Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ιωάννης Πασσάς’

Ο ομιλών αφήνει την σύζυγόν του χήραν (Μποστ πριν από 50 χρόνια)

Posted by sarant στο 21 Ιουνίου, 2016

Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και δυο-τρία χρόνια ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που σχολιάζουν γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια (εδώ το αμέσως προηγούμενο άρθρο αυτής της σειράς). Όπως έχω ξαναγράψει, η επετειακή αυτή σειρά δεν πρόκειται να διαρκέσει πολύ ακόμα, αφού ο Μποστ, κουρασμένος από τη δουλειά της εφημερίδας, σταμάτησε τη συνεργασία με την Αυγή τον Ιούλιο του 1966 και αφιερώθηκε στο μαγαζί του («Λαϊκέ εικόνε», στην οδόν Ομήρου).

Για το λόγο αυτό, παρουσιάζω το σημερινό σκίτσο, παρόλο που το έχω ήδη δημοσιεύσει πριν από 6 χρόνια. Ο άλλος λόγος για την επανάληψη είναι ότι αυτές τις μέρες πνίγομαι, οπότε πιθανόν να πέσουν και άλλες επαναλήψεις ή να βάλω αναδημοσιεύσεις από αλλού.

Το σκίτσο που θα δούμε σήμερα αφορά την επίσκεψη του Ρόμπερτ (Μπομπ) Κένεντι στην Αθήνα το 1966. Πράγματι, ο μικρότερος αδελφός του δολοφονημένου προέδρου των ΗΠΑ Τζον Κένεντι είχε επισκεφτεί την Ελλάδα στις 17 Ιουνίου 1966. Ήταν μια επίσκεψη-αστραπή που κράτησε όχι περισσότερο από 24 ώρες, αλλά έκανε αίσθηση -και έδωσε στον Μποστ την αφορμή για το σκίτσο που θα δούμε σήμερα, που μπορούμε να το πούμε προφητικό. Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 19 Ιουνίου 1966.

a66-06-19

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γελοιογραφίες, Επαναλήψεις, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Ένας επικούρειος στον καιρό μας

Posted by sarant στο 6 Οκτώβριος, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η πεντηκοστή δεύτερη, και είναι η πρώτη του 11ου κεφαλαίου, που έχει ακριβώς αυτόν τον τίτλο, Ένας επικούρειος στον καιρό μας. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με αρχές δεκαετίας του 60, στην Αθήνα. Πρέπει να πω ότι η σημερινή συνέχεια είναι κάπως μεταβατική, γι’ αυτό και πιο μικρή σε έκταση από ό,τι συνήθως.

mimis_jpeg_χχsmallΌταν ολοκληρώθηκε η δεύτερη έκδοση του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού (το 1964), αφού εξεδόθη και το Επίτομο Ορθογραφικό και Εγκυκλοπαιδικό, που οι συντάκτες το λέγανε Ορθοπαιδικό, ο Πασσάς θέλησε να συνεχίσει μόνο την έκδοση του περιοδικού «Ο Ήλιος», αλλά η μικρή του κυκλοφορία που πέτυχε στους πρώτους μήνες τον απογοήτευσε. Έτσι σταμάτησε τις εκδόσεις και απέλυσε όλο το προσωπικό εκτός από το γραφείο πωλήσεως των τευχών και των τόμων του Λεξικού. Στα δεκατέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν, παράλληλα με τις εκδόσεις ο Πασσάς είχε ασχοληθεί και με το χρηματιστήριο, παίζοντας με ξένες κυρίως μετοχές. Έτυχε να έχει καλούς συμβούλους, ήταν ο ίδιος πολύ διορατικός ή απλώς τυχερός, το γεγονός είναι ότι από το παίξιμο με τις μετοχές, μετά το ’55-’58, τα κέρδη του ήταν πολλαπλάσια από όσα έβγαζε από την κύρια δραστηριότητά του. Στο τέλος μετακόμισε ουσιαστικά στη Γενεύη, στο χρηματιστήριο της οποίας κατά κύριο λόγο έπαιζε. Σημαντικό ποσοστό των κερδών του το επένδυε σε έργα τέχνης και κοσμήματα, δημιουργώντας έτσι μια τεράστια συλλογή, που αργότερα αποτέλεσε τον πυρήνα του Μουσείου Ανατολικής Τέχνης που φιλοδόξησε να ιδρύσει. Αλλά αυτά είναι μια άλλη ιστορία που δεν πρόκειται να μας απασχολήσει εδώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 114 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου ΙΙ

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2015

Η επικαιρότητα είναι πυκνή και δραματική, αλλά το ιστολόγιο έχει και δικούς του ρυθμούς. Έτσι, σήμερα θα κάνουμε μιαν ανάπαυλα. Πράγματι, εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή έκτη και είναι η δεύτερη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου έχει πιάσει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που το ξεκινήσαμε στην προηγούμενη συνέχεια και που ολοκληρώνεται εδώ.

mimis_jpeg_χχsmall       Με στενή φιλία συνδέθηκε ο ποιητής και με το Βασίλη τον Κοχλατζή, μόνιμο συντάκτη του Λεξικού, που ήταν πολύγλωσσος και τέρας μνήμης. Ηξερε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, ρωσικά. βουλγάρικα, αραβικά, περσικά, τουρκικά, εβραίικα και… κινέζικα. Οταν κάποτε καθώς το ‘φερε η κουβέντα ισχυρίστηκε πως ξέρει κινέζικα ο Πασσάς δεν το πίστεψε και τον αποπήρε.

— Μη θαρρείς πως είμαστε τίποτε αμερικανάκια και χάφτουμε ό,τι μας ξεφουρνίζεις. Νομίζεις πως δε μπορώ να αποδείξω πως μας δουλεύεις;

Μια και δυο πήγε στην Κινεζική Πρεσβεία, (της Εθνικιστικής Κίνας τότε), και λίγες μέρες αργότερα κουβάλησε στη σύνταξη έναν ευγενέστατο υπάλληλό της. Ο Βασίλης όμως του μίλησε με άνεση και για πολλήν ώρα και τελικά ο Κινέζος γύρισε κι είπε του Πασσά στα γαλλικά:

— Υπήρξε για μένα ευχάριστη έκπληξη, να συναντήσω έναν Ελληνα που κατέχει τόσο καλά τη γλώσσα μας.

Από τότε ο Πασσάς έπινε νερό στο όνομα του Βασίλη, ο δε Νίκος του απένειμε τον τίτλο του «απόφοιτου του Διεθνούς Πανεπιστημίου». (Το 1982 ο Βασίλης Κοχλατζής εξέδωσε σε ελληνική γλώσσα μια Μέθοδο της κινεζικής γλώσσας, μοναδικό επίτευγμα τόσο από γλωσσικής και εκπαιδευτικής πλευράς, όσο και από καθαρά τεχνικής, π.χ. στην εκτύπωση των κινέζικων χαρακτήρων).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 174 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Στην Εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου – Ι

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η τεσσαρακοστή πέμπτη και είναι η πρώτη του δέκατου κεφαλαίου, που επιγράφεται «Ανασυγκρότηση». Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, στην Αθήνα και ο παππούς μου πιάνει δουλειά στο γνωστό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, ένα θέμα που θα μας απασχολήσει και στην επόμενη συνέχεια.

mimis_jpeg_χχsmallΟ ποιητής έπιασε δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου το καλοκαίρι του 48. Από την αρχή τα πήγε πολύ καλά με το αφεντικό της επιχείρησης κι αυτό φάνηκε σ’ όλους περίεργο, γιατί ο Ιωάννης Δ. Πασσάς ήταν δύσκολος άνθρωπος. Αυτοδημιούργητος και χωρίς σπουδαία μέσα ή γνωριμίες στην αρχή της καριέρας του, πάλεψε σκληρά για να επιβιώσει. Η άνοδος του στην κοινωνική κλίμακα δεν απάλυνε καθόλου τον δύστροπο χαρακτήρα του. Οπως κάθε πολύ πλούσιος, ήταν καχύποπτος και φανταζόταν πως όποιος τον πλησίαζε αποσκοπούσε να του αποσπάσει πολλά ή λίγα λεφτά. Στους κύκλους των δημοσιογράφων και των εκδοτών είχε κύρος και αντιπάθειες. Κύρος για τα λεφτά και τις πετυχημένες εκδόσεις του, αντιπάθειες για το κακότροπο του χαρακτήρα του και τη σκληρότητα των συναλλαγών του. Οπως οι περισσότεροι αυτοδημιούργητοι, το ευχαριστιόταν να στραπατσάρει όσους «καθώς πρέπει» τύχαινε να πέσουν στην ανάγκη του, δεν πάει να ‘τανε καθηγητές Πανεπιστημίου ή βουλευτές ή και υπουργοί ακόμα και το έκανε με τον πιο απρεπή και προκλητικό τρόπο. Τις σχέσεις του με τους εκπρόσωπους του καλού κόσμου και ιδίως της ακαδημαϊκής πτέρυγας, χαρακτήριζε η αθυροστομία των λόγων και η χοντράδα των τρόπων του.

Παιδί ακόμα «ροβόλησε από το χωριό του για να ξεκλειδώσει το φούρνο» για να θυμηθώ τη διατύπωση του κυρίου Θεόδωρου. Μοναχό του εφόδιο τα γράμματα του Σχολαρχείου που φαίνεται πως τότε, στη δεκαετία του ’10, ήταν πολύ καλό σχολείο. Ο Πασσάς πάντως στο σχολαρχείο έμαθε πολύ καλή ορθογραφία και γραμματική της καθαρεύουσας και της αρχαίας και του άρεσε να διαβάζει στο πρωτότυπο τον Ξενοφώντα και το Θουκυδίδη. Επιασε δουλειά ως διορθωτής στην «Ακρόπολη» του Βλάση Γαβριηλίδη, αλλά δεν έμεινε για πολύ στο χαμηλότερο αυτό σκαλί της δημοσιογραφικής κλίμακας ούτε άλλωστε και στην εφημερίδα, όπου οι πληρωμές του προσωπικού ήταν άταχτες και απροσδιόριστου ύψους. Πήγε στο «Εμπρός» κι αργότερα στη «Νέα Ημέρα» η οποία τον έστειλε πολεμικόν ανταποκριτή στο μέτωπο της Μικρασίας. Κατά την περίοδο της παντοδυναμίας του Βενιζέλου, έβγαλε δική του εφημερίδα που χτυπούσε πολύ τσουχτερά το Λαϊκό Κόμμα. Μετά το κίνημα του 35 η εφημερίδα του απαγορεύτηκε κι ο ίδιος έφυγε στη Γαλλία. Γύρισε λίγο αργότερα μεταμορφωμένος σε διαπρύσιο υποστηριχτή της μοναρχίας, όπως άλλωστε είχε γίνει κι ο ίδιος ο Βενιζέλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , , | 83 Σχόλια »

Στο Λεξικό του Ηλίου (Δημήτρης Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 30 Απρίλιος, 2013

Συνεχίζω να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ‘Εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια’. Το σημερινό είναι το έκτο απόσπασμα από το “ιντερμέτζο”, δηλαδή το ενδιάμεσο κεφάλαιο που περιγράφει τα χρόνια 1945-1952. Το προηγούμενο απόσπασμα βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα 1948, θυμίζω.

mimis_jpeg_χχsmall Το καλοκαίρι του ΄48 ο πατέρας μου έπιασε δουλειά στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου, όπου ήδη δούλευε κι ο θείος μου ο Μιχάλης, παυμένος κι αυτός από τη δουλειά του.  Τους σύστησε στον εκδότη του, χωρίς να κρύψει το αριστερό παρελθόν τους, ο παλιός τους φίλος, ο Βασίλης ο Σπανόπουλος, που είχε εξελιχθεί σε έμπειρο και ικανό δημοσιογράφο της «Καθημερινής», στην οποία έγραφε τις «Σημειώσεις ενός Αθηναίου». Από την αρχή τα πήγαν κι οι δύο  πολύ καλά με το αφεντικό της επιχείρησης κι αυτό φάνηκε σ’ όλους περίεργο, γιατί ο Πασσάς ήταν δύσκολος άνθρωπος.

Στον “Ήλιο” που στεγαζόταν στο Μέγαρο ΤΣΑΥ στην οδό Σταδίου 29, πήγαινα συχνά και αργότερα, όταν μπήκα στο Πολυτεχνείο, άρχισα να γράφω λήμματα για την Εγκυκλοπαίδεια και μικρά τεχνικά σημειώματα για το περιοδικό, εξασφαλίζοντας καλό χαρτζηλίκι. Εκεί συνάντησα ένα σωρό σπουδαίους ανθρώπους: τους παλιους δημοσιογράφους Παπαλεξάνδρου, Βέρρο και Θεοδοσόπουλο, τον Δέφνερ, χημικό, τον Χασάπη, αστρονόμο, τον Ιάκωβο Πολυκράτη, νομικό, το Βασίλη Κοχλατζή, δημοσιογράφο και μεταφραστή, τον Κώστα Λαμπρόπουλο, ζωγράφο, που είχε αναλάβει την εικονογράφηση και την επιμέλεια των χαρτών, τη Θάλεια Παπαχρίστου και τη Γαλάτεια Τουρνάϊσσεν, φιλολόγους, φίλες του θείου του Μιχάλη. Ο Βασίλης ο Κοχλατζής μιλούσε δώδεκα ξένες γλώσσες, μεταξύ των οποίων αραβικά, περσικά, εβραϊκά και … κινέζικα. Και αυτό δεν ήταν καυχησιολογίες, τις ήξερε πολύ καλά (Το 1982 εξέδωσε σε ελληνική γλώσσα «Μέθοδο της Κινεζικής άνευ διδασκάλου» που μου χάρισε με ιδιόχειρη αφιέρωση). Μια φορά, παραμονές Χριστουγέννων, χαζεύοντας στα καροτσάκια με βιβλία, που από έθιμο βγαίνανε τότε μπροστά στο Χρηματιστήριο στην οδό Σοφοκλέους, ανακάλυψα μια γερμανική γραμματική της σανσκριτικής! Την αγόρασα αντί πέντε χιλιάδων και του τη χάρισα. Έκανε σαν παιδί από τη χαρά του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Δημήτρης Σαραντάκος, Εμφύλιος, Μεταπολεμικά | Με ετικέτα: , , , , | 78 Σχόλια »

Το μάταιον των ομιλιών (Μποστ πριν από 44 χρόνια)

Posted by sarant στο 21 Ιουνίου, 2010

Αυτό το άρθρο είχα σκοπό να το παρουσιάσω πριν από μερικές μέρες, που έπεφτε ακριβώς στην επέτειο, αλλά τελικά κάτι έτυχε και άργησα, οπότε το ανεβάζω τώρα.

Ο Ρόμπερτ (Μπομπ) Κένεντι, ο μικρότερος αδελφός του δολοφονημένου προέδρου των ΗΠΑ Τζον Κένεντι είχε επισκεφτεί την Ελλάδα στις 17 Ιουνίου 1966. Ήταν μια επίσκεψη-αστραπή που κράτησε όχι περισσότερο από 24 ώρες, αλλά έκανε αίσθηση -και έδωσε στον Μποστ την αφορμή για το σκίτσο που θα δούμε σήμερα, που μπορούμε να το πούμε προφητικό. Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 19 Ιουνίου 1966.

Ο Κένεντι επέστρεφε από περιοδεία του στην Αφρική, στην οποία είχε κάνει πολλές πετυχημένες δημόσιες ομιλίες, απευθυνόμενος ειδικά προς νέους, οπότε είχε θεωρηθεί ότι θα μιλούσε και προς Έλληνες φοιτητές, αλλά αυτό διαψεύστηκε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 22 Σχόλια »