Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ιωάννα Παπαζαφείρη’

Μεζεδάκια της γκαζόζας

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2019

Όπως θα καταλάβατε, ονομάζω έτσι το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο σε ανάμνηση της ατάκας του βουλευτή Β’ Θεσσαλονίκης κ. Φωκά (εκλέχτηκε με την Ένωση Κεντρώων, τώρα στους ΑΝΕΛ), ότι έχασε την ονομαστική ψηφοφορία στη Βουλή επειδή χρειάστηκε να πάει στην τουαλέτα, επειδή προηγουμένως είχε πιει μια γκαζόζα στο κυλικείο της Βουλής.

Εδώ τα λέει με δικά του λόγια. Η γκαζόζα έχει κάποιο γλωσσικό ενδιαφέρον και ίσως θα έπρεπε να γράψουμε ένα άρθρο, αλλά όχι σήμερα. Έγινε φυσικά αρκετή πλάκα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ κάποιος επισήμανε οτι το κυλικείο της Βουλής δεν πουλάει γκαζόζες. Αν ισχύει αυτό, τότε μάλλον ο κ. Φωκάς χρησιμοποιεί τη λέξη με τον παλιό τρόπο (δηλ. γκαζόζα είναι το οποιοδήποτε αναψυκτικό).

Να αναφέρω μόνο, για να μην το ξεχάσω όταν και αν γράψω το άρθρο, ότι ο Κώστας Γκουσγκούνης στη δεκαετία του 1960 είχε γυρίσει μια σοφτ ερωτική ταινία στην οποία υπάρχει και η ατάκα «Θα πάρετε μια γκαζόζα;» -είχε γράψει χρονογράφημα τότε ο Φρέντι Γερμανός, θυμάμαι.

* Και ξεκινάμε. Διαβάζω την εξής διαδικτυακή διαφήμιση εκμάθησης της συγγραφικής τέχνης:

«Εδώ, όποιος αγαπά να γράφει, μαθαίνει πώς μπορεί να μετατραπεί σε εξαιρετικός συγγραφέας και, αν το επιθυμεί, να προβεί στην επιτυχημένη έκδοση των βιβλίων του».

Δεν ξέρω εσείς, αλλά εγώ, αν ήθελα να μάθω πώς να μετατραπώ σε… εξαιρετικό συγγραφέα θα διάλεγα μια σχολή που να ξέρει ότι το «μετατρέπομαι σε» θέλει αιτιατική. Ονομαστική πάει με το «γίνομαι». Ας πούμε: Μπορεί να εξελιχθείς σε καλό συγγραφέα, αλλά άνθρωπος δεν θα γίνεις ποτέ.

* Θα ξέρετε την έκφραση «γιγαντας με πήλινα πόδια» που τη λέμε για κάποιον ισχυρό που όμως έχει σοβαρές αδυναμίες, συχνά για μεγάλα κράτη που στηρίζονται σε σαθρή βάση -έχει ειπωθεί για την παλιά ΕΣΣΔ αλλά και για τις ΗΠΑ, λέγεται για τη σημερινή Τουρκία κτλ. Η έκφραση έχει την αρχή της στη Βίβλο και ίσως της αφιερώσουμε κάποτε άρθρο.

Προς το παρόν, δείτε μια παραλλαγή της σε… προφητεία που έκανε προχτές ο Παΐσιος και δημοσιεύτηκε πρωτοσέλιδο. Όχι πήλινα πόδια, αλλά θεμέλιο από λουκούμια.

Τι λουκούμια όμως; Συριανά ή μήπως τούρκικα; Μισές δουλειές κάνει ο άγιος και αφήνει σκοτεινά πολύ σημαντικά γεωπολιτικά ζητήματα.

* Η θλιβερή είδηση μας πληροφορεί: Πέθανε η δημοσιογράφος Μένυα Παπαδοπούλου που αγάπησε το κοινό μέσα από το δελτίο της ΕΡΤ.

Ποιος αγάπησε ποιον; Η δημοσιογράφος το κοινό ή το κοινό τη δημοσιογράφο;

Θα πείτε, φταίει ο πουπουισμός (έτσι ονομάζουν κάποιοι την υποτιθέμενη κατάχρηση του ‘που’). Και πράγματι, αν αντικαταστήσουμε το «που» αίρεται η αμφισημία: την οποία  αγάπησε το κοινό….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , , | 395 Σχόλια »

Μετά από την αγρύπνια και πριν το χάραμα

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2012

Η φράση του τίτλου δεν κρύβει κάποιο μήνυμα, είναι απλή συγκόλληση από δυο άλλες φράσεις, παρμένες από δυο στίχους: έναν πολύ γνωστό στίχο τραγουδιού κι έναν μάλλον άγνωστο στίχο ποιήματος. Ο πολύ γνωστός στίχος, φυσικά, είναι το «Πριν το χάραμα», τίτλος και αρχικός στίχος του ρεμπέτικου τραγουδιού του Γιάννη Παπαϊωάννου: Πριν το χάραμα μονάχος εξεκίνησα… Ο μάλλον άγνωστος στίχος ανήκει σ’ ένα νεανικό ποίημα του Κώστα Βάρναλη, με τίτλο «Πώς εθρήνησαν για τη Σαπφώ τα κορίτσια της όταν αγάπησε τον Αλκαίο», γραμμένο το 1911, που αρχίζει ως εξής: «Ω! ας κάτσουμε στον ήλιο αγαπημένες / μετά από την αγρύπνια! κι ας χυθούνε/ τα ψιλά μαλλιά μας στα γυμνά μέσα / τα γόνατά μας».

Θα μου πείτε, ποιος είναι ο λόγος αυτής της κοπτοραπτικής -για να σας καθησυχάσω, δεν σκέφτομαι να καλλιεργήσω το είδος, δηλαδή να φτιάχνω  στίχους συγκολλώντας ημιστίχια από γνωστά τραγούδια και ποιήματα, αν και θα είχε γούστο σαν στιχουργική άσκηση. Όχι όμως, ο υβριδικός στίχος του τίτλου έχει άλλο λόγον ύπαρξης· συγκεκριμένα, και τα δυο σκέλη του τίτλου θεωρούνται λάθος και τα περισσότερα εγχειρίδια που δίνουν συμβουλές για τη σωστή χρήση της γλώσσας συνιστούν να αποφεύγονται. Δηλαδή, θεωρείται λάθος να συντάσσουμε το πριν χωρίς την πρόθεση «από», πρέπει να λέμε «πριν από»· αλλά για το μετά ισχύει το αντίστροφο: η σύνταξη «μετά από» θεωρείται λαθεμένη και προτιμάται το απλό «μετά». Θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχει ένας διπλός κανόνας, που θα τον βαφτίσω «πριν από, μετά χωρίς από». Αν ακολουθήσουμε αυτό τον κανόνα, ο διορθωμένος τίτλος μας γίνεται: Μετά την αγρύπνια και πριν από το χάραμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λαθολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 78 Σχόλια »