Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Καίτη Χωματά’

Όταν ο Λαπαθιώτης συνάντησε τον Παλαμά -και τον Πόε

Posted by sarant στο 30 Σεπτεμβρίου, 2018

Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα ξεπήδησε από μια συζήτηση που έγινε στο Φέισμπουκ στις αρχές Αυγούστου. Λόγω του καλοκαιρινού κλίματος, δεν θέλησα ή δεν μπόρεσα να το γράψω τότε, οπότε το γράφω τώρα.

Η συνάντηση του τίτλου είναι φιλολογική. Στην πραγματική ζωή ο Κωστής Παλαμάς (1859-1943) και ο Ναπολέων Λαπαθιώτης (1888-1944) είχαν συναντηθεί πολλές φορές, αν και βέβαια η μεγάλη διαφορά της ηλικίας (29 χρόνια νεότερος ο Λαπαθιώτης, κι ας πέθαναν με ένα χρόνο διαφορά) δεν τους άφησε να γίνουν φίλοι. Στην εφηβεία και την πρώτη νιότη του ο Λαπαθιώτης ήταν φίλος με τον γιο του Παλαμά, τον Λέαντρο, και ανήκαν και οι δυο τους στην ομάδα των δέκα νεαρών ποιητών (μαζί με Φιλύρα και Βάρναλη, μεταξύ άλλων) που έκδωσαν το 1907 το πρωτοποριακό ποιητικό περιοδικό Ηγησώ -που το βάφτισε ο Κωστής, ο οποίος συνεργαζόταν με το περιοδικό, όπως συνεργάστηκε άλλωστε και με την «αμαρτωλή» Ανεμώνη το 1910 (εδώ εξηγώ γιατί τη λέω αμαρτωλή).

Στην αλληλογραφία του ο Λαπαθιώτης αναφέρεται πότε-πότε στον Παλαμά και σε συναντήσεις τους, και μάλιστα σε ένα σημείο μάς λέει ότι ο Παλαμάς είχε παινέψει πολύ ένα ποίημα του έφηβου Λαπαθιώτη, όταν ο τελευταίος το είχε απαγγείλει σε μια συγκέντρωση στο σπίτι του Νικ. Πολίτη, που οι δυο γιοι του, ο Φώτος και ο Γιώργος, ήταν περίπου συνομήλικοι και φίλοι με τον Ναπολέοντα. Το ποίημα αυτό, «Ο τρελός» δεν έχει βρεθεί πουθενά -μάλλον δεν δημοσιεύτηκε οπότε για να το μάθουμε θα πρέπει μάλλον να ανοίξουν κάποτε οι αδελφοί Παπανδρέου το μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη που έχουν ιδιοκτησία τους και να εκδοθούν τα περιεχόμενά του. Αλλά πλατειάζω.

Αργότερα ο Λαπαθιώτης πήρε απερίφραστα το μέρος του Καβάφη στη μεγάλη διαμάχη που δίχασε τη φιλολογούσα Ελλάδα από το 1924 και μετά: Παλαμάς ή Καβάφης; Έτσι, ήρθε σε σφοδρή σύγκρουση με τους παλαμικούς, αν και όχι με τον ίδιο τον Παλαμά.

Εδώ όμως θα δούμε μια ποιητική τους συνάντηση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Λαπαθιώτης, Μελοποιημένη ποίηση, Ποίηση, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 164 Σχόλια »

Η μέρα με τα τρία εντεκάρια

Posted by sarant στο 11 Νοέμβριος, 2011

Σήμερα είναι 11 Νοεμβρίου του 2011, μέρα σημαδιακή, που τη γράφουμε 11/11/2011, κι επειδή έχουμε πλέον ξεπεράσει το φόβο του “σφάλματος της χιλιετίας” (το θυμάται κανείς αυτό; ), 11/11/11. Παναπεί, σήμερα είναι η μέρα με τα τρία εντεκάρια, η μοναδική σε τούτον τον αιώνα, οπότε σκέφτηκα να γράψω ένα αρθράκι για να τιμήσω τον αριθμό 11 που έχει σήμερα την τιμητική του (επίσης γιορτάζει ο φίλος μου ο Μηνάς). Οι ταχτικοί θαμώνες ίσως να θυμούνται ότι παρόμοιο άρθρο είχα γράψει και πριν από ένα χρόνο, ένα μήνα και μια μέρα, τότε όμως ήταν η μέρα με τα τρία δεκάρια· κι άλλο ένα, την αντίστοιχη μέρα πρόπερσι, τη μέρα με τα τρία εννιάρια.

Βέβαια, σε αντίθεση με πέρσι και πρόπερσι, η σημερινή μέρα είναι σημαδιακή έτσι κι αλλιώς, γιατί σήμερα προβλέπεται να ορκιστεί κι η νέα κυβέρνηση «ευρείας συνεργασίας», του εξωκοινοβουλευτικού πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου, που κάποιος υπολόγισε ότι είναι ο ενδέκατος πρωθυπουργός μετά τη μεταπολίτευση, και πράγματι αυτό ισχύει. Ο ενδέκατος πρωθυπουργός, και ο τρίτος εξωκοινοβουλευτικός μετά τον Ιωάννη Γρίβα και τον Ξενοφώντα Ζολώτα το 1989-1990. Κάποιοι μάλιστα είπαν ότι η νέα κυβέρνηση θα ορκιστεί στις 11 το πρωί, ίσως μάλιστα και στις 11.11 της 11.11.11, ώστε να πήξουμε στα εντεκάρια, κάτι πολύ λογικό για μια κυβέρνηση που σχηματίζεται με τη διακηρυγμένη πρόθεση (και δέσμευση) να μας αφήσει στον άσσο. (Μια κυβέρνηση, επίσης, που θα κουβαλάει το στίγμα ότι περιλαμβάνει και υπουργούς από την άκρα δεξιά, αλλά ας προσπεράσουμε προς το παρόν αυτό το πολύ θλιβερό γεγονός).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριθμοί, Ποίηση, Τραγούδια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 104 Σχόλια »