Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Θ. Πελεγρίνης’

Τα τελευταία μεζεδάκια του Γενάρη

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2017

Θα μπορούσα να τα πω και «μεταμελημένα» μεζεδάκια με αφορμή την κίνηση του Άδωνη Γεωργιάδη ανήμερα της Ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος να ζητήσει συγνώμη επειδή, επί πολλά χρόνια, πρόβαλλε αντισημιτικές απόψεις, ιδίως σε σχέση με το διαβόητο βιβλίο του Κώστα Πλεύρη που το διαφήμισε και το υπερασπίστηκε ποικιλότροπα (δείτε και εδώ).

Δεν τα ονόμασα τελικά έτσι, παρόλο που την κίνηση του Άδωνη τη θεωρώ υποκριτική, επειδή θεωρώ ότι, έστω και υποκριτική, η συγνώμη του ακροδεξιού Άδωνη είναι κάτι θετικό, ιδίως αν σκεφτούμε ότι στην πατρίδα μας ο αντισημιτισμός δυστυχώς δεν περιορίζεται στη δεξιά. Διάβασα, ας πούμε, στο Φέισμπουκ την ενοχλημένη αντίδραση μιας γνωστής που δυσανασχέτησε επειδή χτες στα σχολεία έγινε λόγος για το Ολοκαύτωμα (όπου έγινε, διότι μου λένε πως σε πολλά σχολεία δεν είπαν τίποτα) αντί, λεει, για τη γενοκτονία των Χούτου. Λες και το Ολοκαύτωμα είναι κάτι που έγινε μακριά μας, σε άλλην ήπειρο, λες και υπήρχαν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες Χούτου που θυσιάστηκαν ή ότι το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας είναι χτισμένο πάνω σε καταπατημένα μνήματα των Χούτου.

Κι έτσι προτίμησα μιαν ουδέτερη, ημερολογιακή ονομασία στο σημερινό άρθρο.

* Πάντως, από τη συγνώμη (την υποκριτική, αλλά ωστόσο θετική, επαναλαμβάνω) του Άδωνη, στη δήλωση του κ. αντιπροέδρου της ΝΔ πρόσεξα μια περίεργη διατύπωση. Όπως γράφει, «Με την ευκαιρία της Ημέρας Μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος, επιθυμώ να αποσαφηνίσω την ξεκάθαρη θέση μου σχετικά με τις απόψεις μου για τον αντισημιτισμό…»

Αλλά, αν η θέση του είναι ξεκάθαρη, δεν έχει ανάγκη να την αποσαφηνίσει. Κι αν χρειάζεται αποσαφήνιση η θέση του, δεν είναι ξεκάθαρη. Ή είμαι ψείρας;

* Τα σημερινά μεζεδάκια θα μπορούσα επίσης να τα ονομάσω «οργισμένα», διότι σύμφωνα με τα Παραπολιτικά στη χώρα επικρατεί «πανελλήνια οργή«. Για ποιο λόγο λέτε να είναι οργισμένο το πανελλήνιο; Μα… φυσικά, για την αποπομπή του ταξίαρχου Μανώλη Σφακιανάκη από την ΕΛΑΣ.

Στο αγιογραφικό άρθρο θα δείτε και την ανορθόγραφη ανακοίνωση που ανέβασε ο ίδιος ο Σφακ στο Φέισμπουκ (π.χ. «θα με βρίσκετΑΙ στο Ινστιτούτο μου»), ενώ το αγιογραφικό άρθρο, που είναι γραμμένο σε εξίσου κακά ελληνικά, μας πληροφορεί ότι ο κ. Σφακιανάκης είχε «διατελέσει σημαντικό έργο».

Το έργο όμως το επιτελείς ή το εκτελείς. Δεν το διατελείς, εκτός αν θυμηθούμε εκείνο το αστείο επεισόδιο στη Λωξάντρα όπου ο μη μου άπτου συγγενής στέλνει τηλεγράφημα «διατελώ υμέτερος» και του τηλεγραφεί αγανακτισμένος ο ξάδερφος «θα έρθω εκεί και θα σε διατελέσω εσένα και όλο του το σόι» -ή κάτι τέτοιο, παραθέτω από μνήμης.

plev* Ο Θάνος Πλεύρης, που φαίνεται να ξεπέρασε την περιπέτεια που είχε με την υγεία του και να ξαναβρήκε τη συνηθισμένη φόρμα του, σχολίασε όπως βλέπετε αριστερά την υπόθεση των νεοσύλλεκτων που έκαναν το σήμα του αετού.

Θα έλεγα ότι για να υπηρετούν στον στρατό οι νεαροί, θα έχουν ήδη πάρει υπηκοότητα, αλλά ποιος είμαι εγώ μπροστά στον Θάνο Πλεύρη, που είναι και νομικός;

* Μιλώντας για υπηκοότητα, είδα κάπου ένα βιντεάκι του Κ. Βελόπουλου, που ήταν παλιός συναγωνιστής του Πλεύρη, του Βορίδη και του Άδωνη στο ΛΑΟΣ, αλλά δεν έδειξε καλά ρεφλέξ στη στροφή κι έτσι δεν τους ακολούθησε στη φιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία.

Ο Βελόπουλος λοιπόν αποκαλύπτει το καταχθόνιο σχέδιο εκείνων που θέλουν να πάνε σχολείο τα προσφυγόπουλα. Όπως μας λέει, υπάρχει νόμος που προβλέπει ότι όποιο παιδί πάει σχολείο στην Ελλάδα, αυτομάτως παίρνει ιθαγένεια.

Πρόκειται για λαθροχειρία ολκής που έχει στόχο να υποδαυλίσει τις αντιδράσεις που έχουν ξεκινήσει από «γονείς» σε διάφορα σχολεία όπου πρόκειται να φοιτήσουν προσφυγόπουλα -και λεω ότι είναι λαθροχειρία διότι ο νόμος μιλάει για παιδιά που μένουν «μόνιμα και νόμιμα» και που έχουν φοιτήσει στην Ελλάδα για το σύνολο της εννιάχρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης ή για τα έξι χρόνια της δευτεροβάθμιας. Ο Βελόπουλος διαβάζει τον νόμο μέχρι ενός σημείου αλλά αποσιωπά την προϋπόθεση της εννιάχρονης φοίτησης!

Φυσικά ο Βελόπουλος συντηρεί επίσης την πλανημένη αντίληψη ότι η ιθαγένεια διαφέρει από την υπηκοότητα. Το έχουμε πει αρκετές φορές: σε ό,τι αφορά την ελληνική έννομη τάξη ιθαγένεια και υπηκοότητα είναι το ίδιο πράγμα.

* Θα προσέξατε επίσης ότι στο βιντεάκι ο Βελόπουλος δυο φορές απευθύνεται σε κάποιον άλλον και του λέει «κύριε Τσαμτσίκα μου». Υποψιάζομαι ότι πρόκειται για τον παροιμιώδη Νίκο Τσιαμτσίκα. (Δεν τον ξέρετε; Σε τι κόσμο θα φέρετε τα παιδιά σας😉

* Φίλος από τα Γιάννενα μού έστειλε την πρόγνωση καιρού ενός τοπικού σάιτ: Δε φείδεται κρύου ο φετινός χειμώνας.

Ομολογώ ότι πάγωσα διαβάζοντας την ελληνικούρα. (Όχι, γραμματικά δεν είναι λάθος).

* Διάβασα τις προάλλες μια συνέντευξη του καλού σκηνοθέτη Δήμου Αβδελιώδη, που θα τον θυμάστε από το «Δέντρο που πληγώναμε» και τις άλλες πολύ προσωπικές γλυκύτατες ταινίες του. Ο Αβδελιώδης πέρυσι παρουσίασε, με μεγάλη επιτυχία, την Απολογία του Σωκράτη, στο αρχαίο κείμενο του Πλάτωνα, αλλά βέβαια με ελληνικούς και αγγλικούς υπερτίτλους -μπορείτε να πάρετε μια γεύση εδώ, από το επίσημο σποτάκι του ΚΘΒΕ.

Προσωπικά, βρίσκω πολύ πιο θελκτική την ανάγνωση του μεταφρασμένου κειμένου από τον Κώστα Καστανά, που υπάρχει κι αυτή στο Διαδίκτυο -ψάχνοντας μάλιστα τη βρήκα και οπτικοποιημένη, δηλαδή ακούγεται η φωνή του Καστανά ενώ προβάλλεται απόσπασμα από τη γνωστή ταινία του Ροσελίνι για τη ζωή του Σωκράτη. Αλλά γούστα είναι αυτά, και δεν αποκλείω η παράσταση του Αβδελιώδη να πρόσφερε «μια σπάνια βιωματική εμπειρία και για τους θεατές, που νοιώθουν επίσης βιωματικά τον τελετουργικό χαρακτήρα μιας αναπαράστασης, σαν να μεταφέρονται στην πραγματική ατμόσφαιρα της δίκης του Σωκράτη», όπως λέει το δελτίο τύπου.

Διαβάζοντας όμως τη συνέντευξη, προσέχω την εξής άποψη του Δήμου Αβδελιώδη: « Όμως για να φανεί πόσο απερίσκεπτο είναι να θεωρεί κανείς άχρηστα τα αρχαία ελληνικά, θα αναφέρω ένα μόνο παράδειγμα από τα πολλά, που πρόσφατα εντόπισα στο πόνημα ενός φίλου, αναλύοντας τη λέξη φθόνος. Ποτέ δεν θα μπορέσει κανείς να καταλάβει τόσο πειστικά κι από κανένα ψυχολόγο, τη σημασία της λέξης φθόνος, όσο από την αναζήτηση της ετυμολογίας της ίδιας της λέξης, η οποία προέρχεται από το αρχαίο ρήμα φθίω & φθίνω=αφανίζομαι, εξασθενώ∙ οπότε σημαίνει, ότι αν έχω φθόνο για κάποιον, εγώ ο ίδιος πρώτα εξασθενώ και αφανίζομαι. Εγώ χάνω τη δύναμή μου, και όχι αυτός που θα ήθελα να το πάθει. Ένα δωρεάν μάθημα δηλαδή αυτογνωσίας και αυτοθεραπείας.»

Το δυστύχημα είναι πως αν ανοίξετε ένα ετυμολογικό λεξικό (τον Μπαμπινιώτη ας πούμε ή τον Chantraine) θα δείτε ότι η λέξη «φθόνος», παρά την ηχητική ομοιότητα, δεν έχει καμιά ετυμολογική σχέση με το ρήμα «φθίνω», πράγμα που σημαίνει ότι όλο το επιχείρημα για το «δωρεάν μάθημα αυτογνωσίας και αυτοθεραπείας» καταρρέει.

Το χειρότερο είναι ότι η άποψη για την δήθεν ετυμολογική σχέση των λέξεων «φθόνος» και «φθίνω» και τον φθόνο που «μας φθίνει» προέρχεται από… πόνημα της γνωστής εθνικίστριας παρετυμολόγου Άννας Τζιροπούλου.

Σε πολύ μολυσμένα νερά ψαρεύει τις απόψεις του ο Δήμος Αβδελιώδης.

* Τα άχρηστα εισαγωγικά της εβδομάδας σε τίτλο άρθρου του nooz.gr για τη βασίλισσα Ελισάβετ:

Πρώτη «εμφάνιση» της Ελισάβετ μετά την ασθένεια

Ειλικρινά αναρωτιέμαι για ποιον λόγο μπήκαν τα εισαγωγικά. Ποια να είναι τάχα η διαφορά μεταξύ εμφάνισης και «εμφάνισης»;

* Είστε Αρκάς; Δεν εννοώ τον εξαιρετικό γελοιογράφο που αποφάσισε τώρα στα γεράματα να γίνει μέντορας του Κούλη, κάτι που έχει ολέθριες συνέπειες για το χιούμορ του. Εννοώ αν έλκετε την καταγωγή από την Αρκαδία. Αν λοιπόν είστε Αρκάς μπορείτε να είστε περήφανος, διότι, σύμφωνα με έγκριτη μελέτη που διάβασα σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ, εσείς οι Αρκάδες είστε όχι απλώς αυτόχθονες αλλά και… αρχαιότεροι της Σελήνης!

arkades

Την εμβριθή μελέτη την υπογράφει κάποιος καθηγητής ΤΕΙ (!) και ιδρυτής της Λεξαριθμικής θεωρίας. Σχόλια θαρρώ δεν χρειάζονται.

* Και κλείνω με την αθλιότητα της εβδομάδας.

Ο Στέφανος Κασιμάτης αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της χτεσινής επιφυλλίδας του στην Καθημερινή στο να κοροϊδέψει την θεατρική παράσταση του Θ. Πελεγρίνη και την τελευταία ποιητική συλλογή του Τάσου Κουράκη.

Από το χιούμορ του χορτάτου αποικιοκράτη δεν θα μπορούσε να λείπει ο ρατσισμός. Γράφει, αναφερόμενος στο θεατρικό έργο του Θ. Πελεγρίνη:

Απορία μού προκαλεί πάντως και το τιμολόγιο: «Γενική είσοδος 10 ευρώ· άνεργοι, φοιτητές, ΑμεΑ, 5 ευρώ». Υπό το πρίσμα της τελευταίας ιδιότητας, δεν θα έπρεπε η τιμή των 5 ευρώ να ισχύει για όλους τους θεατές ανεξαιρέτως;

Το πιάσατε το υπονοούμενο, έτσι; Να τον χαίρεστε τον μεγάλο διανοητή, ω φιλελεύθεροι φίλοι!

Posted in πρόσφυγες, Αρχαία ελληνικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 234 Σχόλια »

Οικειοποιημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Σεπτεμβρίου, 2016

Τα ονομάζω έτσι τα σημερινά μεζεδάκια μας για να τιμήσω (από την ανάποδη όμως) την πρόσφατη τοποθέτηση του υφυπουργού Παιδείας κ. Θ. Πελεγρίνη στη Βουλή, στην ειδική συνεδρίαση για την Ημέρα Εθνικής Μνήμης για την καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Παραδόξως, δεν θεωρώ σοβαρό λάθος τη χρήση της λέξης «οικειοποίηση» ούτε θεωρώ ότι δείχνει αντισημιτισμό ή ότι είναι ένα μόλις βήμα πίσω από τον νεγκασιονισμό (την άρνηση του Ολοκαυτώματος) όπως αμετροεπώς απεφάνθη το Ποτάμι. Η ομιλία του Θ.Π. διαπνέεται από συμπάθεια για τον λαό των Εβραίων και η λέξη «οικειοποίηση» δεν έχει μόνο αρνητικές σημασίες -όπως οι παρεμφερείς «ιδιοποίηση» και «σφετερισμός». Οικειοποιείσαι κάτι όταν το κάνεις δικό σου και ταυτίζεσαι μαζί του (ή το ταυτίζεις με σένα).

* Θεωρώ όμως εντελώς λαθεμένη και αδιέξοδη την πρόταση να «οικειοποιηθούμε» (με όποιαν σημασία της λέξης θέλετε) τη λέξη «καταστροφή», εμείς οι Έλληνες, και να επιχειρήσουμε τη διεθνή προβολή μας ως ο αιωνίως κατατρεγμένος λαός. Εκτός του ότι δεν ισχύει, εκτός του ότι το βρίσκω προσβλητικό, δεν είναι και τόσο καλό για τον τουρισμό, θαρρώ. Να κάνουμε brand-name την καταστροφή, είναι σοβαρά πράγματα αυτά;

* Αλλά ο κ. Πελεγρίνης κατάφερε να χωρέσει στην ομιλία του και καναδυό πραγματολογικά ή λογικά λάθη που μπορούν να χαρακτηριστούν και μαργαριτάρια. Καταρχάς, έχουμε την πολύ προβληματική διατύπωση ότι «Το 31 π.Χ., μετά την μάχη του Ακτίου, καταλύεται το ελληνικό κράτος. Στον χάρτη δεν υπάρχει πουθενά πλέον ελληνικό κράτος. Υπάρχουν διαδοχικά η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, η βυζαντινή αυτοκρατορία, η οθωμανική αυτοκρατορία.»

Ώστε το 31 π.Χ. καταλύθηκε «το ελληνικό κράτος»; Ήταν ελληνικό το κράτος που καταλύθηκε και ήταν «το» ελληνικό κράτος; Πολύ προβληματική τη βρίσκω αυτή την τοποθέτηση.

(Παρεμπιπτόντως, κάποιος έψαξε στον χάρτη και βρήκε ότι το ελληνοϊνδικό βασίλειο του Στράτωνος του Β’ υπήρχε και μετά το Άκτιο, μέχρι την πρώτη δεκαετία της χρονολογίας μας).

* Ακόμα πιο προβληματική βρίσκω τη διατύπωση: «Αυστηρή νομοτέλεια δεν υπάρχει και στη φύση ακόμη, όπως μπορεί να το διαπιστώσει κανείς από τις συνεχείς ανατροπές των νόμων της φύσης, οι οποίες αποτυπώνονται στην ιστορία της επιστήμης»

Αυτό το βρίσκω ολοφάνερα λάθος. Στην ιστορία της επιστήμης δεν βρίσκουμε συνεχείς ανατροπές των νόμων της φύσης αλλά συνεχείς ανατροπές της δικής μας ατελούς αντίληψης για τα φυσικά φαινόμενα. Δεν έπαψε ο Ήλιος να γυρνά γύρω από τη Γη, εμείς πάψαμε να πιστεύουμε ότι ισχύει αυτό.

* Και προχωράμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 189 Σχόλια »

Χαμένο εξάμηνο ή χαμένα χρόνια;

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2013

Τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν έχουν ακόμα αρχίσει, ενώ στο ΕΜΠ σε μερικές σχολές μόλις ξεκίνησαν (μαζί και η κόρη μου που έκανε, κουτσά-στραβά, τα πρώτα της βήματα) αν και χωρίς να έχουν γίνει οι εγγραφές, αφού οι διοικητικοί υπάλληλοι συνεχίζουν την απεργία τους. Αν θα χαθεί το εξάμηνο κανείς δεν το ξέρει με βεβαιότητα -επομένως η απειλή παραμένει ακόμα, και σύμφωνα με το παλιό σκακιστικό ρητό «η απειλή είναι ισχυρότερη από την πραγματοποίησή της».

Εγώ πάντως έχω χάσει εξάμηνο ως φοιτητής και δεν έπαθα τίποτα -δεν είναι και το τέλος του κόσμου, ιδίως αν γίνει μπορετό να εξυπηρετηθούν κάποιες ειδικές περιπτώσεις π.χ. όσοι θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό. Θυμάμαι, όταν ανακοινώθηκε πως χάσαμε το εξάμηνο, ύστερα από μια πολύμηνη κατάληψη, περί το 1982 θα ήταν, ένας συμφοιτητής, εκεί που καθόμασταν, γονάτισε στα καλά καθούμενα κι άρχισε να ψάχνει κάτω από τραπέζια και καρέκλες. «Τι ψάχνεις ρε συ;» «Έχασα ένα εξάμηνο, κάπου εδώ θα μου έπεσε, το βρήκε κανείς;» απάντησε εκείνος. Ένας άλλος τραγουδούσε το Κυκλάμινο, από τα Λιανοτράγουδα του Θεοδωράκη, μόνο που είχε αλλάξει τα λόγια σε «Εξάμηνο, εξάμηνο…» -δεν θυμάμαι πώς πήγαινε μετά.

Βέβαια, Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα όπως έλεγε ένα παλιό κλισέ και κατ’ αναλογία ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι μόνο το ΕΚΠΑ (το Πανεπιστήμιο Αθηνών δηλαδή, βολεύει η συντομογραφία) και το ΕΜΠ, αλλά όπως και να το κάνεις πρόκειται για τα δύο αρχαιότερα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, που είναι και από τα μεγαλύτερα, οπότε δεν είναι αμελητέα η μη λειτουργία τους, έστω και για όσους δεν θίγονται άμεσα από τούτο. Ως προς το μέγεθος, το έχω διατυπώσει με ασάφεια (δύο από τα μεγαλύτερα, γράφω) επειδή δεν ξέρω με βεβαιότητα αν είναι τα δύο μεγαλύτερα (και με ποιο κριτήριο τάχα; αριθμό φοιτητών; διδασκόντων; σχολών;)  ούτε πού μπορώ να βρω συγκριτικούς πίνακες -αν κάποιος ξέρει, ας μας διαφωτίσει. Ως προς την αρχαιότητα όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία, αυτά τα δυο είναι τα αρχαιότερα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του νεοελληνικού κράτους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , | 161 Σχόλια »