κύπρο και το Ισραήλ για από κοινού ονοματοδοσία, η καταιγίδα που θα μας χτυπήσει θα λέγεται Carmel (Κάρμελ).

Έστι δε Κάρμελ λοφοσειρά ή βουνό στο βόρειο Ισραήλ, κοντά στα παράλια, και από το βουνό αυτό, το όρος Κάρμηλος (ή του Προφήτη Ηλία) πήρε το όνομά του και ένα γυναικείο μοναχικό τάγμα, οι Καρμηλίτισσες, όπως λέγονται στα ελληνικά. Μάλιστα, κατά σύμπτωση αυτές τις μέρες εκδόθηκε στην Ελλάδα πρώτη φορά το κύκνειο άσμα του Ζορζ Μπερνανός, με τον τίτλο, ακριβώς, Διάλογοι Καρμηλιτισσών -δεν το έχω διαβάσει, τον τίτλο ξέρω μόνο, κουσούρι των μεταφραστών είναι να ξέρουν πώς λέγονται τα πράγματα και όχι απαραιτήτως πώς είναι και τι κάνουν. Αλλά πλατειάζω.

Οπότε, τα τελευταία μας μεζεδάκια πριν απο τα Χριστούγεννα έμελλε να είναι τα καρμηλιτικά. Τα επόμενα, να το πω από τώρα, ίσως δημοσιευτούν ανήμερα Χριστούγεννα, που φέτος πέφτουν Σάββατο, ίσως όμως την επόμενη μέρα, θα δείξει.

* Η τέχνη συχνά αντιγράφει τη ζωή, αλλά το εντυπωσιακό είναι όταν η ζωή αντιγράφει την τέχνη. Κάτι τέτοιο ισχύει και στο χώρο της… μαργαριταλιείας, με ένα εύρημα που μου έστειλε φίλος.

Λοιπόν, πριν από 60 χρόνια, το καλοκαίρι του 1961, ενώ είχε συμβεί ένα σπάνιο δυστύχημα με τελεφερίκ στις Άλπεις, ενώ στην Ελλάδα βρισκόμασταν σε προεκλογική περίοδο, ο Μποστ δημοσίευσε ένα σκίτσο, που το έχουμε παρουσιάσει και στο ιστολόγιο, με τον τίτλο «Η προσεχής τραγωδία των Κάλπεων», και έπλασε τον τύπο «των Κάλπεων», λογοπαίζοντας με τις Άλπεις και τις κάλπες.

Και τις προάλλες, γράφοντας για τις εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ, το Πρώτο Θέμα ανάστησε τον μποστικό τύπο και έγραψε για το «κλείσιμο των κάλπεων». Όπως είπαμε: η ζωή αντέγραψε την λογοπαικτική τέχνη!

Πέρα όμως από το αστείο του πράγματος, σκέφτομαι ότι ίσως η συντάκτρια έγραψε «κάλπεων» επειδή υποσυνείδητα της φαινόταν αφύσικος ο κανονικός τύπος, «των καλπών» -η γενική πληθυντικού πολλών θηλυκών ως γνωστόν είναι δύσχρηστη (των κοτών, των πορτών κτλ.).

Βέβαια, αν σου φαίνεται κάπως δύσχρηστο το «πριν το κλείσιμο των καλπών» η λύση δεν είναι «των κάλπεων». Υπάρχει προτιμότερη λύση, απόλυτα στρωτή: «πριν κλείσουν οι κάλπες».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , , | 423 Σχόλια »

Ο Μποστ (και άλλοι) και η προεκλογική κινδυνολογία του 1964

Posted by sarant στο 23 Ιανουαρίου, 2015

Τις προάλλες, ένας παλιός δημοσιογράφος, στον τοίχο του στο Φέισμπουκ, παραλλήλισε τη σημερινή περίοδο με την προεκλογική περίοδο του 1964,  και συγκεκριμένα θυμήθηκε το παλιό σύνθημα «αυτή η δραχμή είναι δική σου», που ήταν το κεντρικό κινδυνολογικό σύνθημα της ΕΡΕ στις εκλογές του Φεβρουαρίου 1964.

Το ιστολόγιο αγαπάει τον Μποστ, το ίδιο και πολλοί αναγνώστες, και κάθε τόσο παρουσιάζουμε σκίτσα του. Μάλιστα, εδώ και καιρό ανεβάζω σκίτσα του Μποστ που έγιναν πριν από 50 χρόνια με αφορμή σημαντικά γεγονότα της εποχής. Σήμερα θα κάνω μια μικρή παρέκκλιση αφού από τις εκλογές του 1964 έχουν περάσει 51 χρόνια. Με την ευκαιρία, παρουσιάζω  κι άλλες δύο γελοιογραφίες της εποχής.

Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 1964, η νίκη του Γεωργίου Παπανδρέου ήταν σίγουρη και το μόνο διακύβευμα ήταν το εύρος της νίκης. Η ΕΡΕ, σε κατάσταση σχεδόν αποσύνθεσης μετά την αποχώρηση του Κ. Καραμανλή από την πολιτική, επέλεξε μια στρατηγική κινδυνολογίας με δύο άξονες, αφενός το Κυπριακό και αφετέρου τη σταθερότητα του εθνικού νομίσματος, της δραχμής.

Τον Ιανουάριο, ισχυροί οικονομικοί παράγοντες είχαν προβεί σε μαζικές αγορές χρυσής λίρας, θέλοντας να παρασύρουν σε πανικό τους απλούς πολίτες και να δημιουργήσουν κύμα απόσυρσης καταθέσεων. Παράλληλα, εμφανίστηκαν φέιγ βολάν με φωτογραφία μιας δραχμής και το σύνθημα «Αυτή η δραχμή είναι δική σου. Μην αφήσεις τον Παπανδρέου να σου την πάρει» ή «Αυτή η δραχμή είναι δική σου. Μην αφήσεις τον Παπανδρέου να την τινάξει στον αέρα». (Δυστυχώς δεν μπόρεσα να βρω κάποια φωτογραφία της προκήρυξης, αλλά δεν χωράει αμφιβολία για την ύπαρξή τους διότι έγιναν μηνύσεις και το θέμα απασχόλησε και τη δικαιοσύνη).

Στην πρώτη γελοιογραφία που θα δούμε, ο Μποστ σατιρίζει την διθεματική κινδυνολογία:

mpostproek64a

Η γελοιογραφία δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 26 Ιανουαρίου, δηλαδή τρεις Κυριακές πριν από τις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου.  Ο Κανελλόπουλος με τον σύμμαχό του Σπύρο Μαρκεζίνη (σε εκείνες τις εκλογές η ΕΡΕ είχε συμμαχήσει με το μικρό Κόμμα Προοδευτικών) προσπαθούν να κρατήσουν την ισορροπία τους που κλονίζεται απο τις αντιφάσεις της κινδυνολογικής τους εκστρατείας -ενώ κραδαίνουν δύο πλακάτ με τα αντίστοιχα συνθήματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επικαιρότητα, Εκλογές, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία, Παρωδίες, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , , | 100 Σχόλια »

Τελευταία προεκλογικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2009

imagesΗ τρίτη δόση από «μεζεδάκια», δηλαδή μικρά σχόλια κυρίως για μαργαριτάρια γλωσσικά ή μεταφραστικά, σερβίρεται ενώ τελειώνει η προεκλογική περίοδος και αύριο πάμε στις κάλπες -ή στις κάλτσες όπως είπε κάποιος πολιτικός αρχηγός. (Αυτό το τελευταίο το αναφέρω για να διευκρινίσω ότι τα μεζεδάκια δεν ασχολούνται με σαρδάμ).

Ελληνικά και ευπρεπιστικά

Βέβαια, η έννοια «προεκλογικά» είναι κυρίως ημερολογιακή, αλλά έχω και δύο μαργαριτάρια, σχετικά φρέσκα, που είναι και ακραιφνώς προεκλογικά, δηλαδή τα διέπραξαν πολιτικοί στην προεκλογική εκστρατεία, όπως τα είδα στην Ελληνοφρένεια της Πέμπτης 4/6. Έτσι, ο Γ. Παπανδρέου είπε σε συνέντευξη «εγώ είχα ζητήσει και ζητώ πλήρης διαφάνεια» και στη συνέχεια κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «απολύει μύδρους λασπολογίας» (Κύμα απολύσεων ήταν ο ευφυέστατος τίτλος που έβαλαν στο στιγμιότυπο). Και μετά, η Ντόρα Μπακογιάννη ξεκίνησε λέγοντας ότι «ουδείς περισσότερο από την ίδια την κυβέρνηση…» αλλά μετά αναφέρθηκε σε κάτι άλλο, ξεχάστηκε, κι όταν ξανάπιασε τον ειρμό του λόγου της συνέχισε στα ελληνικά:«δεν θα ήθελε τον κύριο Κ. στην Ελλάδα». Δυο αρνήσεις κάνουν μια κατάφαση, ήταν το αναπόφευκτο σχόλιο της εκπομπής. Για να μην παρεξηγηθώ, ξέρω τι άτιμο πράγμα είναι ο προφορικός λόγος, έστω και σε σχετικά ελεγχόμενες συνθήκες (σε συνεντεύξεις, όχι σε παράθυρο) και γι’ αυτό δεν νομίζω πως βγαίνει κάποιο συμπέρασμα από τα λαθάκια, αλλά, ειδικά στην δεύτερη περίπτωση, τα πράγματα θα ήταν πολύ απλούστερα αν η ομιλήτρια ξεκινούσε την πρότασή της στα ελληνικά και όχι στα ευπρεπιστικά, δηλαδή με το «κανένας» και όχι με το «ουδείς».

Προεκλογική ακλισιά

Ως γνωστόν, στη γραμματική του ευπρεπισμού τα γυναικεία ονόματα ή μένουν άκλιτα (της Νταϊάνα, της Μαρία Κάλλας) ή κλίνονται αρχαιόπρεπα (της Μαντούς, της Αργυρούς, της Μυρτούς). Το όνομα Διαμάντω φαίνεται πως  ανήκει στην πρώτη κατηγορία, διότι διάβασα τις προάλλες στον Ριζοσπάστη για «Περιοδεία της Διαμάντω Μανωλάκου, μέλους της ΚΕ και βουλευτή Α’ Πειραιά και Νήσων του ΚΚΕ…» (Με χαρά διαπιστώνω ότι η ακλισιά σταματάει εδώ, διότι σε προχωρημένο στάδιο θα έγραφε: ‘της Διαμάντω Μανωλάκου, μέλος της ΚΕ και βουλευτής’).

Βέβαια, ακλισιά υπάρχει και ανεξάρτητα από τις εκλογές κι ένα μη εκλογικό παράδειγμα ψάρεψα στην Ημερησία: Εκκλησία και υπουργείο Παιδείας έχουν συμφωνήσει στη διάσπαση της μητρόπολης Αττικής σε δύο τμήματα, της Κηφισιάς και του Ίλιον. Πώς λέγαμε Άκρον Ίλιον Κρυστάλ, έτσι!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 67 Σχόλια »