Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ευάγγελος Παπανούτσος’

Συμποσιακά, ο τρίτος τόμος χρονογραφημάτων του Κώστα Βάρναλη!

Posted by sarant στο 4 Δεκεμβρίου, 2019

Μόλις κυκλοφόρησε, πάντοτε από τις εκδόσεις Αρχείο και σε δική μου επιμέλεια, ο τόμος Συμποσιακά, με 154 χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη, εμπνευσμένα από το καφενείο και την ταβέρνα, τον καφέ και το τσιγάρο, το πιοτό και το φαΐ, από τις παρέες και από τη συλλογική ευωχία.

Είναι ο τρίτος τόμος με χρονογραφήματα του Βάρναλη που εκδίδω, πάντοτε από τις εκδόσεις Αρχείο. Προηγήθηκαν, το 2016 τα «Αττικά», με χρονογραφήματα για την Αθήνα και την Αττική, και το 2017 τα «Αστυνομικά«, με χρονογραφήματα από γεγονότα του αστυνομικού δελτίου, ενώ από τις ίδιες εκδόσεις έχω παρουσιάσει παλιότερα δύο άλλους τόμους με δημοσιογραφικά κείμενα του Βάρναλη: τα Γράμματα από το Παρίσι και το Τι είδα εις  την Ρωσσίαν των Σοβιέτ.

Σκοπός μας είναι, όσο αντέχουμε, να βγάλουμε κι άλλους τόμους με χρονογραφήματα του Βάρναλη, πάντοτε σε θεματική κατάταξη. Αν όλα πάνε καλά, του χρόνου θα βγουν τα Πολεμικά, γραμμένα με την ευκαιρία του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Εδώ μπορείτε να δείτε τους τίτλους των 154 χρονογραφημάτων -και να παραγγείλετε το βιβλίο αν θέλετε 🙂

Τα χρονογραφήματα που περιλαμβάνονται στον τόμο Συμποσιακά δημοσιεύτηκαν σε πέντε εφημερίδες της Αθήνας από το 1939 έως το 1957, τις εξής:

Πρωία, 1939-1944

Ηνωμένος Τύπος, 1944
Προοδευτικός Φιλελεύθερος, 1950-1953
Προοδευτική Αλλαγή 1953
Αυγή 1953-1957

Χρειάζεται να πω δυο λόγια για τη δεύτερη από τις εφημερίδες αυτές. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1944, όλες οι αθηναϊκές εφημερίδες αναγκάστηκαν να κλείσουν, λόγω έλλειψης στο δημοσιογραφικό χαρτί και στη θέση τους εκδόθηκαν δύο μόνο εφημερίδες, μία πρωινή και μία απογευματινή, ο Ηνωμένος Τύπος και τα Βραδυνά Νέα. Ο Βάρναλης ανέλαβε το χρονογράφημα στον Ηνωμένο Τύπο, ένδειξη του κύρους του. Δεν έχω βρει πουθενά πλήρες σώμα της βραχύβιας άλλωστε αυτής έκδοσης αλλά στο αρχείο Βάρναλη σώζονται 2-3 χρονογραφήματα, ένα από τα οποία περιλαμβάνονται στον ανά χείρας τόμο. Βέβαια, αυτή η λύση ανάγκης δεν κράτησε πάνω από 2-3 εβδομάδες.

Η μερίδα του λέοντος των χρονογραφημάτων του τόμου ανήκουν στη περίοδο της Κατοχής. Εκ πρώτης όψεως αυτό φαίνεται περίεργο, αφού στην Κατοχή ο κόσμος πέθαινε από την πείνα. Ωστόσο, εξηγείται: Αφενός, εξαιτίας της λογοκρισίας μια σειρά από θέματα απαγορεύονταν, με αποτέλεσμα τα χρονογραφήματα να προτιμούν θέματα εκ πρώτης όψεως ανώδυνα όπως οι ταβέρνες  ή το κάπνισμα. Αφετέρου, λειτουργεί κάποιο αίσθημα αναπλήρωσης. Ακριβώς επειδή οι Αθηναίοι περνούσαν περίοδο ακραίων στερήσεων και δοκιμασιών, η τέχνη ανέλαβε να αναπληρώσει όσα δεν μπορούσε να δώσει η ζωή -κι έτσι, σε κάποια από τα χρονογραφήματα του Βάρναλη που θα διαβάσετε σε αυτόν τον τόμο θα βρείτε να περιγράφονται γενναία τραπεζώματα, ακόμα και λουκούλλεια γεύματα.

Δεν λείπουν πάντως οι αναφορές στις δυσκολίες της περιόδου: στη μαγειρική των περιστάσεων, στην έλλειψη γνήσιου καφέ (“ο βαρύς γλυκός έχει γίνει ελαφρός σκέτος”), στην επιβολή περιορισμών στην πώληση τσιγάρων, στη μετατροπή της παραδοσιακής ταβέρνας σε “κέντρο πολυτελείας” και βέβαια στη μαύρη αγορά, τόσο στα τσιγάρα όσο και στα τρόφιμα. Υπάρχει κι ένας “άφρων μαυραγορίτης” που σκάει από το πολύ φαΐ όταν γιορτάζει την απόκτηση της πρώτης του πολυκατοικίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Κατοχή, Παρουσίαση βιβλίου, Ποτά, Χρονογραφήματα | Με ετικέτα: , , , , | 124 Σχόλια »

Ελενοκωσταντινικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Μαΐου, 2016

Μια και σήμερα είναι 21 Μαΐου, Κωνσταντίνου και Ελένης, και γιορτάζει η μισή Ελλάδα, σκέφτηκα να αφιερώσω τα σημερινά μεζεδάκια σε όσες και όσους γιορτάζουν, θυμίζοντας παράλληλα ότι έχουμε στο ιστολόγιο γράψει σχετικά άρθρα, σε προηγούμενες χρονιές, και για τον Κώστα αλλά και για την Ελένη. Οπότε, χρόνια σας πολλά κυρίες και κύριοι!

Και ξεκινάμε με ένα μακάβριο μεζεδάκι, ένα τσαπατσούλικο άρθρο για δολοφονίες γατιών στο Λονδίνο, και συγκεκριμένα στη νομανσλανδιανή συνοικία που λέγεται Croydon South London, στην οποία επικρατεί ιδιότυπο νομισματικό καθεστώς αφού άλλοτε χρησιμοποιούνται δολάρια και άλλοτε ευρώ αλλά ποτέ λίρες, και όπου οι γάτες έχουν απροσδιόριστο φύλο (ο Oreo, μια γάτα Σιάμ που βρέθηκε σε έναν κήπο επίσης αποκεφαλισμένη, φάε τη σκόνη μας Σρέντινγκερ). Όμως η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, αφού ήδη στο προοίμιο του άρθρου διαβάζουμε ότι «Oι Νew York Times ξετυλίγουν το κουφάρι των μαζικών και αποτρόπαιων δολοφονιών…» Το κουβάρι βέβαια -και αφού μιλάμε για σκοτωμένες γάτες η αβλεψία είναι καίρια.

* Η αλλαγή φύλου της εβδομάδας σε άρθρο του Έθνους για τη ζεταίμ του Φρανσουά Ολάντ, τη Ζιλί Γκαγιέ: Παρόλο που ο φίλος της Ζιλί, Οντρέ Μαρνέ, ο οποίος έχει δειπνήσει με το ζευγάρι είπε «δε νομίζω ότι μιλάνε συχνά για πολιτική» αυτό δεν απέκλεισε μια άλλη αποκάλυψη του βιβλίου, την τοποθέτηση της Μιριάμ Ελ Κομρί (που με το νομοσχέδιο της οδήγησε όλη τη χώρα της στους δρόμους) ήταν πρόταση της…Ζιλί.

Η σύνταξη κάπως κουτσαίνει, αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι ότι «ο φίλος» της Ζιλί, Οντρέ Μαρνέ, είναι η ηθοποιός Audrey Marnay, που τη βλέπετε εδώ. Το όνομα Audrey άλλωστε είναι μόνο γυναικείο στα γαλλικά.

* Όμως γονατογραφήματα δεν γράφονται μόνο στα ελληνικά. Φίλη μού στέλνει συνέντευξη της Τζαμάλας, της νικήτριας του πρόσφατου διαγωνισμού της Γιουροβίζιον, γραμμένη σε μαργαριταρένια αγγλικά. Το πιο αστείο λάθος, όπως συχνά συμβαίνει, έτυχε στην περιγραφή μιας τραγικής στιγμής:

It seemed to me, that the tragedy has been forgotten, nobody remembers of the 10 thousand Crimean Tatar people, died in the wagons and then in Central Asia. Their soles weren’t rested. Just about half a year ago I decided to write a song about this. At first, I named it “Душі” (Ukrainian word for ‘soles’), the text is in Ukrainian, and the chorus in the Crimean Tatar language.

Ήθελε να γράψει souls (ψυχές) και έγραψε soles (σόλες, πατούσες), που ταιριάζει κατά περίεργο τρόπο στην πρόταση. Και πιο κάτω, Душі είναι βέβαια οι ψυχές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ετυμολογικά, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 189 Σχόλια »