Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ιράν’

Τα δάνεια από τους Πέρσες

Posted by sarant στο 10 Μαρτίου, 2021

Ο τίτλος ίσως είναι παραπλανητικός αλλά θα καταλάβατε ότι δεν μιλάμε για χρήματα -εμείς εδώ μπορεί να μην είμαστε υπεράνω χρημάτων, αλλά πάντως λεξιλογούμε. Οπότε, θα μιλήσουμε για γλωσσικά, λεξιλογικά δάνεια της ελληνικής από τις ιρανικές γλώσσες αλλά και αντίστροφα προς τις ιρανικές γλώσσες.

Μιλάμε για δάνεια της αρχαίας ελληνικής, πολλά από τα οποία συνεχίζουν να υπάρχουν και στη νέα ελληνική. Βέβαια, η νέα ελληνική έχει κι αυτή πολλές λεξεις απώτερης περσικής προέλευσης, που όμως έχουν φτάσει στα νέα ελληνικά μέσω των τουρκικών: αυτές δεν θα μας απασχολήσουν στο σημερινό άρθρο.

Στο σημερινό άρθρο αντλώ αποσπάσματα από το κεφάλαιο «Ελληνική και Ιρανική» της Ιστορίας της ελληνικής γλώσσας από τις αρχές έως την ύστερη αρχαιότητα. Συγγραφέας του κεφαλαίου είναι η Εlizabeth Tucker.

Παρά τη γοητεία που άσκησε ο ιρανικός πολιτισμός στους Έλληνες κατά την περίοδο των Περσικών πολέμων και αμέσως μετά, και παρά τους δυο αιώνες ελληνικής κυριαρχίας στην πρώην Περσική αυτοκρατορία μετά τις κατακτήσεις του Αλεξάνδρου, οι μαρτυρίες για γλωσσικές επαφές ανάμεσα στην ελληνική και την ιρανική δεν είναι πάρα πολλές. Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η στάση των Ελλήνων της κλασικής εποχής απέναντι στις «βαρβαρικές» γλώσσες.

Πολλά ιρανικά κύρια ονόματα έχουν υποστεί αλλαγές στην ελληνική τους απόδοση λόγω παρετυμολογικών συσχετίσεων. Το -farnah («δόξα») αποδόθηκε -φέρνης/-φρένης λόγω επίδρασης του ελλ. φρην π.χ. Ινταφέρνης για το αρχ. περσ. Vinda-farnah «αυτός που βρίσκει τη δόξα». Τα Αγβάτανα, όπως είναι το όνομα της περσικής πρωτεύουσας στον Αισχύλο και τον Ηρόδοτο, από το αρχαίο ιρανικό Hagmatana, αντικαταστάθηκε αργότερα από τον τύπο Εκβάτανα, λόγω συσχέτισης με το εκβαίνω. Το όνομα Ευφρήτης μάλλον μεταφράζει παρά μεταγράφει το πρώτο συνθετικό του ιρανικού Ufratus («με καλά περάσματα»), που με τη σειρά του είναι κι αυτό παρετυμολογική προσαρμογή του ακκαδικού purattu στα ιρανικά. Ο Πόντος Εύξεινος ήταν η «σκούρη μπλε» θάλασσα στην ιρανική (αρχαίο περσικό επίθετο axsaina-) αλλά η αρχική μορφή του δανείου, Άξεινος (έτσι στον Πίνδαρο) υπέστη ευφημιστική μεταμόρφωση στα ελληνικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Γλωσσικά δάνεια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 157 Σχόλια »

Η αντιισλαμική συκοφαντία για το αγοράκι που τάχα του έκοψαν το χέρι

Posted by sarant στο 21 Μαρτίου, 2011

Το ηλεμήνυμα που πήρα έδειχνε μια σειρά από πεντέξι φωτογραφίες, με πρώτη αυτήν που βλέπετε αριστερά, και με μεγάλα γράμματα έλεγε:

Ένα 8χρονο παιδί πιάστηκε σε μία αγορά στο Ιράν να κλέβει ψωμί.
– Στο όνομα του Ισλάμ το παιδί πρέπει να τιμωρηθεί, ένα αυτοκίνητο θα πατήσει το χέρι του.
Θα χάσει για πάντα τη δυνατότητα να ξαναχρησιμοποιήσει το χέρι του.
– Είναι αυτή θρησκεία ειρήνης και αγάπης;

Στις επόμενες φωτογραφίες, που είναι παρμένες από πιο κοντά, βλέπουμε τη ρόδα του αυτοκινήτου να πλησιάζει το χέρι του παιδιού, που ακουμπάει πάνω σ’ ένα κιλίμι, το παιδί να σφίγγει τα δόντια, και ύστερα τη ρόδα να περνάει πάνω από το χέρι (και να κρύβει το πρόσωπο του παιδιού). Συνολικά το ηλεμήνυμα έχει πέντε φωτογραφίες, και ακολουθεί η εξής έκκληση:

Προωθήστε το σε όλους, για ενημέρωση.
Πρέπει να σταλεί παγκοσμίως!
Ακόμα και αν αυτό το μήνυμα έχει σταλεί σε σας πάνω από μία φορά, απλά συνεχίστε να το προωθείτε!

Κι εσείς, επειδή κάπου έχει πάρει το αυτί σας ότι ο ισλαμικός νόμος προβλέπει την ποινή του ακρωτηριασμού για τους κλέφτες, το πιστεύετε, προωθείτε το μήνυμα σε όλους τους γνωστούς σας, κι αρχίζετε να βλέπετε με πιο καλό μάτι τις υστερικές στριγγλιές του Άδωνη και τα κηρύγματα μίσους του Σεραφείμ, αφού αυτοί οι βάρβαροι κόβουν τα χέρια των μικρών παιδιών.

Αν έτσι κάνατε, μόλις πέσατε θύμα μιας αισχρής (και χοντροκομμένης) συκοφαντίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ισλάμ, Λαθροχειρίες, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , , | 133 Σχόλια »

Ο δωδέκατος πιο βρόμικος αρνητής και άλλα μουστάκια

Posted by sarant στο 15 Δεκεμβρίου, 2009

Είχα γράψει πριν από καιρό για τα δημοσιογραφικά «μουστάκια στην Αριστερά», δηλαδή για τα ελληνικά ρεπορτάζ που έγραφαν Der Linke το όνομα του γερμανικού αριστερού κόμματος (αντί Die Linke), διότι, σου λέει, αφού είναι Γερμανοί θα θέλουν ντερ, λες και θα τους έπεφτε η μύτη να γράψουν Αριστερά ή Αριστερό Κόμμα.

Τώρα ανεβήκαμε ένα σκαλί παραπέρα: όχι μόνο μουστάκι αλλά και μάσκα, διότι στο κυριακάτικο ρεπορτάζ για τις νέες πρωτοβουλίες του Αλέκου Αλαβάνου, κάποιοι έγκυροι κύκλοι περιγράφουν μια εισήγηση με πνεύμα συγκρουσιακό προς τον δεξιό ευρωπαϊσμό, η οποία φλερτάρει με κινήσεις που κινούνται στο τόξο της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας και ιδίως με το γερμανικό κόμμα της αριστεράς (DER LINGE). Τα ελληνικά του άρθρου δεν θα τα σχολιάσω, πάντως το γερμανικό δεν είναι der, αφού η αριστερά είναι γένους θηλυκού, άρα die, και δεν είναι linge (όπως είναι τα ασπρόρουχα στα γαλλικά) αλλά Linke. Die Linke, όχι der Linge –και απορεί κανείς, αφού δεν το ξέρουν γιατί δεν το αφήνουν στα ελληνικά που το καταλαβαίνουμε όλοι; Τόση όρεξη για φιγούρα πια;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , | 52 Σχόλια »