Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘καθίκι’

Ωχ, το καθίκι!

Posted by sarant στο 29 Νοεμβρίου, 2012

Πριν αρχίσω, σπεύδω να διευκρινίσω ότι ο τίτλος δεν αποτελεί σχόλιο για την πολιτική ή την οικονομική κατάσταση, δεν τον έγραψα ας πούμε ενώ παρακολουθούσα κάποιον πολιτικό στην τηλεόραση ή σε διαδικτυακό σποτάκι, ούτε χαρακτηρίζει ειδικά κάποιο πρόσωπο. Το σημερινό άρθρο, και να σας ζητήσω προκαταβολικά συγνώμη γι’ αυτό, είναι ελαφρώς αυτοαναφορικό, με την έννοια ότι αναφέρεται σε δυο καπρίτσια μου, ας το πούμε έτσι. Όμως δεν εννοώ όποια κι όποια καπρίτσια, αλλά καπρίτσια ορθογραφικά.

Καπρίτσια ορθογραφικά μάλλον έχουμε όλοι μας, ή τουλάχιστον όλοι όσοι ασχολούμαστε επαγγελματικά με το γράψιμο, ακόμα και οι πιο ορθογράφοι. Κάποιες λέξεις, τις γράφουμε διαφορετικά από την επίσημη ορθογραφία από άποψη. Πολλοί μένουν πιστοί στην ορθογραφία που διδάχτηκαν στα θρανία (ή: που νομίζουν ότι διδάχτηκαν)· ας πούμε, επιμένουν να γράφουν «νεώτερος», όπως γραφόταν παλιότερα, αν και πάνε τουλάχιστον τριάντα χρόνια που έχουν απλοποιηθεί τα παραθετικά, και πολύ σωστά έχουν απλοποιηθεί διότι τα νέα ελληνικά, κι ας λένε ο Μιχαλολιάκος και ο Σαββόπουλος, δεν γνωρίζουν διάκριση σε μακρά και βραχέα φωνήεντα. Η διατήρηση του (αρχοντικού;) ωμέγα στο «νεώτερος» εξηγείται βέβαια και από την επίδραση του «νεωτερισμός», ενώ, ας πούμε, το τίμιος ή το στενός γράφονται τιμιότερος και στενότερος σχεδόν απ’ όλους.

Πολλοί επίσης γράφουν «πλατειά, βαθειά» (είτε έχουν επίρρημα είτε το θηλυκό επίθετο), που επίσης είναι λάθος σύμφωνα με την ισχύουσα ορθογραφία, εφόσον το «η βαθιά» δεν αποτελεί απευθείας εξέλιξη του αρχαίου «η βαθεία» αλλά μεσολάβησε το μεσαιωνικό «η βαθέα». Το μόνο «βαθειά» που δεν είναι λάθος τη σήμερον ημέρα είναι το επώνυμο του φίλου Κώστα Βαθειά που έχει το φωτοτυπάδικο στη Μαυρομιχάλη (δικό του είναι το επώνυμο, ό,τι θέλει το κάνει· εδώ ο άλλος το έχει Καμμένος).

Άλλη παλιομοδίτικη συνήθεια είναι τα ξένα δάνεια, τα οποία σύμφωνα με τον (ορθότατο) κανόνα γράφονται όσο το δυνατόν απλούστερα, και που πολλοί τα γράφουν αλλιώς, είτε επειδή έτσι τα έμαθαν είτε επειδή τους αρέσει περισσότερο (το λεγόμενο «αυτό έτσι το γράφω εγώ»). Τρανό παράδειγμα η μπίρα, που όλες σχεδόν οι εταιρείες τη γράφουν «μπύρα», ενώ ποτέ δεν γράφτηκε έτσι σε λεξικό. Άλλο τρανό παράδειγμα, το τρένο. Οι παλιότεροι θα θυμούνται (γεγονός ή μπεντροβάτο δεν ξέρω) ότι κάποιος πιάστηκε επειδή σε έρευνα που έγινε σπίτι του βρέθηκε βιβλίο που έγραφε τη λέξη «τρένο» με Ε. Άρα αριστερός, πάρ’τον μέσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 379 Σχόλια »