Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ευρωεκλογές 2019’

Χαλαρά στις κάλπες

Posted by sarant στο 24 Μαΐου, 2019

Χτες ταξίδευα, οπότε δεν προλάβαινα να γράψω άρθρο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, καταφεύγω συνήθως στη λύση της αναδημοσίευσης κάποιου παλιότερου άρθρου -και αυτό θα κάνω και σήμερα. Κι επειδή μεθαύριο έχουμε εκλογές, αναδημοσιεύω ένα άρθρο εκλογικό ή μάλλον λεξιλοεκλογικό, που αρχικά είχε δημοσιευτεί μερικές μέρες πριν από τις εκλογές του 2014. Το έχω επικαιροποιήσει βέβαια σε σχέση με τις αναφορές στα πολιτικά πράγματα.

Μεθαύριο ψηφίζουμε, και όχι σε μία αλλά σε τρεις ή τέσσερις κάλπες: ψηφίζουμε για τις ευρωπαϊκές εκλογές και για τον πρώτο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών. Και οι μεν αυτοδιοικητικές εκλογές έχουν τοπικό χαρακτήρα, αν εξαιρέσουμε τους μεγάλους δήμους και τις περιφέρειες, αλλά στις ευρωεκλογές συμμετέχουν τα πολιτικά κόμματα, που πρόκειται να αναμετρηθούν και στις βουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου.

Λένε για τις ευρωπαϊκές εκλογές, σε αντιδιαστολή με τις βουλευτικές, ότι χαρακτηρίζονται από τη λεγόμενη «χαλαρή ψήφο». Εφόσον δεν θα αναδείξουν δηλαδή κυβερνηση της χώρας, θεωρείται ότι ο ψηφοφόρος ψηφίζει σε αυτές πιο ελεύθερα, χωρίς να σκέφτεται διλήμματα. Κι αυτό ίσως επιβεβαιώνεται αν πάμε με το λεξικό, αφού η βασική μεταφορική σημασία της λέξης χαλαρός είναι «αυτός που αφήνει περιθώρια ανεξαρτησίας, ελευθερίας ή ελευθεριότητας».

Πρόσφατα ο Κ. Μητσοτάκης διαφώνησε με την ιδέα της χαλαρής ψήφου και υποστήριξε ότι «σε αυτή την κάλπη δεν έχει θέση η χαλαρή ψήφος» ενώ αλλού γράφτηκε ότι «χαλαρή ψήφος σημαίνει ψήφος στον Τσίπρα». Όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας, δηλαδή.

Επειδή όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, θα πούμε λίγο περισσότερα για τη λέξη ‘χαλαρός’. Είναι αρχαία λέξη και διατηρήθηκε μέσα στα χρόνια απαράλλαχτη τόσο στη μορφή της όσο και στην κυριολεκτική σημασία της, κάτι που δεν συμβαίνει με πάρα πολλές νεοελληνικές λέξεις που υπάρχουν και στα αρχαία (περισσότερες είναι εκείνες που έχουν αλλάξει σημασία λίγο ή πολύ). Η λέξη χαλαρός στα αρχαία παράγεται από το ρήμα «χαλάω, χαλώ», το οποίο επίσης υπάρχει στα νέα ελληνικά αλλά είναι παράδειγμα λέξης που άλλαξε σημασία, διότι αρχικά σήμαινε ‘χαλαρώνω, λύνω’.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Επαναλήψεις, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκλογές, Στρατός, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 156 Σχόλια »

Προεκλογικό στοίχημα, σπεύσατε!

Posted by sarant στο 21 Μαΐου, 2019

Καθώς βρισκόμαστε στην τελευταία βδομάδα πριν από τις εκλογές, το ιστολόγιο δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστο. Χτες είχαμε εκλογικό άρθρο και σήμερα έχουμε εκλογικό ή έστω προεκλογικό στοίχημα. Να θυμίσω ότι στοίχημα είχαμε βάλει και στις εκλογές του 2015, τόσο τον Ιανουάριο όσο και τον Σεπτέμβριο.

Τούτη τη φορά το στοίχημα θα είναι πολύ απλούστερο. Θα σας ζητήσω να μαντέψετε δύο αριθμούς.

Ο πρώτος αριθμός είναι το άθροισμα των ποσοστών που θα πάρουν τα δυο κόμματα που σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα πάρουν τις δυο πρώτες θέσεις, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία. Δεν ζητάμε να μαντέψετε το ποσοστό του καθενός ξεχωριστά, αλλά το άθροισμα. Αν π.χ. προβλέψετε άθροισμα 58 κερδίζετε είτε το αποτέλεσμα είναι 40-18 (λέμε τώρα) είτε είναι 29-29 ή όποιο άλλο νούμερο. Μπορείτε να δώσετε και δεκαδικά ψηφία στην πρόβλεψή σας.

Ο δεύτερος αριθμός, που θα χρησιμοποιηθεί επικουρικά, για… σπάσιμο της γραβάτας, είναι να προβλέψετε πόσα κόμματα θα εκλέξουν ευρωβουλεύτρια ή ευρωβουλευτή -δηλαδή, στην πράξη, πόσα θα ξεπεράσουν το όριο του 3%.

Για να βοηθήσω λίγο τις προβλέψεις αλλά και για να δώσω ίσως υλικό για σχολιασμό, να παραθέσω εδώ τα στοιχεία από προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Από το 1981 έως το 2012 τα δύο πρώτα κόμματα ήταν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και πάντοτε συγκεντρωναν αθροιστικά πολύ υψηλά ποσοστά -ποτέ κάτω από 77% και μερικές φορές πάνω από 85%! Στις ευρωπαϊκές εκλογές, το άθροισμα του δικομματισμού ήταν πάντοτε μικρότερο: από 69% έως 79%.

ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ
1981: 83,9 1981: 71,5
1984: 79,6
1985: 86,7
6/1989: 83,4 1989: 76,4
11/1989: 86,9
1990: 85,5
1993: 86,2
1994: 70,3
1996: 79,6
1999: 68,9
2000: 86,5
2004: 85,9 2004: 77,0
2007: 79,9
2009: 77,4 2009: 68,9
5/2012: 35,6
6/2012: 56,6
2014: 49,3
1/2015: 64,1
9/2015: 63,6

Ωστόσο, από το 2012 και μετά, οπότε ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει την πρώτη ή τη δεύτερη θέση αντικαθιστώντας το ΠΑΣΟΚ, τα ποσοστά των δυο πρώτων κομμάτων καταβαραθρώνονται -με το ναδίρ στις εκλογές του Μαΐου 2012, οπου τα δυο πρώτα κόμματα μαζί συγκέντρωσαν 35,6% δηλαδή λιγότερο απ’ όσο έπαιρνε στις περισσότερες προηγούμενες εκλογές το δεύτερο κόμμα μόνο του. Στη συνέχεια, το δικομματικό άθροισμα αυξήθηκε αρκετά, αλλά μένει πολύ κάτω από τα επίπεδα π.κ. (προ κρίσης).

Δεν ψηφίζετε στα σχόλια, αλλά καλό είναι όσοι θέλετε να αναφέρετε και εδώ τις προβλέψεις σας για να γίνεται συζήτηση. Ψηφίζετε εδώ από κάτω, στην ειδική φόρμα που έφτιαξε ο Στάζιμπος, η οποία θα βγάλει αμέσως τα αποτελέσματα. Ψηφίζετε μέχρι τα μεσάνυχτα της Παρασκευής, ώρα Ελλάδος.

Ο νικητής θα κερδίσει δύο ταψιά σπαμακόπιτα και αιώνια δόξα. Σπεύσατε, σπεύσατε -ως την Παρασκευή. Πόσο θα πάρουν τα δυο πρώτα κόμματα; Και πόσα κόμματα θα εκλέξουν αντιπροσώπους για το Ευρωκοινοβούλιο;

Posted in Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , | 179 Σχόλια »