Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ιω. Ξηροτύρης’

Ιουνιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2013

Ή ίσως Ιουνιανά, μια και χτες μπήκε ο Ιούνης. Μεζεδάκια ετεροχρονισμένα επίσης, αφού κανονικά τα σερβίρουμε το Σάββατο, αλλά χτες, που ήταν πρώτη του μηνός, πήρε τη θέση τους το Μηνολόγιο του Ιουνίου. Μεζεδάκια ίσως ταξιδιωτικά, αφού σήμερα ταξιδεύω για Γιάννενα, όπου αύριο το βράδυ θα γίνει και μια εκδήλωση-παρουσίαση στις 9 μ.μ. στα Παλιά Σφαγεία.

Τέλειωσαν και οι πανελλήνιες εξετάσεις, που πρόσφεραν υλικό αξιοσχολίαστο. Παρατήρησα ότι στις εξετάσεις γλώσσας των ΕΠΑΛ δόθηκε ένα κείμενο του Ιω. Ξηροτύρη, γραμμένο πριν από μισόν αιώνα περίπου (το 1964), από τη συλλογή δοκιμίων του «Επίκαιρα κοινωνικά ζητήματα», με θέμα… τη διαφήμιση. «Πιο επίκαιρος πεθαίνεις», σχολίασα. Δεν είμαι αντίθετος στο να δίνονται στις εξετάσεις παλιότερα κείμενα, αλλά θα πρέπει να αναφέρονται σε πράγματα που δεν έχουν αλλάξει πολύ. Όμως η διαφήμιση πριν από 50 χρόνια δεν έχει καμιά σχέση με τη σημερινή, οπότε η επιλογή του κειμένου αυτού ήταν, πιστεύω, άστοχη.

Την επιλογή του κειμένου αυτού την επέκρινε και ο Γ. Γιατρομανωλάκης στο Βήμα, και μάλιστα σε δύο άρθρα του (ένα ειδικά αφιερωμένο και ένα όπου μιλάει γενικώς για τις εξετάσεις). Βέβαια, κάπως τα παραλέει, αφού θεωρεί ότι το κείμενο του Ξηροτύρη ήταν «ανορθόγραφο και ασύντακτο». Και πράγματι, στο κείμενο του Ξηροτύρη υπάρχει ένα ορθογραφικό λάθος, οι «μετώπες», και πράγματι είναι ανεπίτρεπτο σε θέματα εξετάσεων να υπάρχουν λάθη, αλλά δεν θα πούμε ανορθόγραφο ένα κείμενο που περιέχει ένα (1) λάθος, διότι τότε «ανορθόγραφο» πρέπει να χαρακτηριστεί και το άρθρο του ίδιου του Γιατρομανωλάκη (το δεύτερο), αφού έχει τη λέξη «αυγάτισε» (άλλη μια εκδήλωση του ‘Νόμου του Μπούμεραγκ’). Το αστείο είναι πως τα δυο ορθογραφικά λάθη είναι πολύ παρόμοια. Γράφουν κάποιοι «μετώπη» επειδή την παρετυμολογούν από το μέτωπο, ενώ είναι από μετά+οπή, και παρομοίως γράφουν πολλοί «αυγατίζω» επειδή το παρετυμολογούν από το αυγό, ή από το λατινικό augeo, ενώ βγαίνει από το «εβγατίζω» (και αυτό από το εκβατός). Ούτε μπορεί να θεωρηθεί ασύντακτη η φράση «Εφημερίδες, περιοδικά εικονογραφημένα και μη, δρόμοι, σιδηροδρομικοί σταθμοί, γραφεία ταξιδιών, μετώπες σπιτιών, μανδρότοιχων (!) είναι πλημμυρισμένα (sic κατά Γιατρ.) από διαφήμιση», αφού ο κανόνας που ίσχυε τότε (και που ίσως ισχύει ακόμα) όταν έχουμε ουσιαστικά από διαφορετικά γένη είναι να μπαίνει η μετοχή σε γένους ουδέτερο πληθυντικό (όπως και στα αρχαία: λίθοι πλίνθοι κέραμοι, ατάκτως ερριμμένα). Άκομψο ίσως, αλλά συντακτικά σωστό. Όχι ασύντακτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 84 Σχόλια »