Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Καινή Διαθήκη’

Πόσες φορές φώναξε το κοκοράκι;

Posted by sarant στο 11 Νοεμβρίου, 2013

Στην προχτεσινή συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας στη Βουλή, ένας βουλευτής της συμπολίτευσης, δεν θυμάμαι ποιος, κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι «πριν αλέκτωρ λαλήσει» άλλαξε τις απόψεις της και προσγειώθηκε στην πραγματικότητα. Επειδή εδώ λεξιλογούμε, δεν θα κρίνουμε την ουσία της τοποθέτησής του, αλλά θα σχολιάσουμε τη φράση αυτή, η οποία χρησιμοποιείται πολύ συχνά, αλλά σύμφωνα με ορισμένα συγγράμματα αναφοράς θεωρείται λανθασμένη.

Τη φράση αυτή τη χρησιμοποιούμε ειρωνικά στη δημοσιογραφική ή την πολιτική γλώσσα όταν πομπώδεις εξαγγελίες διαψευσθούν ή επίσημες υποσχέσεις αθετηθούν, και μάλιστα πολύ γρήγορα -«πριν στεγνώσει το μελάνι» με το οποίο γράφτηκαν, όπως λέει ένα παρεμφερές κλισέ. Καμιά φορά μάλιστα, οι δυο φράσεις συνδυάζονται, όπως σε πρόσφατο άρθρο του αριστερού ιστότοπου iskra: O πρόεδρος της επιχείρησης Α.Ζερβός,  πριν ‘’αλέκτωρ λαλήσει τρείς’’ και πριν στεγνώσει το μελάνι των νέων αυξήσεων στα τιμολόγια της ΔΕΗ , ανήγγειλε νέες αυξήσεις στα ηλεκτρικά τιμολόγια.  Η φράση, όπως είναι εύλογο, ακούγεται πολύ συχνά στη Βουλή -για παράδειγμα, πριν από δυο μήνες, ο υπουργός Παιδείας κ. Αρβανιτόπουλος είχε κατηγορήσει τους συνδικαλιστές εκπαιδευτικούς ότι «πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις» ανακάλυψαν χιλιάδες κενές θέσεις στα σχολεία. Και πάλι από συζήτηση στη Βουλή, που έγινε σε μιαν άλλη εποχή, τότε που ακόμα γίνονταν προσλήψεις και μονιμοποιήσεις, έχω σημειώσει την εξής φράση: Υποσχεθήκατε τη μετατροπή των συμβάσεων όλων των συμβασιούχων του αορίστου χρόνου και πριν «αλέκτωρ λαλήσει τρις», ο Υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης μιλά για μοριοδότηση.

Ποιος όμως κόκορας (αλέκτωρ) και γιατί βάλθηκε να φωνάζει; Μάλλον θα το ξέρετε, αλλά ας το αφηγηθούμε. Η σημερινή φράση είναι μετεξέλιξη μιας φράσης ή μάλλον μιας ομάδας φράσεων του Ευαγγελίου, που όλες προέρχονται από το πασίγνωστο επεισόδιο του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Πέτρος διαβεβαίωνε τον Ιησού ότι είναι έτοιμος και τη ζωή του να θυσιάσει, και ο Ιησούς του απάντησε: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέγω, ο πετεινός δεν θα έχει λαλήσει ακόμα, και συ θα μ’ έχεις απαρνηθεί τρεις φορές» (επίτηδες το δίνω σε διασκευή, της Πηνελόπης Δέλτα, πιο κάτω θα δώσω και την αυθεντική ρήση). Και πράγματι, η προφητεία επαληθεύτηκε πολύ γρήγορα: τη νύχτα μετά τη σύλληψη του Ιησού, τρεις φορές ρώτησαν τον Πέτρο, «Ήσουν κι εσύ με τον Ιησού τον Ναζωραίο;» -κι εκείνος τρεις φορές αρνήθηκε ότι γνωρίζει τον Ιησού, και μόλις είπε το τρίτο «Όχι» άκουσε τον πετεινό να χαιρετίζει με το λάλημά του το ξημέρωμα που ερχόταν.

Η φράση του Ιησού παραδίδεται και στα τέσσερα ευαγγέλια, αλλά όχι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Παραθέτω:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευαγγέλιο, Λαθολογία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 68 Σχόλια »

Ο άξιος μισθός

Posted by sarant στο 26 Αυγούστου, 2013

Σε ανακοίνωσή του τον Νοέμβριο του 2012, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών (ΟΙΕΛΕ), αφού απεύθυνε δριμύ κατηγορητήριο κατά του Υπουργού Οικονομικών κ. Στουρνάρα για τα μέτρα που είχε ανακοινώσει σχετικά με την ιδιωτική εκπαίδευση, κατέληγε ως εξής:

Ο ελληνικός λαός σας έχει κρίνει ήδη, κύριε Στουρνάρα. …  Το χθεσινό χτύπημα αποτελειώνει την κοινωνία ολοκληρώνοντας την εθνική τραγωδία που εκτυλίσσεται εδώ και τρία χρόνια και παραδίδει την πατρίδα έρμαιο σε ανεξέλεγκτα συμφέροντα, με τα οποία η σχέση σας είναι εδώ και χρόνια αγαστή.
 
Άξιος ο μισθός σας, κύριε Υπουργέ. Αποστολή εξετελέσθη.
Εδώ στο ιστολόγιο ασχολούμαστε συχνά με εκπαιδευτικά θέματα, και προβλέπεται να συνεχίσουμε ν’ ασχολούμαστε αφού η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς προμηνύεται έτσι κι αλλιώς προβληματική ύστερα από τις ριζικές περικοπές σε θέσεις εκπαιδευτικών και τη γενική υποβάθμιση των παροχών για την παιδεία, αλλά το σημερινό άρθρο δεν έχει θέμα τα εκπαιδευτικά μας και το απόσπασμα παρατέθηκε απλώς και μόνο ως παράδειγμα χρήσης της φράσης «Άξιος ο μισθός σου».
 
Θα μπορούσα άλλωστε να παραθέσω πολλά άλλα παραδείγματα, άσχετα με τον χώρο της εκπαίδευσης, όπου η φράση απευθύνεται, με πικρόχολη ειρωνεία, σε όσους έχουν προσφέρει κακές υπηρεσίες. Για παράδειγμα, από σχόλιο αναγνώστη σε άρθρο δημοσιογράφου του ΔΟΛ: Μπράβο κε Χ., αξιος ο μισθος σας . Συνεχίστε να στρέφετε τη μια κοινωνικη ομάδα ενάντια στην άλλη. Με την ίδια φράση είχε απευθυνθεί και βουλευτής των Ανεξ. Ελλήνων στον επίτροπο Όλι Ρεν, και γενικά η φράση χρησιμοποιείται για να καυτηριαστεί η δραστηριότητα αξιωματούχων (υπουργών, ας πούμε), ή, πολύ συχνά, δημοσιογράφων, οι οποίοι, κατά τη γνώμη του ομιλητή, παρέχουν κάκιστες υπηρεσίες, φυσικά με το αζημίωτο, ή μάλλον παχυλά αμειβόμενοι.

Posted in Αρχαία γραμματεία, Αρχαία ελληνικά, Ευαγγέλιο, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 78 Σχόλια »