Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Θανάσης Καλλιανιώτης’

Λάζος Τσιτούρας, ένας αντάρτης

Posted by sarant στο 29 Μαρτίου, 2015

Το καλό του Διαδικτύου είναι ότι σου δίνει τη δυνατότητα να έρχεσαι σε επαφή με ανθρώπους που έχουν το ίδιο ενδιαφέρον (το ίδιο πάθος, την ίδια πετριά), όσο σπάνιο ή εξειδικευμένο κι αν είναι. Αυτό το χαρακτηριστικό ήταν ίσως πιο έντονο πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, αλλά δεν παύει να υπάρχει και σήμερα, και μια τέτοια συνάντηση, που είχα πρόσφατα, δίνει το σημερινό μας άρθρο.

Ο Θανάσης Καλλιανιώτης, ιστορικός και εκπαιδευτικός από την Αιανή Κοζάνης και διαδικτυακός φίλος, μου έδειξε πριν από μερικές μέρες -με τη μεσολάβηση του φίλτατου ΙΝ- την εξής φωτογραφία:

lazoskotz

Η φωτογραφία είναι παρμένη από το βιβλίο «Ανθρώπινο χρέος: αναμνήσεις απ’ τη ζωή μου», που εξέδωσε η Ευαγγελία Σαμαρά, σύζυγος του γιατρού Γιώργου Σαμαρά, με αναμνήσεις από την Εθνική Αντίσταση. Ο Γιώργος Σαμαράς ήταν γιατρός, επικεφαλής του υγειονομικού της 8ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, φίλος του ποιητή Γιώργου Κοτζιούλα. Εδώ τον βλέπουμε στο κέντρο, ενώ αριστερά (όπως κοιτάζουμε) είναι ο ποιητής, και δεξιά ο αντάρτης Λάζος Τσιτούρας, νοσοκόμος του ΕΛΑΣ, από την Αιανή Κοζάνης.

Ο Καλλιανιώτης, που έχει ερευνήσει τη ζωή των ανταρτών του χωριού του, με ρώτησε μήπως ο Κοτζιούλας είχε γράψει τίποτα για τον Λάζο Τσιτούρα. Τον πληροφόρησα ότι ο Κοτζιούλας έχει αφιερώσει δύο πολύστιχα ποιήματα στον φίλο του τον Λάζαρο, και του τα έστειλα, και σε αντάλλαγμα τού ζήτησα κάποια βιογραφικά στοιχεία για τον αντάρτη. Αποτέλεσμα της συνεργασίας μας αυτής είναι το σημερινό άρθρο, με το οποίο προσθέτουμε μια ψηφίδα στο έργο του Κοτζιούλα και στη βιογραφία του Λάζου Τσιτούρα, αφού ως τώρα δεν ήταν γνωστό (απ’ όσο ξέρω) ποιος είναι ο Λάζαρος για τον οποίο κάνουν λόγο τα ποιήματα του Κοτζιούλα.

lazosΛοιπόν, σύμφωνα με την έρευνα του Θανάση Καλλιανιώτη και προσθέτοντας κάποια πράγματα που έχω βρει εγώ, ο Λάζαρος Τσιτούρας γεννήθηκε στην Αιανή Κοζάνης στις 15 Απριλίου του 1917. Η μητέρα του πέθανε στη γρίπη του 1918 ενώ για τον πατέρα του οι μαρτυρίες διίστανται -είτε χάθηκε στη Μικρασία είτε πέθανε στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Φτωχός αγρότης, πήρε μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο με την ειδικότητα του νοσοκόμου. Το 1943 βγήκε στον ΕΛΑΣ με τα τμήματα του Γενικού Αρχηγείου.

Υπηρέτησε νοσοκόμος στην 8η Μεραρχία, όπου συνδέθηκε φιλικά με τον γιατρό Γιώργο Σαμαρά και τον ποιητή Γιώργο Κοτζιούλα. Στο ανέκδοτο ημερολόγιο του Κοτζιούλα υπάρχουν τέσσερις-πέντε αναφορές στον Λάζαρο, από τις οποίες προκύπτει ότι ήταν το δεξί χέρι του γιατρού. (Ο Κοτζιούλας πέρα από τα άλλα, είχε για ένα διάστημα διατελέσει υπεύθυνος υλικού του αντάρτικου νοσοκομείου).

Μετά τη Βάρκιζα, τα τμήματα του ΕΛΑΣ αποχώρησαν από τα Γιάννενα -ο Κοτζιούλας, μην έχοντας πού να πάει, έμεινε φιλοξενούμενος του γιατρού στην Ελασσόνα, ενώ ο Τσιτούρας γύρισε στο χωριό του. Εκεί βρήκε το πατρικό του σπίτι καμένο από τους Γερμανούς. Στα τέλη Απριλίου 1945, όπως συμπεραίνουμε από τα ποιήματα που ακολουθούν, επισκέφτηκε τους φίλους του στην Ελασσόνα για λίγες μέρες.

Στην Αιανή, ο Τσιτούρας άνοιξε καφενείο, αλλά τον Νοέμβριο του 1946 αναγκάστηκε να βγει στο βουνό ξανά -και πάλι ως νοσοκόμος, όπου είχε άριστες επιδόσεις, αρχικά στα Βέντζια. Στο Γράμμο ήταν εκπαιδευτής στη σχολή νοσοκόμων του ΔΣΕ ενώ μετά την ήττα περνάει στην Αλβανία και από εκεί καταλήγει στην Τασκένδη όπου φοίτησε σε ιατρική σχολή. Παντρεύτηκε, έκανε δυο κόρες και πέθανε σχετικά νέος, το 1974, χωρίς να μπορέσει να επαναπατριστεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Εθνική αντίσταση, Ποίηση, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 107 Σχόλια »