Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Θέατρο Τέχνης’

Συλλαλητήρια μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Φεβρουαρίου, 2018

Και βέβαια τα λέω έτσι επειδή αύριο θα γίνει το συλλαλητήριο στο Σύνταγμα, «για τη Μακεδονία», δηλαδή με αίτημα να υπαναχωρήσει η χώρα μας από τη θέση που έχει ήδη αποδεχτεί εδώ και αρκετά χρόνια για συμφωνία με τη γειτονική χώρα που να προβλέπει σύνθετη ονομασία erga omnes. Αλλά το θέμα αυτό το έχουμε συζητήσει κατ’ επανάληψη και θα συνεχίσουμε να το συζητάμε, επί της ουσίας εννοώ, σήμερα όμως που είναι Σάββατο το μενού προβλέπει μεζεδάκια, παναπεί άρθρο πολυσυλλεκτικό για τα στραβά και τα παράξενα, γλωσσικά κυρίως, που ψαρέψαμε μέσα στην εβδομάδα.

* Που κάποια από αυτά, βεβαίως, εχουν και άμεση ή έμμεση σχέση με το συλλαλητήριο ή με τη συζήτηση για το Μακεδονικό, όπως το συνωμοσιολογικό αριστερά, ότι πριν από το συλλαλητήριο θα γίνει (ή ότι ήδη γίνεται) εκπομπή κυμάτων χαμηλής συχνότητας, προφανώς για να αρρωστήσει μαζικά ο αθηναϊκός πληθυσμός κι έτσι να είναι χαμηλή η προσέλευση.

* Για να προχωρήσουμε σε ένα θέμα αμιγώς γλωσσικό, αλλά και σχετικό με το συλλαλητήριο, η Lifo έβαλε τίτλο σε άρθρο της:

Ποια κανάλια και πώς θα καλύψουν το συλλαλητήριο για τη Μακεδονία της Κυριακής

Σας φαίνεται γλωσσικά στρωτός ο τίτλος; Εμένα όχι. Βρίσκω ότι πάσχει από το λεγόμενο (δηλαδή, εγώ το λέω έτσι) «σύνδρομο της ξεκάρφωτης γενικής». Ο προσδιορισμός σε γενική πτώση καλό είναι να μην απομακρύνεται από το στοιχειο που προσδιορίζει.

Έτσι που είναι διατυπωμένος ο τίτλος, ο αναγνώστης, έστω και στιγμιαία, θα σκεφτεί ότι το συλλαλητήριο γίνεται «για τη Μακεδονία της Κυριακής», προφανώς καποια κυριακάτικη εφημερίδα (και μεχρι πρόσφατα υπήρχε εφημερίδα με αυτόν τον τίτλο!) που είναι τόσο σημαντική ώστε να αξίζει να διοργανωθεί συλλαλητήριο για χάρη της.

Βέβαια, επειδή ο αναγνώστης δεν έχει κατεβεί από τον Άρη, αμέσως μετά θα το διαβάσει σωστά, ότι πρόκειται για το συλλαλητήριο της Κυριακής που γίνεται για τη Μακεδονία -αλλά γιατί να τον κάνουμε να σκοντάψει έστω και στιγμιαία; Αν αλλάξουμε τη διατύπωση γίνεται πολύ καλύτερο:

Ποια κανάλια και πώς θα καλύψουν το συλλαλητήριο της Κυριακής για τη Μακεδονία.

* Και συνεχίζουμε με μαργαριτάρι σχετικό όχι με το συλλαλητήριο ειδικώς αλλά με την πολιτική αντιπαράθεση περί το μακεδονικό. Ο κ. Σάκης Μουμτζής, ο οποίος είναι νεοφερμένος στον χώρο της Νέας Δημοκρατιας κι έτσι πρέπει να ξεσκονίσει τον αρχηγό με διπλάσια ζέση για να καλύψει τον χαμένο χρόνο, έγραψε άρθρο με τίτλο:

Το taklin του Κυριάκου στον Αλέξη

στο οποίο υμνεί τον Κ. Μητσοτάκη με ποδοσφαιρικους όρους. Όσοι ασχολούνται με το ποδόσφαιρο, λένε «τάκλιν» και γράφουν «τάκλιν». Πάμπολλοι όροι ποδοσφαιρικοί είναι δάνειοι, κι αλίμονο αν μπει και στον αθλητικό χώρο η ολέθρια νεοκαθαρευουσιάνικη τάση να λατινογράφουμε τα δάνεια για να δείξουμε ότι είναι δάνεια (Χτες βάλαμε τρία goals, ένα με penalty, ένα από corner και ένα με μακρινό shoot, και μας ακύρωσαν και ένα για offside, όμως οι αντίπαλοι έκαναν πολλά fouls -το σβήνω για να μην γκουγκλίζεται).

Ακόμα περισσότερο όμως, κυρ Μουμτζή μου, αν είναι να γραφεις το ρημάδι το τάκλιν στα αγγλικά, γράφ’το σωστά, tackling γράφεται! Με το να το γράφεις taklin, και όχι μία φορά αλλά πέντε ή έξι, δείχνεις ότι δεν ξέρεις ούτε αγγλικά!

* Μοιραία, μέσα στη βδομάδα που μας πέρασε ακούστηκε, και μάλιστα πάνω από μία φορά και σε… υπερκομματική κάλυψη, το παραμύθι ότι τάχα η Μεγάλη Βρετανία υποχρεώθηκε εξαιτίας του βέτο του ντε Γκωλ να αλλάξει το όνομά της σε Ηνωμένο Βασίλειο προκειμένου να ενταχθεί στην ΕΕ.

Πρώτος το είπε, ανάμεσα σε πολλά άλλα εξωφρενικά που ξέφυγαν από το έρκος των οδόντων του, από την εξέδρα του συλλαλητηρίου της Θεσσαλονίκης ο στρατηγός Φραγκούλης Φράγκος (ή τούμπαλιν). Μετά, το είπε ή το ξαναείπε (διότι νομίζω πως το είχε αναφέρει και παλιότερα) ο υπουργός Πάνος Καμμένος, ενώ το ίδιο ψέμα το επανέλαβε σε τηλεοπτική εκπομπή  ο (οΘντκ) σοβαρός κ. Γ. Κουμουτσάκος, και, το αποκορύφωμα, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κ. Δουζίνας, που ήταν στο πάνελ,  δεν διαφωνησε!

Στο ιστολόγιο έχουμε ασχοληθεί αρκετές φορές με αυτόν τον χόακα, που πρώτος τον πλάσαρε ο Αντώνης Σαμαράς και τον διέδωσε περαιτέρω ο Σαράντος Καργάκος.

Πρόκειται για ψέμα: στην πραγματικότητα, το επίσημο όνομα Ηνωμένο Βασίλειο κτλ. υπάρχει από το 1707 και η αντίθεση του ντε Γκωλ οφειλόταν σε πολιτικούς και οικονομικούς λόγους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Επαγγελματικά θηλυκά, Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 548 Σχόλια »

Οικειοποιημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Σεπτεμβρίου, 2016

Τα ονομάζω έτσι τα σημερινά μεζεδάκια μας για να τιμήσω (από την ανάποδη όμως) την πρόσφατη τοποθέτηση του υφυπουργού Παιδείας κ. Θ. Πελεγρίνη στη Βουλή, στην ειδική συνεδρίαση για την Ημέρα Εθνικής Μνήμης για την καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Παραδόξως, δεν θεωρώ σοβαρό λάθος τη χρήση της λέξης «οικειοποίηση» ούτε θεωρώ ότι δείχνει αντισημιτισμό ή ότι είναι ένα μόλις βήμα πίσω από τον νεγκασιονισμό (την άρνηση του Ολοκαυτώματος) όπως αμετροεπώς απεφάνθη το Ποτάμι. Η ομιλία του Θ.Π. διαπνέεται από συμπάθεια για τον λαό των Εβραίων και η λέξη «οικειοποίηση» δεν έχει μόνο αρνητικές σημασίες -όπως οι παρεμφερείς «ιδιοποίηση» και «σφετερισμός». Οικειοποιείσαι κάτι όταν το κάνεις δικό σου και ταυτίζεσαι μαζί του (ή το ταυτίζεις με σένα).

* Θεωρώ όμως εντελώς λαθεμένη και αδιέξοδη την πρόταση να «οικειοποιηθούμε» (με όποιαν σημασία της λέξης θέλετε) τη λέξη «καταστροφή», εμείς οι Έλληνες, και να επιχειρήσουμε τη διεθνή προβολή μας ως ο αιωνίως κατατρεγμένος λαός. Εκτός του ότι δεν ισχύει, εκτός του ότι το βρίσκω προσβλητικό, δεν είναι και τόσο καλό για τον τουρισμό, θαρρώ. Να κάνουμε brand-name την καταστροφή, είναι σοβαρά πράγματα αυτά;

* Αλλά ο κ. Πελεγρίνης κατάφερε να χωρέσει στην ομιλία του και καναδυό πραγματολογικά ή λογικά λάθη που μπορούν να χαρακτηριστούν και μαργαριτάρια. Καταρχάς, έχουμε την πολύ προβληματική διατύπωση ότι «Το 31 π.Χ., μετά την μάχη του Ακτίου, καταλύεται το ελληνικό κράτος. Στον χάρτη δεν υπάρχει πουθενά πλέον ελληνικό κράτος. Υπάρχουν διαδοχικά η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, η βυζαντινή αυτοκρατορία, η οθωμανική αυτοκρατορία.»

Ώστε το 31 π.Χ. καταλύθηκε «το ελληνικό κράτος»; Ήταν ελληνικό το κράτος που καταλύθηκε και ήταν «το» ελληνικό κράτος; Πολύ προβληματική τη βρίσκω αυτή την τοποθέτηση.

(Παρεμπιπτόντως, κάποιος έψαξε στον χάρτη και βρήκε ότι το ελληνοϊνδικό βασίλειο του Στράτωνος του Β’ υπήρχε και μετά το Άκτιο, μέχρι την πρώτη δεκαετία της χρονολογίας μας).

* Ακόμα πιο προβληματική βρίσκω τη διατύπωση: «Αυστηρή νομοτέλεια δεν υπάρχει και στη φύση ακόμη, όπως μπορεί να το διαπιστώσει κανείς από τις συνεχείς ανατροπές των νόμων της φύσης, οι οποίες αποτυπώνονται στην ιστορία της επιστήμης»

Αυτό το βρίσκω ολοφάνερα λάθος. Στην ιστορία της επιστήμης δεν βρίσκουμε συνεχείς ανατροπές των νόμων της φύσης αλλά συνεχείς ανατροπές της δικής μας ατελούς αντίληψης για τα φυσικά φαινόμενα. Δεν έπαψε ο Ήλιος να γυρνά γύρω από τη Γη, εμείς πάψαμε να πιστεύουμε ότι ισχύει αυτό.

* Και προχωράμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 189 Σχόλια »

Από την Ιατρική στο Πολυτεχνείο (Δημήτρης Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 2 Απρίλιος, 2013

Συνεχίζω να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ‘Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια’. Το σημερινό είναι το τέταρτο απόσπασμα από το “ιντερμέτζο”, δηλαδή το ενδιάμεσο κεφάλαιο που περιγράφει τα χρόνια 1945-1952. Το προηγούμενο απόσπασμα βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα τέλη του 1947 και ο αφηγητής είναι πρωτοετής στην Ιατρική σχολή, αλλά διαπιστώνει ότι δεν είναι φτιαγμένος για αυτό τον κλάδο. 

Να σημειώσω πάντως ότι ο πατέρας μου στις αναμνήσεις του κάνει έναν μικρό αναχρονισμό: το 1947 η «Βαλεντίνα» του Μητσάκη δεν είχε γραφτεί, είναι τραγούδι του 1950.

mimis_jpeg_χχsmallΤελικά η Ιατρική δε μου άρεσε. Είχαμε κι έναν καθηγητή, ονόματι Αποστολάκη, που αξίωνε με εκβιαστικό τρόπο να αγοράζουν οι φοιτητές το “Σύγγραμμά” του, σε πολύ τσουχτερή τιμή. Εγώ φυσικά δεν το είχα αγοράσει και όταν με σήκωσε με άλλους τρεις να μας εξετάσει προφορικά και οι δύο πρώτοι δεν απάντησαν σωστά, μας έκοψε και τους τέσσερις. Οι δύο τελευταίοι, εγώ κι ο άλλος, δεν είχαμε αγοράσει το “Σύγγραμμα”.

Γενικά δεν είχα πολύ έντονη επιθυμία να γίνω γιατρός. Στη ζωή μου δυο λειτουργήματα εκτιμούσα πολύ, αλλά δεν τα ήθελα για μένα: του γιατρού και του δικαστή. Δε θα άντεχα τις ευθύνες τους. Έτσι από τον Δεκέμβριο άρχισα στα σοβαρά να σκέφτομαι να παρατήσω την Ιατρική.

Με τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα μου και τη λευκή ψήφο της μητέρας μου αποφάσισα να δώσω στο Πολυτεχνείο, χημικός μηχανικός. Οι εξετάσεις για το Πολυτεχνείο θεωρούνταν τότε οι πιο δύσκολες. Οι φίλοι μου στη Νέα Σμύρνη, ο Μητσάκης, ο Θεόφιλος, ο Νίκος κι ο Στρατής, θεωρούσαν μεγάλη βλακεία να παρατήσω τη σιγουριά της Ιατρικής για να χτυπήσω έναν τέτοιο δυσπρόσιτο στόχο, εγώ όμως θυμόμουν “τα δύσκολα και ανεκτίμητα εύγε” του Καβάφη και επέμεινα.

Πήγα στο φροντιστήριο του Κανέλλου, στην οδό Αριστοτέλους, που είχε τη φήμη του καλύτερου, (δεν ήταν πλέον). Εκεί γνώρισα το Στρατή, πατριωτάκι, μια που ήταν Μυτιληνιός από τη Σκαμιά, τον Μιχάλη, άλλο πατριωτάκι, από την άλλη μου γενιά, Μανιάτη από τα Άλικα και τον Θρασύβουλο, Λευκαδίτη. Οι τέσσερις μας γίναμε σε λίγο αχώριστοι, καθώς μάλιστα ήμασταν και επονίτες. Αποτελέσαμε μιαν εύθυμη και θορυβώδη τετράδα. Μια φορά τη βδομάδα, συνήθως Σαββάτο βράδυ, πηγαίναμε “μπουρδελότσαρκα” στα πορνεία που αφθονούσαν τότε στην Αριστοτέλους, στη Στουρνάρα, στην Αχαρνών και στους δρόμους γύρω από τη Βάθη. Συνήθως πηγαίναμε για πλάκα, γιατί δεν είχαμε λεφτά να πάρουμε γυναίκα. Κουβεντιάζαμε με τις κοπέλες, πειράζαμε κανέναν αφελή πελάτη και στο τέλος, καθώς κάναμε σαματά χωρίς να διαλέγουμε καμιά γυναίκα, η μαντάμα έστελνε τον μπράβο του σπιτιού και μας πετούσε έξω. Εμείς βγαίναμε γελώντας και μπαίναμε σε άλλο μαγαζί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά, Ρεμπέτικα | Με ετικέτα: , , , | 84 Σχόλια »