Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Θόδωρος Αθανασιάδης’

Η Διαθήκη, το Υστερόγραφο και η άλλη πλευρά

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2015

Ένας από τους γνωστότερους στίχους της μεταπολεμικής μας ποίησης είναι ο στίχος του Μιχάλη Κατσαρού «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν». Ο στίχος έχει γίνει και παροιμιακός, ενώ συχνά παρατίθεται και σε πληθυντικόν αριθμό «Ελευθερία ανάπηρη πάλι σας τάζουν» (έτσι ακούγεται, π.χ., στον Θίασο του Θ. Αγγελόπουλου) που δεν ξέρω αν αντιστοιχεί σε μεταγενέστερη επεξεργασία του στίχου από τον ίδιο τον ποιητή, διότι ομολογώ ότι δεν ξέρω ολόκληρη την εκδοτική ιστορία του ποιήματος.

Στο σημείωμα αυτό θα περιοριστώ στα περιστατικά της πρώτης δημοσίευσής του, που έχουν πιστεύω αρκετό ενδιαφέρον και για τα οποία έχουν γραφτεί στο Διαδίκτυο διάφορες ανακρίβειες, που ευκαιρία είναι να διορθωθούν.

Ο περίφημος λοιπόν στίχος του Κατσαρού είναι ο καταληκτικός στίχος του ποιήματος «Υστερόγραφο», που γράφτηκε επειδή ένα προηγούμενο ποίημα του ποιητή, η Διαθήκη, είχε δημοσιευτεί με περικοπές. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη λογοκρισία που υπέστη (που κατά τη γνώμη μου ήταν αυτολογοκρισία της εφημερίδας), ο Κατσαρός έγραψε και έστειλε το δεύτερο ποίημα. Και τα δυο ποιήματα δημοσιεύτηκαν τον Οκτώβριο του 1950 στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Δημοκρατικός Τύπος».

Ο Δημοκρατικός Τύπος ήταν εφημερίδα που υποστήριζε τον Ιωάννη Σοφιανόπουλο, πρόεδρο της Ένωσης Δημοκρατικών Αριστερών, ο οποίος στις εκλογές του 1950 είχε συνεργαστεί με τις δυνάμεις της υπόλοιπης Κεντροαριστεράς και Αριστεράς (και του παράνομου ΚΚΕ) στη Δημοκρατική Παράταξη, η οποία, λίγους μόνο μήνες μετά την ήττα του ΔΣΕ στον Εμφύλιο, κατάφερε να συγκεντρώσει το αξιόλογο ποσοστό του 9,7% και να εκλέξει 18 βουλευτές (επί συνόλου 250), ανάμεσά τους και τον ίδιο τον Σοφιανόπουλο ως βουλευτή Αθηνών. Λίγους μήνες όμως αργότερα, ο Σοφιανόπουλος αρρώστησε βαριά και τελικά πέθανε τον Ιούλιο του 1951.

Στα πέτρινα χρόνια των αρχών της δεκαετίας του 1950 η αριστερή δημοσιογραφία ήταν επικίνδυνο επάγγελμα, παρόλο που για μεγάλα διαστήματα στην κυβέρνηση βρισκόταν το κεντρώο κόμμα της ΕΠΕΚ. Η εφημερίδα Δημοκρατικός έκλεισε το 1950 παρόλο που εκδιδόταν από τον αριστερό βουλευτή Χριστάκο, το ίδιο και η εφημερίδα Δημοκρατική το 1952. Ο Δημοκρατικός Τύπος εκδιδόταν απο τον Φεβρουάριο του 1950 έως τον Σεπτέμβριο του 1951. Στις συνήθως τέσσερις σελίδες του χωρούσε μια αξιόλογη στήλη για τη λογοτεχνία και το βιβλίο. Την κριτική βιβλίου την έκανε ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ενώ την επιμέλεια της λογοτεχνικής στήλης την είχε (σύμφωνα με τον Αργυρίου, διότι υπογραφή δεν υπήρχε) ο Τάσος Βουρνάς.

Στον Δημοκρατικό Τύπο συχνά δημοσιευόταν και ανέκδοτη ποίηση, κι έτσι στο φύλλο της 1.10.1950 δημοσιεύτηκε το ποίημα «Διαθήκη» με την υπογραφή Μ.Κ. Παραθέτω το ποίημα όπως δημοσιεύτηκε αρχικά:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Μελοποιημένη ποίηση, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 95 Σχόλια »