Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ηλίας Κανέλλης.’

Σκέψεις για την αφίσα στο Μετρό

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2020

Ποιαν αφίσα; θα ρωτήσετε.

Tην αφίσα που εικόνα του βλέπετε εδώ αριστερά, που τοιχοκολλήθηκε προχτές στο Μετρό του Συντάγματος. Μην την αναζητήσετε σήμερα, δεν θα τη βρείτε (υποθέτω). Με το που την είδαν οι πρώτοι ταξιδιώτες της ημέρας, έγινε μεγάλη φασαρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (το Φέισμπουκ και το Τουίτερ, δηλαδή· εμείς των ιστολογίων δεν είμαστε τόσο γρήγοροι στις αντιδράσεις μας, άσε που έχουμε μείνει πεντέξι) με αποτέλεσμα λίγες ώρες αργότερα ο υπουργός Μεταφορών Κ. Καραμανλής να δώσει εντολή απομάκρυνσης της αφίσας.

Το γεγονός αυτό προκάλεσε μια δεύτερη συζήτηση, αν δηλαδή καλώς κατέβηκε η αφίσα ή αν αυτό συνιστά παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης.

Θα γράψω κάποιες σκέψεις και για τα δυο θέματα.

Πρώτον, η αφίσα καθαυτή. Δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Θα θυμίσω ότι τις τελευταίες-τελευταίες μέρες του 2019 η αθλητική εφημερίδα Sportime είχε κυκλοφορήσει με εξώφυλλο πολύ παρόμοιο με της χτεσινής αφίσας και πάλι με μηνύματα κατά των εκτρώσεων –είχαμε γράψει τότε. Η ίδια οργάνωση ήταν πίσω και από την προηγούμενη πρωτοβουλία -κι αν σας φαίνεται «αμερικανιά» η αφίσα, δίκιο έχετε, είναι μετάφραση από παρόμοιες αφίσες που διακινεί η αμερικανική εναλλακτική δεξιά.

Όσο κι αν είναι χονδροειδείς, τέτοιες πρωτοβουλίες κάθε άλλο παρά ανώδυνες είναι διότι δημιουργούν κλίμα, ανακινούν ζητήματα που τα θεωρούμε κλεισμένα, μάχονται για την αναίρεση κατακτήσεων.

Μια απάντηση θα μπορούσε να είναι: Η έκτρωση είναι ανθρώπινο δικαίωμα αναγνωρισμένο από τον ΟΗΕ και είναι νόμιμη στην Ελλάδα από το 19876, τέλος της συζήτησης.

Ωστόσο, η απάντηση αυτή δεν αρκεί. Όσο κι αν δεν θέλουμε να συζητάμε πράγματα που τα θεωρούμε κλεισμένα -δεν θα συζητήσουμε για την επαναφορά της θανατικής ποινής, ούτε για το αν είναι θεμιτή η δουλεία- τα επιμέρους επιχειρήματα πρέπει να απαντιούνται, γιατί μένουν και αφήνουν εντυπώσεις -είδατε, ας πούμε, πόσο κακό έκανε ο εντελώς αστήριχτος ισχυρισμός περί 300.000 εκτρώσεων ετησίως, που αναπαράγεται ασύστολα (και, με την ευκαιρία, να σας συστήσω ένα εξαιρετικό άρθρο του Εμμ. Σχιζα, απάντηση στην… Μπουμπούκο Χαράμ για τον αριθμό των εκτρώσεων).

Καλοδεχούμενο είναι λοιπόν το άρθρο των Ελληνικών Χόαξες, το οποίο βάζει τα πράγματα στη θέση τους ελέγχοντας έναν προς έναν τους ισχυρισμούς της αφίσας. Να συγχαρώ τους υπεύθυνους και για την άμεση αντίδρασή τους -κάτι που δεν είναι καθόλου εύκολο, ιδίως με βάση την αρχή της πέτρας στο πηγάδι (ή, τον νόμο του Μπραντολίνι που λέει ότι η ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται για να ανασκευαστεί μια μπαρούφα είναι μια τάξη μεγέθους μεγαλύτερη απ’ όσο χρειάζεται για να παραχθεί η μπαρούφα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Μεταμπλόγκειν, κοινωνικά μέσα | Με ετικέτα: , , , | 217 Σχόλια »

Εκρήχθηκε ή εκράγηκε;

Posted by sarant στο 19 Σεπτεμβρίου, 2012

Τη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ την Κυριακή δεν την άκουσα, παρά μόνο μικρά αποσπάσματά της σε κάποιο δελτίο ειδήσεων, αλλά διάβασα στο Διαδίκτυο την επόμενη μέρα ότι ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ έκανε το έγκλημα να χρησιμοποιήσει τον τύπο «εκρήχθηκε» (ή ίσως «εκρήχτηκε) μιλώντας για τον νεκρό βομβιστή της Σπάρτης (που δεν έχουμε μάθει κανένα στοιχείο του γιατί δεν ήταν ούτε αλλοδαπός ούτε αναρχικός να ξέρουμε μέχρι και τι βιβλία είχε στη βιβλιοθήκη του, κάποιοι λένε ότι ήταν ακροδεξιός, οπότε έχουν ισχύ οι διατάξεις περί προσωπικών δεδομένων). Είπε λοιπόν ο Τσίπρας ότι ευτυχώς δεν εκρήχθηκε η βόμβα και πολλοί εξερράγησαν κατηγορώντας τον ότι δολοφονεί την ελληνική γλώσσα.

Μάλιστα, την επόμενη μέρα στα Νέα, ο κ. Ηλίας Κανέλλης αφιέρωσε τη στήλη του στα γλωσσικά ολισθήματα του Τσίπρα, προσθέτοντας μάλιστα άλλα δύο που μαρτυρούν, κατά τον Κανέλλη, «αδυναμία χρήσης μέρους του γλωσσικού πλούτου μας». Παραθέτω: Οι αποστροφές του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τον Ολάντ – «απολολόν πρόβατο» (μπράβο στο γραφείο Τύπου που στην απομαγνητοφώνηση εξαφάνισε τον μαργαρίτη), η χρήση του βαρβαρισμού «εκρήχτηκα» αντί του «εξερράγην» (ή «έσκασα») ή η ετυμολόγηση της χρεοκοπίας ως «κοπή χρέους» αποδεικνύουν ότι λείπουν γλωσσικά εργαλεία για να περιγραφεί το πρόβλημα και η λύση του.

Διαφωνώ με τον κ. Κανέλλη και θα πω το γιατί. Πριν όμως εκθέσω πού διαφωνώ, θα αναφερθώ σε ένα σημείο όπου συμφωνώ μαζί του. Στην αρχή του άρθρου του, ο κ. Κανέλλης αντιδιαστέλλει τα λάθη Τσίπρα με τα σαρδάμ του Σημίτη, και έμμεσα επικρίνει τους «διασκεδαστές» της τηλεόρασης που τον χτυπούσαν γι’ αυτά του τα ρητορικά ατυχήματα. Σε αυτό, συμφωνώ απόλυτα με τον κ. Κανέλλη και το έχω γράψει δυο-τρεις φορές στο ιστολόγιο. Η πχιότητα και το μακέτο του Σημίτη ήταν θέματα ορθοφωνίας· για εκφωνητής δεν έκανε, αλλά για πρωθυπουργό δεν σήμαιναν τίποτε. Σήμαιναν μόνο για τους κριτές του· όταν π.χ. άκουγα έναν γνωστό σκιτσογράφο-αρθρογράφο να θεωρεί τα σαρδάμ του Σημίτη ένδειξη άθλιων ελληνικών, ενισχυόταν μέσα μου η άποψη ότι ο συγκεκριμένος σκιτσογράφος-αρθρογράφος είναι εκπρόσωπος της ταξιτζήδικης προσέγγισης στη γλωσσολογία. Μέχρι εκεί συμφωνώ με τον κ. Κανέλλη, όχι όμως πιο πέρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Επικαιρότητα, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 178 Σχόλια »

Αυτό δεν το είπε ο Σουρής!

Posted by sarant στο 5 Ιανουαρίου, 2012

Κάτι άλλο είχα σκοπό να γράψω για σήμερα, αλλά έπεσε τούτο δω μπροστά μου, κι επειδή μερικά πράγματα πρέπει να τα σκοτώνεις από μικρά (όπως λέει το ανέκδοτο με το τρένο και την τσαγιέρα) αλλάζω σχέδιο.

Στον ιστότοπο της Άθενς Βόις, ο δημοσιογράφος Ηλίας Κανέλλης γράφει ένα άρθρο προς υπεράσπιση του Πάσχου Μανδραβέλη, ο οποίος, λέει, κατηγορήθηκε από συναδέλφους του, συνδικαλιστές της ΠΟΣΠΕΡΤ, για αντισυναδελφική συμπεριφορά και καλείται να παρουσιαστεί στο Πειθαρχικό της ΕΣΗΕΑ. Επί της ουσίας, πιθανώς να έχει δίκιο ο κ. Κανέλλης, αν και θα ήθελα να ακούσω και την άλλη πλευρά. Ωστόσο, στο άρθρο προτάσσεται, ως μότο, το εξής δίστιχο: Είναι ελεύθερος ο Τύπος / φτάνει μόνο να μη γράφει με την υπογραφή: Γεώργιος Σουρής και εδώ διαφωνώ ριζικά, αφενός επειδή το δίστιχο δεν είναι ακριβώς έτσι και αφετέρου, και κυρίως, επειδή δεν το είπε ο Σουρής αυτό.

Είναι βέβαια γνωστό ότι κυκλοφορούν πολλά αποφθέγματα τα οποία στην πραγματικότητα δεν έχουν ειπωθεί από τον διάσημο άνδρα στον οποίο αποδίδονται, με διασημότερο, ίσως, το «Διαφωνώ με όσα λες αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να τα λες», που αποδίδεται ευρύτατα στον Βολταίρο, που όμως κατά πάσα πιθανότητα ποτέ δεν το είπε. Στην περίπτωση του Βολταίρου, η εσφαλμένη απόδοση (misattribution στα αγγλικά) γίνεται καλοπροαίρετα, σε άλλες όμως περιπτώσεις υπάρχει και κακή πίστη στη μέση, όπως π.χ. για την υποτιθέμενη ρήση «Αν θέλεις να εξαφανίσεις έναν λαό κατάστρεψε τη γλώσσα του», που ο κ. Σαράντος Καργάκος αποδίδει επίμονα στον Λένιν χωρίς βέβαια να κάνει τον κόπο να δώσει μια παραπομπή (που δεν υπάρχει, διότι δεν το είπε), ή, βέβαια, για την περίφημη (και ανύπαρκτη) «δήλωση Κίσινγκερ«, για την οποία τόσα και τόσα έχουν ειπωθεί. (Παρένθεση: Η ψευτοδήλωση Κίσινγκερ είναι γνωστότερη στην Ελλάδα από τη ρήση του Βολταίρου, αλλά η τελευταία είναι γνωστότερη διεθνώς).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μύθοι, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Σουρής | Με ετικέτα: , , | 278 Σχόλια »