Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Κίνα’

Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων (Δημ. Σαραντάκος) 10 – Οι εξερευνήσεις της ρωμαϊκής εποχής

Posted by sarant στο 4 Δεκέμβριος, 2018

Εδώ και λίγο καιρό ξεκίνησα να δημοσιεύω αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων, μια ιστορία των εξερευνητών και των εξερευνήσεων του αρχαίου κόσμου. Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Σήμερα περνάμε στο πέμπτο κεφάλαιο του βιβλίου με τις εξερευνήσεις της ρωμαϊκής εποχής.

Οι εξερευνήσεις της ελληνιστικής εποχής

Ο χαρακτήρας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Η δημιουργία στο δυτικό άκρο του Παλαιού Κόσμου της μεγαλύτερης και μακροβιότερης, ως τότε, αυτοκρατορίας, της Ρωμαϊκής, δεν ήταν αποτέλεσμα της εμφάνισης και της δράσης κάποιου μεγάλου στρατηλάτη. Δεν υπήρξε ρωμαίος Αλέξανδρος. Η αυτοκρατορία δημιουργήθηκε βαθμιαία, και ουσιαστικά ήταν το αποτέλεσμα της επιμονής και της διορατικότητας της Συγκλήτου. Να μην ξεχνάμε πως το έμβλημα της ρωμαϊκής εξουσίας, όπως αναγραφόταν στα δημόσια κτίρια ή στα λάβαρα του στρατού, ήταν S.P.Q.R. δηλαδή Senatus Populusque Romanus, που σημαίνει η Σύγκλητος και ο Λαός της Ρώμης.

Στην επέκταση της ρωμαϊκής εξουσίας συντέλεσε αποφασιστικά και η γενική κρίση των ελληνιστικών κρατών και οι λαϊκές εξεγέρσεις, όπως του Δρίμαχου στη Χίο και του Αριστόνικου στη Μικρά Ασία. Στις εξεγέρσεις αυτές το κεντρικό αίτημα συνοψιζόταν στις φράσεις «χρεών ανακοπή και γης αναδασμός», που τρομοκρατούσε τους πλούσιους γαιοκτήμονες, οι οποίοι ως μόνη εξασφάλιση του πλούτου τους έβλεπαν την ενσωμάτωση σε μια ισχυρότερη επικράτεια και τέτοια ήταν τότε μόνο η Ρώμη.

Με τον χαρακτήρα αυτόν της ρωμαϊκής επέκτασης σχετίζεται ίσως και η απουσία σημαντικών εξερευνητών και  συστηματικών εξερευνήσεων από τη ρωμαϊκή ιστορία. Ουσιαστικά οι Ρωμαίοι, κατά τα λοιπά άριστοι οργανωτές και εξαιρετικά μεθοδικοί κυβερνήτες των χωρών που κατακτούσαν, είχαν μόνο πρακτικά ενδιαφέροντα. Οι περισσότερες εξερευνήσεις των ρωμαϊκών χρόνων εντάσσονται στη διεκπεραίωση τέτοιων πρακτικών στόχων. Ποτέ δεν ζήτησαν να μάθουν για τις χώρες που βρίσκονταν πέρα από τα σύνορα της επικράτειάς τους και για τους λαούς που τις κατοικούσαν.

Από αρχαιολογικά ευρήματα που έφεραν στο φως ανασκαφές και από το πλήθος των ρωμαϊκών νομισμάτων που βρέθηκαν στις ακτές της Ινδίας και της Κεϋλάνης, συμπεραίνουμε πως οι Ρωμαίοι είχαν επισκεφθεί τα μέρη αυτά και ενδεχομένως είχαν δημιουργήσει εκεί μόνιμα εμπορεία. Έχει επίσης καταγραφεί η άφιξη, το 166 μ.Χ., στο λιμάνι της σημερινής Καντώνας, μιας ρωμαϊκής αποστολής, καθώς και άλλων δύο, που την ακολούθησαν τον επόμενο αιώνα. Οι καταγραφές όμως έγιναν από τους Κινέζους, που όπως φαίνεται δεν εντυπωσιάστηκαν και πολύ από τις επισκέψεις ανθρώπων από την Άπω Δύση, δηλαδή από χώρες, που τις θεωρούσαν βάρβαρες και χωρίς ενδιαφέρον γι΄ αυτούς (Χαρακτηριστικό είναι ότι τα δώρα που προσέφεραν οι Ρωμαίοι έμποροι θεωρήθηκαν ευτελή από τον τοπικό κινέζο ηγεμόνα, που δεν τα προώθησε ως τον αυτοκράτορα). Άλλωστε και από ρωμαϊκής πλευράς δεν υπήρξε ανάλογο ενδιαφέρον και οι αποστολές αυτές, που όπως φαίνεται είχαν ιδιωτικό, εμπορικό χαρακτήρα, ξεχάστηκαν.

Ο Μεγάλος Δρόμος του Μεταξιού

Το κυριότερο μειονέκτημα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν η κακή διάρθρωση της οικονομίας της. Κατά κύριο λόγο στηριζόταν στη δουλική εργασία, η οποία μπορεί να προσπόριζε αμύθητα κέρδη στους κατόχους δούλων, είχε όμως εξαθλιώσει τους ελεύθερους αγρότες, που εγκατέλειπαν μαζικά τη γη τους και συγκεντρώνονταν στις πόλεις, όπου ζούσαν παρασιτικά, με «άρτον και θεάματα». Οι κοινωνικές ανισότητες είχαν φτάσει σε πρωτοφανή ως τότε ύψη και οι πλούσιοι ζούσαν με προκλητική πολυτέλεια, ενώ σημειώθηκε πρωτοφανής επίσης κατάπτωση των ηθών.

Για να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις των πλουσίων σε πολυτελή υφάσματα, γουναρικά, πολύτιμες πέτρες και κοσμήματα,  γίνονταν εισαγωγές από την Ανατολή, με την οποία όμως το εμπόριο ήταν ετεροβαρές. Οι ρωμαϊκές εξαγωγές προς την Ανατολή ήταν λάδι, κρασί, κεραμικά και άλλα προϊόντα, χαμηλής γενικώς αξίας. Ο Πλίνιος παραπονιόταν πως η Ρώμη, εμπορευόμενη με την Ανατολή, έχανε κάθε χρόνο γύρω στα 30 εκατομμύρια σηστέρτιους (ποσό που μπορούμε πολύ χοντρικά να το αντιστοιχίσουμε σε 300 εκατ. ευρώ). Τα γουναρικά έρχονταν, μέσω Παρθίας, από τη Σιβηρία, οι πολύτιμες πέτρες από την Ινδία και το μετάξι από την Κίνα και γιαυτό ονομαζόταν «σηρικόν», αφού Σήρες λέγανε τους Κινέζους. Καθώς τα εμπορεύματα άλλαζαν πολλά χέρια για να φτάσουν από τον τόπο παραγωγής στον τόπο κατανάλωσης, η αξία τους αυξανόταν υπερβολικά. Ειδικά το μετάξι στοίχιζε κυριολεκτικά το βάρος του σε χρυσάφι. Ήταν όμως πολύ δημοφιλές. Ο Οράτιος για παράδειγμα κυκλοφορούσε με «ολοσηρικόν ιμάτιον».

Το μετάξι, είτε με μορφή νημάτων είτε σαν ύφασμα, ήταν το κύριο εξαγώγιμο προϊόν της Κίνας, που είχε το μονοπώλιο της παραγωγής του και το περιφρουρούσε πολύ αυστηρά. Από τα χρόνια ήδη των τελευταίων ελληνιστικών κρατών δημιουργήθηκε ο «Μεγάλος Δρόμος του Μεταξιού», δηλαδή η διαδρομή καραβανιών, που ξεκινούσε από το Λογιάν της κεντρικής Κίνας και περνώντας από την Τσουγγαρία, την Βακτριανή, την Χορασμία και  την Παρθία κατέληγε στη Σελεύκεια αρχικά και στα συριακά λιμάνια αργότερα, από όπου με πλοία πήγαινε στη Ρώμη.

Τη μεγαλύτερη ακμή του, ο μεγάλος δρόμος του μεταξιού τη γνώρισε κατά τον 3ον αιώνα μ.Χ., όταν μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού ωκεανού μεσολαβούσαν μόνο τρία μεγάλα κράτη που συνόρευαν μεταξύ τους: η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το κράτος των Κουσανών [*] και η Κινεζική Αυτοκρατορία. Αλλά και μετά συνέχισε να λειτουργεί επί αιώνες, σχεδόν ως την εποχή του Ιουστινιανού, όταν βυζαντινοί καλόγεροι, που βρέθηκαν στην Κίνα, έμαθαν τον τρόπο της παραγωγής του και έκλεψαν αυγά μεταξοσκωλήκων, τα οποία έκρυψαν σε κοίλα μπαστούνια και τα μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Αγρικόλας περιπλέει τη Βρετανία                      

Όπως προαναφέρω, οι Ρωμαίοι δεν έδειχναν ενδιαφέρον για τις χώρες πέρα από τα σύνορα της αυτοκρατορίας τους. Δεν προχώρησαν ποτέ πέρα από τον Ρήνο και τον Δούναβη, όχι μόνο ως στρατιώτες αλλά ούτε ως έμποροι και, πολύ περισσότερο ούτε ως εξερευνητές. Κάποιες τοπικές εξερευνήσεις, όπως του Πετρώνιου, που εξερεύνησε την Αιθιοπία το 23 μ.Χ. έγιναν με εντολή των επάρχων και δεν είχαν συνέχεια. Πολύ σημαντικότερη ήταν η εξερεύνηση της Βρετανίας από τον στρατηγό Ιούλιο Αγρικόλα (Gnaeus Julius Agricola),  που έγινε όταν βασίλευε ο Βεσπασιανός, το 78-79 μ.Χ. και η οποία ήταν μέρος γενικότερων στρατιωτικών επιχειρήσεων του επιφανούς στρατηγού, που είχε διαπρέψει σε πολλές εκστρατείες [Επί πλέον, ο Αγρικόλας είχε την τύχη να παντρευτεί η κόρη του τον Τάκιτο, έναν από τους μεγαλύτερους ρωμαίους ιστορικούς, ο οποίος στο βιβλίο του De vita et moribus Iulii Agricolae περιγράφει με εμφανή μεροληψία τα πολεμικά κατορθώματα του πεθερού του στην εκστρατεία για την κατάκτηση της βόρειας Βρετανίας που είχε παραμείνει μέχρι τότε ελεύθερη από τους Ρωμαίους.].

Ο Αγρικόλας αρχικά στράφηκε στην υποταγή της Ουαλίας και της κελτικής φυλής των Ορδοβίκων και αφού πραγματοποίησε με επιτυχία τους στόχους του, μετέφερε τον όγκο των δυνάμεών του στην βόρεια Βρετανία όπου σταθεροποίησε τη ρωμαϊκή κατοχή, μέχρι τον στενό ισθμό Φόρθ-Κλάϊντ και κατά την πέμπτη εκστρατεία του εγκατέστησε φρουρές στις ΝΔ ακτές της σημερινής Σκωτίας, αποβλέποντας να εισβάλει μελλοντικά στη γειτονική Ιρλανδία.

Τελικά, μολονότι νίκησε σε μεγάλη μάχη εκ παρατάξεως, το καλοκαίρι του 82 μ.Χ., τους σκληροτράχηλους Καλυδώνιους, (τους προγόνους των επίσης σκληροτράχηλων Χαϊλάντερς) δεν αποτόλμησε να τους καταδιώξει στα δύσβατα υψίπεδα της χώρας τους, αλλά περιορίστηκε να τοποθετήσει φρουρές στο μήκος των ορίων της έσχατης προώθησής του, αφήνοντας έτσι τη νίκη του ανεκμετάλλευτη. Στη γραμμή των φυλακίων του Αγρικόλα θα χτίσει αργότερα ο Αδριανός το ομώνυμο τείχος.

Μετά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και πριν ανακληθεί στη Ρώμη, ο Αγρικόλας πραγματοποίησε περίπλουν ολόκληρης της Βρετανίας, από την ανατολική άκρη του ισθμού Φόρθ-Κλάϊντ κατευθυνόμενος προς βορρά, παραπλέοντας το βορειότατο ακρωτήριο της Σκωτίας, στράφηκε προς δυσμάς και εν συνεχεία προς νότον. Και διέπλευσε το στενό που χωρίζει τη Σκωτία με την Ιρλανδία, προσέγγισε τις ακτές και των δύο χωρών και κατόπιν παραπλέοντας την Κορνουάλη, έπλευσε προς τη Γαλατία.

 

[*] Το Κράτος των Κουσανών ή Κουσάν ήταν εκτεταμένη, πλην βραχύβια επικράτεια, που απλωνόταν στα εδάφη των σημερινών Ουζμπεκιστάν, Τατζικιστάν, Κιργκιζίας, Αφγανιστάν, Κασμίρ, Πακιστάν, Β.Δ. Ινδίας και Νεπάλ. Το ίδρυσαν, καταλύοντας τα τελευταία ελληνο-βακτριανά κράτη της περιοχής,  επιδρομείς από την Μογγολία, οι Τόχαροι, που οι Κινέζοι τους ονόμαζαν Γιουε-Τσι και ήταν απόγονοι των Αριμασπών.

Advertisements

Posted in Γεωγραφία, Δημήτρης Σαραντάκος, Εξερευνήσεις, Ρώμη | Με ετικέτα: , , , , | 107 Σχόλια »

Η Κίνα όπως την είδα (αφήγημα του Dryhammer)

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2018

Πριν από ένα χρόνο, τέτοια εποχή, είχαμε δημοσιεύσει στο ιστολόγιο τις αναμνήσεις του φίλου μας του Dryhammer από το Μούρμανσκ, που το είχε επισκεφτεί ναυτικός το 1994. Πρόσφατα, συζητήσαμε στο ιστολογιο για την Κίνα, κι αυτή η συζήτηση θύμισε στον Dryhammer το ταξιδι που είχε κάνει στην Κίνα αμέσως μετά το Μούρμανσκ, και του έδωσε το ερέθισμα να καταγράψει τις αναμνήσεις του -κι έτσι γεννήθηκε το σημερινό μας αφήγημα, που με πολλή χαρά το παρουσιάζω.

Ο Dryhammer ξέρει να αφηγείται, κάνει ευστοχες παρατηρησεις, αλλά και φροντίζει να εξηγήσει, στο τέλος του αφηγήματος, τις δύσκολες ναυτικές λέξεις. Καθώς μου έστειλε και τις συνοδευτικές εικόνες, ο δικός μου ρόλος στο σημερινό άρθρο είναι διακοσμητικός -καθολου δεν με πειράζει αυτό, αφού βρίσκομαι κι εγώ σε ένα μικρό ταξίδι, πολύ πιο κοντά όμως. Έβαλα δυο ετυμολογιες και θυμίζω πως τα γκρένια είναι οι γερανοί (cranes) που φορτώνουν τα καράβια.

 

Η ΚΙΝΑ ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΕΙΔΑ

To Μ/V ΝΙΚΟΛΑΣ, 45άρι bulk carrier, είχε αποπλεύσει από το Μούρμανσκ της Ευρωπαϊκής Ρωσίας, πάνω από τον Αρκτικό κύκλο, φορτωμένο με 42000 τόνους σίδερα για την Κίνα. Ήτανε τέλη Ιούνη του ’94 και λογαριάζαμε πως σε 38 – 40 μέρες (μέσα Αυγούστου) θα μπαίναμε στα κινέζικα νερά. Λιμάνι κατάπλου η Huangpu (ή Whampoa).

Καβατζάραμε το Βόρειο Ακρωτήριο κι όλο Νότια ανοιχτά της Νορβηγίας, περάσαμε τη Μάγχη με την κίνησή της από εμπορικά και φέρι, περάσαμε και το Μπέι ήσυχα παρά την κακή του φήμη και μπήκαμε από τα στενά του Γιβραλτάρ στη Μεσόγειο. Άλλος ουρανός, άλλος ήλιος, άλλα νερά. Δικά μας. Από το Γιβραλτάρ ως έξω από την Κρήτη βρήκαμε θάλασσα (λόγω μελτεμιών κυρίως) αλλά όλα φαίνονταν οικεία και πιο εύκολα. Έξω από τον Αγ. Νικόλα αγκυροβολήσαμε για λίγο για φρέσκα(2), εξωτικά καρπούζια και ροδάκινα και ντουγρού για Πορτ Σάιντ να περάσουμε τη διώρυγα του Σουέζ. Περάσαμε  και το Σουέζ, ψηθήκαμε στην Ερυθρά Θάλασσα, καβατζάραμε και το Άντεν, περάσαμε νότια απ’ τη Σοκότρα (όπου, κατά τους παλιούς και τον Καββαδία, είχε πειρατές κανίβαλους που πριν φάνε τους αιχμάλωτους ναυτικούς, τους σφυρίζαν κι έναν για να μαλακώσει το κρέας τους) και βόρεια απ’ τις Μαλδίβες για να μπούμε στο Μαλάκκα Στρέιτ για Σιγκαπούρη. Άγκυρα στη ράδα της Σιγκαπούρης, μπόνκερ(1), στόρια(2), λεφτά για το βαπόρι και το πλήρωμα, μπομπότηδες(3), ζέστη και υγρασία του χαμού (μισή μοίρα πάνω απ’ τον Ισημερινό, τέλη Ιούλη) και μετά από 6 – 7 ώρες, φουλ αχέντ(4)  για Κίνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Αναμνήσεις, Ναυτικά | Με ετικέτα: , , | 100 Σχόλια »

Μαρξ από τους Κινέζους

Posted by sarant στο 31 Μαΐου, 2018

Κινέζικο λέμε ή ίσως λέγαμε, ένα προϊόν, ιδίως συσκευή, χαμηλής τιμής αλλά και ευτελούς ποιότητας,  που γρήγορα χαλάει και την πετάμε. Ο όρος έχει καταγραφεί εδώ και 9-10 χρόνια στο slang.gr και σε περσινό άρθρο είχα παρατηρήσει ότι έχει αρχίσει να παλιώνει αφού μέσα σε δυο δεκαετίες η ποιότητα των κινέζικων προϊόντων αυξήθηκε κατακόρυφα. Οι εκφράσεις της αργκό έτσι κι αλλιώς ανανεώνονται με μεγάλη ταχύτητα και αυτή τη στιγμή για την ευτελή ποιότητα πολύ περισσότερο ακούγεται η έκφραση «από τα Λιντλ», αν και αυτή λέγεται συνήθως μεταφορικά, π.χ. «καθηγητής από τα Λιντλ».

Στις 5 Μαΐου, που συμπληρώθηκαν τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ, έγιναν στη γενέτειρά του, την πόλη Τριρ (Trier) της δυτικής Γερμανίας, τα αποκαλυπτήρια του αγάλματός του.

Το χάλκινο άγαλμα, με ύψος 4 μ και 40 (πεντέμισι με τη βάση), είναι έργο του γλύπτη Wu Weishan και προσφέρθηκε δώρο στον δήμο του Τριρ από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος ήταν μία μόνο από τις πολλές εκδηλώσεις που έγιναν στην πόλη για τα 200 χρόνια του Μαρξ. Στην εναρκτήρια εκδήλωση παρευρέθηκε και ο πρόεδρος της Κομισιον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, γείτονας άλλωστε αφού το Τριρ απέχει σαράντα λεπτά από την πολη του Λουξεμβούργου. Στην ομιλία του θέλησε να απαλλάξει τον Μαρξ από όσα γίνανε στο όνομά του, αφού, τάχα, «πολλα από αυτά που έγραψε αναδιατυπώθηκαν στο αντίθετό τους».

Να πούμε εδώ ότι το επώνυμο Μαρξ είναι συχνό σε όλη την περιοχή. Μάλιστα, στο Λουξεμβούργο υπάρχει οδός, και μάλιστα βουλεβάρτο, Σαρλ Μαρξ, που όμως δεν ονομαστηκε έτσι προς τιμήν του Γερμανού φιλόσοφου αλλά από έναν ομοϊδεάτη του, τον κομμουνιστή γιατρό Σαρλ Μαρξ που πολεμησε με τους μακί στη Γαλλία, εγινε υπουργός στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας μετά τον πόλεμο αλλά σκοτώθηκε λίγο αργότερα σε τροχαίο.

Το άγαλμα του Καρλ Μαρξ έχει τοποθετηθεί πολύ κοντά στον εμπορικό πεζόδρομο της πόλης και στο σημαντικότερο αξιοθέατό της, τη ρωμαϊκή Πόρτα Νίγκρα (μαύρη). Τη φωτογραφία πιο πάνω την έβγαλα το περασμενο Σάββατο που πήγα να δω το άγαλμα. Είχε λαμπρό ήλιο, αρκετό κόσμο, ανάμεσά τους και Κινέζους τουρίστες που έβγαζαν σέλφες με καμάρι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γερμανία, Διηγήματα, Εβραϊσμός, Κομμουνιστικό κίνημα, Λουξεμβούργο, Ταξιδιωτικά, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 172 Σχόλια »

Χενετικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Σεπτεμβρίου, 2017

Όπως και την προηγούμενη βδομάδα, έτσι και σήμερα ο τίτλος του πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι παρμένος από ένα μεζεδάκι της πιατέλας. Κι αυτό το είχα από την (προ)προηγούμενη εβδομάδα, αλλά δεν είναι από τα μεζεδάκια που μπαγιατεύουν.

Και πάλι, τη φωτογραφία μού την έστειλε φίλος από το Ηράκλειο Κρήτης.

Όπως μου λέει, η πινακίδα της φωτογραφίας βρίσκεται σε στάση του Αστικού ΚΤΕΛ και δείχνει τη διαδρομή ενός λεωφορείου που φέρνει τους τουρίστες κοντά στα αξιοθέατα της πόλης.

Κάτω δεξιά, είναι το Henetian Port και στην άκρη του δεσπόζει το Koule Fort. Το Koule Fort είναι πλεονασμός που θα μπορούσε να δικαιολογηθεί, αλλά τι να πει κανείς για το Henetian Port;

Οι τουρίστες θα αναρωτιούνται ποιος είναι αυτός ο άγνωστος λαός, οι Henetians, εκτός αν σκεφτούν ότι η λέξη  αναφέρεται σε κάποια ιδιαίτερη τεχνική κατασκευής λιμανιών…

(Φυσικά στα αγγλικά είναι Venetian. Πάντως, ο ληξίαρχος της αγγλικής πτέρυγας της Νομανσλάνδης παρακαλείται να εγγράψει τους Henetians στα κιτάπια του -και εξ αντανακλάσεως εμείς τους Χενετούς).

* Ξεκινάμε με μια είδηση για ένα κορίτσι που το απήγαγε ο πατέρας του, που δεν έχει την επιμέλειά του. Στη σχετική ειδησεογραφία χρησιμοποιείται συνήθως ο όρος «αρπαγή» στον τίτλο της είδησης, αλλά στο κυρίως κείμενο χρησιμοποιείται το ρήμα «απομακρύνθηκε» και μάλιστα με τρόπο που κάθε άλλο παρά σαφής είναι:

Η Ειρήνη Ζ., έχει ύψος 1,30 μ., ζυγίζει 29 κιλά, έχει καστανά μαλλιά και καστανά μάτια. Την ημέρα που απομακρύνθηκε από τον πατέρα της φορούσε πολύχρωμο κολάν, λευκή μπλούζα με μαύρες καρδιές και μωβ σαγιονάρες.

Όταν διαβάζω «απομακρύνθηκε από τον πατέρα της» καταλαβαίνω πως το κορίτσι μόνο του πήγε πιο πέρα, χωρίς ο πατέρας να το πάρει είδηση, και τελικά χάθηκε -και νομίζω πως κι εσείς το ίδιο καταλαβαίνετε, και μόνο αυτό. Δεν καταλαβαίνω ότι ο πατέρας πήρε το παιδί και δεν το επέστρεψε όπως ήταν το συμφωνημένο. Για να το καταλάβω αυτό πρέπει ή να χρησιμοποιηθεί άλλο ρήμα (π.χ. απήχθη) ή να πούμε: την απομάκρυνε ο πατέρας της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Φρασεολογικά, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 223 Σχόλια »

Αυτά είναι κινέζικα

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2017

Μια και συνεχίζεται η πρωθυπουργική επίσκεψη στην Κίνα, επίκαιρο είναι να λεξιλογήσουμε για τη μεγάλη αυτή χώρα, την πιο πολυάνθρωπη στον κόσμο. Δεν θα τα καλύψω όλα στο άρθρο μου, αλλά μπορείτε να προσθέσετε κατά βούλησιν στα σχόλια. Φυσικά θα δώσουμε έμφαση στα γλωσσικά και τα λεξιλογικά, τα εγκυκλοπαιδικά μπορείτε να τα βρείτε και αλλού.

Και να ξεκινήσουμε από το όνομα. Λέμε για Κίνα και Κινέζους. Η λέξη Κίνα μπήκε στη γλώσσα μας τον 18ο αιώνα, δάνειο από τα ιταλικά της εποχής (China, σήμερα Cina). Η ονομασία αυτή φαίνεται πως ανάγεται στη δυναστεία Qin (προφέρεται Τσιν) που άκμασε τον 3ο αιώνα π.Χ. Είτε από τον Μάρκο Πόλο είτε από τους Πορτουγκέζους θαλασσοπόρους η λέξη έφτασε στις ευρωπαϊκές γλώσσες. Στα κινέζικα, πάντως, το όνομα της χώρας είναι Zhōngguó (中国) που προφέρεται τσονγκ-κουό και θα πει «Χώρα που βρίσκεται στο κέντρο».

Στον Κλαύδιο Πτολεμαίο, τον γεωγράφο της ελληνιστικής εποχής, απαντά το όνομα «Σίναι» (και Θίναι) για τους Κινέζους ή ίσως για ένα τμήμα τους: Οἱ Σῖναι περιορίζονται ἀπὸ μὲν ἄρκτων τῷ ἐκτεθειμένῳ μέρει τῆς Σηρικῆς,
ἀπὸ δὲ ἀνατολῶν καὶ μεσημβρίας ἀγνώστῳ γῇ, ἀπὸ δὲ δύσεως τῇ ἐκτὸς Γάγγου Ἰνδικῇ κατὰ τὴν διωρισμένην μέχρι τοῦ Μεγάλου κόλπου γραμμὴν καὶ αὐτῷ τῷ Μεγάλῳ κόλπῳ καὶ τοῖς ἐφεξῆς αὐτῷ κειμένοις.

Προσέξτε ότι ο Πτολεμαίος μιλάει για Σηρική. Έτσι ονόμαζαν οι αρχαίοι την Άπω Ανατολή γενικώς και την Κίνα ειδικώς, και Σήρες ονόμαζαν τον λαό από τον οποίο έπαιρναν το μετάξι. Σῆρες δέ εἰσιν ἔθνος, ὅθεν τὰ σηρικὰ ἱμάτια, τὰ πολυτελῆ λέει ο γραμματικός Αίλιος Ηρωδιανός. Ο γεωγράφος Παυσανίας δεν πήγε βέβαια στην Κίνα, αλλά σε μια παρέκβασή του κατά την περιγραφή της Ελλάδας, μιλώντας για τις καλλιέργειες, εξηγεί ότι το μετάξι δεν έχει φυτική προέλευση αλλά βγαίνει από κάποιο έντομο: οἱ μίτοι δέ, ἀφ’ ὧν τὰς ἐσθῆτας ποιοῦσιν οἱ Σῆρες, ἀπὸ οὐδενὸς φλοιοῦ,  τρόπον δὲ ἕτερον γίνονται τοιόνδε. ἔστιν ἐν τῇ γῇ ζωύφιόν σφισιν, ὃν σῆρα καλοῦσιν Ἕλληνες, ὑπὸ δὲ αὐτῶν Σηρῶν ἄλλο πού τι καὶ οὐ σὴρ ὀνομάζεται· Είναι ένα ζωύφιο, που οι Έλληνες το ονομαζουν «σήρα» (όπως τον λαό, τους Σήρες) αλλά οι ίδιοι οι Σήρες το λένε αλλιώς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 215 Σχόλια »

Κινέζικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2017

Τα λέω «κινέζικα» επειδή γράφονται ενώ πραγματοποιείται η επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Κίνα κι επειδή δεν βρήκα άλλον τίτλο. Μπορείτε πάντως να διαβάσετε το άρθρο χωρίς ξυλαράκια, τα περισσότερα περιεχόμενα της πιατέλας δεν αναφέρονται στο Πεκίνο ή στην επίσκεψη. Όμως θα ξεκινήσουμε με έναν κινέζικο ορντέβρ: τη δυστυχώς αναμενόμενη πια ακλισιά με την πρωτεύουσα της Κίνας.

Διότι βέβαια ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, αλλά είδα σε τίτλο σχετικού ρεπορτάζ ότι τον υποδέχτηκαν «στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνο με τους ήχους του Ζορμπά».

Τη βρίσκω κωμική αυτήν την ακλισιά, διότι η λέξη Πεκίνο είναι ελληνική -δεν το λένε έτσι το όνομα της πρωτεύουσάς τους οι Κινέζοι, ούτε άλλωστε λέγεται έτσι στα αγγλικά ή στα γαλλικά. Να σημειώσω πάντως ότι στο επίμαχο άρθρο ο συντάκτης κλίνει κανονικά το τοπωνύμιο, αφού γράφει για Πανεπιστήμιο Πεκίνου, αλλά ο υλατζής, που έβαλε τον τίτλο, είχε άλλην άποψη.

Παλιότερα θα ήταν αδιανόητο να αφήσει κανείς άκλιτο το Πεκίνο· σήμερα το βλέπουμε πότε πότε, αν και ακόμα είναι, ευτυχώς, πολύ μειοψηφικό.

* Κι ένα τριβιδάκι για το Πεκίνο -αν κατάλαβα καλά, έχει έκταση 16.000 τετρ. χιλιόμετρα και πληθυσμό 21 εκατομμύρια. Πληθυσμό της ίδιας τάξης μεγέθους έχουν κι άλλες μεγαλουπόλεις, αλλά η έκταση με εντυπωσιάζει: όσο Ήπειρος και Αιτωλοακαρνανία μαζί!

* Την Κυριακή που μας πέρασε είχαμε τις γαλλικές εκλογές -άλλωστε, το άρθρο του προηγούμενου Σαββάτου είχε τίτλο Μεζεδάκια επί μακρόν, και ο Μακρόν όπως αναμενόταν εκλέχτηκε Πρόεδρος.

Στο μεταξύ είχαμε, στις 9 Μαϊου, την επέτειο της αντιφασιστικής νίκης, και ένας ευφυής στο Τουίτερ βρήκε τρόπο να συνδυάσει τα δυο γεγονότα με το εξής πανέξυπνο κατά τη γνώμη μου τουήτ, που πολύ μου άρεσε και το αναδημοσιεύω εδώ.

Πρόκειται για τη διάσημη φωτογραφία με τον Σοβιετικό στρατιώτη που υψώνει την κόκκινη σημαία πάνω στο Ράιχσταγκ, Μάιο του 1945.

Το «ατενσιονχοριλίκι» είναι μεταφορά του αγγλικού attention whoring, δηλαδή του να επιδιώκει κάποιος πάση θυσία, ακόμα και σε νοσηρό βαθμό, να τραβάει την προσοχή. Ο όρος έχει καταχωρηθεί στο σλανγκρ ήδη προ τριετίας και έχει κάμποσες ανευρέσεις στο γκουγκλ. Είναι μεν μακρινάρι αλλά και το «επιδιώκει κάποιος πάση θυσία να τραβάει την προσοχή» είναι ακόμα μακρύτερο 🙂

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 204 Σχόλια »

Πήλινα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Οκτώβριος, 2016

Αφού υπάρχει πήλινος στρατός (ή στρατός από τερακότα) στην Κίνα, θα υπάρχουν και πήλινα μεζεδάκια στο ιστολόγιο, ιδίως την εβδομάδα που γίνεται ιότροπη η είδηση ότι «Ο διάσημος Πήλινος στρατός στην Κίνα είναι δημιούργημα Ελλήνων γλυπτών».

Η είδηση είναι υπαρκτή, αν και όχι εντελώς καινούργια, αφού εδώ και χρόνια έχει διατυπωθεί η άποψη ότι στη δημιουργία του Πήλινου στρατού υπάρχει επιρροή της κλασικής ελληνικής γλυπτικής. Βέβαια, τα ελληνικά μέσα την παρουσίασαν με υπερβολικούς τίτλους, όπως «δημιούργημα Ελλήνων γλυπτών» ή «φτιάχτηκε από αρχαίους Έλληνες» -στα αγγλικά άρθρα οι διατυπώσεις είναι σαφώς πιο μετρημένες. Άλλο όμως είναι ελληνική επιρροή και άλλο ελληνική δημιουργία -αλλιώς και ο Ερωτόκριτος είναι δημιούργημα Γάλλου συγγραφέα.

pilinosΕνδεικτικό της επιπολαιότητας με την οποία μερικές ελληνικές εφημερίδες αντιμετώπισαν τη σημαντική αυτή είδηση είναι και το άρθρο του Πρώτου Θέματος, στο οποίο διαβάζουμε ότι «Ο επικεφαλής των αρχαιολόγων Li Xiuzhen εξηγεί σχετικά…». Ωστόσο, δεν είναι «ο» επικεφαλής. Και δεν θα ήταν ανάγκη να γκουγκλίσουν το όνομα για να μάθουν ότι ο επικεφαλής των αρχαιολόγων είναι γυναίκα -αρκούσε να διαβάσουν το αγγλικό άρθρο που αντέγραψαν, όπου το γένος δηλώνεται σαφώς: she said.

Από το Τουίτερ, βέβαια, πληροφορήθηκα ότι έχει γίνει γνωστό και το όνομα του Έλληνα τεχνίτη που βοήθησε τους Κινέζους να φτιάξουν τον Πήλινο Στρατό -υπάρχει και σχετική φωτογραφία!

* Αλλά τη βδομάδα που μας πέρασε δεν διαβάσαμε μόνο ειδήσεις για τον Πήλινο στρατό. Είχαμε κι άλλη μια μαργαριτοφόρα είδηση σχετική με την αρχαιολογία.

Εννοώ την αναπαράσταση του προσώπου ενός πολεμιστή που βρέθηκε πέρυσι σε έναν ασύλητο τάφο στην Πύλο. Επειδή ανάμεσα στα πλούσια κτερίσματα υπήρχε και μια εγχάρακτη πλάκα από ελεφαντόδοντο με την εικόνα ενός γρύπα, οι (Αμερικανοί) ανασκαφείς τον ονόμασαν The Griffin Warrior, παναπεί «ο πολεμιστής με τον γρύπα».

Στη μετάφραση στα ελληνικά ΜΜΕ αυτή η προσωνυμία κακόπαθε. Κάποιοι την είπαν «γρύπας πολεμιστής», λες και πρόκειται για μυθικό πουλί και όχι για άνθρωπο. Σε ένα αρκετά προχειρόγραμμένο άρθρο, εκτός από το αναπόφευκτο «γρύπας πολεμιστής» βρίσκουμε και την απόδοση «Γκρίφιν του πολεμιστή», άλλα αντ’ άλλων δηλαδή.

Το ίδιο άρθρο πέρα από τσαπατσουλιές όπως το «επομονομασία» έχει και το ωραίο «ανακαλύφθηκε το πρόσωπό του» (αντί «αποκαλύφθηκε»).

* Στις αρχές της εβδομάδας είχαμε τη συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως στη Βουλή, από την οποία βγήκαν μερικά μεζεδάκια.

Το πιο τρανταχτό ασφαλώς, που έδωσε αφορμή σε αρκετόν ευτράπελο σχολιασμό, ήταν η γκάφα του Κυριάκου (Κούλη) Μητσοτάκη, ο οποίος, επαιρόμενος για τα τρία πτυχία που πήρε σε εφτά χρόνια, κατηγόρησε τον Αλέξη Τσίπρα ότι δεν ξέρει τίποτα από Ρουσό και διάκριση των εξουσιών. Φυσικά, το όνομα του Ρουσό είναι συνδεδεμένο με το κοινωνικό συμβόλαιο ενώ η διάκριση των εξουσιών με τον Μοντεσκιέ, και αυτά τα μαθαίνουμε από το λύκειο, και είναι κωμικό να κάνει κανείς τέτοιο λάθος αμέσως μετά που έχει περηφανευτεί για τα πτυχία του -οπότε ακολούθησε η δέουσα καζούρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Βουλή, Κομμουνιστικό κίνημα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 184 Σχόλια »

Κινέζικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Ιουλίου, 2016

Τα λέω «κινέζικα» επειδή τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε την επίσκεψη του πρωθυπουργού και κυβερνητικού κλιμακίου στην Κίνα. Ωστόσο μην περιμένετε γλυκόξινη σάλτσα και σπρίνγκρολς στη σαββατιάτικη πιατέλα μας, τα μεζεδάκια μας μόνο χρονικά συνέπεσαν με την επίσημη επίσκεψη στην Κίνα.

Είδα βέβαια στα κοινωνικά μέσα κάποιες αρκετά έξυπνες λεζάντες σε φωτογραφίες από την επίσκεψη, όπως εκείνη με τον Τσίπρα στο Σινικό Τείχος, όπου ρωτάει τον Κινέζο επίσημο αν αληθεύει ότι το Τείχος είναι το μοναδικό ανθρώπινο δημιούργημα που φαίνεται από τη Σελήνη (κάτι που νομίζω πως είναι μύθος) και ο Κινέζος τού απαντάει «αυτό και το χρέος σας». Είδα και κάτι γουστόζικες φωτοσοπιές, όπως του αρχιτέκτονα με το κολωνάτο ποτήρι να αγναντεύει από το Σινικό Τείχος πλάι στον Πρωθυπουργό, αλλά δεν κράτησα καμία.

Αλλά για να μη μείνουμε χωρίς κινέζικη γεύση, ένα ανέκδοτο που το διηγήθηκε φίλη στο Φέισμπουκ:

«Καπου στο δεύτερο ημισυ της δεκαετίας του ΄70, το ΚΚΕεσ ανταποκρινόμενο σε επίσημη πρόσκληση της Κίνας, έστειλε αποστολή αποτελούμενη απο τους Μπάμπη Δρακοπουλο (Γ.Γ.), Μπάμπη Γεωργούλα (Γρ. του Ρηγα Φεραίου) και τα μέλη της Κ.Ε. Μπάμπη Δρακόπουλο (ο επονομαζόμενος μικρός για να ξεχωρίζει από τον θείο του) και Μπάμπη Θεοδωριδη. Κατά τις συστάσεις, οι κινέζοι θεωρώντας οτι το μπάμπης είναι τίτλος ανάλογος του σύντροφος και για λόγους αβροφροσύνης, προέταξαν το μπάμπης στα δικά τους ονόματα π.χ. μπάμπης Τενγκ Σιαο Πίνγκ. Οπως καταλαβαίνετε το μπέρδεμα ήταν απίστευτο, το δε ταξίδι για όλους όσοι συμμετείχαν αξέχαστο κυρίως από τα γέλια.»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Πορτοκαλισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , | 184 Σχόλια »