Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘κάνναβη’

Η κάνναβη, λοιπόν

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2021

Ξαναήρθε στην επικαιρότητα η κάνναβη, καθώς συζητιέται στη Βουλή το νομοσχέδιο για τη φαρμακευτική κάνναβη -ή, αν προτιμάτε τον πλήρη, σχοινοτενή τίτλο, το σχέδιο νόμου για την παραγωγή, εξαγωγή και διάθεση τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης του είδους Cannabis Sativa L περιεκτικότητας σε τετραϋδροκανναβινόλη (THC) άνω του 0,2%

Στη συζήτηση για το νομοσχέδιο αυτό, δυο τοποθετήσεις δημόσιων προσώπων έδωσαν τροφή για σχολιασμό. Καταρχάς, είχαμε την εντυπωσιακή μεταστροφή («κωλοτούμπα» στο λιγότερο φιλικό) του αρμόδιου υπουργού, του Άδωνη Γεωργιάδη, που είχε το μισό θάρρος να πλέξει το εγκώμιο ενός στελέχους της προηγούμενης κυβέρνησης, του Νίκου Καρανίκα, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην προεργασία του νομοσχεδίου και στην προσέλκυση επενδύσεων. Πράγματι, ο Άδ. Γεωργιάδης είπε: «Μπορεί να είναι ένα πρόσωπο με το οποίο έχουμε προφανώς σοβαρές πολιτικές διαφορές και έχουμε δημόσια συγκρουστεί ιδιαίτερα πολύ όμως για την περίπτωση της φαρμακευτικής κάνναβης, την προσπάθεια να νομοθετηθεί και να ανοίξουν οι δρόμοι στην ελληνική αγορά, εγώ θέλω να είμαι απολύτως ειλικρινής. Η παρουσία του κυρίου Νίκου Καρανίκα ήταν θετική και το γεγονός ότι πολέμησε για αυτό και πολεμά ακόμη και σήμερα, τον τιμά. Διότι είναι κάτι από το οποίο η πατρίδα έχει να κερδίσει. Και χρήματα και το κυριότερο η ανακούφιση των ασθενών»

Μισό θάρρος, είπα. Μισό, επειδή για να είναι ειλικρινής και έντιμη η τοποθέτηση του κ. Γεωργιάδη θα έπρεπε να συνοδεύεται από μια μεγάλη δημόσια συγγνώμη για όσα εμετικά είχε γράψει ο ίδιος, αλλά και πολλά άλλα στελέχη του κόμματός του, εναντίον του κ. Καρανίκα και του ΣΥΡΙΖΑ ακριβώς για το θέμα της κάνναβης. Όπως έχουμε χιλιοπεί, τον καιρό του διαδικτύου τα βέρμπα δεν βόλαντ. Κι έτσι, σε βίντεο του 2018 μπορείτε να δείτε τον κ. Γεωργιάδη να χλευάζει το τότε νομοσχέδιο για την φαρμακευτική κάνναβη, λέγοντας ότι «η πρώτη επένδυση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ο μπάφος», κάνοντας ενα χυδαίο τσουβάλιασμα της φαρμακευτικής κάνναβης με το χασίσι. Άλλωστε, το 2018 η ΝΔ (όπως και η ΧΑ αλλά και το ΚΚΕ) είχε καταψηφίσει το νομοσχέδιο για την ιατρική χρήση της κάνναβης.

Οπότε, δεν είναι ειλικρινής και έντιμη η σημερινή τοποθέτηση του κ. υπουργού, όσο κι αν, ακόμα και μ’ αυτή τη λειψή αναγνώριση, έρχεται σε αντίθεση με άλλα στελέχη του κόμματός του όπως ο κ. Βορίδης.

Η δεύτερη τοποθέτηση που συζητήθηκε, πολύ λιγότερο από του Άδωνη στη δημόσια σφαίρα, αλλά αρκετά στο ιστολόγιό μας, σε σχόλια προηγούμενου άρθρου, ήταν του δημάρχου Πάτρας, του Κώστα Πελετίδη. Ο κ. Πελετίδης, που εκτός από πετυχημένος δήμαρχος είναι και γιατρός, σε συζήτηση σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου (εδώ το σχετικό ρεπορτάζ, με αποσπάσματα βίντεο) επέκρινε την ιατρική χρήση της κάνναβης.

Ο κ. Πελετίδης κάνει ένα άλμα διπλούν ή ίσως ένα διπλό τσουβάλιασμα. Αφενός, θεωρεί ότι δεν υπάρχουν μαλακά και σκληρά ναρκωτικά, εφόσον, όπως λέει, όλοι όσοι είναι χρήστες ηρωίνης (ή έστω το 99%) ξεκίνησαν από την κάνναβη. Αφετέρου, ταυτίζει την ιατρική χρήση της κάνναβης με τη χρήση της κάνναβης ως ναρκωτικού και θεωρεί ότι κάθε συζήτηση για τα καλά της κάνναβης είναι ύποπτη αφού εξοικειώνει τη νεολαία με το ναρκωτικό («η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ βοήθησε τα παιδιά να οδηγηθούν στην ναρκοκουλτούρα μέσω της νομιμοποίησης της ιατρικής κάνναβης»).

Ο Κ.Πελετίδης είναι συνεπής στην τοποθέτησή του, αφού αυτή είναι η θέση του ΚΚΕ -αλλά συνεπής δεν σημαίνει σωστός, όσο κι αν και τα δύο άλματα-τσουβαλιάσματα που (εγώ θεωρώ ότι) κάνει σηκώνουν συζήτηση. Ούτε θα συμφωνήσω, για να τα λέμε όλα, με την τοποθέτηση του εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ στην ίδια συζήτηση, διότι από θέση αρχής αποδοκιμάζω τη χρήση του όρου «σταλινικός» σε συζητήσεις που αφορούν τη σημερινή πολιτική. Παρά ταύτα, η θέση του ΚΚΕ πιστεύω ότι είναι λαθεμένη. Και για την κάνναβη γενικά και για τη φαρμακευτική κάνναβη ειδικότερα.

Το λέω αυτό διότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην κοινή κάνναβη και στην ινδική κάνναβη, αν και δεν είναι βέβαιο αν η ινδική κάνναβη, από την οποία παράγεται το χασίς, είναι άλλο είδος φυτού ή άλλη ποικιλία του ίδιου φυτού. Και η κοινή ή κλωστική κάνναβη περιέχει τετραϋδροκανναβινόλη (THC) τη δραστική ουσία του χασίς, αλλά σε πολύ μικρότερη περιεκτικότητα.

Πάντως, η κάνναβη είναι πράγματι ένα φυτό με εντυπωσιακά πολλές χρήσεις -οι υποστηρικτές του το θεωρούν σχεδόν θαυματουργό. Γι’ αυτό άλλωστε και στις αρχές του 20ού αιώνα καλλιεργιόταν εκτενώς στην Ελλάδα, και μάλιστα η ινδική κάνναβη. Μάλιστα, πριν από μερικά χρόνια είχα ανεβάσει ένα άρθρο όπου είχαμε δει τις συμβουλές του νομογεωπόνου κ. Μπακόπουλου για την καλλιέργεια της ινδικής κάνναβης στη Μαντίνεια της Αρκαδίας. Δηλαδή, πριν από 100 χρόνια η καλλιέργεια του χασίς όχι απλώς ήταν νόμιμη στην Ελλάδα (και στις περισσότερες χώρες του κόσμου), όχι απλώς γινόταν ανεκτή, αλλά και υποστηριζόταν επίσημα από το κράτος, με ενημερωτικές εκδόσεις όπως κάθε άλλη καλλιέργεια.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε και θα ήταν περίεργο να μην πούμε δυο λόγια για την κάνναβη πέρα από το σημερινό νομοσχέδιο.

Η ίδια η λέξη είναι αρχαία (κάνναβις), την πρωτοσυναντάμε στον Ηρόδοτο, ο οποίος μάς λέει ότι οι Σκύθες έριχναν τους σπόρους της κάνναβης πάνω σε πυρακτωμένες πέτρες που είχαν μέσα στις σκηνές τους, και οι σπόροι κάπνιζαν βγάζοντας τόσο ατμό που ούτε στο καλύτερο ελληνικό ατμόλουτρο δεν βρίσκεις -και οι Σκύθες πολύ το χαίρονται και φωνάζουν από τη χαρά τους και αυτό είναι το λουτρό τους διότι με νερό δεν λούζονται ποτέ. Η λέξη θεωρείται ανατολικό δάνειο.

Η λ. κάνναβις πέρασε στα λατινικά (cannabis) και από εκεί στις δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες, κι επειδή η κάνναβη είχε πολλές χρήσεις γέννησε και πολλές λέξεις, κάποιες από τις οποίες επιστρέψανε στα ελληνικά ως αντιδάνεια: το κανναβάτσο, ας πούμε, αφού το ύφασμα αυτό κατασκευαζόταν από ίνες κανναβιού. Κι επειδή τις παλαίστρες τις στρώνανε με τέτοιο χοντρό ύφασμα, λέμε «τον έριξε στο κανναβάτσο», τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Είναι αντιδάνειο γιατί το πήραμε από το βενετικό canavazza (το ιταλικό είναι canovaccio), που ανάγεται στο λατιν. canapa < cannabis.

Άλλο ένα αντιδάνειο είναι ο καμβάς, δάνειο από το γαλλικό canevas, που όμως ανάγεται, μέσω λατινικών πάντοτε, στην κάνναβη. Το κανναβούρι επίσης προέρχεται από την κάνναβη, χωρίς όμως να έχει μεσολαβήσει άλλη γλώσσα.

Για τα λεξιλογικά του χασίς (και τους ασασίνους) έχουμε παλιότερο άρθρο, οπότε σας παραπέμπω εκεί -αλλά χρωστάω πάντοτε ένα άρθρο για τη γενικότερη λεξιλογική εξέταση του θέματος. Όσο για την κάνναβη και τις χρήσεις της, περιμένω τα σχόλιά σας.

Posted in Αντιδάνεια, Επικαιρότητα, Ουσίες, Φυτά | Με ετικέτα: , , , | 194 Σχόλια »

Πώς καλλιεργούσαν στη Μαντίνεια το χασίς;

Posted by sarant στο 2 Δεκεμβρίου, 2016

Ο Γουίλι, ο μαύρος θερμαστής από το Τζιμπουτί, έλεγε πώς καπνίζουνε στο Αλγέρι το χασίς (ή τον καπνό) και στο Άντεν πώς χορεύοντας πίνουν την άσπρη σκόνη. Εμείς όμως στο σημερινό άρθρο θα δούμε όχι πώς κάπνιζαν αλλά πώς καλλιεργούσαν το χασίς στη Μαντίνεια, και αυτό θα το πληροφορηθούμε από την πιο επίσημη πηγή, από μιαν «Έκθεσιν περί της καλλιεργείας του (sic) ινδικού καννάβεως (χασίς) εν Μαντινεία», η οποία συντάχθηκε τον Μάρτιο του 1914 στην Τρίπολη από τον Ι.Θ.Μπακόπουλο, βοηθό νομογεωπόνου Αρκαδίας και δημοσιεύτηκε στην περιοδική έκδοση «Γεωργικόν και δασικόν δελτίον» (έτος 4ον, Ιαν-Μάρτ. 1914, Τεύχος Α’) την οποία εξέδιδε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.

Δηλαδή, και ίσως δεν το ξέρουν πολλοί αυτό, πριν από 100 χρόνια η καλλιέργεια του χασίς όχι απλώς ήταν νόμιμη στην Ελλάδα (και παγκοσμίως, νομίζω), όχι απλώς γινόταν ανεκτή, αλλά και υποστηριζόταν επίσημα από το κράτος, με ενημερωτικές εκδόσεις όπως κάθε άλλη καλλιέργεια.

Το φυλλάδιο του νομογεωπόνου μού το έστειλε ο φίλος μας ο Γρηγόρης ο Κοτορτσινός, και αν θέλετε να το διαβάσετε κι εσείς το έχω ανεβάσει εδώ. Θα παραθέσω εδώ μερικά αποσπάσματα, δίνοντας έμφαση και σε κάποιες λέξεις (διότι λεξιλογούμε). Ο νομογεωπόνος γράφει σε καθαρεύουσα (όχι άπταιστη, όπως καταλάβατε από το «του καννάβεως») αλλά χρησιμοποιεί και μερικές λαϊκές λέξεις που τις έχει με πλάγιους χαρακτήρες.

Κατά σύμπτωση, πριν από μερικούς μήνες ο Στέλιος Κούλογλου, ο δημοσιογράφος του tvxs και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, διοργάνωσε στο Ευρωκοινοβούλιο μιαν ημερίδα για την κλωστική και την ιατρική κάνναβη, την οποία βρίσκω ότι μπορείτε να παρακολουθήσετε σε βίντεο εδώ. Η κάνναβη είναι πράγματι ένα φυτό με εντυπωσιακά πολλές χρήσεις -οι υποστηρικτές του το θεωρούν σχεδόν θαυματουργό. Βέβαια, άλλο φυτό είναι η ινδική κάνναβη από την οποία παράγεται το χασίς και άλλο, συγγενικό βέβαια, η κοινή ή κλωστική κάνναβη -κι αυτή περιέχει THC, τη δραστική ουσία του χασίς, αλλά σε πολύ μικρότερη περιεκτικότητα.

Πριν από μερικά χρόνια κυνηγούσαν τους εισαγωγείς προϊόντων κλωστικής κάνναβης, λες και μπορούσε κανείς να μαστουρώσει φορώντας κανναβένια πουκάμισα, τώρα νομίζω ότι έχει σταματήσει αυτό -όποιος ξέρει ας πει περισσότερα. Υπάρχει βέβαια και η ιατρική χρήση της κάνναβης -ως παυσίπονο είναι εξαιρετικό.

Ότι η καλλιέργεια του χασίς ήταν νόμιμη στην Ελλάδα προπολεμικά, το ήξερα ήδη. Νομίζω μάλιστα ότι η απαγόρευση ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1920 ή αρχές δεκαετίας του 1930, αλλά δόθηκε μια παράταση για να εξαντληθούν τα αποθέματα που είχαν στις αποθήκες τους οι έμποροι -και η οριστική απαγόρευση ήρθε επί Μεταξά. Ευχαρίστως όποιος έχει ακριβέστερα στοιχεία να συνεισφέρει στα σχόλια.

Λοιπόν, η έκθεση που συντάχθηκε «συνεπεία της υπ’ αριθμόν 8851 τηλεγραφικής διαταγής» της ανώτερης αρχής, μας πληροφορεί στην αρχή ότι «το χασίς σπείρεται εις όλα τα εδάφη, κυρίως όμως προτιμητέα είναι τα πολύ γόνιμα και υγρά, προπαντός δε τα ποταμόχωστα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Φυτά | Με ετικέτα: , , , | 282 Σχόλια »