Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ηριάννα Β.Λ.’

Ή ποτέ σου δεν τις έφαγες ή ποτέ σου δεν τις μέτρησες

Posted by sarant στο 17 Οκτωβρίου, 2017

Ο μύθος λέει πως δίκαζαν κάποιον, και ο πασάς ή ο καδής (ή ο δικαστής, μην κολλάμε σε λεπτομέρειες) ατάραχος απάγγειλε την ποινή:

– Εκατό βουρδουλιές!

Και ύστερα, όπως θέλει το έθιμο, ρώτησε τον κατηγορούμενο αν έχει να πει τίποτα.

– Ή ποτέ σου δεν τις έφαγες ή ποτέ σου δεν τις μέτρησες, αφέντη, είπε εκείνος -κι έγινε παροιμία.

Δεν την έβγαλα από το μυαλό μου την ιστορία, την αφηγείται ο Γιάννης Βλαχογιάννης στην Ιστορική Ανθολογία του.

Η ιστορία αυτή μού ήρθε στο νου καθώς διάβαζα για την απόρριψη της αίτησης αναστολής της φυλάκισης της Ηριάννας Β.Λ. μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση στο Εφετείο. Παρόλο που, μεταξύ μας, δεν ήμουν και πολύ αισιόδοξος για την αίσια έκβαση της υπόθεσης, αυτό που κυρίως με εξόργισε ήταν τα αυτάρεσκα σχόλια του εισαγγελέα, ότι «δεν αποδείχτηκε ανεπανόρθωτη βλάβη» στη διδακτορική διατριβή της Ηριάννας αν συνεχιστεί η φυλάκιση έως την εκδίκαση της έφεσης.

Κοινώς, δεν χάθηκε ο κόσμος κι αν καθίσεις μέσα άλλους έξι μήνες τζάμπα και βερεσέ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , | 160 Σχόλια »

Μαγαζί και μαγκαζίνο

Posted by sarant στο 24 Ιουλίου, 2017

Σε μια διαδικτυακή συζήτηση για την Ηριάννα, που παραμένει στη φυλακή διότι ούτε ναρκωτικά πουλούσε ούτε ασελγούσε σε ανήλικα ώστε να της χορηγηθεί ανασταλτικός χαρακτήρας στην έφεση, ένας φίλος, διαβάζοντας ένα κείμενο συμπαράστασης που ήταν γραμμένο στα αγγλικά (πιθανώς αυτό), εξέφρασε την απορία του για ποιο λόγο κρατείται η κοπέλα, αφού, όπως είπε, το να βρεθεί DNA πάνω σε κάποιο έντυπο δεν μπορεί να είναι καταδικαστικό, αφού το περιοδικό είναι κινητό αντικείμενο και εύκολα μεταφέρεται.

Επί της ουσίας ο φίλος είχε δίκιο, με την έννοια ότι πράγματι κακώς χρησιμοποιείται για πειστήριο ενοχής το γενετικό υλικό που έχει βρεθεί πάνω σε κινητά αντικείμενα, αφού αυτά είναι εύκολο να μεταφερθούν εκ των υστέρων, χώρια τους κινδύνους επιμόλυνσης στο εργαστήριο, όπως έχουμε συζητήσει και εδώ.

Ωστόσο, ο φίλος δεν είχε δίκιο ως προς το αντικείμενο που πάνω του βρέθηκε το (ελαττωματικό, επιπλέον) δείγμα γενετικού υλικού. Δεν ήταν περιοδικό, αλλά, όπως ξέρουμε, η γεμιστήρα (ή ο γεμιστήρας, ας μην σταθούμε εδώ) όπλου. Ο φίλος διάβασε τη φράση:

As for the charge of possession, transport and concealment of illegal firearms, the court based its verdict on expert testimony that Irianna’s DNA was found on a magazine

Βλέπετε τα αγγλικά, επειδή είναι ατελής γλώσσα και όχι νοηματική (πλάκα κάνω) χρησιμοποιούν την ίδια λέξη, magazine, και για το περιοδικό, και για τον γεμιστήρα του όπλου. Βέβαια, στην προκειμένη περιπτωση ο φίλος δεν πρόσεξε τη συνέχεια, που ασφαλώς διέλυε την αμφισημία: on a magazine (not attached to a weapon), that was discovered in a box (the firearms were never used in any criminal activity)

Αλλά βέβαια, δεν αποκλείεται ο φίλος να μη γνώριζε την άλλη σημασία της λέξης magazine, μία από τις άλλες πιο σωστά. Και επειδή είναι πολλές και ποικίλες, κι επειδή έχουμε και στη γλώσσα μας τη λέξη μαγκαζίνο αλλά και το μαγαζί, σκέφτηκα να αφιερώσω το σημερινό άρθρο ακριβώς σε αυτή την ενδιαφέρουσα γλωσσική περιήγηση, από το μαγαζί στο μαγκαζίνο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 141 Σχόλια »

Τον τύλιξαν σε μια κόλλα χαρτί -με γενετικό υλικό

Posted by sarant στο 5 Ιουλίου, 2017

Η παροιμιακή έκφραση «τον τύλιξαν σε μια κόλλα χαρτί», που τη χρησιμοποιώ στον τίτλο, σημαίνει ότι του έκαναν αναφορά ή μήνυση και επίκειται η καταδίκη ή η τιμωρία του.

Ο κατηγορούμενος εμφανίζεται τυλιγμένος μέσα στο διπλωμένο χαρτί του εγγράφου, άρα σε δεινή θέση -αδύνατο ή πολύ δύσκολο είναι να ξεφύγει.

Οι περισσότερες παροιμιακές εκφράσεις μας έχουν αγροτική αρχή, τούτη όμως πρέπει να ξεκίνησε από τις πειθαρχικές αναφορές της στρατιωτικής ή υπαλληλικής ζωής στα πρώτα χρόνια του νεοελληνικού κράτους. Δείχνει και την αμηχανία του αμύητου πολίτη απέναντι στις δαιδαλώδεις δικαστικές διαδικασίες.

Πέρα από τον δικαστικό/πειθαρχικό τομέα, η έκφραση χρησιμοποιείται επίσης όταν κάποιος, χωρίς να το συνειδητοποιήσει, βρίσκεται δεσμευμένος με τους όρους ενός συμβολαίου που έχει υπογράψει ή μιας σύμβασης που έχει συνάψει. Ίσως από αυτή την αρχή, το ΛΚΝ δίνει για την έκφραση «τυλίγω κάποιον σε μια κόλα χαρτί» τη δεύτερη σημασία «ξεγελώ κπ., τον πείθω εύκολα να κάνει κτ. που εγώ θέλω», μια σημασία που προσωπικά δεν την έχω βρει σε χρήση.

(Παρένθεση: μια και εδώ λεξιλογούμε, θα προσέξατε ότι το ΛΚΝ γράφει την κόλα χαρτί με ένα λ, ενώ την κόλλα που κολλάμε με δύο λ. Ο Μπαμπινιώτης, αντίθετα, και για τις δύο περιπτώσεις χρησιμοποιεί διπλό σύμφωνο. Το σημειώνω απλώς. Ίσως άλλη φορά ασχοληθώ περισσότερο -προς το παρόν, κρατάω τη γραφή «κόλλα» που έχω χρησιμοποιήσει στο βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται», όπου περιλαμβάνεται και η προκείμενη παροιμιακή έκφραση).

Η έκφραση χρησιμοποιείται επίσης και σαν απειλή: θα σε τυλίξω σε μια κόλλα χαρτί: θα σε μπλέξω σε μια δίκη ή σε μια πειθαρχική διαδικασία, απ’ όπου δεν θα ξεμπλέξεις εύκολα.

Η απειλή αυτή κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας και τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ακόμα πιο επίφοβη, αν βέβαια η κόλλα χαρτί έχει πασαλειφτεί με γενετικό υλικό.

Αναφέρομαι βέβαια στα τεστ DNA, που χρησιμοποιούνται από τις διωκτικές αρχές ως αποδεικτικό στοιχείο για την καταδίκη υπόπτων ακόμα και όταν λείπει κάθε άλλο πειστήριο, όπως φαίνεται να έχει γίνει στην υπόθεση της Ηριάννας Β.Λ. για την οποία γράψαμε πρόσφατα: η μεταπτυχιακή ερευνήτρια φαίνεται πως καταδικάστηκε σε 13 χρόνια φυλάκιση με μόνο στοιχείο ένα ελαττωματικό δείγμα DNA που βρέθηκε πάνω σε κινητό αντικείμενο -τη γεμιστήρα ενός όπλου-, ένα δείγμα που πολύ βολικά «εξαντλήθηκε» κι έτσι δεν έγινε εφικτό να υποβληθεί σε πραγματογνωμοσύνη από την πλευρά της υπεράσπισης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαστικά, Επικαιρότητα, Νομικά, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 137 Σχόλια »

Η χαμένη τιμή της Ηριάννας Β.Λ.

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2017

Στο μυθιστόρημα του Χάινριχ Μπελ «Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ», που η δράση του εκτυλίσσεται στη Δυτική Γερμανία των αρχών της δεκαετίας του 1970, μια απολιτική νοικοκυρά μπλέκει με την αστυνομία και διασύρεται από τον κίτρινο τύπο επειδή έκανε το έγκλημα να συνδεθεί ερωτικά με έναν ληστή τραπεζών, ύποπτο για τρομοκρατία. Ομολογώ πως δεν θυμάμαι αν το έχω διαβάσει, ασφαλώς όμως έχω δει την ταινία που γυρίστηκε το 1975 από τον Φόλκερ Σλέντορφ και τη Μαργκαρέτε φον Τρότα με βάση το μυθιστόρημα.

Βρίσκω πως η υπόθεση του μυθιστορήματος και της ταινίας έχει κάποιες ομοιότητες με μια υπόθεση που διαδραματίζεται αυτές τις μέρες στη χώρα μας, στην πραγματική ζωή, παρόλο που υπάρχουν πολλές και βασικές διαφορές μεταξύ τους -γι’ αυτό και έβαλα αυτόν τον τίτλο στο σημερινό άρθρο, που είναι αφιερωμένο στην υπόθεση της πανεπιστημιακού Ηριάννας Β.Λ. και στη χαμένη ελευθερία της.

Τον Μάρτιο του 2011 δυνάμεις των ΕΚΑΜ μπαίνουν ξημερώματα στο διαμέρισμα του φοιτητή του ΕΜΠ Κώστα Π. που θεωρείται ύποπτος για συμμετοχή στην οργάνωση Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς (ΣΠΦ). Μαζί του βρίσκεται η φοιτήτρια της Φιλοσοφικής και φίλη του Ηριάννα Β.Λ. που είχε κοιμηθεί μαζί του εκείνο το βράδυ. Η Ηριάννα προσάγεται, δίνει DNA και τα λοιπά, και αφήνεται ελεύθερη. Δυο χρόνια αργότερα, το 2013, ενώ ο φοιτητής δικάζεται, απαγγέλλεται κατηγορία στην Ηριάννα με βάση ένα αμφιλεγόμενο δείγμα DNA που βρέθηκε πάνω στη γεμιστήρα όπλου που υποτίθεται ότι έχει σχέση με την υπόθεση της ΣΠΦ.

Η Ηριάννα αφήνεται ελεύθερη με περιοριστικούς όρους και συνεχίζει τις σπουδές της και την έρευνά της ενώ τελικά ο Κώστας Π. αθωώνεται τελεσίδικα αφού δεν αποδείχτηκε καμιά συμμετοχή του στην οργάνωση ΣΠΦ, μόνο φιλικές σχέσεις με κάποια μέλη της.

Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2017 η Ηριάννα δικάζεται και προς γενική έκπληξη καταδικάζεται σε 13 χρόνια φυλάκιση για οπλοκατοχή, χωρίς να της αναγνωριστούν ελαφρυντικά, χωρίς η έφεσή της να έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, χωρίς να γίνει δεκτή η αίτηση της οικογένειας να εξεταστεί το αμφιλεγόμενο δείγμα DNA από δικόν τους εμπειρογνώμονα (η αστυνομία απάντησε ότι «τελείωσε»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , , , , | 445 Σχόλια »