Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Καλλικράτης’

Δυο ιστορίες με γραφειοκρατικό ενδιαφέρον (άλλη μια συνεργασία του Αλέξη)

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2018

Στο χτεσινό άρθρο φιλοξενήσαμε συνεργασία του φίλου μας του Αλέξη για ένα μνημείο στην Πρέβεζα. Όπως είχα γράψει χτες, ο Αλέξης μου είχε στείλει «Τρεις μικρές γλωσσικές ιστορίες», αλλά επειδή η πρώτη ιστορία ήταν εντελώς διαφορετική από τις αλλες δύο, αποφάσισα να χωρίσω τη συνεργασία του σε δύο μέρη: χτες είδαμε την πρώτη ιστορία, ενώ σήμερα τις άλλες δύο, που έχουν κοινό χαρακτηριστικό ότι επισημαίνουν δύο περιπτώσεις ασάφειας σε νομοθετικά κείμενα. Αν και στη δεύτερη περίπτωση δεν υπάρχει ασάφεια του νόμου αλλά κακή ερμηνεία και εφαρμογή από κάποιες υπηρεσίες.

Δίνω κατευθείαν τον λόγο στον Αλέξη -δικοί του και οι τίτλοι των επιμέρους ιστοριών.

Ιστορία 1 : Νόμος γραμμένος όχι απλά στο γόνατο αλλά …στην πλάτη του μπροστινού!

Ο νόμος 4061/2012 ρυθμίζει θέματα παραχώρησης δημοσίων εκτάσεων σε ιδιώτες για καλλιέργεια. Στο άρθρο 7 θεσπίζει μία διαδικασία εκμίσθωσης αγροτεμαχίων με ηλεκτρονικό διαγωνισμό. Σύμφωνα με αυτήν, το προς εκμίσθωση αγροτεμάχιο «αναρτάται» σε κάποια διαδικτυακή εφαρμογή του Υπουργείου και ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει ηλεκτρονικά αίτηση και μοριοδοτείται με κάποια κριτήρια. Έτσι λοιπόν το κριτήριο Α αναφέρει 3 περιπτώσεις που μοριοδοτούνται:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημόσιο, Δημόσιος τομέας, Νομικά, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , | 110 Σχόλια »

Εκλογές και τερτίπια

Posted by sarant στο 10 Φεβρουαρίου, 2014

Η λέξη «τερτίπι» σημαίνει, σύμφωνα με τα λεξικά, τον πονηρό χειρισμό μιας κατάστασης, το κόλπο, το τέχνασμα που χρησιμοποιούμε για να ξεγελάσουμε κάποιον. Η λέξη είναι δάνειο από τα τουρκικά, αραβικής προέλευσης. Ωστόσο, αν πιστέψω τα λεξικά μου, στα τουρκικά το tertip δεν σημαίνει μόνο ή κυρίως «τέχνασμα», αλλά «σχέδιο», «διευθέτηση» -αν είναι έτσι, έχουμε άλλη μια εκδήλωση του φαινομένου της σημασιολογικής δείνωσης των δανείων, όπου μια δάνεια λέξη με ουδέτερη χροιά στην αρχική γλώσσα παίρνει αρνητική χροιά στα ελληνικά. Πάντως, νομίζω ότι και στα ρουμάνικα το tertip έχει σημασία αρνητική, αλλά δεν θέλω να επεκταθώ προς τα εκεί. Το θέμα της κοινής τουρκογενούς λεξιλογικής κληρονομιάς των βαλκανικών γλωσσών είναι ενδιαφέρον, αλλά για άλλο σημείωμα.

Τη λέξη την ανέφερα στον ενικό, διότι έτσι λημματογραφείται στα λεξικά, συνήθως όμως χρησιμοποιείται στον πληθυντικό: τα τερτίπια. Απ’ όλες τις συναφείς λέξεις που δηλώνουν προσπάθειες ελιγμού και παραπλάνησης, κόλπα, τεχνάσματα και στρατηγήματα, τα τερτίπια είναι ίσως η λιγότερο θετική ή μάλλον η πιο αναμφίσημα αρνητική. Τα τεχνάσματα και ιδίως τα στρατηγήματα έχουν κάτι το υψηλόφρονο, τα καμώματα και τα νάζια έχουν και μια διάσταση χαριτωμένη, αθώα, παιδική, τα κόλπα μπορείς να τα θαυμάσεις για την τεχνική τους -τα τερτίπια όχι. Ένα τέχνασμα μπορεί να χαρακτηριστεί ευφυέστατο, τα τερτίπια μόνο πονηρά ή κουτοπόνηρα -και ανέντιμα.

Με βάση τα παραπάνω, οι τελευταίοι χειρισμοί της κυβέρνησης, όπως αποκρυσταλλώνονται στην τροπολογία για τις ημερομηνίες διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών, που κατατέθηκε την Παρασκευή στη Βουλή, πρέπει να χαρακτηριστούν «τερτίπια». Και, παρόλο που εδώ συνήθως προτιμάμε να λεξιλογούμε και όχι να πολιτικολογούμε, στο σημερινό άρθρο αυτό ακριβώς θα κάνουμε, θα πολιτικολογήσουμε ή μάλλον θα εκλολογογήσουμε.

Με βάση την ισχύουσα ρύθμιση, το άρθρο 9 του νόμου 3852/2010 (πρόκειται για τον λεγόμενο νόμο Καλλικράτη), οι αυτοδιοικητικές (δημοτικές-περιφερειακές) εκλογές διεξάγονται ταυτόχρονα με τις ευρωεκλογές. Όπως λέει ο νόμος, «η εκλογή στα ανωτέρω αξιώματα γίνεται την ίδια ημέρα διενέργειας της  ψηφοφορίας για την εκλογή των Ελλήνων μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στα ίδια εκλογικά τμήματα, με τις ίδιες εφορευτικές επιτροπές, τους ίδιους αντιπροσώπους της δικαστικής αρχής και τους ίδιους εφόρους αντιπροσώπων».

Παρόλο που δεν προσδιορίζεται ρητά, είναι σαφές ότι εδώ εννοείται ο πρώτος γύρος των αυτοδιοικητικών εκλογών, για τον απλούστατο λόγο ότι δεύτερος γύρος των εκλογών διεξάγεται μόνο αν κανείς συνδυασμός δεν συγκεντρώσει πλειοψηφία 50% στον πρώτο γύρο, άρα μπορεί να μη συμβεί ποτέ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές | Με ετικέτα: , | 135 Σχόλια »

Ο ρώσος βουλευτής με τη μίνι φούστα

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2011

Το σημερινό θέμα το δανείζομαι, στο μεγαλύτερο μέρος του, από το φόρουμ της Λεξιλογίας,  όπου το έθεσε η φίλη Palavra -αφορά, βλέπετε, ένα θέμα που με απασχολεί, τα πολύπαθα επαγγελματικά θηλυκά και τα μουστάκια που  πολλοί στον δημοσιογραφικό χώρο θέλουν να βάλουν, με το ζόρι, στους έμφυλους τύπους, ίσως επειδή θεωρούν ότι οι «ερμαφρόδιτοι» τύποι, όπως «η δικαστής» και «η βουλευτής» είναι οι μόνοι που προσδίδουν κύρος, ενώ αν πούμε «η βουλευτίνα» (ή «η βουλεύτρια») θα ρεζιλευτεί ο θεσμός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , | 155 Σχόλια »

Το κτήνος ο Καλλικράτης

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2010

Το σημερινό άρθρο θα είναι διπλό, για μιαν απλή αιτία: είχα σκοπό να γράψω κάτι τι για το σχέδιο Καλλικράτης, έγραψε όμως και ο πατέρας μου, οπότε, για να μην έχω δύο άρθρα για το ίδιο θέμα, τα ενοποιώ· και σαμπουάν και αφρόλουτρο.

Ο τίτλος, βέβαια, παραπέμπει στο ανέκδοτο, που ασφαλώς θα το ξέρετε, αλλά ας το πω μήπως και κανείς το έχει ξεχάσει: Ο δάσκαλος ρωτάει τον μαθητή ποιος έχτισε τον Παρθενώνα. Εκείνος δεν ξέρει. «Ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης», ψιθυρίζει αλληλέγγυος ο διπλανός του. Κι ο δικός μας, με στόμφο, «Το κτήνος ο Καλλικράτης!»

Βλέποντας τις αντιδράσεις που ξεσήκωσε το σχέδιο, δεν αποκλείω να ειπωθεί το ίδιο και τώρα. Αλλά δίνω τη σκυτάλη στον πατέρα μου και σας αφήνω να διαβάσετε το άρθρο του, που δημοσιεύτηκε σήμερα (19.1.2010) στο «Εμπρός» της Μυτιλήνης.

Γιατί ονομάζεται το «σχέδιο» Καλλικράτης;

Το σχέδιο της διοικητικής αναδιάρθρωσης της χώρας, που θα αντικαταστήσει και θα συμπληρώσει το «σχέδιο Καποδίστριας», αντί να ονομαστεί «Καποδίστριας Β΄» ή «Νέος Καποδίστριας», οπότε θα συνδεόταν νοητικά με το παλιό, ονομάστηκε «σχέδιο Καλλικράτης». Μέχρις εδώ ουδείς ψόγος. Δικαίωμά τους να το ονομάσουν όπως θέλουν. Δεν αποκλείω μάλιστα το ενδεχόμενο να είναι ο «νονός» του σχεδίου κάποιος αρειμάνιος Κρητικός από το μικρό ορεινό χωριό Καλλικράτης της επαρχίας Σφακίων, που θέλησε να τιμήσει τον τόπο του. (Και με το δίκιο του άλλωστε, γιατί το χωριό αυτό είχε σημαντική συμμετοχή στην Εθνική Αντίσταση).
Εκείνο που με ενόχλησε είναι πως κανένας απολύτως, αρμόδιος ή μη, παράγοντας, δεν έκανε τον κόπο να πληροφορήσει το νοήμον κοινό ποιος ήταν τέλος πάντων, αυτός ο Καλλικράτης, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε το σχέδιο. Βέβαια δεν κατηγορώ τους τηλεπαρουσιαστές, τους εκφωνητές του ραδιοφώνου και τους περισσότερους δημοσιογράφους, που από τις 10 Ιανουαρίου, όταν εξαγγέλθηκε το κυβερνητικό σχέδιο, μας παίρνουν τα αυτιά με τον Καλλικράτη, χωρίς κανένας τους να κάνει τον κόπο να ψάξει κάποιο λεξικό ή άλλο βιβλίο να μάθει τα σχετικά και να μας φωτίσει κι εμάς τους αδαείς. Από τον καιρό του Ροΐδη έχουν μάθει «να ομιλώσι περί των πάντων και άλλων τινών, θεωρούντες περιττήν την αναδρομήν εις οιανδήποτε πηγήν».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επικαιρότητα, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 22 Σχόλια »