Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘-θέντων’

Αντιφασιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Μαΐου, 2020

Μια και σήμερα γιορτάζουμε τα 75 χρόνια από τη μέρα της αντιφασιστικής νίκης, είπα να δώσω αυτόν τον τίτλο στο εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, παρόλο που το περιεχόμενό του δεν έχει καμιά σχέση με την επέτειο. Έτσι, για να μην ξεχνάμε την 9η Μαΐου 1945.

Στο μεταξύ προχωράμε με ολοένα και πιο γρήγορα βηματα στην άρση των περιοριστικών μέτρων, κάτι που μας προσφέρει και το πρώτο μεζεδάκι μας, που είναι γεωγραφικό.

* Φίλος του ιστολογίου διαφωνεί με τη διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Νικ Χαρντ, δηλαδή ο υφυπουργός κ. Νίκος Χαρδαλιάς σε πρόσφατη ανακοίνωσή του (εφόσον βέβαια έχουν μεταφερθεί σωστά στο ρεπορτάζ):

Όπως είπε, οι μετακινήσεις είναι ελεύθερες εντός λεκανοπεδίου, δηλαδή ένας κάτοικος της Δυτικής Αθήνας όπως το Περιστέρι μπορεί να μετακινηθεί στο Σούνιο, ο κάτοικος της Νέας Μάκρης μπορεί να πάει στην Μάνδρα. Οι κάτοικοι του Πειραιά μπορούν να πάνε στον Κάλαμο.

Οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου όμως, δεν μπορούν να μετακινηθούν στα νησιά του Αργοσαρωνικού, στην Αίγινα, στη Σαλαμίνα, στο Αγκίστρι, στον Πόρο, στις Σπέτσες, όπως επίσης στον Δήμο Τροιζήνας ή στα νησιά των Κυθήρων και των Αντικυθήρων.

Λέει ο φίλος μου:

Να του πει κάποιος ότι ούτε το Σούνιο, ούτε η Νέα Μάκρη, ούτε η Μάντρα, ούτε ο Κάλαμος περιλαμβάνονται στο Λεκανοπέδιο, το οποίο βέβαια οριοθετείται από τον Υμηττό, την Πεντέλη, την Πάρνηθα και το Αιγάλεω; Προφανώς εννοούσε ότι επιτρέπονται οι μετακινήσεις στο ηπειρωτικό έδαφος της Περιφέρειας Αττικής, αλλά όχι στα νησιά της!

Η Βικιπαίδεια δίνει δίκιο στον φίλο μου.

* Φίλος εκπαιδευτικός το έστειλε αυτό, πρέπει να προέρχεται από κάποια υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας.

To λάθος είναι βέβαια συνηθισμένο, αλλά να το βλέπουμε σε ανακοίνωση υπουργείου, και μάλιστα του συγκεκριμένου υπουργείου, ενοχλεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αττική, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 282 Σχόλια »

Κορονολαζαρομεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Απριλίου, 2020

Του Λαζάρου σήμερα, που ηχεί κάπως παράταιρο όταν ακούμε για χιλιάδες νεκρούς της πανδημίας κάθε μέρα -κάποια στιγμή χτες το απαίσιο κοντέρ πέρασε στα έξι ψηφία. Οπότε, βάζουμε και το κορονο- μπροστά για να δηλώσουμε αυτή την ανακολουθία.

Δεν θα παραξενευτείτε αν, και τούτη τη φορά, ελάχιστα από τα μεζεδάκια μας είναι ακορόνιαστα -και πώς να γίνει διαφορετικά; Από την άλλη, σήμερα η πιατέλα δεν είναι παραφορτωμένη -ή εγώ δεν βρήκα πολλά, ή εσείς δεν στείλατε.

* Αυτό πάντως το έστειλε φίλος και το βρήκα αστείο.

Φυσικά η δεύτερη φωτογραφία είναι πειραγμένη, φωτοσοπιά που λέμε.

* Και συνεχιζουμε με ένα ζευγάρι, δυο παρεμφερή μεζεδάκια.

Το πρώτο, το είδα σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ:

Καλεί η ΕΡΤ1 τον τάδε εργατολόγο για να μας πει

» … αν οι επιχειρήσεις βρίσκονται στους ΚΑΔ των πληγέντων δραστηριοτήτων … «

και να μας φτιάξει την διάθεση.
Πληγεισών, καλέ μου κύριε Κ. Τ.!

* Το δεύτερο, το ψάρεψα διαβάζοντας μια είδηση για δωρεά της Lidl: Προσφορά 100 χιλ. ευρώ για την κάλυψη επειγόντων αναγκών του ΕΣΥ.

Επειγουσών αναγκών είναι το αχώνευτο σωστό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , , , | 247 Σχόλια »

Κατακαμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2018

Kατακαμένα όπως η καρδιά μας. Και κατακαημένα διαβάζονται. Έχει θέση ένα κατά κανόνα ευτράπελο άρθρο ως γλωσσική έστω ανασκόπηση μιας βδομάδας που κυριαρχήθηκε από τη μαυρίλα και τον θάνατο; Πιστεύω πως ναι, έστω κι αν δεν είμαι απόλυτα βέβαιος. Θα πείτε κι εσείς.

(Έτσι κι αλλιώς, πάντως, ως λαός δίνουμε προσοχή στα γλωσσικά. Παρακολουθούσα σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης μια συζήτηση τριών-τεσσάρων ατόμων, που συζητούσαν για την πυρκαγιά στο Μάτι, τι έπρεπε να γίνει και δεν έγινε κτλ, και ενώ ομονοούσαν στην κατάδειξη των υπαιτίων, ξάφνου κάποιος είπε «του Μάτι» και τότε άρχισε μια συζήτηση για την ετυμολογία του τοπωνυμίου και για το αν πρέπει να κλίνεται -κατ’ εμέ σαφώς και πρέπει- και στο τέλος παραλίγο να μαλώσουνε κανονικά).

* Αλλά δεν θα είναι όλα μας τα μεζεδάκια σχετικά με τη φονική πυρκαγιά. Και για ορντέβρ ξεκινάμε με ένα άρθρο για το Βελιγράδι και τον σιδηροδρομικό σταθμό του, όπου διαβάζουμε ότι επενδυτές έχουν αναλάβει την ανάπλαση «της δεξιάς όχθης του ποταμού Σάββα».

Δεν πάει έτσι. Ο Σάββας είναι όνομα ανθρώπων. Ο ποταμός λέγεται Σάβα στα σέρβικα και Σάβος στα ελληνικά, διότι γείτονες είμαστε και τον έχουμε εξελληνίσει.

* Κι ένα μαργαριτάρι σε σουπεράκι πριν από την πυρκαγιά.

«Οι φοβισμένοι και οι δηλοί κατασκευάζουν σενάρια». Τι δηλοί ο μύθος, θα σας γελάσω.

* Κι αυτό πριν από την πυρκαγιά. Σε άρθρο για τους Τούρκους που πέρασαν τα σύνορα στον Έβρο, διαβάζουμε:

Οι τέσσερις Τούρκοι εντοπίστηκαν να κινούνται χθες το απόγευμα στην παρέμβρια περιοχή μεταξύ Σοφικού και Ρηγίου και συνελήφθησαν καθώς δεν είχαν σχετική άδεια.

Τι να είναι αυτή η περίεργη παρέμβρια περιοχή; Δεν έχει σχέση με τα έμβρυα αλλά με τον ποταμό Έβρο -παρέβρια ήθελε να γράψει ο συντάκτης.

Φαἰνεται όμως ότι το περιβάλλον «ε-βρ» είναι στο νου μας συνδεδεμένο με τον φθόγγο μ (Σεπτέμβρης, Νοέμβρης, Δεκέμβρης) ώστε αναπτύσσεται κατ’αναλογία πρὀσθετο /μ/ όχι μόνο στον Οκτώβριο αλλά και στα παρέβρια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ξενισμοί, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 222 Σχόλια »

Μεζεδάκια χωρίς όνομα

Posted by sarant στο 27 Ιανουαρίου, 2018

Μεζεδάκια χωρίς όνομα, όπως λέμε Παραμύθι χωρίς όνομα, μια και στην επικαιρότητα κυριαρχεί η γειτονική χώρα χωρίς όνομα.

Θα μπορούσα να βάλω και τίτλο σχετικόν με το συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης, αλλά θα το αφήσω για την επόμενη βδομάδα. Πάντως, πέρα από τις γραφικότητες με τους ιππείς και τους άλλους με τις περικεφαλαίες, που σχολιάστηκαν αρκετά, λιγότεροι πρόσεξαν τις αφίσες εναντίον του Μπουτάρη που τον καλούσαν «να πάρει την εβραΐλα» ή τα πανό «Against Jews».

Αλλά σήμερα είναι Σάββατο, οπότε δεν σχολιάζουμε επί της ουσίας αλλά μόνο τα φαιδρά και τα ανάποδα -είχαμε και τέτοια στην ειδησεογραφία τη σχετική με το συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης.

* Για παράδειγμα, ο Γιώργος Παπαδάκης στον Αντένα, θέλοντας να δείξει ότι οι συγκεντρωμένοι ήταν περισσότεροι από τις 90.000 που ανακοίνωσε η Αστυνομία, έκανε τον εξής εμβριθή υπολογισμό:

Αφού η ίδια η Αστυνομία ανακοίνωσε πως πέρασαν τα διόδια 285 πούλμαν, αν πούμε ότι το καθένα είχε 40 επιβάτες, 285 επί 40 μας κάνει 110.000, άρα ήταν 110.000 μόνο από τα πούλμαν, πώς είναι δυνατόν να ήταν μόνο 90.000 οι συγκεντρωμένοι;

Το βίντεο υπάρχει εδώ. Το κακό ειναι ότι 285 x 40 κάνει 11.400, έπεσε μια τάξη μεγέθους έξω ο γίγαντας!

* Στη συζήτηση για το όνομα πήρε θέση και ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο οποίος δήλωσε, μεταξύ άλλων:

Η ελληνικότητα της Μακεδονίας δεν διακυβεύεται από την επιλογή ενός ονόματος. Το δικαίωμά μας όμως να τιμούμε, όσα σημαίνει ο συμβολισμός του ονόματος αυτού και την θύμηση όσων είναι χαραγμένων στην ελληνική ψυχή, δεν μπορεί να διαπραγματευτεί μόνο βάσει γεωγραφικών προσδιορισμών και άλλων περιγραφών.

Αν έχουν σωστά μεταφερθεί, προσέχω μια έλξη που μου φαίνεται παράξενη («τη θύμηση όσων είναι χαραγμένων», ενώ οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, θα λέγαμε «τη θύμηση όσων είναι χαραγμένα») και βέβαια το «δεν μπορεί να διαπραγματευτεί», το μόνιμο πρόβλημα με το συγκεκριμένο ρήμα, που είναι αποθετικό.

Κι αν στο χρηματιστήριο έχει σχεδόν παγιωθεί η φράση «από τις μετοχές που διαπραγματεύτηκαν σήμερα…» θα μείνει εξαίρεση, όπως εξαίρεση είναι και οι «εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι» (εννοώντας αντικείμενα της εκμετάλλευσης). Εφόσον η πολιτική ηγεσία διαπραγματεύεται, δεν μπορουμε να λέμε ότι «*το όνομα δεν διαπραγματεύεται». Θα πούμε «δεν το διαπραγματευόμαστε», «δεν μπαίνει σε διαπραγμάτευση», «δεν παζαρεύεται».

Εγώ επίσης δεν θα έγραφα το «δεν διακυβεύεται» στην πρώτη πρόταση, θα διάλεγα κάτι άλλο.

* Σχετική με το ίδιο θέμα και η γελοιογραφία του Ανδρέα Πετρουλάκη, που δημοσιεύτηκε την αρχή της εβδομάδας στην Καθημερινή.

Ως τώρα ήταν πολύ σπάνιο να δημοσιευτεί στην Καθημερινή γελοιογραφία που να σατιρίζει την αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά τώρα με το Μακεδονικό έχουμε δει κάμποσες.

Ωστόσο, δεν διάλεξα (μόνο) γι’ αυτό τη γελοιογραφία, αλλά επειδή όταν την είδα δεν μπορούσα να καταλάβω ποιοι γελοιογραφούνται, πλην του Μητσοτάκη βεβαίως.

Το συζητήσαμε και στο Φέισμπουκ και στην αρχή λέγαμε μήπως οι εικονιζόμενοι είναι (από αριστερά) Βορίδης, Άδωνης, Κούλης και Σαμαράς, αλλά αυτό θα σημαινε ότι ο Πετρουλάκης έχει ξεχάσει να σκιτσάρει. Τελικά καταλήξαμε ότι ο καθιστός δίπλα στον Κούλη είναι ο δημοσιογράφος Κωνστ. Ζούλας (που ανήκει στο γραφείο τύπου της ΝΔ), επομένως ο Πετρουλάκης επέλεξε να γελοιογραφήσει όχι πολιτικά στελέχη αλλά το επικοινωνιακό επιτελείο του κόμματος -οπότε ο όρθιος ίσως είναι ο Τ. Θεοδωρικάκος. Σπάνια συμβαίνει κάτι τέτοιο και γι’ αυτό το πρόσεξα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 227 Σχόλια »

Το δίλημμα των πληγέντων περιοχών

Posted by sarant στο 15 Σεπτεμβρίου, 2017

Μη δείξετε τον τίτλο σε παιδιά του σχολείου γιατί θα τους μεταλαμπαδευτούν στρεβλές γνώσεις. Ο τύπος που χρησιμοποιείται είναι λάθος και το σημερινό άρθρο είναι αφιερωμένο σε αυτό ακριβώς το λάθος.

Έχω γράψει και παλιότερα για το θέμα, επανέρχομαι όμως τώρα επειδή ο παλιός μου συμμαθητής ο Χρίστος, που είναι εκπαιδευτικός, παραπονέθηκε για ένα πρόσφατο μαργαριτάρι που ψάρεψε σε επίσημο, επισημότατο έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας.

Όπως βλέπετε, η ανακοίνωση καταλήγει ως εξής:

Για την κάλυψη των θέσεων διευθυντών νεοϊδρυθέντων σχολικών μονάδων επίσης έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της παρ.9 του άρθρου 1 του ν.4473/2017. Συνεπώς στις περιπτώσεις αυτές οι Διευθυντές Εκπαίδευσης καλούν τους υποψήφιους που δεν έχουν τοποθετηθεί κατά τη σειρά εγγραφής τους στον πίνακα, να υποβάλουν, νέα δήλωση προτίμησης η οποία αφορά στα εν λόγω σχολεία. Μετά την ολοκλήρωση της ανωτέρω διαδικασίας οι θέσεις που εξακολουθούν να παραμένουν κενές, προκηρύσσονται από τον οικείο Διευθυντή Εκπαίδευσης. Επισημαίνεται ότι η διαδικασία πλήρωσης θέσης διευθυντών νεοϊδρυθέντων σχολικών μονάδων διεξάγεται μόνο στην περίπτωση που είναι απόλυτα εξασφαλισμένη η λειτουργία του σχολείου.
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ
Μαρούσι, 14 – 8 – 2017
Αρ.Πρωτ. Βαθμός Προτερ Φ.361.22/67/ 136658 /E3

Οι σχολικές μονάδες είναι γένους θηλυκού. Ο τύπος «νεοϊδρυθέντων» είναι τύπος του αρσενικού γένους της μετοχής. Άρα έχουμε λάθος. Λάθος πολύ κοινό, όπως θα έχετε διαπιστώσει από την πείρα σας και όπως θα δούμε πιο κάτω. Λάθος συγγνωστό, επίσης, αν το κάνουμε εγώ ή εσείς, για λόγους που θα αναφέρω στη συνέχεια. Λάθος όμως ασυγχώρητο όταν βρίσκεται σε επίσημο έγγραφο του κράτους, και κατά μείζονα λόγο του Υπουργείου Παιδείας -και, για περισσότερη ειρωνεία, όταν δυο αράδες πιο κάτω μπαίνει φαρδύ-πλατύ το όνομα του υπουργού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , | 148 Σχόλια »

Καλώς τα τα χρυσόπαιδα!

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2009

Ο τίτλος είναι εύρημα ενός εκλεκτού μέλους του εκλεκτού φόρουμ Λεξιλογία, όπου επίσης έθεσα το θέμα. Διακρίνεται βέβαια και η επιρροή του προπονητή Αλέφαντου.

Με τον νεολογισμό «χρυσόπαιδα» αποδίδεται ο όρος golden boys, που τόσο ορμητικά μπήκε στην καθημερινότητά μας μαζί με την οικονομική κρίση. Τον όρο τον αντιλήφθηκα χτες, στο χρονογράφημα της Λιάνας Κανέλλη στον Ριζοσπάστη, αλλά το γκουγκλ με πληροφορεί ότι έχει ηλικία κάμποσων μηνών. Ένας από τους πρώτους που είδα να τον χρησιμοποίησε, πέρσι τον Σεπτέμβρη, ήταν ο πρώην υφυπουργός κ.  Αθ. Γιαννόπουλος.

Φυσικά, πρόκειται για διαφανέστατο μεταφραστικό δάνειο, αλλά αυτό μπορεί να είναι και πλεονέκτημα. Το ίδιο άλλωστε ισχύει και για μερικούς σαφώς επιτυχημένους νεολογισμούς (Διαδίκτυο, πολυμέσα). Αντιλαμβάνομαι ότι μπορεί κάποιοι να τον βρουν κωμικό, εγώ πάντως θα τον χρησιμοποιώ, αν και δεν τον προωθώ με ζέση -όπως, αντίθετα, προωθώ την οικογένεια νεολογισμών από ηλε- (ηλεμήνυμα, ηλεμάθηση, ηλεμπόριο κτλ.)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Νεολογισμοί | Με ετικέτα: | 21 Σχόλια »